Interpelacja w sprawie zakresu podmiotowego Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8257 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Podsekretarz Stanu
Jurand Drop
Warszawa, 4 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 20333 Poseł Jarosław Krajewski w sprawie zakresu
podmiotowego Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora
Finansów Publicznych
Znak sprawy: BZP3.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszalek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20333 Posła Jarosława Krajewskiego,
przedstawiam poniższą informację.
1. Czy Ministerstwo dysponuje analizą wskazującą, jaka liczba spółek prawa
handlowego kontrolowanych bezpośrednio lub pośrednio przez Skarb Państwa
albo jednostki samorządu terytorialnego pozostaje obecnie poza obowiązkiem
publikowania informacji w CRU JSFP oraz jaka była łączna wartość środków
publicznych przekazanych tym podmiotom w 2025 r. i w okresie od 1 stycznia do
30 września 2026 r.?
Ministerstwo Finansów nie dysponuje taką analizą.
2. Czy ministerstwo dokonało lub prowadzi ocenę funkcjonowania CRU JSFP pod
kątem realizacji podstawowego celu rejestru, tj. zwiększenia jawności
gospodarowania środkami publicznymi, w szczególności w zakresie skutków
wyłączenia z obowiązku publikacyjnego spółek prawa handlowego oraz innych
podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych;
jeżeli tak, jakie są wyniki tej oceny?
Zgodnie z treścią OSR przygotowanego na potrzeby procesu legislacyjnego
związanego z wprowadzaniem zmian w przepisach dotyczących CRU JSFP
-- 1 of 4 --
2/4
monitorowanie efektów wdrożenia przepisów dotyczących tego narzędzia został
zaplanowany na 2031 rok. Monitoring ten zostanie przeprowadzony we
współpracy z jednostkami sektora finansów publicznych (jsfp), na podstawie
analizy liczby ofert uzyskiwanych w ramach postępowań o udzielenie zamówienia
publicznego oraz wysokości cen oferowanych w tych ofertach w latach
poprzedzających wdrożenie systemu oraz po trzech pełnych latach działania tego
rejestru.
Warto w tym kontekście podkreślić, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych1 zawiera zamknięty, enumeratywny katalog podmiotów,
które tworzą sektor finansów publicznych. Sektor finansów publicznych został
zdefiniowany wprost w art. 9 ww. ustawy i w sposób wyczerpujący określa rodzaje
jednostek sektora finansów publicznych, które do tego sektora należą.
Sektor finansów publicznych jest częścią sektora publicznego – tj. zbiorem
konkretnych jednostek organizacyjnych, które są tworzone na podstawie ustawy
o finansach publicznych albo na podstawie ustaw odrębnych i są powoływane
w celu wykonywania zadań publicznych na zasadach niekomercyjnych
(tj. osiągnięcie zysku nie jest ich celem, dla którego zostały one powołane).
Ta ostatnia cecha, odróżnia jednostki sektora finansów publicznych od pozostałych
podmiotów wchodzących w skład tzw. sektora publicznego. Sektor publiczny to
ogół podmiotów gospodarki narodowej, w której Skarb Państwa, jednostki
samorządu terytorialnego, państwowe i samorządowe osoby prawne mają udział
dominujący. Zatem w skład szerokiego sektora publicznego wchodzą wszystkie
podmioty, w których kapitał publiczny stanowi większość.
Natomiast z sektora finansów publicznych, o którym mowa w przepisach ustawy
o finansach publicznych, spółki prawa handlowego (niezależnie od struktury
właścicielskiej) zostały wprost wyłączone. W sektorze finansów publicznych
kluczowym kryterium jest bowiem forma prawna, a nie struktura kapitałowa.
Wyłączenie spółek prawa handlowego z zamkniętego katalogu jednostek sektora
finansów publicznych ma jednak nie tylko charakter podmiotowy, ale także
ustrojowy.
3. Jakie mechanizmy zapewniają obecnie porównywalny poziom jawności umów i
wydatków spółek pozostających pod dominującą kontrolą Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego, lecz nieobjętych CRU JSFP, oraz czy
ministerstwo ocenia te mechanizmy jako wystarczające do zapewnienia
obywatelom skutecznego i łatwego dostępu do informacji o gospodarowaniu
środkami publicznymi?
Spółki prawa handlowego – nawet te z udziałem Skarbu Państwa – są powoływane
i funkcjonują w oparciu o zasadę samodzielności ekonomicznej, mają komercyjny
charakter i działają na podstawie przepisów wynikających z przepisów ustawy –
Kodeks spółek handlowych. Co prawda kontrolę nad nimi sprawuje państwo (np.
poprzez posiadane udziały), ale spółki te konkurują z innymi przedsiębiorstwami na
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
-- 2 of 4 --
3/4
zasadach rynkowych, a ich celem, podobnie jak innych podmiotów prywatnych
występujących na rynku, jest co do zasady maksymalizacja zysku.
Obowiązujący system sprawozdawczości budżetowej obejmuje wyłącznie
jednostki tworzące sektor finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy
o finansach publicznych. Sprawozdawczość ta opiera się na metodzie kasowej
i służy do ewidencjonowania operacji realizowanych bezpośrednio w ramach
budżetu państwa lub budżetów samorządowych.
Głównym celem tej sprawozdawczości jest monitorowanie stopnia wykonania
planów finansowych jednostek publicznych oraz zapewnienie przejrzystości
w dysponowaniu środkami publicznymi. Służy ona rozliczaniu realizacji zadań
publicznych, a nie prowadzeniu działalności gospodarczej.
W związku z tym, że spółki prawa handlowego nie posiadają statusu jednostki
sektora finansów publicznych, realizowane przez nie transakcje finansowe nie
podlegają tym obowiązkom. W ramach sprawozdawczości budżetowej nie
gromadzi się i nie agreguje danych o operacjach gospodarczych podmiotów
działających w oparciu o Kodeks spółek handlowych. Spółki prawa handlowego
prowadzą księgowość w oparciu o zasadę memoriałową wynikającą z ustawy
o rachunkowości. W rezultacie spółki prawa handlowego nie podlegają przepisom
systemowym ustawy o finansach publicznych, w tym w szczególności regulacjom
z Rozdziału 4, które dotyczą jawności i przejrzystości. Zgodnie bowiem z art. 34a
ustawy o finansach publicznych powinność ta spoczywa bowiem wyłącznie na
kierownikach jednostek sektora finansów publicznych.
Wyłączenie spółek z sektora finansów publicznych oraz z krajowej
sprawozdawczości budżetowej nie znosi jednak ogólnego obowiązku jawności
samych transferów środków publicznych do tych podmiotów. Środki pochodzące z
budżetu państwa lub budżetów samorządowych, które są przekazywane spółkom
(np. w formie dotacji), nadal podlegają ścisłej ewidencji i rozliczeniu po stronie
podmiotu publicznego, który je przyznaje.
Dane o tych przepływach są w pełni jawne na mocy art. 33 ustawy o finansach
publicznych. Transparentność w tym zakresie realizowana jest m.in. poprzez
publikację informacji o udzielonych dotacjach w Biuletynie Informacji Publicznej
(BIP), udostępnianie danych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej,
a także poprzez obowiązki sprawozdawcze nałożone na instytucje publiczne, które
dysponują tymi środkami.
W tym kontekście warto także podkreślić, że umowy zawierane przez spółki prawa
handlowego, w tym spółki z udziałem Skarbu Państwa, nie są udostępniane
podmiotom zewnętrznym, co wynika z praktyki rynkowej. Spółki jednak
samodzielnie mogą zdecydować, jakie informacje mogą być udostępnione i komu.
Często także umowy zawierane przez spółki objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa,
przez co spółki uzyskują ochronę prawną przed konkurencją. Ujawnianie tajemnicy
handlowej spółek stanowiłoby nie tylko naruszenie prawa, ale także zagrożenie dla
ich działalności oraz pogorszenie ich konkurencyjności. W ostateczności takie
-- 3 of 4 --
4/4
działanie mogłoby zostać uznane za działanie na szkodę spółki, a w konsekwencji
akcjonariusza, w tym Skarbu Państwa.
4. Czy Minister rozważa przygotowanie zmian ustawowych rozszerzających
zakres podmiotowy CRU JSFP na spółki prawa handlowego kontrolowane przez
Skarb Państwa lub inne podmioty publiczne, ewentualnie na podmioty
w zakresie, w jakim wykorzystują lub dysponują środkami publicznymi; jeżeli tak,
jaki jest przewidywany zakres i harmonogram prac legislacyjnych?
W chwili obecnej w ministerstwie nie są prowadzone prace związane ze zmianami
dotyczącymi obowiązku CEU JSFP.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --