Interpelacja w sprawie finansowania Narodowego Centrum Nauki i ograniczeń w konkursach grantowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20338
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie finansowania Narodowego Centrum Nauki i ograniczeń w konkursach grantowych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 10-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
jak informuje „Gazeta Wyborcza“ w artykule z dnia 5 października 2026 r., Narodowe Centrum Nauki poprosiło laureatów ok. 150 projektów o przesunięcie podpisania umów na 2027 r., ponieważ Ministerstwo Finansów nie zgodziło się na wcześniejszy wykup obligacji skarbowych o wartości 500 mln zł przekazanych centrum w 2024 r. Zamiast zapowiadanych ok. 150 mln zł w 2026 r. (komunikat NCN z grudnia 2025 r.) NCN wykorzysta pierwsze 75 mln zł w styczniu 2027 r.
Jednocześnie Rada NCN ograniczyła od 2027 r. liczbę wniosków jednego kierownika projektu do jednego rocznie, bo liczba wniosków w konkursach OPUS i PRELUDIUM podwoiła się w pięć lat, a środki na ich obsługę nie rosną (komunikat NCN z 18 września 2026 r.). Projekt budżetu na 2027 r. przewiduje dotację podmiotową NCN w wysokości 69,3 mln zł, o ok. 2 mln zł wyższą niż obecnie (Forum Akademickie, 16.09.2026). Grantobiorcy sygnalizują częste zmiany opiekunów projektów oraz wydłużanie się oceny wniosków i obsługi umów.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ilu projektów i jakiej łącznej kwoty dotyczy przesunięcie zawarcia umów lub pierwszych wypłat na 2027 r.? Proszę o odpowiedź w podziale na konkursy. Ilu laureatów zrezygnowało z realizacji projektu, a ilu rozpoczęło go dzięki prefinansowaniu przez jednostkę naukową?
Kiedy NCN wystąpiło w 2026 r. o zgodę na wcześniejszy wykup obligacji, kiedy otrzymało odmowę i jakie działania podjął minister nauki i szkolnictwa wyższego po jej otrzymaniu? Czy zapowiadając uruchomienie ok. 150 mln zł z obligacji w 2026 r., ministerstwo uzgodniło z resortem finansów przestrzeń wydatkową w ramach stabilizującej reguły wydatkowej?
Jaki jest harmonogram zapadalności kolejnych serii obligacji przekazanych NCN, z podaniem terminów i wartości nominalnych? Jaka część zapowiadanego wzrostu budżetu NCN o 400 mln zł w 2027 r. zostanie przeznaczona na pokrycie zobowiązań przesuniętych z 2026 r., a jaka na nowe konkursy?
Jaka była wysokość dotacji podmiotowej NCN, liczba złożonych wniosków, liczba projektów w realizacji oraz liczba etatów w NCN w latach 2021-2026? Proszę o odpowiedź w podziale na lata.
Ilu pracowników NCN, w tym koordynatorów dyscyplin i opiekunów projektów, odeszło z pracy w latach 2024-2026 i ile stanowisk pozostaje nieobsadzonych? Jak w tym okresie zmieniał się średni czas od zamknięcia naboru do ogłoszenia wyników w konkursach OPUS i PRELUDIUM oraz od ogłoszenia wyników do zawarcia umowy?
Jakiej kwoty dotacji podmiotowej NCN potrzebowałoby, aby obsłużyć wnioski bez wprowadzania limitów, i czy o taką kwotę wnioskowało w pracach nad projektem budżetu na 2027 r.? Czy ministerstwo poprze zwiększenie tej dotacji w trakcie prac sejmowych nad ustawą budżetową?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10946 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WN.055.6.2026
Warszawa, 02 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20338
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP, Pana Janusza
Cieszyńskiego w sprawie finansowania Narodowego Centrum Nauki i ograniczeń w konkursach
grantowych.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na Pańską interpelację przedstawiam odpowiedzi na poniższe pytania.
1. Ilu projektów i jakiej łącznej kwoty dotyczy przesunięcie zawarcia umów lub pierw-
szych wypłat na 2027 r.? Proszę o odpowiedź w podziale na konkursy. Ilu laureatów
zrezygnowało z realizacji projektu, a ilu rozpoczęło go dzięki prefinansowaniu przez
jednostkę naukową?
Przesunięcie terminu zawarcia umów lub realizacji pierwszych wypłat na 2027 r. dotyczy
łącznie 149 projektów, a wartość środków objęta przesunięciem wynosi około 65 mln zł.
Liczba umów w podziale na poszczególne konkursy przedstawia się następująco:
a) OPUS 28 – 10 umów,
b) SONATA BIS 15 – 15 umów,
c) OPUS 30 – 66 umów,
d) SONATA 21 – 58 umów.
Ponadto finansowanie projektów wyłonionych w ramach konkursów SONATINA 10 oraz
MINIATURA 10 zostanie zapewnione ze środków pochodzących z wykupu obligacji
skarbowych, których termin zapadalności przypada na 25 stycznia 2027 r.
Obecnie według posiadanych informacji żaden z kierowników projektów nie zrezygnował
z zawarcia umowy w związku z opisaną sytuacją.
Proces zawierania umów pozostaje w toku. Według aktualnego stanu:
a) 48 umów zostało już podpisanych;
b) 56 umów wpłynęło do NCN i znajduje się na etapie procedowania. Ich podpisanie
przewidywane jest w 2026 r. lub, na wniosek kierownika projektu, w 2027 r.;
c) 45 umów pozostaje na etapie procedowania w podmiotach realizujących projekty.
Ministerstwo nie posiada informacji pozwalających na ustalenie liczby projektów, których
realizacja została rozpoczęta dzięki prefinansowaniu przez podmioty realizujące projekty.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
2. Kiedy NCN wystąpiło w 2026 r. o zgodę na wcześniejszy wykup obligacji, kiedy
otrzymało odmowę i jakie działania podjął minister nauki i szkolnictwa wyższego
po jej otrzymaniu? Czy zapowiadając uruchomienie ok. 150 mln zł z obligacji w 2026 r.,
ministerstwo uzgodniło z resortem finansów przestrzeń wydatkową w ramach
stabilizującej reguły wydatkowej?
Narodowe Centrum Nauki w maju 2026 r. wystąpiło z wnioskiem do Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego o zmianę planu finansowego na 2026 r., umożliwiającą
wykorzystanie środków pochodzących ze sprzedaży obligacji skarbowych na realizację
zadań statutowych Centrum. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przedłożyło
powyższą propozycję do zaopiniowania Ministerstwu Finansów.
W odpowiedzi pismem z 22 sierpnia 2026 r., Pani Hanna Majszczyk, Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów poinformowała o braku akceptacji proponowanego zwiększenia
wydatków NCN, wskazując na ograniczenia wynikające ze stabilizującej reguły wydatkowej,
obejmującej również agencje wykonawcze. Powyższe wiąże się zatem z tym, że każde
wystąpienie w zakresie wcześniejszego wykupu obligacji wymaga odrębnych uzgodnień,
a ewentualna zgoda – jak wskazał MF w piśmie z 22 sierpnia 2026 r., jest uzależniona
od dostępnej przestrzeni wydatkowej wyznaczanej przez stabilizującą regułę wydatkową.
W konsekwencji zapowiadana przez NCN sprzedaż obligacji skarbowych przed terminem
zapadalności obligacji, okazała się w bieżącym roku niemożliwa do realizacji. Jednocześnie
odnosząc się do kwestii uzgodnień wcześniejszego wykupu obligacji z Ministerstwem
Finansów należy podkreślić, że czynione uzgodnienia z resortem finansów dotyczyły przede
wszystkim sposobu ujmowania obligacji w księgach rachunkowych NCN oraz ogólnego
sposobu postępowania w zakresie wnioskowania o wcześniejszy ich wykup. Wobec
powyższego wyjaśnienia Ministerstwa Finansów nie dotyczyły uzgodnień konkretnych
terminów wykupu skarbowych papierów wartościowych przed terminem ich zapadalności
wynikających z listów emisyjnych.
3. Jaki jest harmonogram zapadalności kolejnych serii obligacji przekazanych NCN,
z podaniem terminów i wartości nominalnych? Jaka część zapowiadanego wzrostu
budżetu NCN o 400 mln zł w 2027 r. zostanie przeznaczona na pokrycie zobowiązań
przesuniętych z 2026 r., a jaka na nowe konkursy?
Harmonogram wykupu obligacji skarbowych przekazanych NCN, według stanu na dzień
20 października 2026 r. przedstawia poniższa tabela.
Lp Seria
przyznanych
obligacji
Wartość
nominalna
jednej
obligacji (zł)
Liczba
obligacji
(szt.)
Łączna
wartość
nominalna
(mln zł)
Termin
wykupu
Rodzaj obligacji
1 OI0127 1 000 75 000 75 25.01.2027 Zerokuponowe
2 OI0130 1 000 175 000 175 25.01.2030 Stałoprocentowe
3 OI0330 1 000 150 000 150 25.03.2030 Zmiennoprocentowe
4 OI1034 1 000 100 000 100 25.10.2034 Stałoprocentowe
Ze zwiększonego budżetu NCN na 2027 r. o 400 mln zł Centrum planuje przeznaczyć około
65 mln zł na przesunięcia terminów zawarcia umów lub realizacji pierwszych wypłat
z 2026 r. na 2027 r. Natomiast pozostałą kwotę, wynoszącą około 335 mln zł, Centrum
planuje przeznaczyć na finansowanie nowych konkursów oraz realizację zobowiązań
wynikających z umów grantowych zawartych w latach ubiegłych.
4. Jaka była wysokość dotacji podmiotowej NCN, liczba złożonych wniosków, liczba
projektów w realizacji oraz liczba etatów w NCN w latach 2021–2026? Proszę
o odpowiedź w podziale na lata.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Dane dotyczące wysokości dotacji podmiotowej NCN, liczby wniosków złożonych
w konkursach, liczby projektów pozostających w realizacji oraz średniorocznego
zatrudnienia w latach 2021–2026 przedstawiono w poniższej tabeli:
Rok Dotacja
podmiotowa
(tys. zł)
Liczba
złożonych
wniosków
Liczba
projektów w
realizacji
Średnioroczne
zatrudnienie
(etaty)
2021 36 700 10 995 9 948 160
2022 41 670 10 558 10 178 161
2023 43 133 10 485 9 556 164
2024 52 748 10 503 9 415 168
2025 58 417 12 110 9 292 170
2026
(dane do 30 września)
67 311 9 878 8 588 169
Wysokość dotacji podmiotowej przedstawiono według planów finansowych po zmianach,
obowiązujących na koniec poszczególnych lat.
Liczba złożonych wniosków dotyczy konkursów NCN, w których nabór zakończył się
w danym roku.
Liczba projektów w realizacji odzwierciedla stan na koniec danego roku, a w przypadku
2026 r. – na dzień 30 września 2026 r.
Dane dotyczące zatrudnienia przedstawiono w przeliczeniu na średnioroczną liczbę etatów,
przy czym dla 2026 r. uwzględniono średnią za okres od stycznia do września.
5. Ilu pracowników NCN, w tym koordynatorów dyscyplin i opiekunów projektów,
odeszło z pracy w latach 2024–2026 i ile stanowisk pozostaje nieobsadzonych?
Jak w tym okresie zmieniał się średni czas od zamknięcia naboru do ogłoszenia
wyników w konkursach OPUS i PRELUDIUM oraz od ogłoszenia wyników do zawarcia
umowy?
W latach 2024 - 2026 zatrudnienie w NCN zakończyło łącznie 31 pracowników, w tym
12 Koordynatorów Dyscyplin. W poszczególnych latach liczba pracowników, którzy
zakończyli zatrudnienie, przedstawiała się następująco:
a) 2024 r. – 11 pracowników, w tym 4 Koordynatorów Dyscyplin;
b) 2025 r. – 14 pracowników, w tym 6 Koordynatorów Dyscyplin;
c) 2026 r. (od stycznia do września) – 6 pracowników, w tym 2 Koordynatorów
Dyscyplin.
Według stanu na dzień 30 września 2026 r. w NCN nieobsadzone pozostawały 2 stanowiska.
Analiza czasu upływającego od zakończenia naboru wniosków do ogłoszenia wyników
w czterech ostatnich edycjach konkursów OPUS i PRELUDIUM wskazuje na wydłużenie
tego okresu o około dwa tygodnie w porównaniu z poprzednimi latami.
Czas od ogłoszenia wyników konkursu do zawarcia umowy o realizację i finansowanie
projektu badawczego zależy od przebiegu procesu przygotowania i podpisania umowy,
w szczególności od następujących czynników:
a) terminu przekazania umowy do NCN. Kierownik projektu oraz podmiot realizujący
są zobowiązani do przekazania umowy do NCN w terminie dwóch miesięcy od dnia
doręczenia decyzji o przyznaniu finansowania. Umowy przekazane do Centrum są
na bieżąco procedowane i podpisywane,
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
b) indywidualnych wniosków kierowników projektów dotyczących terminu zawarcia
umowy. Kierownik projektu może wystąpić z wnioskiem o przesunięcie terminu
podpisania umowy, wskazując preferowaną datę.
Rocznie około 30% umów przewidzianych do podpisania w danym roku jest zawieranych
w terminach wskazanych przez kierowników projektów. Oznacza to, że termin zawarcia
umowy jest uzależniony nie tylko od czasu procedowania dokumentacji przez NCN,
lecz również od indywidualnych decyzji kierowników projektów.
6. Jakiej kwoty dotacji podmiotowej NCN potrzebowałoby, aby obsłużyć wnioski bez
wprowadzania limitów, i czy o taką kwotę wnioskowało w pracach nad projektem
budżetu na 2027 r.? Czy ministerstwo poprze zwiększenie tej dotacji w trakcie prac
sejmowych nad ustawą budżetową?
NCN od kilku lat odnotowuje systematyczny wzrost liczby wniosków składanych
w konkursach na finansowanie badań naukowych. Zjawisko to nie jest charakterystyczne
wyłącznie dla Polski, lecz występuje również w zagranicznych agencjach finansujących
badania naukowe. Powyższy wzrost liczby wniosków m.in. w organizacjach na poziomie
europejskim wynikać może także z użycia narzędzi sztucznej inteligencji do pomocy
przy pisaniu wniosków.
Należy w tym miejscu wskazać, że każde zwiększenie środków na dotację celową, z której
finansowane są granty będzie z dużym prawdopodobieństwem pociągało wzrost liczby
wniosków przekładający się bezpośrednio na zwiększenie obciążenia organizacyjnego
i administracyjnego Centrum, w szczególności w zakresie obsługi konkursów, organizacji
prac zespołów ekspertów oraz procesu oceny wniosków. Jednocześnie, wskazać trzeba,
że powyższy wzrost liczby wniosków niekoniecznie przyczyni się do zwiększenia
współczynnika sukcesu.
We wrześniu 2026 r. Dyrektor NCN wystąpił do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
z wnioskiem o zwiększenie dotacji podmiotowej na 2027 r.
Należy jednak podkreślić, że jednoznaczne określenie wysokości dotacji podmiotowej,
niezbędnej do obsługi wszystkich możliwych w przyszłości wniosków bez wprowadzania
ograniczeń, nie jest obecnie możliwe, przede wszystkim ze względu na brak liniowego
jej powiązania z liczbą obsługiwanych wniosków i niepewność dotyczącą przyszłej liczby
wniosków oraz skutków regulacji wynikających z ustawy budżetowej wchodzących w życie
w 2027 r. oraz latach kolejnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --