Interpelacja w sprawie ryzyka zbliżenia zadłużenia do limitu konstytucyjnego oraz przygotowania państwa do skutków przekroczenia progów ostrożnościowych
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (67)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15978 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 3 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 20313
Znak sprawy: DP2.054.15.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20313 posłanki Olgi Semeniuk - Patkowskiej
przekazuję następujące wyjaśnienia:
Jakie są aktualne prognozy państwowego długu publicznego, długu Skarbu Państwa i
długu według metodologii unijnej do 2030 r.? Proszę wyjaśnić różnice między tymi
kategoriami.
Prognozy długu publicznego, zarówno według definicji krajowej, jak i unijnej,
znajdują się w Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach
2027-2030 (dalej: Strategia), która wraz z projektem ustawy budżetowej na rok
2027 była omawiana na 66. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Tekst
Strategii dostępny jest na stronie internetowej Ministerstwa Finansów pod
adresem:
https://www.gov.pl/attachment/99a02028-d183-4111-8a59-ba9115e1cd5c
Poniższa tabela przestawia prognozy długu publicznego zawarte w Strategii:
2025 2026 2027 2028 2029 2030
Wyszczególnienie wykonanie prognozowane
1. Dług Skarbu Państwa
a) w mld zł 1 951,9 2 341,9 2 520,7 2 777,1 2 946,6 3 040,8
b) w relacji do PKB 49,9% 56,4% 57,3% 60,0% 60,7% 59,9%
2. Państwowy dług publiczny
a) w mld zł 1 913,5 2 299,6 2 459,0 2 713,0 2 875,6 2 960,7
b) w relacji do PKB 48,9% 55,3% 55,9% 58,6% 59,2% 58,3%
3. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych
-- 1 of 7 --
2/7
a) w mld zł 2 335,1 2 808,6 3 047,5 3 386,3 3 673,0 3 884,5
b) w relacji do PKB 59,7% 67,6% 69,3% 73,1% 75,7% 76,6%
Dług Skarbu Państwa to część długu publicznego, za którą bezpośrednio
odpowiada Skarb Państwa (SP), czyli państwo polskie reprezentowane przez
ministra finansów i wynika z finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu
państwa. Dług SP stanowi 94% państwowego długu publicznego (PDP).
PDP stanowi sumę zobowiązań wszystkich jednostek sektora finansów publicznych
określonych zgodnie z art. 9 ustawy o finansach publicznych po eliminacji
wzajemnych zobowiązań pomiędzy tymi jednostkami.
Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (dług EDP) stanowi sumę
zobowiązań jednostek lub transakcji zaliczonych do tego sektora zgodnie z
wytycznymi europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych w Unii
Europejskiej (ESA2010) po eliminacji wzajemnych zobowiązań pomiędzy
jednostkami z tego sektora.
Różnice pomiędzy PDP a długiem EDP wynikają z następujących czynników:
innego zakresu jednostek należących do sektora finansów publicznych, w tym
m.in. zaliczenia do sektora wg definicji UE Krajowego Funduszu Drogowego
(KFD), Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 (FPC), Funduszu Pomocy (FP) i
Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), których zadłużenie powiększa dług
sektora;
przekierowania transakcji do sektora instytucji rządowych i samorządowych, w
tym Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) – obligacje
wyemitowane na sfinansowanie Tarczy powiększają dług EDP;
różnic dotyczących tytułów dłużnych, głównie zobowiązań wymagalnych
jednostek, które są traktowane jako dług publiczny wg definicji krajowej, a nie są
do niego zaliczane wg definicji UE.
Jaki margines do konstytucyjnego limitu pozostaje w poszczególnych latach, w punktach
procentowych i złotych? Jakie założenia warunkują jego utrzymanie?
Zgodnie z art. 216 ust. 5 Konstytucji RP nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać
gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług
publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego PKB.
W prognozach długu publicznego przedstawionych w Strategii w całym horyzoncie
prognozy relacja PDP do PKB pozostaje poniżej konstytucyjnego limitu 60%.
W tabeli przedstawiono (w % PKB i nominalnie) różnicę między hipotetyczną
wartością PDP, dla której jego relacja do PKB wynosiłaby 60% a wartością
prognozowaną przedstawioną w Strategii dla lat 2026-2030.
% PKB mld zł
2026 4,7 193
2027* 4,1 181
2028* 1,4 65
2029* 0,8 37
2030* 1,7 84
-- 2 of 7 --
3/7
*) przy założeniu, że wszystkie założenia przyjęte w Strategii w latach poprzednich
są realizowane.
Dlaczego zaakceptowano ścieżkę zbliżającą państwowy dług publiczny do 60% PKB?
Jakie mniej ryzykowne warianty analizowano?
Prognoza długu publicznego na lata 2026–2030 przedstawiona w Strategii została
przygotowana w reżimie zarówno krajowych, jak i unijnych ram budżetowych, w
tym przy przestrzeganiu zaleconej, w ramach procedury nadmiernego deficytu,
ścieżki wydatków netto, uwzględniając dodatkową elastyczność wynikającą z
uruchomienia przez Radę UE krajowej klauzuli wyjścia m.in. dla Polski. Oprócz
uwarunkowań wynikających z reguł fiskalnych, uwzględnia także prognozowaną
różnicę pomiędzy odpowiednio wydatkami lub kosztami planowanymi wg limitów
uwzględnianych w planach finansowych jednostek sektora instytucji rządowych i
samorządowych a ich rzeczywistą realizacją.
W horyzoncie Strategii relacja państwowego długu publicznego do PKB pozostanie
poniżej konstytucyjnego progu 60%.
Jakie testy odporności przeprowadzono dla słabszego wzrostu, niższego nominalnego
PKB, pogorszenia kursu złotego i dodatkowych zobowiązań? Proszę przedstawić także
wariant łącznego wystąpienia tych czynników.
Analiza wrażliwości relacji dług publicznego do PKB na zmiany założeń
dotyczących:
- kursów walutowych
- nominalnego PKB
- potrzeb pożyczkowych
została przedstawiona w Strategii, str. 51.
2027 2028 2029 2030
Wzrost relacji PDP do PKB przy osłabieniu PLN o 10%
wobec wszystkich walut 1,16% 1,15% 1,13% 1,10%
Wzrost relacji długu EDP do PKB przy osłabieniu PLN o
10% wobec wszystkich walut 1,99% 2,07% 2,16% 2,18%
Wzrost relacji PDP do PKB przy ścieżce wzrostu
nominalnego PKB niższej o 1 pp 0,53% 1,13% 1,72% 2,27%
Wzrost relacji długu publicznego do PKB przy potrzebach
pożyczkowych SP większych o 10 mld zł rocznie 0,24% 0,47% 0,68% 0,89%
Wzrost relacji długu EDP do PKB przy ścieżce wzrostu
nominalnego PKB niższej o 1 pp 0,66% 1,41% 2,20% 2,98%
Czy ustalono wewnętrzny poziom ostrzegawczy niższy od limitu konstytucyjnego? Jakie
decyzje mają być uruchamiane po jego osiągnięciu?
W celu zapobieżenia przekroczeniu przez państwowy dług publiczny limitu
konstytucyjnego ustawa o finansach publicznych w art. 86 zawiera procedury
ostrożnościowe uruchamiane automatycznie w przypadku przekroczenia progu
55% PKB. Warunkiem uruchomienia procedur ostrożnościowych określonych w
ustawie o finansach publicznych jest przekroczenie progu 55% zarówno przez
relację do PKB państwowego długu publicznego, jak i przez kwotę, o której mowa
w art. 38a pkt 3 ustawy.
Szczegółowe decyzje wynikające z uruchomienia procedur ostrożnościowych
opisane zostały w odpowiedzi na kolejne pytanie.
-- 3 of 7 --
4/7
Jak prognozowane są relacje długu istotne dla stosowania procedur ostrożnościowych, w
tym relacja uwzględniająca ustawowe korekty? Proszę wskazać przewidywane lata
uruchomienia poszczególnych obowiązków.
Strategia przewiduje, że prognozowana relacja państwowego długu publicznego do
PKB wyniesie 55,3% w 2026 r. i 55,9% w 2027 r., następnie będzie rosła do 59,2%
w 2029 r., a w 2030 r. spadnie do 58,3%. Natomiast relacja kwoty, o której mowa w
art. 38a pkt 3 ustawy o finansach publicznych wyniesie 51,9% w 2026 r. i 54,7% w
2027 r., a próg 55% przekroczy w 2028 r. i będzie się utrzymywała powyżej tego
progu także w latach 2029–2030.
W przypadku realizacji prognoz długu publicznego próg ostrożnościowy 55% PKB
określony w ustawie o finansach publicznych zostałby przekroczony przez obie
relacje w 2028 r., co oznaczałoby uruchomienie w 2030 r. procedur
ostrożnościowych wynikających z ustawy. Konsekwencją wdrożenia procedur
ostrożnościowych, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach
publicznych, będzie m. in. konieczność przyjęcia deficytu budżetu państwa na rok
2030 zapewniającego spadek relacji długu SP w 2030 r. poniżej poziomu z roku
2028. Zgodnie z przyjętymi założeniami dług SP w relacji do PKB będzie wzrastał
do 60,0% w 2028 r. i 60,7% w 2029 r., a następnie spadnie do 59,9% w 2030 r.
Konsekwencją przekroczenia progu 55% w 2028 r. będzie uruchomienie procedur
ostrożnościowych, które skutkują następującymi działaniami:
• w uchwalonym przez Radę Ministrów projekcie ustawy budżetowej na rok 2030
przyjmuje się brak deficytu lub taką różnicę dochodów i wydatków budżetu
państwa, która zapewni spadek relacji długu Skarbu Państwa do PKB w stosunku
do relacji ogłoszonej dla roku 2028;
• deficyt budżetowy JST pomniejszony o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych oraz
wolne środki w uchwale budżetowej na rok 2030 może wynikać jedynie z
wydatków związanych z realizacją zadań współfinansowanych ze środków
pochodzących z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi z pomocy udzielanej
przez państwa członkowskie EFTA;
• w uchwalanym przez Radę Ministrów projekcie ustawy budżetowej na rok 2030:
nie przewiduje się wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery
budżetowej,
waloryzacja rent i emerytur nie może przekroczyć wzrostu cen towarów i
usług konsumpcyjnych ogłoszonego przez Główny Urząd Statystyczny za
poprzedni rok budżetowy,
wprowadzony jest zakaz udzielania nowych pożyczek i kredytów z budżetu
państwa,
wzrost wydatków Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunału Konstytucyjnego,
Najwyższej Izby Kontroli, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa, sądownictwa
powszechnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, Rzecznika
Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i
Telewizji, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci
Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
Krajowego Biura Wyborczego, Państwowej Inspekcji Pracy i Biura Rady
Fiskalnej nie może być wyższy niż w administracji rządowej;
-- 4 of 7 --
5/7
• Rada Ministrów przeprowadza przegląd:
wydatków budżetu państwa finansowanych środkami pochodzącymi z
kredytów zagranicznych,
programów wieloletnich;
• Rada Ministrów przedstawia program sanacyjny, mający zapewnić spadek relacji
państwowego długu publicznego do PKB;
• Rada Ministrów dokonuje przeglądu obowiązujących przepisów w celu
przedstawienia propozycji rozwiązań prawnych mających wpływ na poziom
dochodów budżetu państwa, w tym dotyczących stosowania stawek podatku od
towarów i usług;
• Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje dotację
celową z budżetu państwa na realizację zadania dofinansowania do wynagrodzenia
pracowników niepełnosprawnych w wysokości do 30% środków zaplanowanych na
realizację tego zadania na dany rok;
• organy administracji rządowej mogą zaciągać nowe zobowiązania na
przygotowanie inwestycji, jeżeli mają zapewnione finansowanie z udziałem
środków pochodzących z budżetu UE oraz niepodlegających zwrotowi z pomocy
udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, na maksymalnym dopuszczalnym
poziomie określonym w przepisach lub procedurach dotyczących danego rodzaju
inwestycji, nie mniejszym niż 50% całości kosztów, z tym że ograniczenia te nie
dotyczą odbudowy lub przebudowy dróg krajowych w celu usunięcia zagrożenia
bezpieczeństwa w ruchu drogowym, inwestycji w infrastrukturę
przeciwpowodziową, systemu elektronicznego poboru opłat za korzystanie z dróg
publicznych oraz odszkodowań za nieruchomości przejęte w związku z
przygotowaniem i realizacją inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Prognozy długu publicznego przedstawione w Strategii na lata 2027-2030
uwzględniają, zgodnie z wymogiem art. 86 ustawy o finansach publicznych, że
relacja długu Skarbu Państwa do PKB w roku 2030 będzie niższa niż w roku 2028
(odpowiednio 59,9% wobec 60,0%). W horyzoncie Strategii przewidziane jest
utrzymania relacji państwowego długu publicznego do PKB poniżej 60%.
Jakie konkretne ograniczenia budżetowe i obowiązki mogłyby wynikać z uruchomienia
tych procedur według obecnie obowiązującego prawa?
Szczegółowe działania wynikające z uruchomienia procedur ostrożnościowych
zostały przedstawione w odpowiedzi na poprzednie pytanie.
Czy przygotowano ocenę skutków dla wynagrodzeń, świadczeń, inwestycji, samorządów i
podstawowych usług publicznych? Jakie warianty działań przeanalizowano?
Przedstawione w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej na rok 2027
wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2026-2030 uwzględniają
uruchomienie procedur ostrożnościowych w 2030 r.
Jakie decyzje rząd zamierza podjąć wcześniej, aby uniknąć konieczności gwałtownego
dostosowania finansów?
-- 5 of 7 --
6/7
Zgodnie z przyjętymi w Strategii założeniami fiskalnymi deficyt sektora instytucji
rządowych i samorządowych wg metodyki unijnej w relacji do PKB będzie
stopniowo ograniczany z 7,1% w 2026 r. i 2027 r. do 4,2% w 2030 r.
2026 2027 2028 2029 2030
Deficyt sektora instytucji rządowych i
samorządowych
(w relacji do PKB)
7,1 7,1 6,8 5,3 4,2
Prognoza deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych na lata 2026–
2030 została przygotowana w reżimie zarówno krajowych (stabilizującej reguły
wydatkowej, procedur ostrożnościowych i sanacyjnych powiązanych z poziomem
państwowego długu publicznego), jak i unijnych ram budżetowych, w tym przy
przestrzeganiu zaleconej, w ramach procedury nadmiernego deficytu, ścieżki
wydatków netto, uwzględniając dodatkową elastyczność wynikającą z
uruchomienia przez Radę UE krajowej klauzuli wyjścia m.in. dla Polski.
Prognoza deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, oprócz
uwarunkowań wynikających z reguł fiskalnych, uwzględnia także prognozowaną
różnicę pomiędzy odpowiednio wydatkami lub kosztami planowanymi wg limitów
uwzględnianych w planach finansowych jednostek sektora instytucji rządowych i
samorządowych a ich rzeczywistą realizacją.
Czy planowane są zmiany definicji, sposobu obliczania długu lub reguł
ostrożnościowych? Jeżeli tak, jakie jest ich uzasadnienie i wpływ na rzeczywiste
zobowiązania państwa?
W Ministerstwie Finansów nie są prowadzone prace w zakresie zmiany definicji,
sposobu liczenia długu lub reguł ostrożnościowych.
Jak często aktualizuje się ocenę ryzyka przekroczenia limitów i kto otrzymuje informację
o pogorszeniu prognoz?
Średnioterminowe prognozy dług publicznego sporządzane są raz do roku na
potrzeby opracowywanej zgodnie z art. 75 ustawy o finansach publicznych
czteroletniej strategii zarządzania długiem Skarbu Państwa oraz oddziaływania na
państwowy dług publiczny.
W ramach realizowanego Planu działalności Ministra Finansów i Gospodarki na rok
2026 dla działów administracji rządowej: budżet, finanse publiczne, instytucje
finansowe, budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz
mieszkalnictwo, gospodarka realizowany jest cel: Zapewnienie spójnej polityki
budżetowej z krajowymi i unijnymi ramami fiskalnymi oraz transparentności
finansów publicznych. Jednym z mierników określających stopień realizacji celu
jest: relacja państwowego długu publicznego na koniec 2026 r. do rocznego PKB
nie wyższa niż 60% a zadaniem służącym jego realizacji jest odbywający się
kwartalnie monitoring wielkości długu publicznego oraz ryzyka przekroczenia
progów ostrożnościowych i wartości referencyjnych zdefiniowanych w regulacjach
krajowych i unijnych. Analogiczne zadania będą realizowane w 2027 r. Kwartalne
informacje o wysokości długu publicznego oraz prognozy relacji państwowego
długu publicznego do PKB na koniec roku wraz z analizą wrażliwości przekazywane
są do członków Kierownictwa Ministerstwa Finansów.
-- 6 of 7 --
7/7
Kiedy zostanie przedstawiony jawny plan zapobiegania przekroczeniu progów,
zawierający działania, terminy, efekty finansowe i odpowiedzialność za wykonanie?
Szczegółowe działania związane z realizacją zakładanego ograniczenia deficytu
sektora instytucji rządowych i samorządowych będą prezentowane w kolejnych
projektach ustaw budżetowych.
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --