Interpelacja w sprawie kryzysu finansowego warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20483
do ministra finansów i gospodarki, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kryzysu finansowego warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ)
Zgłaszający: Joanna Mucha, Barbara Okuła, Ewa Szymanowska, Maja Ewa Nowak, Bożena Lisowska
Data wpływu: 19-10-2026
Szanowni Państwo Ministrowie,
na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składamy interpelację do ministra finansów i gospodarki oraz ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) oraz zakładów aktywności zawodowej (ZAZ), a także w sprawie konieczności wdrożenia postulatów wypracowanych przez stronę społeczną.
W ostatnim czasie do parlamentarzystów w całej Polsce trafiają masowe apele od pracowników, uczestników oraz organizacji prowadzących placówki rehabilitacji społecznej i zawodowej. Z informacji przekazywanych parlamentarzystom wynika, że dotychczasowe, doraźne działania pomocowe nie zapewniają stabilności systemu, a placówki osiągnęły granicę możliwości dalszego funkcjonowania.
Kwota dofinansowania rocznego pobytu jednego uczestnika WTZ została zamrożona na poziomie 38 496 zł (3208 zł miesięcznie). Z kolei kwota na jednego zatrudnionego pracownika z niepełnosprawnością w ZAZ pozostała na poziomie 39 000 zł rocznie.
W kontekście wzrostu płacy minimalnej od 1 stycznia 2027 r. do poziomu 4 950 zł miesięcznie (co oznacza roczny koszt pracownika dla pracodawcy na poziomie ok. 70 900 zł), relacja rządowego dofinansowania ZAZ do minimalnego wynagrodzenia drastycznie spada do historycznie niskiego poziomu 7,88 (dla porównania: w 2009 r. wynosiła ona ponad 14, a w 2004 r. ponad 20). Drastyczny wzrost kosztów stałych (energii, transportu, materiałów) przy zamrożonych dotacjach zmusza kierowników placówek do ograniczania wydatków na faktyczną rehabilitację oraz wywołuje masowy odpływ wykwalifikowanej kadry (psychologów, pedagogów, terapeutów) do lepiej płatnych sektorów edukacji i ochrony zdrowia. Co więcej, sztywne koszty WTZ i ZAZ pochłaniają coraz większą część algorytmu PFRON, co paraliżuje pozostałe zadania rehabilitacyjne realizowane przez samorządy powiatowe.
Podwyżka musi zostać sfinansowana poprzez celowe zwiększenie ogólnej puli środków dla samorządów, a nie poprzez odbieranie funduszy na inne lokalne programy wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Mając na względzie powyższe, uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Zarząd PFRON oraz Ministerstwo Finansów uwzględnią oficjalne stanowisko PFRON, który przy przygotowywaniu planu na rok 2027 sam wskazywał na konieczność zapewnienia wyższego poziomu środków redystrybucyjnych dla samorządów?
Czy resort rodziny wprowadzi postulowany przez radę dialog systemowy, mający na celu wypracowanie trwałego i przewidywalnego mechanizmu finansowania placówek?
Czy planowane legislacyjne uporządkowanie systemu będzie obejmować postulowaną przez stronę społeczną coroczną, automatyczną waloryzację kwot algorytmu powiązaną ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia i realnej inflacji oraz wprowadzenie wieloletniej perspektywy finansowej?
Z poważaniem Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3469 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 18 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 20483
Znak sprawy: FS9.054.17.2026.638.XSZ
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją nr 20483 Pań Poseł: Joanny Muchy, Barbary
Okuły, Ewy Szymanowskiej, Mai Ewy Nowak i Bożeny Lisowskiej uprzejmie
informuję.
Kwestie dotyczące finansowania zakładów aktywności zawodowej oraz
warsztatów aktywności zawodowej określa ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a
także akty wykonawcze do tej ustawy. Opracowywanie oraz opiniowanie
projektów aktów normatywnych dotyczących zatrudnienia, rehabilitacji oraz
warunków życia osób niepełnosprawnych, w tym dotyczących zakładów
aktywności zawodowej oraz warsztatów terapii zajęciowej, należy do zadań
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)
są przekazywane samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację zadań
określonych w ustawie (w tym na dofinansowanie kosztów tworzenia i działania
zakładów aktywności zawodowej oraz warsztatów terapii zajęciowej) na podstawie
art. 48 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – według algorytmu określonego w rozporządzeniu
Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym.
W przedłożonym przez Radę Ministrów do Sejmu RP, projekcie ustawy budżetowej
na rok 2027, koszty ogółem PFRON na 2027 r. zaplanowano w wysokości
10.287.098 tys. zł (o 185.986 tys. zł więcej niż w planie na 2026 r.), w tym w pozycji
„Przelewy redystrybucyjne” na zadania przewidziane do realizacji przez samorządy
terytorialne wraz z kosztami obsługi – 2.610.693 tys. zł (o 260.693 tys. zł więcej niż
-- 1 of 2 --
2/2
w planie na 2026 r.). Przy sporządzaniu projektu planu finansowego PFRON na
dany rok podziału środków na poszczególne zadania dokonuje Zarząd PFRON, przy
akceptacji organu nadzorującego, tj. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Należy przy tym zauważyć, że PFRON, jako państwowy fundusz celowy, stanowi
element systemu finansów publicznych oraz wchodzi w skład stabilizującej reguły
wydatkowej. Tym samym każdorazowa zmiana wydatków PFRON ma bezpośredni
wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych podmiotów objętych SRW.
Ponadto, na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej 2024/2133 z dnia 26 lipca 2024 r.
na Polskę została nałożona procedura nadmiernego deficytu. Skutkiem tego jest
konieczność wdrożenia planu działań naprawczych zmierzających do konsolidacji
finansów publicznych i obniżenia deficytu w kolejnych latach.
Proponowane rozwiązanie polegające na corocznej, automatycznej waloryzacji
kwot algorytmu usztywniłoby wydatki PFRON w tym zakresie, co doprowadziłoby
do konieczności ograniczenia wydatków w innych obszarach zadań Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Działania takie należy zatem ocenić
negatywnie.
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
Do wiadomości:
Pani Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 2 of 2 --