Interpelacja w sprawie mechanizmów weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp do informacji niejawnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20325
do ministra sprawiedliwości, ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych
w sprawie mechanizmów weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp do informacji niejawnych
Zgłaszający: Jarosław Krajewski
Data wpływu: 09-10-2026
Panie Ministrze,
ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych przewiduje w art. 34 ust. 10, że standardowego postępowania sprawdzającego nie przeprowadza się m.in. wobec sędziów sądów powszechnych, wojskowych, Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych, a także wobec prokuratorów i asesorów prokuratury wykonujących czynności prokuratorskie. Wyjątek dotyczy m.in. ubiegania się o dostęp do informacji niejawnych organizacji międzynarodowych lub dostęp wynikający z umowy międzynarodowej, kiedy ABW albo SKW przeprowadza poszerzone postępowanie sprawdzające.
Problem praktycznego funkcjonowania tego rozwiązania ponownie pojawił się w związku ze sprawą byłego sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasza Szmydta, który w maju 2024 r. znalazł się na Białorusi. W maju 2024 r. wydano za nim list gończy w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa szpiegostwa; sąd zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie, a Policja wskazuje art. 130 § 1 K.k. jako jedną z podstaw poszukiwania. Wcześniej, jako sędzia, rozpoznawał sprawy mogące wiązać się z dostępem do informacji niejawnych. Rzecznik praw obywatelskich zwracał uwagę, że wydział WSA, w którym orzekał, zajmował się m.in. sprawami poświadczeń bezpieczeństwa.
We wrześniu 2026 r. zastępca ministra-koordynatora służb specjalnych gen. Radosław Kujawa potwierdził, że sędziowie i prokuratorzy należą do grup ustawowo zwolnionych ze standardowej procedury uzyskiwania poświadczeń bezpieczeństwa, oraz wskazał, że rozważano stworzenie mocniejszych instrumentów pozwalających środowiskom sędziowskiemu i prokuratorskiemu – przy współpracy służb – dokonywać dodatkowej weryfikacji bezpieczeństwa. Z jego wypowiedzi wynika, że koncepcja ta nie została dotychczas wdrożona.
Obowiązujące przepisy tworzą sytuację, w której osoba mogąca mieć regularny dostęp do informacji niejawnych o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa może z racji pełnionej funkcji pozostawać poza standardowym systemem okresowej i kontrolnej weryfikacji stosowanym wobec innych osób posiadających taki dostęp.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Ilu sędziów oraz prokuratorów posiadało w latach 2024-2026 dostęp do informacji niejawnych o klauzulach „poufne”, „tajne” i „ściśle tajne”? Proszę o przedstawienie danych zbiorczych według poszczególnych klauzul oraz wskazanie, wobec ilu z tych osób przeprowadzono poszerzone postępowanie sprawdzające na podstawie art. 34 ust. 11 ustawy o ochronie informacji niejawnych.
2. Jakie konkretne działania legislacyjne lub organizacyjne podjęto od maja 2024 r. w celu ograniczenia ryzyka związanego z dostępem sędziów i prokuratorów do informacji niejawnych bez standardowego postępowania sprawdzającego? Proszę wskazać, czy ABW, minister koordynator służb specjalnych, minister sprawiedliwości albo inne organy przygotowały projekty zmian przepisów, analizy, rekomendacje lub propozycje procedur, a jeśli tak – kiedy zostały one przygotowane, komu przekazane i na jakim etapie znajdują się obecnie.
3. Jakie mechanizmy prawne i organizacyjne umożliwiają obecnie reakcję ABW lub innych właściwych organów w sytuacji uzyskania wiarygodnych informacji wskazujących, że sędzia albo prokurator mający dostęp do informacji niejawnych może nie dawać rękojmi ich właściwej ochrony? Proszę w szczególności wyjaśnić, kto może w takim przypadku ograniczyć lub wstrzymać dostęp do informacji niejawnych, czy możliwe jest przeprowadzenie czynności odpowiadających kontrolnemu postępowaniu sprawdzającemu oraz jaki organ otrzymuje od służb informację o zidentyfikowanym ryzyku.
4. Czy przeprowadzono systemowy przegląd zasad dostępu do informacji niejawnych przez sędziów i prokuratorów, w szczególności przez osoby orzekające lub prowadzące postępowania dotyczące działalności służb specjalnych, poświadczeń bezpieczeństwa, kontroli operacyjnej, terroryzmu, szpiegostwa lub ochrony informacji niejawnych? Jeżeli tak, proszę przedstawić jego jawne wnioski i rekomendacje.
5. Czy minister sprawiedliwości lub minister koordynator służb specjalnych planują zmianę art. 34 ustawy o ochronie informacji niejawnych albo wprowadzenie odrębnego mechanizmu okresowej weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp do informacji o najwyższych klauzulach tajności? Jeżeli tak, proszę wskazać zakładany model takiej weryfikacji, organ odpowiedzialny, harmonogram prac oraz przewidywany termin skierowania projektu do procesu legislacyjnego; jeżeli zrezygnowano z wcześniej analizowanej koncepcji, proszę o przedstawienie przyczyn tej decyzji oraz instrumentów, które mają ją zastąpić.
Z poważaniem
Minister Tomasz Siemoniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6954 znakówsmk@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Tomasz Siemoniak
DKSS.WASSP.4510.53.2026
Warszawa, 04 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20325 Posła na Sejm RP Jarosława Krajewskiego w sprawie
mechanizmów weryfikacji bezpieczeństwa sędziów i prokuratorów posiadających dostęp
do informacji niejawnych, przekazuję następujące informacje odnoszące się do kwestii
pozostających we właściwości Ministra Koordynatora Służb Specjalnych.
Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz.U. 2025 poz. 1209 t.j.), zwanej dalej ustawą, udostępnianie informacji z ewidencji osób
uprawnionych do dostępu do informacji niejawnych oraz ewidencji osób, którym odmówiono
wydania poświadczenia bezpieczeństwa, a także osób, wobec których podjęto decyzję
o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa następuje wyłącznie w przypadkach określonych
w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3—5 ustawy oraz służbom i instytucjom uprawnionym do realizacji
poszerzonych postępowań sprawdzających dla celów postępowania sprawdzającego
oraz postępowania bezpieczeństwa przemysłowego. Ustawodawca nie przewidział
prowadzenia ewidencji osób uprawnionych do dostępu do informacji niejawnych z racji
sprawowanego urzędu. W związku z powyższym ABW oraz SKW nie są uprawnione ani
zobowiązane do prowadzenia ewidencji dotyczącej dostępu do informacji niejawnych osób
wskazanych w interpelacji.
Na podstawie obowiązujących przepisów ustrojowych sądów oraz prokuratur ustawodawca
obdarzył sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów, asesorów prokuratury, ale także
ławników szczególnym stopniem zaufania. Wynika to z faktu, że wykonują oni zawody
lub funkcje zaufania publicznego, które stoją na straży praworządności i są w tym zakresie
niezależni, a w przypadku sędziów, asesorów sądowych i ławników, dodatkowo są niezawiśli.
Ze względu na zidentyfikowanie działań środowisk wysokiego ryzyka, w tym
zorganizowanych grup przestępczych i obcych służb specjalnych, skierowanych wobec osób
zajmujących lub kandydujących na stanowiska sędziowskie lub prokuratorskie albo
pełniących funkcje lub wykonujących inne czynności w sądach i prokuraturach, przyjęto za
uzasadnione wprowadzenie niezbędnych zmian w dotychczasowym brzmieniu art. 34 ust. 10
pkt 15 ustawy. W oparciu o utrwaloną praktykę stosowania przepisów o ochronie informacji
niejawnych, a przede wszystkim o doświadczenia służb właściwych do prowadzenia
-- 1 of 3 --
+48 (22) 694 75 54 Al. Ujazdowskie 1/3
smk@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
postępowań sprawdzających, kierując się zasadą pierwszeństwa interesu ochrony informacji
niejawnych przed innymi prawnie chronionymi interesami, za właściwe i wskazane uznano
wprowadzenie zmian w dotychczasowej regulacji dotyczącej wyjątkowego uprawnienia do
dostępu do informacji niejawnych posiadanego przez sędziów i asesorów sądowych,
prokuratorów i asesorów prokuratury, pełniących czynności prokuratorskie, a także
ławników. W tym celu w 2024 r. przygotowano projekt systemowych zmian przepisów
ustawy w zakresie dot. dostępu do informacji niejawnych sędziów i prokuratorów, które były
przedmiotem oceny zainteresowanych instytucji.
Aktualne przepisy ustrojowe sądów powszechnych, sądów administracyjnych, sądów
wojskowych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Stanu,
Trybunału Konstytucyjnego oraz prokuratur przewidują, że wobec osoby pełniącej urząd
na stanowisku sędziego lub asesora sądowego lub ławnika lub prokuratorów lub asesorów
prokuratury nie przeprowadza się postępowania sprawdzającego. Co oznacza, że jeśli ww.
osoba nie legitymuje się ważnym poświadczeniem bezpieczeństwa, wydanym
po przeprowadzeniu wobec niej postępowania sprawdzającego przez ABW albo SKW
albo pełnomocnika do spraw ochrony informacji niejawnych, to nie ma podstaw do wszczęcia
i prowadzenia wobec takiej osoby kontrolnego postępowania sprawdzającego, o którym
mowa w art. 33 ust. 1 ustawy.
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym przed przystąpieniem do pełnienia obowiązków
sędzia lub asesor sądowy lub prokurator lub asesor prokuratury zapoznają się z przepisami
o ochronie informacji niejawnych i składają oświadczenia o znajomości tych przepisów.
Informacje niejawne mogą być udostępnione ww. osobom tylko w zakresie niezbędnym
do pełnienia urzędu na ich stanowisku, pełnienia powierzonej funkcji lub wykonywania
powierzonych czynności. Oznacza to, że dostrzegając specyfikę warunków do objęcia
stanowiska sędziego oraz asesora sądowego, a także prokuratora oraz asesora prokuratury,
ale przede wszystkim rolę ustrojową zawodów związanych ze sprawowaniem wymiaru
sprawiedliwości, w przypadku tych osób, ustawodawca uznaje, że wystarczającym jest
zapoznanie się przez te osoby z określonymi przepisami prawa i złożenie oświadczenia.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy kierownik jednostki organizacyjnej, w której są przetwarzane
informacje niejawne, odpowiada za ich ochronę, w szczególności za zorganizowanie
i zapewnienie funkcjonowania tej ochrony. Z kolei art. 14 ust. 2 ustawy stanowi,
że kierownikowi jednostki organizacyjnej bezpośrednio podlega zatrudniony przez niego
pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych, który odpowiada za zapewnienie
przestrzegania przepisów o ochronie informacji niejawnych.
W sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w przetwarzaniu informacji niejawnych, czy też
ujawnienia okoliczności wskazujących, że osoba, o której mowa w art. 34 ust. 10 pkt 15
ustawy, mająca dostęp do informacji niejawnych z racji pełnienia przez nią urzędu, pełnienia
powierzonej funkcji lub wykonywania powierzonych czynności, może nie dawać rękojmi
zachowania tajemnicy w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy, to właściwy kierownik jednostki
organizacyjnej (m.in. Minister Sprawiedliwości, prezes właściwego sądu, Prokurator
Generalny, Prokurator Krajowy lub prokurator właściwej prokuratury) podejmuje decyzje
dotyczące dostępu takiej osoby do informacji niejawnych. W opisanej wyżej sytuacji
-- 2 of 3 --
+48 (22) 694 75 54 Al. Ujazdowskie 1/3
smk@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
konkretne decyzje personalne, a także decyzje dotyczące organizacji pracy w sądach
i organach ścigania pozostają poza ustawową właściwością ABW lub SKW.
Funkcjonariusze ABW albo funkcjonariusze lub żołnierze SKW są natomiast uprawnieni
do przeprowadzenia kontroli ochrony informacji niejawnych i przestrzegania przepisów
obowiązujących w tym zakresie, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. W szczególności
w przypadku uzyskania informacji wskazujących na występowanie istotnych zagrożeń
systemu zabezpieczenia takich informacji, Szef ABW albo Szef SKW może zarządzić kontrolę
doraźną, nieujętą w rocznym planie kontroli.
Z wyrazami szacunku
Tomasz Siemoniak
Minister - Członek Rady Ministrów, Koordynator Służb Specjalnych
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --