Interpelacja w sprawie nierówności w dostępie do leczenia stwardnienia rozsianego, ze szczególnym uwzględnieniem woj. lubuskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20414
do ministra zdrowia
w sprawie nierówności w dostępie do leczenia stwardnienia rozsianego, ze szczególnym uwzględnieniem woj. lubuskiego
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak, Wioleta Tomczak, Ewa Schädler, Bożenna Hołownia, Paweł Śliz
Data wpływu: 14-10-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłosili się pacjenci chorujący na stwardnienie rozsiane, zwracając uwagę na problemy związane z dostępem do leczenia, długim oczekiwaniem na rozpoczęcie terapii oraz niepewnością dotyczącą jej finansowania.
Szczególnie niepokojące są informacje o dużych różnicach pomiędzy województwami w zakresie finansowania i rozliczania programu lekowego B.29. Rodzi to pytanie, czy pacjenci w całej Polsce mają rzeczywiście takie same możliwości rozpoczęcia i kontynuowania leczenia.
Chciałabym przede wszystkim ustalić, jak na tle pozostałych regionów wygląda sytuacja w województwie lubuskim, z czego wynikają występujące nierówności i jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby je ograniczyć.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak wygląda poziom finansowania i realizacji programu lekowego B.29 w poszczególnych województwach, w tym w województwie lubuskim? Proszę o przedstawienie danych dotyczących wartości wykonanych i nierozliczonych świadczeń oraz liczby leczonych pacjentów za lata 2025–2026. 2. Z czego wynikają tak duże różnice pomiędzy województwami w zakresie terminowości rozliczania świadczeń i finansowania programu B.29? Czy Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ przeprowadziły analizę przyczyn tych nierówności, a jeśli tak, jakie są jej wnioski? 3. Czy różnice w finansowaniu programu przekładają się na czas oczekiwania na rozpoczęcie leczenia? Jak wygląda on w poszczególnych województwach, ze szczególnym uwzględnieniem województwa lubuskiego? 4. Czy w województwie lubuskim lub innych regionach odnotowano przypadki ograniczania przyjęć nowych pacjentów albo opóźniania terapii z powodu problemów z finansowaniem programu B.29? 5. Jakie konkretne działania planuje Ministerstwo Zdrowia we współpracy z NFZ, aby wyrównać różnice pomiędzy województwami, zapewnić terminowe rozliczanie świadczeń i zagwarantować pacjentom równy dostęp do leczenia? W jakim terminie planowane jest ich wdrożenie?
Stwardnienie rozsiane jest chorobą, w której czas rozpoczęcia odpowiednio dobranej terapii ma ogromne znaczenie. Dlatego zależy mi na wyjaśnieniu, czy obecny sposób finansowania leczenia nie prowadzi do sytuacji, w której miejsce zamieszkania pacjenta wpływa na możliwość szybkiego rozpoczęcia terapii.
Podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11331 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.83.2026.JW
Warszawa, 09 listopada 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20414 Pani Mai Nowak, Posłanki na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej oraz Grupy Posłów, w sprawie nierówności w dostępie do leczenia stwardnienia
rozsianego, ze szczególnym uwzględnieniem woj. lubuskiego, Minister Zdrowia przedstawia
poniżej następujące informacje.
Na wstępie należy podkreślić, że stwardnienie rozsiane jest chorobą, w której czas
rozpoczęcia leczenia jest bardzo istotny, a kluczowe znaczenie dla opóźnienia rozwoju
niepełnosprawności ma szybkie wdrożenie odpowiednio dobranej terapii. W programie
lekowym B.29. Leczenie chorych na stwardnienie rozsiane (ICD-10: G35) finansuje się
leczenie stwardnienia rozsianego substancjami:
1) postać rzutowo - remisyjna (RRMS) w I linii leczenia: interferon beta-1a, interferon
beta-1b, peginterferon beta-1a, octan glatirameru, fumaran dimetylu, fumaran tegomilu,
teryflunomid, ozanimod, ponesimod, ofatumumab, okrelizumab i.v., okrelizumab s.c.,
kladrybina, ublituksymab;
2) postać rzutowo - remisyjna (RRMS) w II linii leczenia: okrelizumab i.v., fingolimod,
natalizumab i.v., natalizumab s.c., alemtuzumab, kladrybina;
3) szybko rozwijająca się, ciężka postać choroby (RES RRMS): fingolimod, natalizumab
i.v., natalizumab s.c., alemtuzumab, kladrybina;
4) postać pierwotnie postępująca (PPMS): okrelizumab i.v.;
5) postać wtórnie postępująca (SPMS): interferon beta-1b, siponimod.
Na chwilę obecną w programie lekowym B.29.brak jest wniosków o objęcie refundacją dla
nowych substancji czynnych, aktualnie niefinansowanych ze środków publicznych.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odnosząc się do finansowania programów lekowych należy wskazać, że zgodnie z art. 9 pkt
9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych1 Narodowy Fundusz Zdrowia
należy do jednostek sektora finansów publicznych i w związku z tym wartość
finansowanych w danym roku przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej zdeterminowana
jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym NFZ, sporządzonym
zgodnie z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych2, zwanej dalej „ustawą o
świadczeniach”.
Jednocześnie wartość środków finansowych jakie Narodowy Fundusz Zdrowia może
przeznaczyć w planie finansowym NFZ na dany rok na koszty świadczeń opieki zdrowotnej
wynika z wartości prognozowanych przychodów NFZ, w tym w szczególności z tytułu
składki na ubezpieczenie zdrowotne, będących pochodną podstawy wymiaru składki na
ubezpieczenie zdrowotne oraz wymiaru tej składki, a także środków z dotacji podmiotowej
lub środków z funduszy celowych (np. Funduszu Medycznego).
Finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia zrealizowanych przez świadczeniodawcę
świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się zgodnie z postanowieniami umowy o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej i przepisami:
art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym wysokość łącznych
zobowiązań NFZ wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie
może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie
finansowym NFZ;
§ 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w
sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej3,
zgodnie z którymi NFZ zobowiązany jest do finansowania świadczeń udzielonych w
okresie rozliczeniowym, do kwoty zobowiązania NFZ wobec świadczeniodawcy
określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń.
Powyższe oznacza, że zrealizowane w danym okresie świadczenia opieki zdrowotnej
finansowane są do poziomu określonego w planie rzeczowo-finansowym stanowiącym
załącznik do umowy. Bezspornym zatem jest, że zobowiązanie to w stosunku świadczeń
udzielonych w ramach umów obowiązujących w 2025 r. zostało wypełnione i jest
1 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483)
2 ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.)
3 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 400, z
późn. zm.)
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wypełniane w stosunku do świadczeń udzielanych w ramach umów obowiązujących w 2026
r.
W ramach procesu rocznego rozliczenia umów za 2025 r. oddziały wojewódzkie NFZ
prowadziły działania zmierzające do dostosowania planu umów do ich realizacji, poprzez
alokację środków w umowie. Decyzje dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ o
przeprowadzeniu rozliczenia świadczeń opieki zdrowotnej zrealizowanych ponad wartość
określoną w umowie zawartej ze świadczeniodawcami podejmowane były po dokonaniu
przez oddziały wojewódzkie NFZ rozliczenia świadczeń opieki zdrowotnej za grudzień
2025 roku, potwierdzeniu sald rozliczeń i podsumowaniu środków, których nie
wykorzystali świadczeniodawcy realizujący kontrakty w danym roku poniżej planu, poprzez
dokonanie zmiany warunków finansowych umowy o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej w postaci aneksu rozliczającego zamknięty okres rozliczeniowy lub zawarcie ze
świadczeniodawcą umowy o wynagrodzenie/ugody pozasądowej.
Powyższe działania zdeterminowane były poziomem środków finansowych pozostających
w dyspozycji poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ w 2025 r. Po zamknięciu ksiąg
rachunkowych oddziałów wojewódzkich NFZ za 2025 r. oddziały wojewódzkie NFZ
podjęły działania mające na celu sfinansowanie, w ramach środków określonych w pozycji
B2.18 – koszty świadczeń opieki zdrowotnej z lat ubiegłych planu finansowego OW NFZ na
2026 r., niesfinansowanych w ramach rozliczenia 2025 r. nadwykonań nielimitowanych
świadczeń opieki zdrowotnej oraz leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego objętych programami lekowymi i leków stosowanych w chemioterapii.
Istotny wpływ na realizację powyższego procesu miały dodatkowe środki z budżetu
państwa przekazane do NFZ przez Ministra Zdrowia, w ramach których Prezes NFZ
dokonał zwiększenia w planie finansowym NFZ na 2026 r. środków na koszty świadczeń
opieki zdrowotnej w oddziałach wojewódzkich NFZ z przeznaczeniem na uzupełnienie
środków na sfinansowanie, niesfinansowanych w ramach rozliczenia 2025 r., nadwykonań
nielimitowanych świadczeń opieki zdrowotnej, leków i środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego objętych programami lekowymi oraz leków stosowanych w
chemioterapii, świadczeń wentylacji mechanicznej w opiece długoterminowej, świadczeń
żywienia dojelitowego i pozajelitowego w warunkach domowych, świadczeń dializoterapii
oraz świadczeń psychiatrii sądowej. Ponadto, informuję, że ewentualne kolejne zwiększenie
środków na koszty świadczeń opieki zdrowotnej w oddziałach wojewódzkich NFZ, w tym z
przeznaczeniem na sfinansowanie pozostałych nadwykonań z 2025 r., może być
rozpatrywane w przyszłości w przypadku zaistnienia przesłanek umożliwiających
dokonanie zmiany planu finansowego NFZ na 2026 r.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Odnosząc się do sytuacji województwa lubuskiego należy wskazać, że średni czas
oczekiwania na udzielenie świadczenia z zakresu programu lekowego B.29. Leczenie
chorych na stwardnienie rozsiane, wynosi (rzeczywisty z 3 miesięcy):
w przypadku pilnym: 0 dni;
w przypadku stabilnym: 70 dni, ale tylko do poradni neurologicznej Szpitala
Uniwersyteckiego w Zielonej Górze Sp. z o.o.
Informuję, że do Lubuskiego OW nie wpłynęły sygnały wskazujące na ograniczenie
dostępności do świadczeń realizowanych w ramach tego programu lekowego.
Informacje dotyczące kwestii realizacji ww. świadczenia, wpłynęły do płatnika w
odniesieniu do:
województwa łódzkiego, gdzie prof. dr hab. n. med. Krzysztof Selmaj w Centrum
Neurologii w Łodzi prowadzi duże badania kliniczne związane z leczeniem
stwardnienia rozsianego, a w miesiącach październik – listopad 2026 r. nastąpiło
przeniesie do programu lekowego 131 pacjentów w celu zapewnienia im
kontynuacji leczenia,
Podkarpackiego OW wpłynęła informacja od 1 świadczeniodawcy wskazująca na
możliwe ograniczenia przyjęć nowych pacjentów z powodów finansowych,
w czerwcu 2026 r. pacjentka z Opola wystąpiła do Rzecznika Praw Pacjenta w
sprawie opóźnienia we włączeniu do programu w Wojewódzkim Szpitalu
Specjalistycznym im. Św. Jadwigi w Opolu. Z wyjaśnień świadczeniodawcy wynika,
że pacjentka rozpoczęła leczenie w sierpniu 2026 r. w innym podmiocie
realizującym program na terenie województwa – w Samodzielnym Publicznym
Zespole Opieki Zdrowotnej w Kędzierzynie – Koźlu.
Podsumowując należy wskazać, że:
różnice w finansowaniu świadczeń nie przekładają się na czas oczekiwania na
rozpoczęcie leczenia,
do oddziałów wojewódzkich NFZ nie wpłynęły zgłoszenia od realizatorów
programu B.29, w których świadczeniodawcy wskazywaliby zagrożenie w
terminowym rozpoczęciu terapii nowych pacjentów ani uwarunkowania tego
procesu zapłatą przez OW NFZ niesfinansowanych nadwykonań,
do oddziałów wojewódzkich wpływają wnioski świadczeniodawców o
sfinansowanie świadczeń ponadlimitowych zrealizowanych we wszystkich
programach lekowych, ale nie jest podnoszony w nich argument ograniczania
przyjęć pacjentów.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Na zakończenie niniejszej odpowiedzi Minister Zdrowia przedstawia dane, o które
wystąpiono w interpelacji, tj. liczba pacjentów oraz wartości niesfinansowanych świadczeń
opieki zdrowotnej realizowanych w ramach programu lekowego leczenia stwardnienia
rozsianego (Tab. 1).
2025 r. 2026 r.
Oddziały
Wojewódzkie Wartość
nierozliczonych
świadczeń
Liczba pacjentów
objętych
leczeniem
Wartość
nierozliczonych
świadczeń
Liczba pacjentów
objętych
leczeniem
Dolnośląski 1 818 767,11 zł 2 070 1 715 371,47 zł 2 159
Kujawsko-
Pomorski 799 422,01 zł 1 160 4 503 212,65 zł 1 220
Lubelski - zł 1 198 731 553,90 zł 1 209
Lubuski 188 966,11 zł 366 141 416,30 zł 393
Łódzki 2 490 920,96 zł 1 920 2 214 501,35 zł 1 958
Małopolski 3 385 390,75 zł 2 904 11 581 724,33 zł 3 063
Mazowiecki 718 053,98 zł 5 073 1 253 651,43 zł 5 305
Opolski - zł 422 339 141,05 zł 421
Podkarpacki 1 185 885,47 zł 1 292 2 552 322,39 zł 1 353
Podlaski 1 694 483,51 zł 669 2 184 601,39 zł 677
Pomorski 2 087 152,34 zł 1 893 2 396 658,02 zł 2 025
Śląski 2 257 086,81 zł 3 693 4 861 951,40 zł 3 799
Świętokrzyski 308 572,07 zł 913 2 185 544,43 zł 961
Warmińsko-
Mazurski 420 753,44 zł 696 861 860,43 zł 745
Wielkopolski 579 320,00 zł 2 604 635 055,82 zł 2 744
Zachodniopomorsk
i - zł 779 1 219 339,22 zł 826
Tab. 1. Wartość wykonanych i nierozliczonych świadczeń realizowanych w ramach programu
lekowego B.29 oraz liczby pacjentów w latach 2025-2026.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --