Interpelacja w sprawie transparentności funkcjonowania resortu oraz zasad kształtowania polityki akcyzowej wobec branży alkoholowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20321
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie transparentności funkcjonowania resortu oraz zasad kształtowania polityki akcyzowej wobec branży alkoholowej
Zgłaszający: Witold Tumanowicz
Data wpływu: 09-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
premier Donald Tusk, przy okazji jednego z posiedzeń Rady Ministrów pod koniec września, odnosił się do projektu ustawy podwyższającej stawki akcyzy na alkohol. W swojej wypowiedzi zasugerował, że prezydent Karol Nawrocki mógłby ulec naciskom lobbingowym w tej sprawie. Pan Premier stwierdził m.in.: „Wiemy, kto jest zainteresowany tym, żeby nie było podwyżek. Nawet jeżeli ktoś przyjdzie i zaoferuje 200 tys. dol. za spotkanie, proszę ich nie słuchać”[1].
Rząd zdecydował jednocześnie o przyspieszeniu wzrostu stawek akcyzy na napoje alkoholowe względem wcześniej przyjętej tzw. mapy akcyzowej. Jako posłowie Konfederacji konsekwentnie sprzeciwiamy się zwiększaniu obciążeń podatkowych, w tym podwyższaniu akcyzy na napoje alkoholowe. Niezależnie jednak od naszego generalnego sprzeciwu wobec tych podwyżek, sposób kształtowania polityki akcyzowej powinien być przejrzysty, oparty na obiektywnych przesłankach oraz wolny od wpływu interesów poszczególnych branż.
Tymczasem w ostatnim czasie w mediach pojawiły się informacje dotyczące działalności jednego z wiceministrów Ministerstwa Finansów w obszarze związanym z opodatkowaniem alkoholu. Wynika z nich, że Jarosław Neneman, nadzorujący m.in. prace legislacyjne nad projektem ustawy podnoszącym akcyzę na alkohol, przed powrotem do resortu finansów uczestniczył w przygotowaniu publikacji zawierających tezy zbieżne z interesami branży piwowarskiej.
Tuż przed ponownym objęciem funkcji w Ministerstwie Finansów miał on wspólnie z Wojciechem Bronickim, reprezentującym Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie, przygotować raport dotyczący oceny funkcjonowania tzw. mapy akcyzowej. Co więcej, zgodnie z doniesieniami medialnymi, dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego Edyta Białas-Giejbatow była w przeszłości wspólniczką wspomnianego Wojciecha Bronickiego[2].
Jarosław Neneman przed objęciem funkcji podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów prowadził działalność gospodarczą w branży doradczej. Jak wynika natomiast z publikacji „Rzeczpospolitej”, składane przez niego oświadczenia majątkowe, w tym dotyczące okresu bezpośrednio poprzedzającego objęcie funkcji ministerialnej, nie są publicznie dostępne. W konsekwencji opinia publiczna pozbawiona jest dostępu do podstawowych informacji dotyczących dochodów wiceministra odpowiedzialnego za obszar opodatkowania silnie regulowanych branż, w tym skali jego wcześniejszych zarobków z działalności doradczej[3].
Powyższe informacje rodzą również pytania dotyczące zasad traktowania poszczególnych segmentów rynku napojów alkoholowych. Dotyczy to chociażby producentów cydru. Zawartość alkoholu w cydrze może być porównywalna z zawartością alkoholu w piwie, dlatego zasadne jest pytanie, z jakiego powodu poszczególne branże mają być w różnym stopniu dotknięte zmianami polityki akcyzowej. Jeżeli określone rozwiązania mają prowadzić do relatywnie łagodniejszego traktowania jednego segmentu rynku, Ministerstwo Finansów powinno przedstawić obiektywne przesłanki takiego zróżnicowania i wyjaśnić, dlaczego na podobne podejście nie mogą liczyć producenci innych napojów o porównywalnej zawartości alkoholu.
Mając na uwadze znaczenie powyższych informacji dla transparentności procesu stanowienia prawa w Polsce, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy jakikolwiek z wiceministrów Ministerstwa Finansów kiedykolwiek otrzymywał wynagrodzenie, pośrednio lub bezpośrednio, od podmiotów działających w branży alkoholowej?
2. Jeśli tak, to który z wiceministrów?
3. Jeśli takie przepływy pieniężne miały miejsce, to od jakich podmiotów pochodziły, kiedy miały miejsce i za jakie usługi stanowiły wynagrodzenie?
4. Jakimi przesłankami kieruje się Ministerstwo Finansów przy różnicowaniu obciążeń akcyzowych poszczególnych kategorii napojów alkoholowych i z jakich powodów producenci innych napojów o porównywalnej zawartości alkoholu, w szczególności cydru, nie mogą liczyć na analogiczne rozwiązania jak branża piwowarska?
Jednocześnie zwracam się z prośbą o upublicznienie oświadczeń majątkowych wiceministra Jarosława Nenemana składanych od momentu ponownego objęcia przez niego funkcji podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów w 2023 r.
Z wyrazami szacunku
Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP
Przypisy:
[1] https://wiadomosci.onet.pl/kraj/donald-tusk-zwrocil-sie-do-karola-nawrockiego-prosze-nie-ulegac-lobbingowi/26lcy2w
[2] https://superbiz.se.pl/wiadomosci/nowa-akcyza-na-alkohol-ceny-wodki-wystrzela-w-kosmos-a-piwa-prawie-nie-drgna-w-tle-tajemnicze-dzialania-aa-swfP-62Sv-FWJR.html
[3] https://www.rp.pl/polityka/art45099491-tajne-majatki-wiceministrow-zarzadzaja-setkami-miliardow-ale-oswiadczen-nie-pokazuja
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5020 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 30 października 2026 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację
Znak sprawy: PAD1.054.23.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20321 w sprawie transparentności
funkcjonowania resortu finansów oraz zasad kształtowania polityki
akcyzowej wobec branży alkoholowej.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20321, złożoną przez Pana Posła Witolda
Tumanowicza w sprawie transparentności funkcjonowania resortu finansów oraz
zasad kształtowania polityki akcyzowej wobec branży alkoholowej przedstawiam
następujące informacje.
Polityka akcyzowa państwa w odniesieniu do wyrobów alkoholowych stanowi nie
tylko istotną część jego polityki fiskalnej, ale równolegle jest narzędziem
regulującym poziom konsumpcji tej używki negatywnie wpływającej na zdrowie
społeczeństwa. Państwa członkowskie Unii Europejskiej prowadzą autonomiczne
polityki akcyzowe, przy uwzględnieniu minimalnych poziomów opodatkowania
zdefiniowanych w dyrektywie Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r.
w sprawie zbliżenia stawek podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów
alkoholowych.1 W Polsce wysokość stawek podatku akcyzowego na napoje
alkoholowe, z zachowaniem minimalnych poziomów opodatkowania, określa
ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (w dalszej części pisma:
ustawa o podatku akcyzowym).2
1 Dz.Urz. WE L 316 z 31.10.1992, str. 29; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 213.
2 Art. 2 ust. 1 w zw. z art. 92 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, Dz.U. z 2026 r.,
poz. 846, 1206.
-- 1 of 3 --
2/3
Krajowa polityka w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe realizuje ponadto
założenia polityki zdrowotnej państwa określone m.in. w ustawie z dnia 26
października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.3
Zgodnie z art. 10 tej ustawy, „Akty prawne wpływające na strukturę cen napojów
alkoholowych powinny służyć ograniczaniu spożycia tych napojów oraz zmianie
struktury ich spożycia na rzecz napojów o niskiej zawartości procentowej alkoholu.”.
Zróżnicowanie stawek akcyzy na poszczególne rodzaje napojów alkoholowych
stanowi prawny instrument realizacji tego celu.
Jednocześnie informuję, że nie jest prawdziwe stwierdzenie użyte w interpelacji a
sugerujące, że segment piwowarski jest traktowany łagodniej pod względem
opodatkowania akcyzą niż cydr i perry niskoalkoholowe.
W 2026r. wysokość podatku akcyzowego w 1 litrze tych napojów alkoholowych
przedstawia się następująco:
Cydr o rzeczywistej obj. alkoholu do 5% Piwo 12,5 st. plato
0,97 zł 1,43 zł
Z przedstawionych danych wyraźnie wynika, że w odniesieniu do struktury
opodatkowania wyrobów niskoalkoholowych, pozycja fiskalna cydru
niskoalkoholowego nie nosi cech dyskryminacji w stosunku do sektora
piwowarskiego.
Dodatkowo obowiązujące rozwiązania w zakresie opodatkowania podatkiem
akcyzowym przewidują dla małych producentów cydru i perry preferencje
polegające na możliwości stosowania stawki akcyzy w wysokości 50% stawki
podstawowej dla tych wyrobów4. W odniesieniu do małych producentów piwa
funkcjonuje natomiast zwolnienie – w wysokości 50% kwoty akcyzy obliczonej
według podstawowej stawki akcyzy5. Zatem zarówno piwo, jak i cydr zostały objęte
analogicznymi mechanizmami wsparcia, co zapewnia tożsamy poziom preferencji
fiskalnych dla obu tych kategorii produktowych. Fakt ten stanowi bezpośredni
kontrargument wobec twierdzeń, jakoby obie te kategorie produktowe nie mogły
liczyć na analogiczne rozwiązania systemowe.
Do osób pełniących funkcje kierownicze w administracji rządowej mają
zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu
prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.6 Na
tej podstawie wykluczone jest m.in. łączenie stanowiska państwowego z
zatrudnieniem w spółkach prawa handlowego, które mogłoby wywołać podejrzenie
o stronniczość lub interesowność, czy też prowadzenie działalności gospodarczej na
własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzanie taką
działalnością lub bycie przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej
działalności. Zatem sprawowanie funkcji podsekretarza stanu wyklucza możliwość
pobierania wynagrodzenia od podmiotów prywatnych, w tym od branży
3 Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.
4 Art. 96 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym
5 § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 2025 r. w sprawie
zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. poz. 851, z późn. zm.)
6 Dz. U. z 2025 r. poz. 499, z 2026 r. poz. 160, 177, 1003.
-- 2 of 3 --
3/3
alkoholowej. W tym kontekście odpowiedź na pytanie 2 i 3 pozostaje
bezprzedmiotowa.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --