Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych na szczeblu krajowym i europejskim umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych oraz ograniczenie stosowania uśmiercania zwierząt jako podstawowej metody zarządzania populacją dzików, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji panującej w Warszawie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20455
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych na szczeblu krajowym i europejskim umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych oraz ograniczenie stosowania uśmiercania zwierząt jako podstawowej metody zarządzania populacją dzików, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji panującej w Warszawie
Zgłaszający: Klaudia Jachira, Małgorzata Tracz
Data wpływu: 16-10-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani Ministry z interpelacją w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej oraz działań na forum Unii Europejskiej zmierzających do zmiany obowiązujących regulacji dotyczących afrykańskiego pomoru świń (ASF), które obecnie uniemożliwiają translokację zdrowych dzików z terenów miejskich i w praktyce prowadzą do uznania ich uśmiercania za podstawowe narzędzie rozwiązywania konfliktów pomiędzy człowiekiem a dziką przyrodą.
Bezpośrednim impulsem do skierowania niniejszej interpelacji jest przyjęta 22 września 2026 r. przez Sejmik Województwa Mazowieckiego uchwała umożliwiająca ograniczanie populacji dzików na terenie m.st. Warszawy bez określenia górnej liczby zwierząt, które mogą zostać objęte odstrzałem redukcyjnym lub odłowem zakończonym uśmierceniem. W uzasadnieniu przyjętych rozwiązań wskazuje się, że obecny stan prawny związany z ASF uniemożliwia stosowanie alternatywnej metody polegającej na odłowie i relokacji zwierząt.
Obowiązujące przepisy unijne dotyczące ASF koncentrują się na ograniczaniu ryzyka rozprzestrzeniania choroby poprzez kontrolę przemieszczania zwierząt, jednak obecne regulacje nie różnicują w wystarczającym stopniu sytuacji zdrowych osobników poddanych badaniom weterynaryjnym od przypadków rzeczywistego ryzyka epizootycznego.
Zasadne jest przeanalizowanie możliwości wprowadzenia wyjątków pozwalających na translokację dzików z obszarów silnie zurbanizowanych do odpowiednio przygotowanych miejsc, pod ścisłym nadzorem weterynaryjnym, z zastosowaniem badań diagnostycznych i procedur bioasekuracji.
Jednocześnie Warszawa sama przyznaje, że od wielu lat prowadzi monitoring populacji dzików, działania edukacyjne oraz poszukuje alternatywnych rozwiązań. Miasto występowało także do administracji rządowej i organów weterynaryjnych w sprawie możliwości stosowania innych metod ograniczania konfliktów człowiek-zwierzę.
W przestrzeni publicznej coraz częściej podnoszony jest problem, że obowiązujące regulacje dotyczące ASF nie pozostawiają samorządom praktycznie żadnych humanitarnych narzędzi reagowania na obecność zdrowych dzików na terenach zurbanizowanych. W konsekwencji nawet zwierzęta niewykazujące objawów choroby, których obecność wynika przede wszystkim z urbanizacji, fragmentacji siedlisk, presji człowieka na środowisko oraz łatwego dostępu do antropogenicznych źródeł pokarmu, są kwalifikowane do eliminacji.
Tymczasem liczni przedstawiciele środowiska naukowego od lat wskazują, że masowe odstrzały nie stanowią skutecznej odpowiedzi na problem ASF ani długoterminowego rozwiązania konfliktów społecznych związanych z obecnością dzików. W 2020 r. ponad tysiąc naukowców zaapelowało o odejście od strategii masowej redukcji populacji dzików, wskazując między innymi na brak dowodów na skuteczność takich działań w zwalczaniu ASF oraz ryzyko destabilizacji struktur społecznych populacji dzików i zwiększania migracji zwierząt. Argumenty te pozostają przedmiotem szerokiej debaty naukowej dotyczącej efektywności odstrzałów jako narzędzia walki z ASF.
Należy podkreślić, że dzik jest gatunkiem pełniącym istotną funkcję ekologiczną w ekosystemach leśnych. Uczestniczy w procesach rozsiewania nasion, mieszania warstwy ściółki i gleby oraz zwiększania różnorodności biologicznej siedlisk. Współczesne zarządzanie populacjami dzikich zwierząt powinno opierać się na zasadach nauki, dobrostanu zwierząt i ochrony różnorodności biologicznej, a nie wyłącznie na doraźnej redukcji liczebności.
Translokacja nie powinna być traktowana jako rozwiązanie uniwersalne, lecz jako jedno z narzędzi dostępnych dla samorządów. W przypadku zdrowych osobników przebywających na terenach miejskich mogłaby stanowić alternatywę dla eliminacji zwierząt. Rozwiązanie takie wymaga jednak zmian legislacyjnych, stworzenia procedur weterynaryjnych oraz współpracy z Komisją Europejską.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące możliwości wprowadzenia prawnych mechanizmów umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych przy zachowaniu wymogów bezpieczeństwa epizootycznego?
Czy resort rozważa przygotowanie zmian legislacyjnych pozwalających na tworzenie specjalnych procedur weterynaryjnych dla relokacji zdrowych osobników, poprzedzonej badaniami i oceną ryzyka epidemiologicznego?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi lub planuje prowadzić rozmowy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, głównym lekarzem weterynarii oraz Komisją Europejską w celu wypracowania rozwiązań umożliwiających stosowanie translokacji jako alternatywy dla uśmiercania zwierząt?
Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej zamierza wystąpić do Komisji Europejskiej z inicjatywą przeglądu obowiązujących przepisów wykonawczych dotyczących ASF w zakresie ograniczeń przemieszczania dzików?
Czy ministerstwo posiada analizy porównawcze dotyczące stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej metod zarządzania populacjami dzików na terenach miejskich, w szczególności metod opartych na relokacji, kontroli płodności, modyfikacji siedlisk oraz działaniach edukacyjnych?
Czy resort dysponuje ocenami skuteczności odstrzału redukcyjnego w ograniczaniu konfliktów człowiek-dzik na terenach zurbanizowanych oraz w zwalczaniu ASF?
Czy ministerstwo planuje opracowanie krajowej strategii współistnienia ludzi i dzikich zwierząt w miastach obejmującej działania infrastrukturalne, edukacyjne i przyrodnicze ograniczające konieczność eliminacji zwierząt?
Czy ministerstwo przewiduje utworzenie międzyresortowego zespołu ekspertów zajmującego się opracowaniem nowych standardów postępowania wobec dzikich zwierząt na terenach miejskich, uwzględniających zarówno bezpieczeństwo mieszkańców, jak i dobrostan zwierząt oraz ochronę bioróżnorodności?
Czy ministerstwo przeanalizuje możliwość uruchomienia pilotażowych programów translokacji zdrowych dzików prowadzonych pod nadzorem służb weterynaryjnych i jednostek naukowych?
Czy Pani Ministra podziela stanowisko, że obowiązujące regulacje prawne nie powinny stawiać samorządów przed wyborem ograniczonym wyłącznie do odstrzału lub odłowu zakończonego uśmierceniem, lecz powinny umożliwiać stosowanie nowoczesnych, nieletalnych metod zarządzania konfliktami człowiek-przyroda?
Z poważaniem
Minister Paulina Hennig-Kloska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9914 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DLŁ-WNO.0500.89.2026.MK
4620092.19160775.15458710
Warszawa, 06-11-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr K10INT20455 Posłanek na Sejm RP Pani Klaudii
Jachiry i Pani Małgorzaty Tracz.
Temat: podjęcie działań legislacyjnych na szczeblu krajowym i europejskim umożliwiających
translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych oraz ograniczenie stosowania
uśmiercania zwierząt jako podstawowej metody zarządzania populacją dzików,
ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji panującej w Warszawie.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanek na Sejm RP Pani Klaudii Jachiry i Pani Małgorzaty Tracz
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych na szczeblu krajowym i europejskim
umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych
oraz ograniczenia stosowania uśmiercania zwierząt jako podstawowej metody
zarządzania populacją dzików, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji panującej w
Warszawie, przedstawiam następujące informacje.
Problematyka obecności dzików na terenach zurbanizowanych ma charakter złożony.
Obejmuje zagadnienia związane z gospodarowaniem populacjami zwierząt łownych,
bezpieczeństwem mieszkańców, ochroną zdrowia zwierząt, zwalczaniem chorób zakaźnych
oraz bezpieczeństwem produkcji rolnej. Wybór możliwych sposobów postępowania
z dzikami powinien zatem uwzględniać wszystkie te uwarunkowania, w tym także
ograniczanie ryzyka rozprzestrzeniania afrykańskiego pomoru świń (ASF).
Afrykański pomór świń jest zakaźną chorobą wirusową występującą u świń utrzymywanych
i dzikich. Przepisy prawa Unii Europejskiej przewidują w związku z zapobieganiem
tej chorobie i jej zwalczaniem stosowanie szczególnych środków. Obejmują
one m.in. ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt oraz pozyskanych od nich
lub z nich produktów. Ogólne ramy prawne w tym zakresie określa rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429, uzupełnione rozporządzeniem
delegowanym Komisji (UE) 2020/687. Szczególne środki zwalczania ASF ustanawia
natomiast rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/594, które odnosi
się do występowania tej choroby zarówno u świń utrzymywanych, jak i dzikich.
W odpowiedzi na narastający problem obecności dzików na terenach zurbanizowanych,
w tym na terenie m.st. Warszawy oraz protesty społeczne przeciwko ich uśmiercaniu,
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pan Jacek Czerniak zadeklarował
na początku października 2026 roku podjęcie działań na forum Unii Europejskiej. Resort
-- 1 of 4 --
zapowiedział oficjalne wystąpienie do Komisji Europejskiej z wnioskiem o ustanowienie
odstępstwa sanitarnego od unijnego zakazu relokacji dzikich zwierząt, wynikającego
z przepisów o zwalczaniu ASF. Takie rozwiązanie ułatwiłoby podejmowanie działań wobec
dzików przebywających na terenach miejskich. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyraża
poparcie dla tej inicjatywy.
Zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej1 sprawy ochrony zdrowia zwierząt,
weterynarii oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt należą do działu administracji
rządowej „rolnictwo”. Minister właściwy do spraw rolnictwa sprawuje również nadzór
nad Inspekcją Weterynaryjną. W konsekwencji zagadnienia dotyczące warunków
weterynaryjnych przemieszczania dzików, oceny ryzyka epizootycznego, badań
diagnostycznych, bioasekuracji oraz ewentualnych zmian regulacji związanych
ze zwalczaniem ASF pozostają przede wszystkim w kompetencji Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi. Z tego względu pytania nr 1–4, 6 oraz 9 interpelacji zostały przekazane
według właściwości do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Niemniej Ministerstwo Klimatu i Środowiska uczestniczy w analizie rozwiązań dotyczących
postępowania z dzikimi zwierzętami na terenach zurbanizowanych w zakresie swojej
właściwości – w szczególności z punktu widzenia ochrony przyrody i zarządzania konfliktami
na styku człowiek–dzika przyroda.
Ad 5.
Czy Ministerstwo posiada analizy porównawcze dotyczące stosowanych w innych państwach Unii
Europejskiej metod zarządzania populacjami dzików na terenach miejskich, w szczególności metod
opartych na relokacji, kontroli płodności, modyfikacji siedlisk oraz działaniach edukacyjnych?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie dysponuje kompleksową analizą porównawczą
obejmującą wszystkie metody zarządzania populacjami dzików na terenach
zurbanizowanych stosowane w państwach Unii Europejskiej. Poszczególne kraje, a nawet
konkretne miasta wykorzystują różne środki, dostosowane do lokalnych uwarunkowań:
zagęszczenia populacji, sposobu zagospodarowania przestrzeni oraz sytuacji epizootycznej.
Natomiast Zespół Łowiectwa w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa Ministerstwa
Klimatu i Środowiska prowadzi obecnie prace nad przygotowaniem Rekomendacji
dla jednostek samorządu terytorialnego. Dokument ten będzie zbiorem zasad i dobrych
praktyk dotyczących postępowania w sytuacji pojawienia się dzików na terenach
zurbanizowanych. Prace nad Rekomendacjami prowadzone są we współpracy z Urzędem
Miasta Gdyni.
W ramach przygotowywania dokumentu dokonano przeglądu dostępnej literatury
i materiałów dotyczących stosowanych rozwiązań oraz doświadczeń krajowych
i zagranicznych. Istotnym materiałem wykorzystanym w tym zakresie jest raport
„Możliwości stosowania metod nieśmiercionośnych w celu minimalizacji liczby sytuacji
konfliktowych związanych z obecnością dzików na terenie Gdyni”. Opracowanie w sposób
kompleksowy odnosi się do nieśmiercionośnych metod ograniczania konfliktów z udziałem
dzików oraz opiera się na dostępnych danych, wiedzy naukowej i doświadczeniach innych
1 Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 1226).
-- 2 of 4 --
miast. Raport jest dostępny na stronie internetowej Miasta Gdyni pod adresem:
https://www.gdynia.pl/mieszkaniec/co-nowego,2774/dzikie-zwierzeta-w-miescie-
dzialamy,594557.
Należy przy tym podkreślić, że nie ma jednego uniwersalnego modelu postępowania, który
mógłby być stosowany we wszystkich miastach. Dobór działań powinien być każdorazowo
indywidualnie dostosowany do charakteru problemu i lokalnych uwarunkowań.
Ad 7.
Czy Ministerstwo planuje opracowanie krajowej strategii współistnienia ludzi i dzikich zwierząt w
miastach obejmującej działania infrastrukturalne, edukacyjne i przyrodnicze ograniczające
konieczność eliminacji zwierząt?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega potrzebę uporządkowania i upowszechnienia
zasad postępowania w przypadkach pojawiania się dzikich zwierząt na terenach
zurbanizowanych. Problematyka ta obejmuje różne gatunki zwierząt i rodzaje zagrożeń,
dlatego pozostaje w zakresie właściwości wielu organów. Przygotowanie jednej krajowej
strategii byłoby bardzo pracochłonne i wymagałoby współpracy m.in. administracji
rządowej, jednostek samorządu terytorialnego, Inspekcji Weterynaryjnej, środowiska
naukowego i zarządców terenów miejskich. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa,
że cel ten można osiągnąć w inny sposób.
W pierwszej kolejności zasadne jest rozwijanie praktycznych zaleceń służących
zapobieganiu konfliktom między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Obejmują one przede
wszystkim działania prewencyjne i nieletalne. Rozwiązania te powinny być dostosowane
do lokalnych uwarunkowań i specyfiki poszczególnych miast, z uwzględnieniem wymogów
bezpieczeństwa epizootycznego.
Dlatego też Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Urzędem Miasta Gdyni
opracowuje wspomniane wcześniej Rekomendacje. Po zakończeniu prac materiał zostanie
udostępniony publicznie, w tym jednostkom samorządu terytorialnego.
Ad 8.
Czy Ministerstwo przewiduje utworzenie międzyresortowego zespołu ekspertów zajmującego się
opracowaniem nowych standardów postępowania wobec dzikich zwierząt na terenach miejskich,
uwzględniających zarówno bezpieczeństwo mieszkańców, jak i dobrostan zwierząt oraz ochronę
bioróżnorodności?
Na obecnym etapie Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przewiduje powołania odrębnego
międzyresortowego zespołu, poświęconego wyłącznie problematyce dzikich zwierząt
na terenach miejskich.
Problematyka postępowania z dzikimi zwierzętami na terenach miejskich była przedmiotem
prac Zespołu do spraw zmian systemowych w łowiectwie – organu pomocniczego Ministra
Klimatu i Środowiska. Wypracowane przez Zespół rekomendacje stanowią punkt wyjścia
do dalszych analiz dotyczących możliwych zmian w ustawie – Prawo łowieckie.
-- 3 of 4 --
Ad 10.
Czy Pani Ministra podziela stanowisko, że obowiązujące regulacje prawne nie powinny stawiać
samorządów przed wyborem ograniczonym wyłącznie do odstrzału lub odłowu zakończonego
uśmierceniem, lecz powinny umożliwiać stosowanie nowoczesnych, nieletalnych metod
zarządzania konfliktami człowiek-przyroda?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podziela stanowisko, że samorządy nie powinny
ograniczać się wyłącznie do odstrzału lub odłowu zakończonego uśmierceniem. Działania
takie są kontrowersyjne społecznie, kosztowne i przynoszą jedynie krótkotrwałe efekty,
ponieważ nie rozwiązują problemu w sposób systemowy. Dlatego jeżeli charakter i skala
zagrożenia na to pozwalają, szczególne znaczenie powinny mieć działania prewencyjne,
nieletalne. Ich istotą jest ograniczenie ryzyka pojawiania się zwierząt w miejscach, w których
może dochodzić do konfliktów z ludźmi. Właśnie w tym celu Ministerstwo Klimatu
i Środowiska przygotowuje Rekomendacje dla jednostek samorządu terytorialnego, które
obejmują katalog dobrych praktyk i działań prewencyjnych, możliwych do wdrożenia
odpowiednio do lokalnych uwarunkowań.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --