Interpelacja w sprawie narastającego zadłużenia szpitali publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20330
do ministra zdrowia
w sprawie narastającego zadłużenia szpitali publicznych
Zgłaszający: Jarosław Krajewski
Data wpływu: 09-10-2026
Szanowna Pani Minister,
Ministerstwo Zdrowia gromadzi kwartalne dane dotyczące zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, obejmujące zobowiązania ogółem oraz zobowiązania wymagalne; statystyka ta obejmuje jednak nie tylko szpitale, lecz również poradnie i przychodnie działające w formie SPZOZ. Według danych za I kwartał 2026 r. zobowiązania ogółem SPZOZ osiągnęły ok. 30,2 mld zł, natomiast zobowiązania wymagalne ok. 5,07 mld zł; w porównaniu z końcem 2025 r. zobowiązania wymagalne wzrosły o ok. 830 mln zł, tj. blisko 20 proc., a w ujęciu rocznym o ok. 1,54 mld zł, tj. prawie 44 proc.
Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. wprowadziła bardziej szczegółowe zasady sporządzania programów naprawczych przez podmioty lecznicze wykazujące stratę netto, a w 2026 r. uruchomiono także program o wartości 1,149 mld zł wspierający inwestycje związane z konsolidacją podmiotów leczniczych. Jednocześnie NFZ jeszcze w kwietniu 2026 r. informował o rozliczaniu świadczeń wykonanych ponad zakontraktowany plan, co wskazuje na znaczenie terminowości płatności płatnika dla bieżącej płynności placówek. Skala i dynamika zobowiązań uzasadniają przedstawienie aktualnych danych odnoszących się wyłącznie do szpitali oraz ocenę skuteczności dotychczasowych instrumentów naprawczych i finansowych.
Zbiorcze dane dla wszystkich SPZOZ nie pozwalają precyzyjnie określić rzeczywistej skali zadłużenia samych szpitali ani ustalić, w jakim stopniu wzrost zobowiązań wymagalnych wynika z niedopasowania przychodów do kosztów, opóźnień w rozliczeniach z NFZ, kosztów osobowych lub innych czynników. Rosnąca wartość zobowiązań po terminie może prowadzić do wzrostu kosztów obsługi zadłużenia oraz ograniczać zdolność podmiotów leczniczych do bieżącego finansowania świadczeń.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jaka jest aktualna wysokość zobowiązań ogółem oraz zobowiązań wymagalnych szpitali publicznych, według najnowszych danych będących w posiadaniu Ministerstwa Zdrowia, w tym danych za II kwartał 2026 r. oraz – jeżeli są już dostępne – danych wstępnych za III kwartał 2026 r.?
2. Jaka jest struktura zobowiązań wymagalnych szpitali według rodzaju wierzyciela i tytułu zobowiązania?
3. Jaka była na koniec każdego kwartału 2026 r. wartość świadczeń wykonanych przez szpitale i nierozliczonych jeszcze przez NFZ, z wyszczególnieniem świadczeń nielimitowanych, limitowanych, programów lekowych i chemioterapii, oraz jaki jest harmonogram ich rozliczenia? Proszę również wskazać, czy Ministerstwo Zdrowia lub NFZ analizowały wpływ opóźnień w tych płatnościach na powstawanie zobowiązań wymagalnych szpitali i jakie były wyniki tej analizy.
4. Ile szpitali zostało zobowiązanych do przygotowania programu naprawczego na podstawie obowiązujących przepisów, ile programów zostało dotychczas zatwierdzonych oraz jakie wymierne efekty finansowe przyniosła ich realizacja? Proszę o wskazanie liczby placówek, w których w wyniku realizacji programu zmniejszyła się strata netto.
5. Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu ograniczenia wzrostu zobowiązań wymagalnych szpitali i w jakim terminie mają one zostać wdrożone? Proszę także o przedstawienie szacowanego wpływu przyjętych 22 września 2026 r. projektów zmian w ochronie zdrowia na sytuację finansową szpitali.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 12 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15188 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.109.2026.KK
Warszawa, 17 listopada 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 20330 Pana Jarosława Krajewskiego, Posła na Sejm RP, z dnia 14
października 2026 r.
w sprawie narastającego zadłużenia szpitali publicznych, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższego.
Jak wynika z danych statystycznych o zobowiązaniach samodzielnych publicznych zakładów
opieki zdrowotnej (dalej również spzoz) posiadających w swoich strukturach oddziały
szpitalne, zobowiązania ogółem tych podmiotów na koniec II kw. 2026 r. miały wartość 31,2
mld zł, w tym zobowiązania wymagalne, czyli takie, które nie zostały uregulowane pomimo
upływu terminu ich płatności, to 5,7 mld zł. Aktualnie nie są jeszcze dostępne dane o
zobowiązaniach ww. podmiotów na koniec III kw. 2026 r.
Zobowiązania wymagalne samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej
posiadających w swoich strukturach oddziały szpitalne na koniec II kw. 2026 r. wykazywały
następującą strukturę:
- zobowiązania wobec dostawców leków i materiałów medycznych stanowiły 52%
wszystkich zobowiązań wymagalnych;
- zobowiązania z tytułu zakupu usług obcych - 21%;
- zobowiązania z tytułu zakupu sprzętu i aparatury medycznej - 8%;
- z tytułu zużycia energii, gazu, wody - 4%;
- pozostałe zobowiązania – 15%.
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odnosząc się do kwestii związanej z liczbą szpitali zobowiązanych do przygotowania
programu naprawczego należy wskazać, że sporządzenie programu naprawczego przez
spzoz jest realizacją obowiązku wynikającego z art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011
r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156). Przepis ten stanowi, że jeżeli
w sprawozdaniu finansowym spzoz wystąpiła strata netto, której wartość bezwzględna jest
wyższa niż 1 % sumy wykazanych w tym samym sprawozdaniu finansowym przychodów
netto ze sprzedaży produktów, przychodów netto ze sprzedaży towarów, pozostałych
przychodów operacyjnych oraz przychodów finansowych, kierownik spzoz sporządza
program naprawczy w terminie 7 miesięcy od dnia upływu terminu na sporządzenie
sprawozdania finansowego, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994
r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522). Natomiast zgodnie z art. 59a ustawy
o działalności leczniczej, podmiot tworzący ma 1 miesiąc od dnia otrzymania programu
naprawczego na jego zatwierdzenie.
W świetle powyższego, termin sporządzenia programów naprawczych przez spzoz
posiadające w swoich strukturach oddziały szpitalne przypada na koniec października br.,
natomiast termin zatwierdzenia tych programów na koniec listopada br. Uwzględniając
powyższe okoliczności należy przyjąć, że pierwsze efekty finansowe realizacji programów
naprawczych mogą być widoczne najwcześniej w 2027 r. Tym samym obecnie pytanie
o efekty finansowe realizacji ww. programów, w tym liczbę placówek, w których zmniejszyła
się strata netto, należy uznać za przedwczesne.
Jednocześnie należy zauważyć, że Minister Zdrowia pełni rolę regulatora, natomiast nie
uczestniczy w procesie tworzenia, opiniowania i zatwierdzania programów naprawczych.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, programy naprawcze są przekazywane do
podmiotów tworzących, które je analizują i zatwierdzają, a następnie poddają okresowej
sprawozdawczości oraz monitorowaniu.
W odniesieniu do tematu rozliczenia świadczeń należy przede wszystkim wskazać,
że zgodnie z art. 9 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Narodowy
Fundusz Zdrowia należy do jednostek sektora finansów publicznych i w związku z tym
wartość finansowanych w danym roku przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej
zdeterminowana jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym NFZ,
sporządzonym zgodnie z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia zrealizowanych przez świadczeniodawców
świadczeń opieki zdrowotnej, w tym świadczeń udzielanych przez szpitale, odbywa się
zgodnie z postanowieniami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i przepisami:
art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych, zgodnie z którym wysokość łącznych zobowiązań Funduszu wynikających z
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości kosztów
przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu;
§ 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z którym Fundusz zobowiązany jest do
finansowania świadczeń udzielonych w okresie rozliczeniowym, do kwoty zobowiązania
Funduszu wobec świadczeniodawcy określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń.
Powyższe oznacza, że zrealizowane w danym okresie świadczenia opieki zdrowotnej
finansowane są do poziomu określonego w planie rzeczowo-finansowym stanowiącym
załącznik do umowy.
Zgodnie z zapewnieniem Narodowego Funduszu Zdrowia, zobowiązanie to w stosunku
świadczeń udzielonych w ramach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest przez
NFZ wypełniane terminowo.
Zgodnie z informacją NFZ wartość nierozliczonych nadwykonań za I półrocze 2026 r.
zrealizowanych przez szpitale PSZ (według stanu na dzień 6.11.2026 r.) wynosi:
dla nielimitowanych świadczeń opieki zdrowotnej: 971 56379 tys. zł,
dla leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego objętych
programami lekowymi i leków stosowanych w chemioterapii: 322 061,26 tys. zł.
Narodowy Fundusz Zdrowia poinformował też, że proces aneksowania umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, mający na celu umożliwienie rozliczenia powyższych
nadwykonań za I półrocze 2026 r., nie został jeszcze zakończony.
W tym miejscu pragnę podkreślić, że zapewniane są coraz wyższe środki na finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej – w planie NFZ na 2026 r. pierwotna wysokość środków
zapisana na koszty świadczeń opieki zdrowotnej NFZ wynosiła 201,2 mld zł, tj. 93,76 mld zł
więcej niż zaplanowana pierwotnie na 2022 r.
Ponadto pragnę poinformować, że dotacja podmiotowa na finansowanie świadczeń
gwarantowanych w ostatnich latach wyniosła:
- w 2023 r.: 200 mln zł;
- w 2024 r.: blisko 14,8 mld zł;
- w 2025 r.: blisko 33 mld zł.
Jednocześnie, na podstawie kolejnych decyzji Ministra Finansów i Gospodarki z października
2026 r. do NFZ zostały przekazane środki w łącznej wysokości 3,36 mld zł, z przeznaczeniem
na zwiększenie dotacji podmiotowej z budżetu państwa na finansowanie świadczeń
gwarantowanych. Tym samym wysokość dotacji podmiotowej dla NFZ zaplanowanej na
bieżący rok wzrosła do blisko 37 mld zł (wzrost o blisko 11 mld zł w stosunku do pierwotnie
zaplanowanej kwoty dotacji).
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Kolejne zwiększenia dotacji podmiotowej dla NFZ mogą następować na zasadach
określonych m.in. w art. 131d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2026 r., poz. 1461 ze zm.).
Ponadto w projekcie ustawy budżetowej na 2027 r. na dotację podmiotową dla NFZ
zaplanowano środki w wysokości 41,5 mld zł.
Pomimo nieustannie podejmowanych działań mających na celu zwiększenie środków
w budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia, które skutkują istotnym zwiększaniem
nakładów na koszty świadczeń opieki zdrowotnej, obecnie pokrywają one głównie skutki
decyzji podejmowanych w systemie ochrony zdrowia w 2022 r.
Priorytetowym kierunkiem działań Ministra Zdrowia pozostaje wdrażanie mechanizmów
restrukturyzacyjnych i konsolidacyjnych przewidzianych w przepisach ustawowych,
w szczególności w ustawie z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1211), które tworzą ramy dla racjonalizacji struktury świadczeń oraz
lepszego wykorzystania zasobów systemu ochrony zdrowia. W tym zakresie przewiduje się
dalsze wspieranie procesów łączenia podmiotów leczniczych oraz integracji ich struktur
organizacyjnych, w tym oddziałów szpitalnych, w sposób zgodny z mapami potrzeb
zdrowotnych oraz planami transformacji. Działania te będą prowadzić do ograniczenia
dublowania świadczeń, poprawy koordynacji leczenia oraz zwiększenia efektywności
wykorzystania infrastruktury i kadr medycznych, co w konsekwencji przełoży się na
poprawę sytuacji finansowej podmiotów, w szczególności szpitali powiatowych.
Konsolidacja szpitali stanowi obecnie jedno z narzędzi poprawy sytuacji finansowej
podmiotów leczniczych. Procesy konsolidacyjne obejmują zarówno łączenie podmiotów
leczniczych, jak i integrację ich struktur organizacyjnych, w tym oddziałów szpitalnych, co
pozwala na ograniczenie dublowania świadczeń, optymalizację kosztów administracyjnych
oraz efektywniejsze wykorzystanie zasobów kadrowych i infrastrukturalnych. W praktyce
przekłada się to na stabilizację finansową szpitali oraz zwiększenie ich zdolności do
długofalowego funkcjonowania. Istotnym elementem wsparcia procesów konsolidacyjnych
jest realizacja programu inwestycyjnego pn. Wsparcie procesów konsolidacyjnych w
podmiotach leczniczych – „Zdrowy szpital – bezpieczny pacjent”, który umożliwił ogłoszenie
konkursu nr FM-SMPL.06.KONS.2026 na wybór wniosków w zakresie dofinansowania
zadań polegających na budowie, przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury
w celu wsparcia procesów konsolidacyjnych podmiotów leczniczych. W ramach projektu
przewidziano instrumenty wsparcia na cele infrastrukturalne, doposażenie szpitali i zakup
sprzętu medycznego dla konsolidujących się podmiotów leczniczych. Obszar dotyczący
wsparcia procesów konsolidacyjnych podmiotów leczniczych został uwzględniony w ramach
budżetu Funduszu Medycznego. W ramach programu przewidziano kwotę wsparcia w
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
wysokości 1,149 mld zł. Dzięki zmianom, oferta szpitali zostanie lepiej dostosowana do
lokalnych potrzeb, w tym do zmian demograficznych. Ma to przede wszystkim zwiększyć
efektywność wykorzystania personelu medycznego i infrastruktury w szpitalach. Podmioty
tworzące (np. powiat, województwo) będą mogły połączyć np. dwa szpitale w ramach jednej
jednostki i podzielić szpitalne oddziały o określonych profilach, aby się nie powielały.
Należy nadmienić, że podstawowym narzędziem identyfikacji lokalnych i regionalnych
potrzeb zdrowotnych są Mapy Potrzeb Zdrowotnych, które służą ocenie zapotrzebowania
na świadczenia zdrowotne oraz stanowią podstawę planowania inwestycji i zmian
organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia. Dokumenty te mają na celu dostosowanie
struktury świadczeń do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców poszczególnych
regionów oraz ograniczanie nieuzasadnionego rozproszenia zasobów. Jednym z warunków
uzyskania wsparcia w ramach ww. konkursu jest zgodność planowanych działań z Mapami
Potrzeb Zdrowotnych.
Co istotne, w dokumentach programowych wskazano wprost, że procesy konsolidacyjne
powinny prowadzić do koncentracji miejsc udzielania świadczeń, optymalizacji
wykorzystania kadr medycznych i niemedycznych, integracji infrastruktury medycznej oraz
poprawy efektywności wykorzystania zasobów. Konsolidacji powinna towarzyszyć także
analiza i lepsze rozmieszczenie kadr oraz ograniczanie zjawiska dublowania struktur
organizacyjnych.
Dodatkowo, zgodnie z założeniami reformy, na wniosek świadczeniodawcy możliwe jest
wprowadzenie w umowie o udzielanie świadczeń w PSZ zmiany polegającej na wykreśleniu
z umowy danego profilu szpitalnego, bez negatywnych konsekwencji z punktu widzenia
pozostawania szpitala w PSZ. Każdorazowo taka zmiana umowy PSZ jest uzależniona od
zgody Prezesa NFZ. Fundusz, rozpatrując tego rodzaju wnioski świadczeniodawców,
powinien kierować się potrzebą właściwego zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej, z uwzględnieniem mapy potrzeb zdrowotnych oraz planów transformacji. W
ramach tego rozwiązania przewidziano mechanizmy wsparcia finansowego dla szpitali
restrukturyzujących zakres swojej działalności w ramach PSZ w latach 2025–2029 możliwa
będzie korekta wysokości ryczałtu systemu zabezpieczenia - szpital zachowa 50% liczby
jednostek sprawozdawczych dotyczących świadczeń udzielonych w ramach wykreślonego
profilu systemu zabezpieczenia, a także zachowanie w kolejnych okresach rozliczeniowych
części ryczałtu przypadającego na ten profil (50 % liczby jednostek likwidowanego profilu –
jeżeli w wyniku rezygnacji z profilu liczba jednostek sprawozdawczych za dany okres
rozliczeniowy spadła poniżej 98% liczby jednostek przyjętych za podstawę wyliczenia
ryczałtu).
Podsumowując. System zawiera już mechanizmy służące koncentracji potencjału
medycznego, zarówno poprzez narzędzia planistyczne (Mapy Potrzeb Zdrowotnych),
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
regulacyjne (reforma PSZ i możliwość restrukturyzacji profili świadczeń), jak i finansowe
(wsparcie procesów konsolidacyjnych oraz zachowanie części ryczałtu PSZ). Kluczowe
znaczenie ma dalsze konsekwentne wykorzystywanie tych instrumentów oraz zapewnienie
zgodności nowych inwestycji z analizami potrzeb zdrowotnych i celami transformacji
regionalnych systemów ochrony zdrowia.
W Ministerstwie Zdrowia przygotowano również pakiet zmian legislacyjnych, którego celem
jest zwiększenie przejrzystości funkcjonowania systemu, lepsze wykorzystanie środków
publicznych oraz poprawa organizacji i dostępności świadczeń dla pacjentów. Pakiet
obejmuje rozwiązania ustawowe i rozporządzenia dotyczące m.in. organizacji udzielania
świadczeń, monitorowania kolejek, zasad dotyczących personelu medycznego oraz
wykorzystania narzędzi cyfrowych.
Ponadto, uprzejmie informuję, iż resort zdrowia wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości
pracuje nad przepisami, które umożliwią samodzielnym publicznym zakładom opieki
zdrowotnej, dokonywanie restrukturyzacji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 maja
2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2026 poz. 533). Należy podkreślić, iż obecnie
prowadzone uzgodnienia pozostają na etapie prac koncepcyjnych i nie wypracowano
docelowych rozwiązań legislacyjnych w tym przedmiocie, odnoszących się do spzoz.
Mając na uwadze powyższe, zapewniam, że Ministerstwo Zdrowia dokłada wszelkich starań,
aby wdrażane zmiany prowadziły do poprawy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, w
tym poprzez zapewnienie adekwatnego finansowania, które zarazem korzystnie wpłyną na
dostępność i jakość świadczeń opieki zdrowotnej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --