Interpelacja w sprawie ryzyka przekroczenia ustawowego progu ostrożnościowego długu publicznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20395
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie ryzyka przekroczenia ustawowego progu ostrożnościowego długu publicznego
Zgłaszający: Jarosław Krajewski
Data wpływu: 13-10-2026
Panie Ministrze,
przyjęta przez Radę Ministrów Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027-2030 przewiduje wzrost relacji państwowego długu publicznego do PKB do 55,9% w 2027 roku oraz 59,2% w 2029 roku, natomiast relacja skorygowana zgodnie z art. 38a ustawy o finansach publicznych, istotna dla stosowania procedur ostrożnościowych, ma przekroczyć poziom 55% PKB w 2028 roku. Według rządowych prognoz oznaczałoby to konieczność zastosowania w 2030 roku ograniczeń wynikających z art. 86 ustawy o finansach publicznych, obejmujących między innymi zasady kształtowania deficytu budżetowego, wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych.
W wywiadzie opublikowanym przez Money.pl 6 października 2026 roku prof. Andrzej Torój, zastępca przewodniczącego Rady Fiskalnej, wskazał na brak wyraźnie określonej ścieżki stopniowego ograniczania nierównowagi finansów publicznych oraz ryzyko skumulowania działań dostosowawczych w końcowych latach obowiązywania strategii. Przywołany w wywiadzie szacunek dostosowania fiskalnego rzędu 140 mld zł w latach 2029-2030, wymagający potwierdzenia w szczegółowych wyliczeniach, wskazuje na potrzebę ustalenia rzeczywistej skali przyszłych zmian po stronie dochodów i wydatków publicznych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie są aktualne prognozy ministerstwa dotyczące relacji państwowego długu publicznego do PKB, relacji skorygowanej zgodnie z art. 38a ustawy o finansach publicznych oraz zadłużenia według metodologii unijnej w poszczególnych latach 2027-2030?
2. Czy ministerstwo potwierdza przedstawiony publicznie przez zastępcę przewodniczącego Rady Fiskalnej szacunek, zgodnie z którym niezbędne dostosowanie fiskalne w latach 2029-2030 może osiągnąć około 140 mld zł? Jeżeli nie, jaka jest szacowana przez ministerstwo skala działań dostosowawczych niezbędnych do wykonania obowiązków wynikających z art. 86 ustawy o finansach publicznych oraz ograniczenia przyrostu zadłużenia?
3. Jakie konkretne działania podjęły dotychczas Rada Ministrów oraz ministerstwo w celu rozpoczęcia stopniowej konsolidacji finansów publicznych przed ewentualnym uruchomieniem procedur ostrożnościowych? Czy opracowano wariantowy plan ograniczania deficytu w latach 2027-2029, umożliwiający rozłożenie działań dostosowawczych na kilka lat zamiast ich kumulowania w 2030 roku, a jeżeli tak, jakie przedsięwzięcia obejmuje ten plan, jaka jest szacowana wartość oszczędności lub dodatkowych dochodów oraz jakie terminy ich realizacji przewidziano?
4. Jakie mechanizmy stosuje ministerstwo w celu monitorowania zadłużenia i kosztów obsługi zobowiązań podmiotów realizujących zadania publiczne poza budżetem państwa, w szczególności funduszy prowadzonych przez Bank Gospodarstwa Krajowego?
5. Czy Rada Ministrów zamierza przygotować i przedstawić Sejmowi RP wieloletni program stopniowej konsolidacji finansów publicznych na lata 2027-2030, obejmujący mierzalne cele redukcji deficytu, przegląd efektywności wydatków publicznych, ocenę skutków powszechnych programów wsparcia oraz działania zwiększające trwałość dochodów budżetowych?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (51)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25009 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/9
Warszawa, 2 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 20395 Poseł Jarosław Krajewski
Znak sprawy: PM7.054.6.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Interpelacja nr 20395 P. Posła Jarosława Krajewskiego w
sprawie ryzyka przekroczenia ustawowego progu
ostrożnościowego długu publicznego
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20395 Posła na Sejm Pana Jarosława
Krajewskiego, przekazuję poniższe informacje.
1. Jakie są aktualne prognozy Ministerstwa dotyczące relacji państwowego długu
publicznego do PKB, relacji skorygowanej zgodnie z art. 38a ustawy o finansach
publicznych oraz zadłużenia według metodologii unijnej w poszczególnych latach
2027–2030?
Prognozy długu publicznego, zarówno według definicji krajowej, jak i unijnej,
znajdują się w Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach
2027-2030 przyjętej przez Radę Ministrów i przekazanej do Sejmu RP we wrześniu
br. Tekst Strategii dostępny jest na stronie internetowej Ministerstwa Finansów
pod adresem:
https://www.gov.pl/attachment/99a02028-d183-4111-8a59-ba9115e1cd5c.
-- 1 of 9 --
2/9
Poniższa tabela przestawia prognozy długu publicznego zawarte w Strategii:
2025 2026 2027 2028 2029 2030
Wyszczególnienie wykonanie prognozowane
1. Dług Skarbu Państwa
a) w mld zł 1 951,9 2 341,9 2 520,7 2 777,1 2 946,6 3 040,8
b) w relacji do PKB 49,9% 56,4% 57,3% 60,0% 60,7% 59,9%
2. Państwowy dług publiczny
a) w mld zł 1 913,5 2 299,6 2 459,0 2 713,0 2 875,6 2 960,7
b) w relacji do PKB 48,9% 55,3% 55,9% 58,6% 59,2% 58,3%
3. Kwota, o której mowa w art. 38a pkt 3 ustawy o finansach publicznych
a) w mld zł 1 783,2 2 155,2 2 408,7 2 658,4 2 820,3 2 910,2
b) w relacji do PKB 45,6% 51,9% 54,7% 57,4% 58,1% 57,3%
4. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych
a) w mld zł 2 335,1 2 808,6 3 047,5 3 386,3 3 673,0 3 884,5
b) w relacji do PKB 59,7% 67,6% 69,3% 73,1% 75,7% 76,6%
4. Jakie mechanizmy stosuje Ministerstwo w celu monitorowania zadłużenia i kosztów
obsługi zobowiązań podmiotów realizujących zadania publiczne poza budżetem
państwa, w szczególności funduszy prowadzonych przez Bank Gospodarstwa
Krajowego?
Statystyki oraz analizy państwowego długu publicznego (PDP, wg definicji
krajowej) oraz długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (dług EDP wg
definicji unijnej) prezentowane są w kwartalnej informacji Dług publiczny,
publikowanej na stronie internetowej MF:
https://www.gov.pl/web/finanse/zadluzenie-sektora-finansow-publicznych.
Publikacja uwzględnia szczegółowe kwartalne rozliczenie różnic pomiędzy PDP a
długiem EDP, w tym m.in. dług funduszy zarządzanych przez BGK i zadłużenie z
tytułu obligacji wyemitowanych przez PFR na sfinansowanie Tarczy Finansowej.
Dane dostępne są również w formie szeregów czasowych:
https://www.gov.pl/web/finanse/szeregiczasowe.
Średnioterminowe prognozy długu publicznego wg definicji krajowej i unijnej
sporządzane są co roku na potrzeby Strategii zarządzania długiem sektora
finansów publicznych. W Strategii prezentowane są różnice pomiędzy
prognozowanym długiem EDP i PDP analogicznie jak w kwartalnej informacji
statystycznej, w tym m.in. zadłużenie poszczególnych funduszy w BGK w
horyzoncie 4-letnim.
Począwszy od 2024 roku, na stronie BGK publikowane są aktualne plany finansowe
oraz dane sprawozdawcze (kwartalne) funduszy umiejscowionych w BGK.
Ustawa z dnia 28 czerwca 2024 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1089) ujednoliciła terminy, tryb oraz
zakres sprawozdawczości dla niektórych funduszy BGK. Na mocy przepisów ww.
ustawy Bank Gospodarstwa Krajowego przekazuje ministrowi właściwemu do
spraw finansów publicznych oraz innym organom sprawującym nadzór nad danym
funduszem, w terminach określonych w przepisach dotyczących sprawozdawczości
budżetowej państwowych funduszy celowych, sprawozdania miesięczne z realizacji
planów finansowych funduszy, narastająco za kolejne miesiące roku budżetowego,
w szczegółowości nie mniejszej niż wynikające z ich planów.
-- 2 of 9 --
3/9
W ustawie o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
z dnia 27 lutego 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 426), wprowadzono prawny wymóg,
zgodnie z którym, w ramach sprawozdawczości rocznej, prezentuje się wykonanie
planów finansowych funduszy BGK. Pomimo, iż zgodnie z ww. ustawą, przepis
dodany w art. 182 ust.4 pkt 6b stosuje się po raz pierwszy do sprawozdania z
wykonania ustawy budżetowej za 2027 rok, Ministerstwo Finansów, kontynuując
inicjatywę zapoczątkowaną w roku 2024, w formie załącznika do omówienia,
przedstawia informację o wykonaniu planów finansowych funduszy utworzonych,
powierzonych lub przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego na podstawie
odrębnych ustaw.
2. Czy Ministerstwo potwierdza przedstawiony publicznie przez zastępcę
przewodniczącego Rady Fiskalnej szacunek, zgodnie z którym niezbędne dostosowanie
fiskalne w latach 2029–2030 może osiągnąć około 140 mld zł? Jeżeli nie, jaka jest
szacowana przez Ministerstwo skala działań dostosowawczych niezbędnych do
wykonania obowiązków wynikających z art. 86 ustawy o finansach publicznych oraz
ograniczenia przyrostu zadłużenia?
3. Jakie konkretne działania podjęły dotychczas Rada Ministrów oraz Ministerstwo w
celu rozpoczęcia stopniowej konsolidacji finansów publicznych przed ewentualnym
uruchomieniem procedur ostrożnościowych? Czy opracowano wariantowy plan
ograniczania deficytu w latach 2027–2029, umożliwiający rozłożenie działań
dostosowawczych na kilka lat zamiast ich kumulowania w 2030 roku, a jeżeli tak, jakie
przedsięwzięcia obejmuje ten plan, jaka jest szacowana wartość oszczędności lub
dodatkowych dochodów oraz jakie terminy ich realizacji przewidziano?
5. Czy Rada Ministrów zamierza przygotować i przedstawić Sejmowi wieloletni
program stopniowej konsolidacji finansów publicznych na lata 2027–2030,
obejmujący mierzalne cele redukcji deficytu, przegląd efektywności wydatków
publicznych, ocenę skutków powszechnych programów wsparcia oraz działania
zwiększające trwałość dochodów budżetowych?
Sytuacja budżetowa w Polsce w ostatnich latach to efekt decyzji rządu o
koniecznych, znaczących inwestycjach w zwiększenie zdolności obronnych Polski,
zgodnie z zaleceniami Rady UE1, a także konsekwencja trendów w gospodarce.
Oprócz niższego niż oczekiwano spadku inflacji wpływającego na dochody
podatkowe, po stronie wydatkowej takim czynnikiem są rosnące koszty obsługi
długu. Jednocześnie rząd przestrzega zaleconej przez Radę UE, w ramach
procedury nadmiernego deficytu, ścieżki wydatków netto, korzystając z przyznanej
przez Radę UE elastyczności w ramach krajowej klauzuli wyjścia (NEC)2.
1 Por. Zalecenia Rady UE w sprawie polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki
strukturalnej i polityki budżetowej Polski – lipiec 2026
2 Zalecenie Rady UE zezwalające Polsce na odchylenie od maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto
ustalonych przez Radę na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1263
-- 3 of 9 --
4/9
Reforma zarządzania gospodarczego Unii Europejskiej z kwietnia 2024 r.3
wprowadziła średniookresowe podejście w unijnym nadzorze budżetowym,
koncentrujące się na zapewnieniu stabilizacji finansów publicznych i ograniczeniu
nadmiernego zadłużenia w średnim okresie. Kluczowa jest zgodność polityki
fiskalnej z rekomendowanym przez Radę UE tempem wzrostu wydatków.
Od lipca 2024 roku Polska jest, na podstawie decyzji Rady UE4, objęta procedurą
nadmiernego deficytu (excessive deficit procedure – EDP) z powodu deficytu
znacznie przekraczającego wartość referencyjną w 2023 r. Rada UE przyjęła 21
stycznia 2025 r. zalecenie dla Polski w ramach procedury nadmiernego deficytu5,
zgodnie z którym dla zlikwidowania nadmiernego deficytu niezbędne jest
przestrzeganie tempa wzrostu wydatków netto przedstawionego w
„Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028”6, przyjętym
przez rząd w październiku 2024 r.
Równocześnie, Rada zobowiązała Polskę do przedstawiania co pół roku, począwszy
od kwietnia ubiegłego roku aż do skorygowania nadmiernego deficytu, informacji z
postępów we wdrażaniu zalecenia Rady. Wiosną raportowanie odbywa się w
ramach Sprawozdania z wdrażania „Średniookresowego planu budżetowo-
strukturalnego na lata 2025–2028” a jesienią w Informacji o działaniach podjętych
przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu.
W lipcu 2025 r. Rada UE uruchomiła dla Polski krajową klauzulę wyjścia (NEC) na
lata 2025-2028, która umożliwia odejście od zaleconej przez Radę UE ścieżki
wydatków do wysokości przyrostu wydatków na obronność w stosunku do sytuacji
przed wojną w Ukrainie (czyli w 2021 r.), jednak nie więcej niż 1,5% PKB rocznie.
Należy zauważyć, że pomimo uruchomienia krajowej klauzuli wyjścia, unijny nadzór
budżetowy nadal funkcjonuje a jego zasady obowiązują. 3 czerwca 2026 r. Komisja
opublikowała tzw. pakiet wiosenny7, w którym przedstawiła ocenę działań
budżetowych podejmowanych przez państwa członkowskie. W ocenie KE polska
polityka budżetowa jest zgodna z wyznaczoną przez Radę ścieżką wydatków netto.
Tym samym Komisja utrzymała zawieszenie EDP w przypadku Polski8. Komisja
ponownie oceni sytuację w listopadzie br.
3 29 kwietnia 2024 r. Rada przyjęła pakiet aktów ustawodawczych reformujących unijne ramy
zarządzania gospodarczego i fiskalnego, które weszły w życie 30 kwietnia 2024 r. Są to:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1263 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie
skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz
uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 (https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/?uri=OJ:L_202401263), Rozporządzenie Rady (UE) 2024/1264 z dnia 29 kwietnia 2024
r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury
nadmiernego deficytu (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ:L_202401264) oraz
Dyrektywa Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w
sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/?uri=OJ:L_202401265). Ogólnym celem reformy jest stopniowa, realistyczna, trwała
i prowzrostowa redukcja wskaźników zadłużenia i deficytu, a jednocześnie ochrona reform i
inwestycji w strategicznych dziedzinach, takich jak sektor cyfrowy, ekologia czy obrona.
4 Decyzja Rady UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Polsce
5 Zalecenie Rady UE dotyczące likwidacji nadmiernego deficytu w Polsce
6 Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny na lata 2025-2028
7 Por. Wiosenny pakiet KE – czerwiec 2026
8 Zawieszenie EDP oznacza, że na ten moment nie będą podejmowane dalsze kroki, ale procedura
pozostaje otwarta (tzn. deficyt nie został trwale obniżony poniżej 3% PKB). Kraje, których EDP jest
zawieszone pozostają zobowiązane do przestrzegania rekomendacji Rady.
-- 4 of 9 --
5/9
Zgodnie z najnowszą Informacją przyjętą przez Radę Ministrów oraz opublikowaną9
6 października br. przewiduje się, że w latach 2024–2027, m.in. z uwagi na
zwiększone wydatki obronne, tempo wzrostu wydatków netto sektora instytucji
rządowych i samorządowych w ujęciu rocznym (za wyjątkiem 2026 r.), jak i
skumulowanym, będzie wyższe od tempa zaleconego przez Radę, jednak
odchylenie od ścieżki będzie niższe niż dopuszczalne w ramach NEC. Tym samym,
uwzględniając elastyczność przyznaną w ramach NEC, zapewniona zostanie
spójność z zaleceniami Rady UE (brak odchylenia od zaleconego skumulowanego
tempa wzrostu wydatków w latach 2024-2027).
W 2027 roku rząd będzie kontynuował wzmacnianie strony dochodowej sektora
finansów publicznych przy jednoczesnej kontroli wydatków zgodnie z wymogami
reguł unijnych i krajowych. Łączny szacowany skutek istotnych dyskrecjonalnych
działań dochodowych (DRM) zaplanowanych na 2027 r. wynosi około 1% PKB
(ponad 40 mld zł) i będzie najwyższy od objęcia Polski procedurą nadmiernego
deficytu. Na ten skutek składa się zarówno zaproponowany przez rząd pakiet
reform podatkowych, które w przeważającej mierze mają charakter trwały, jak
również działania niestanowiące DRM, a stanowiące pozytywny czynnik ryzyka dla
prognozy ścieżki wydatków netto.
Ważnymi źródłami wzrostu dochodów budżetowych w 2027 r. będą VAT i podatek
akcyzowy. W 2027 r. rząd zakłada m.in. wdrożenie systemu SENT10
ukierunkowanego na uszczelnienie systemu podatkowego w obszarze obrotu
betonem oraz podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe zawierające w
swoim składzie min. 20% soku owocowego, warzywnego lub owocowo-
warzywnego. Pozytywny efekt na wpływy z podatku VAT w 2027 r. przyniesie
również brak jednorazowych efektów, które obniżają dochody z VAT i akcyzy w
2026 r., tj. programu CPN oraz skrócenia terminu zwrotów VAT dla podatników.
W 2027 r. rząd planuje także podwyższenie stawek na napoje alkoholowe w
akcyzie11, tj. na piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie o ok. 15%, a
na cydr i perry niskoalkoholowe o ok. 26%.
Odrębny pakiet działań stanowią zmiany w podatku dochodowym od osób
fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych:
w podatku PIT projektowane jest podwyższenie progu dochodowego, do
którego stosowana będzie stawka 12%, ze 120 tys. zł do 130 tys. zł, przy
jednoczesnym wprowadzeniu stawki 24% dla dochodów od 130 tys. zł do 150
tys. zł oraz podwyższeniu do 150 tys. zł progu wejścia w stawkę 32%12;
w podatku PIT obniżono limit przychodów warunkujący możliwość wyboru
opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln EUR do
250 tys. EUR;
w podatku CIT przewiduje się podniesienie z 19% do 22% podstawowej stawki
dla podatkowych grup kapitałowych oraz podatników, których przychody w
9 https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny
10 System Elektronicznego Nadzoru Transportu - państwowy, teleinformatyczny system KAS,
monitorujący drogowy i kolejowy przewóz „towarów wrażliwych” (paliwa, alkohol, susz tytoniowy,
odpady, odzież i obuwie); projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i
kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oraz niektórych innych ustaw.
11 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
12 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych
przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
-- 5 of 9 --
6/9
poprzednim roku przekroczyły równowartość 50 mln EUR, z wyłączeniem
banków oraz podatników posiadających koncesję na energię i gaz, którzy
objęci są innymi przepisami podnoszącymi ten podatek;
pakiet zmian w PIT i CIT uzupełnia podwyższenie stawki daniny
solidarnościowej o 1 pkt. proc., tj. z 4% do 5% podstawy jej wymiaru;
w latach 2027-2029 będzie obowiązywać również tzw. branżowy CIT13, czyli
okresowe podwyższenie obowiązującej stawki CIT z 19% do 30% podstawy
opodatkowania (powrót do stawki 19% w 2030 r.).
W 2026 r. wprowadzono podatek od nadzwyczajnych zysków14, tj. podatek od
nadwyżki przychodów osiągniętych w 2026 r. w związku ze zbyciem paliw ciekłych,
który dotyczy przedsiębiorców prowadzących w okresie od 1 marca 2026 r. do 31
marca 2027 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej samodzielnie lub za
pośrednictwem innego podmiotu działalność w zakresie wytwarzania paliw
ciekłych, a także przedsiębiorców dokonujących zbycia na podstawie koncesji na
obrót paliwami ciekłymi z zagranicą paliw pochodzących z importu i lub
wewnątrzwspólnotowego nabycia. Należy zauważyć, że wpływy z podatku od
nadzwyczajnych zysków ze zbycia paliw ciekłych stanowić będą pokrycie ubytku
dochodów związanych z programem CPN, co wpisuje się w odpowiedzialną
politykę fiskalną rządu.
Ponadto, w 2027 r. rząd planuje:
wprowadzenie podatku rekompensującego od niektórych usług (tzw. podatku
cyfrowego)15. Podatek ten będzie dotyczył podmiotów lub skonsolidowanych
grup generujących ponad 1 mld euro globalnego obrotu oraz co najmniej 25
mln zł obrotu w Polsce, a stawka podatku wyniesie 3%;
uszczelnienie opłaty od środków spożywczych16,17 oraz podwyższenie
wysokości opłaty (w przeliczeniu na 1 litr napoju);
wprowadzenie opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi
oraz za zezwolenie na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów
alkoholowych, w części dotyczącej opłaty za napoje alkoholowe w
opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej
300 ml18;
zmianę wysokości opłaty przedkoncesyjnej i opłaty koncesyjnej dla
przedsiębiorstw energetycznych19.
Realny, pozytywny czynnik ryzyka, którego materializacja będzie oddziaływać na
korzyść finansów publicznych, stanowią także działania Krajowej Administracji
Skarbowej (KAS) przewidziane na lata 2027-2029. Działania te są ukierunkowane
na wzrost efektywności administracji, a w konsekwencji na zwiększenie wpływów
13 Projekt ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów
energii elektrycznej
14 Ustawa z dnia 18 września 2026 r. o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca
2026 r. do marca 2027 r. ze zbycia paliw ciekłych
15 Projekt ustawy o podatku rekompensującym od niektórych usług
16 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym
17 Poprzez objęcie opłatą: 1) suplementów diety w opakowaniach o objętości powyżej 200 ml;
2) wszystkich koncentratów niezależnie od postaci (obecnie opłacie podlegają wyłącznie syropy); 3)
napojów zawierających co najmniej 20% soku oraz do 5g cukrów, które jednocześnie zawierają
substancje słodzące, kofeinę lub taurynę.
18 Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia przychodów Narodowemu Funduszowi
Zdrowia
19 Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne
-- 6 of 9 --
7/9
budżetowych. Działania te będą głównie polegały na zwiększeniu efektywności
systemów IT oraz na rozbudowie zdolności analitycznych KAS.
Ewentualne weta Prezydenta RP wobec rządowych projektów ustaw
zwiększających dochody sektora, skutkujące brakiem wejścia w życie
procedowanych projektów mógłby nie tylko utrudnić przestrzeganie ścieżki
wydatków netto, ale nawet procedur ostrożnościowych wynikających z ustawy o
finansach publicznych, co wymusiłoby silniejsze dostosowania fiskalne w kolejnych
latach, hamując tym samym dynamikę wzrostu gospodarczego.
W przypadku realizacji prognoz długu publicznego przedstawionych w Strategii
zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027-2030 określony w
ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz.
1483, z późn. zm., dalej ufp) próg ostrożnościowy długu publicznego na poziomie
55% PKB zostanie przekroczony w 2028 r. Warunkiem uruchomienia procedur
ostrożnościowych określonych w ufp jest przekroczenie progu 55% zarówno przez
relację do PKB państwowego długu publicznego, jak i przez kwotę, o której mowa
w art. 38a pkt 3 ufp.
Konsekwencją przekroczenia progu 55% przez obydwie relacje w 2028 r. byłoby
uruchomienie procedur ostrożnościowych określonych w art. 86 ufp, które
skutkują następującymi działaniami:
w uchwalonym przez Radę Ministrów projekcie ustawy budżetowej na rok
2030 przyjmuje się brak deficytu lub taką różnicę dochodów i wydatków
budżetu państwa, która zapewni spadek relacji długu Skarbu Państwa do PKB
w stosunku do relacji ogłoszonej dla roku 2028;
deficyt budżetowy JST na rok 2030 pomniejszony o nadwyżkę budżetową z lat
ubiegłych oraz wolne środki w uchwale budżetowej może wynikać jedynie z
wydatków związanych z realizacją zadań współfinansowanych ze środków
pochodzących z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi z pomocy
udzielanej przez państwa członkowskie EFTA;
w uchwalanym przez Radę Ministrów projekcie ustawy budżetowej na rok
2030:
nie przewiduje się wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery
budżetowej,
waloryzacja rent i emerytur nie może przekroczyć wzrostu cen towarów i
usług konsumpcyjnych ogłoszonego przez Główny Urząd Statystyczny za
poprzedni rok budżetowy,
wprowadzony jest zakaz udzielania nowych pożyczek i kredytów z budżetu
państwa,
wzrost wydatków Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunału Konstytucyjnego,
Najwyższej Izby Kontroli, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa, sądownictwa
powszechnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, Rzecznika
-- 7 of 9 --
8/9
Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i
Telewizji, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci
Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
Krajowego Biura Wyborczego, Państwowej Inspekcji Pracy i Biura Rady
Fiskalnej nie może być wyższy niż w administracji rządowej;
Rada Ministrów przeprowadza przegląd:
wydatków budżetu państwa finansowanych środkami pochodzącymi z
kredytów zagranicznych,
programów wieloletnich;
Rada Ministrów przedstawia program sanacyjny, mający zapewnić spadek
relacji państwowego długu publicznego do PKB;
Rada Ministrów dokonuje przeglądu obowiązujących przepisów w celu
przedstawienia propozycji rozwiązań prawnych mających wpływ na poziom
dochodów budżetu państwa, w tym dotyczących stosowania stawek podatku
od towarów i usług;
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje dotację
celową z budżetu państwa na realizację zadania dofinansowania do
wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych w wysokości do 30%
środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok;
organy administracji rządowej mogą zaciągać nowe zobowiązania na
przygotowanie inwestycji, jeżeli mają zapewnione finansowanie z udziałem
środków pochodzących z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi z
pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, na maksymalnym
dopuszczalnym poziomie określonym w przepisach lub procedurach
dotyczących danego rodzaju inwestycji, nie mniejszym niż 50% całości kosztów,
z tym że ograniczenia te nie dotyczą odbudowy lub przebudowy dróg
krajowych w celu usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym,
inwestycji w infrastrukturę przeciwpowodziową, systemu elektronicznego
poboru opłat za korzystanie z dróg publicznych oraz odszkodowań za
nieruchomości przejęte w związku z przygotowaniem i realizacją inwestycji w
zakresie dróg publicznych.
Prognozy długu publicznego przedstawione w Strategii na lata 2027-2030
uwzględniają, zgodnie z wymogiem art. 86 ufp, że relacja długu Skarbu Państwa do
PKB w roku 2030 będzie niższa niż w roku 2028 (odpowiednio 59,9% wobec
60,0%). W horyzoncie Strategii przewidziane jest utrzymanie relacji państwowego
długu publicznego do PKB poniżej 60%.
W kolejnych ustawach budżetowych, sprawozdaniach z wdrażania planu
średniookresowego oraz informacjach o działaniach podjętych w ramach
procedury nadmiernego deficytu, w zależności od kształtowania się sytuacji
budżetowej, wzrostu gospodarczego i faktycznych skutków już zaplanowanych
działań, przedstawiane będą odpowiednie działania zapewniające spójność planów
budżetowych z regułami budżetowymi, w tym z tymi dotyczącymi przestrzegania
ścieżki wydatków netto, uwzględniając dodatkową elastyczność wynikającą z
krajowej klauzuli wyjścia.
-- 8 of 9 --
9/9
W 2028 roku przygotowany zostanie również nowy średniookresowy plan
budżetowo-strukturalny, który określi strategię fiskalną Polski na kolejne lata.
Kluczowym elementem dokumentu będzie wyznaczenie ścieżki wydatków przy
ścisłym uwzględnieniu zaleceń i rekomendacji KE oraz Rady UE, co zapewni
spójność krajowej polityki fiskalnej z wymogami unijnego zarządzania
gospodarczego i długoterminową stabilnością finansów publicznych.
Należy równocześnie zauważyć, że ze względu na planowane zakończenie
obowiązywania klauzuli wyjścia (NEC) w 2028 r. jesienią przewidziane jest
rozpoczęcie dyskusji w UE o ścieżce wyjścia z EDP po 2028 r. Reforma ram
zarządzania gospodarczego z 2024 r. wprowadziła bowiem podejście
średniookresowe w nadzorze budżetowym, które nie koncentruje się już na
konkretnym roku korekty nadmiernego deficytu - kluczowa jest zgodność z
zaleconym przez Radę UE tempem wzrostu wydatków netto. W sytuacji gdy deficyt
sektora w Polsce będzie pozostawał powyżej 3% PKB w roku korekty nadmiernego
deficytu, wskazanym w zaleceniu Rady UE dotyczącym zlikwidowania nadmiernego
deficytu, pomimo, że państwo podjęło skuteczne działania dla jego redukcji,
Komisja zarekomenduje Radzie UE przyjęcie zrewidowanego zalecenia, które
przedłużyłoby termin korekty nadmiernego deficytu20.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
20 Por. Wytyczne nt. wdrażania Paktu Stabilności i Wzrostu (Kodeks postępowania), przyjęte przez Radę
UE w grudniu 2025 r.
-- 9 of 9 --