Interpelacja w sprawie nasilających się działań kontrolnych Krajowej Administracji Skarbowej wobec mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, stosowania tzw. nabyć sprawdzających oraz zarzutów o presję na nakładanie mandatów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20283
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nasilających się działań kontrolnych Krajowej Administracji Skarbowej wobec mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, stosowania tzw. nabyć sprawdzających oraz zarzutów o presję na nakładanie mandatów
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 08-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią jeden z fundamentów polskiej gospodarki. To one tworzą miejsca pracy, utrzymują lokalne społeczności, płacą podatki, ponoszą rosnące koszty prowadzenia działalności i każdego dnia mierzą się z biurokracją, niestabilnością przepisów oraz coraz większą presją ze strony państwa.
W ostatnich miesiącach przedsiębiorcy coraz częściej zgłaszają wyrazy zaniepokojenia nasileniem działań kontrolnych Krajowej Administracji Skarbowej, zwłaszcza wobec najmniejszych podmiotów gospodarczych. Przedsiębiorcy, przedstawiciele organizacji gospodarczych, eksperci podatkowi, politycy opozycji oraz internauci wskazują, że państwo zamiast wspierać polskich przedsiębiorców, coraz częściej traktuje ich jak potencjalnych przestępców podatkowych.
W debacie publicznej pojawia się zasadnicze pytanie: co spowodowało wzrost liczby działań kontrolnych i weryfikacyjnych wobec małych i średnich firm? Czy wynika on z rzeczywistego wzrostu skali naruszeń prawa podatkowego, czy raczej ze zmiany bieżącej praktyki działania KAS, nowych oczekiwań wobec organów skarbowych, presji na wyniki, potrzeby zwiększenia dochodów budżetowych albo zmiany mierników efektywności pracy urzędów?
Szczególnie bulwersujące są głosy, że działania organów skarbowych koncentrują się nie na wielkich oszustwach podatkowych, karuzelach VAT, agresywnej optymalizacji podatkowej i zorganizowanej przestępczości gospodarczej, lecz na drobnych uchybieniach formalnych, pojedynczych błędach, pomyłkach pracowników, opóźnionym wydaniu paragonu czy niejednoznacznych sytuacjach wynikających z realiów codziennego prowadzenia działalności. W przestrzeni publicznej coraz częściej pojawia się zarzut, że obecny rząd zamiast realizować zapowiedzi deregulacji i ułatwień dla przedsiębiorców, w praktyce dopuszcza do „przykręcania śruby“ najmniejszym firmom.
Należy przy tym podkreślić, że mikro- i mali przedsiębiorcy nie dysponują rozbudowanymi działami prawnymi, podatkowymi i finansowymi, jakimi posługują się duże podmioty gospodarcze, grupy kapitałowe czy międzynarodowe korporacje. Drobny przedsiębiorca często samodzielnie prowadzi działalność, zatrudnia kilka osób, odpowiada za sprzedaż, rozliczenia, kadry, podatki i bieżące funkcjonowanie firmy. Tym bardziej działania państwa wobec takich podmiotów powinny być proporcjonalne, edukacyjne i ukierunkowane na realne nadużycia, a nie na mechaniczne karanie za każdy błąd.
Wielu przedsiębiorców odbiera obecną praktykę działania fiskusa jako przejaw braku proporcjonalności państwa. Trudno zaakceptować sytuację, w której przedsiębiorca zmagający się z kosztami energii, pracy, czynszu, składek, podatków i obowiązków administracyjnych musi dodatkowo funkcjonować w atmosferze strachu przed urzędnikiem działającym incognito. Państwo powinno ścigać oszustów, a nie budować wśród uczciwych przedsiębiorców przekonanie, że każdy, nawet najmniejszy błąd, może zostać potraktowany jak działanie wymierzone w interes Skarbu Państwa i skutkować wysoką karą finansową.
W opinii opozycji oraz wielu przedsiębiorców obecna praktyka działania fiskusa zaczyna przypominać system nastawiony na wynik statystyczny, liczbę kontroli, liczbę mandatów i kwoty ustaleń, a nie na partnerską relację między państwem a podatnikiem. Szczególne wątpliwości budzi stosowanie tzw. nabyć sprawdzających, które w odbiorze wielu obywateli przypominają prowokacje wobec małych firm, choć przedstawiciele KAS stanowczo temu zaprzeczają.
Szczególnie niepokojące są publiczne wypowiedzi przedstawicieli środowiska pracowników Krajowej Administracji Skarbowej. Agata Jagodzińska, przewodnicząca Związkowej Alternatywy w KAS, alarmowała w mediach, że urzędnicy mogą znajdować się pod presją nakładania mandatów w ramach tzw. nabyć sprawdzających, a ich praca ma być rozliczana nie tylko przez pryzmat liczby przeprowadzonych czynności, lecz także przez liczbę kontroli zakończonych karą. Związkowcy i media wskazują, że urzędnicy mogli znaleźć się pod presją nakazującą im karanie mandatami także w sprawach drobnych, incydentalnych lub budzących wątpliwości.
Jeżeli te sygnały są prawdziwe, oznaczałoby to niezwykle niebezpieczne wypaczenie sensu działania administracji skarbowej. Państwo nie może tworzyć systemu, w którym urzędnik, zamiast obiektywnie ocenić konkretną sytuację, czuje presję, aby „wyrobić“ mandatowy wynik. Szczególnie niepokojące byłyby informacje o formalnych lub nieformalnych oczekiwaniach dotyczących minimalnej liczby mandatów, minimalnych kwot mandatów albo ograniczania stosowania pouczeń.
Tego rodzaju praktyka uderzałaby zarówno w przedsiębiorców, jak i w samych pracowników KAS. Przedsiębiorcy mogliby czuć się traktowani jak źródło dodatkowych wpływów budżetowych, a urzędnicy byliby stawiani w sytuacji konfliktu między własnym sumieniem, zasadą proporcjonalności i zdrowym rozsądkiem a oczekiwaniami przełożonych. W demokratycznym państwie prawa administracja skarbowa powinna służyć egzekwowaniu prawa, zwalczaniu oszustw podatkowych i wspieraniu uczciwych podatników, a nie realizowaniu statystyk mandatowych.
Nie sposób pominąć również głośnych przypadków medialnych, w których mikroprzedsiębiorcy byli karani za incydentalne sytuacje o niewielkiej wartości ekonomicznej. Takie sprawy wywołują zrozumiałe oburzenie społeczne, ponieważ tworzą wrażenie, że państwo jest silne wobec małych, a bezradne wobec wielkich i zorganizowanych mechanizmów unikania opodatkowania.
Rząd deklaruje deregulację, uproszczenie przepisów i poprawę relacji administracji z przedsiębiorcami. Jednocześnie praktyka kontroli skarbowych, czynności sprawdzających i nabyć sprawdzających budzi coraz większy sprzeciw społeczny. Przedsiębiorcy zadają sobie pytanie, czy mamy do czynienia z rzeczywistą zmianą filozofii działania państwa, czy jedynie z propagandową narracją o „przyjaznej administracji“, podczas gdy w terenie przedsiębiorcy nadal spotykają się z formalizmem, presją i sankcjami.
Niepokój budzi również fakt, że w debacie publicznej coraz częściej pojawia się przekonanie, iż rząd szuka dodatkowych wpływów budżetowych kosztem najmniejszych firm, zamiast tworzyć im warunki do rozwoju. Przedsiębiorcy pytają, czy polityka fiskalna państwa ma dziś służyć wspieraniu uczciwej działalności gospodarczej, czy raczej łataniu dziur w budżecie poprzez mandaty, sankcje i nadmiernie restrykcyjną interpretację przepisów.
Uznając powyższe wątpliwości przedsiębiorców, pracowników KAS oraz opinii publicznej, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Ile kontroli podatkowych, kontroli celno-skarbowych, czynności sprawdzających oraz nabyć sprawdzających przeprowadziła Krajowa Administracja Skarbowa od 1 stycznia 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację? Proszę o przedstawienie tych danych z podziałem na województwa, branże oraz wielkość kontrolowanych podmiotów, tj. mikro-, małe, średnie i duże przedsiębiorstwa.
Co, w ocenie Pana Ministra, spowodowało wzrost liczby działań kontrolnych i weryfikacyjnych KAS wobec przedsiębiorców, w szczególności wobec mikro-, małych i średnich firm? Czy wzrost ten wynika z rzeczywistego zwiększenia skali naruszeń prawa podatkowego, z nowych wytycznych kierownictwa KAS, ze zmiany mierników efektywności pracy organów skarbowych, z potrzeb budżetowych państwa, czy z innych przyczyn?
Jaki procent kontroli podatkowych, kontroli celno-skarbowych, czynności sprawdzających i nabyć sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi dotyczył mikro- i małych przedsiębiorców, jaki średnich przedsiębiorców, a jaki dużych podmiotów gospodarczych? Czy Pan Minister uważa, że obecne proporcje działań kontrolnych odpowiadają realnej skali ryzyk podatkowych w poszczególnych grupach podmiotów?
Czy Pan Minister posiada analizy porównujące skalę działań KAS wobec mikro-, małych i średnich przedsiębiorców ze skalą działań wobec dużych podmiotów gospodarczych, grup kapitałowych, międzynarodowych korporacji oraz podmiotów korzystających z agresywnej optymalizacji podatkowej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie, ile kontroli, jakie ustalenia i jakie kwoty sankcji dotyczyły każdej z tych grup.
Ile mandatów karnych, kar administracyjnych, sankcji podatkowych oraz dodatkowych zobowiązań podatkowych nałożono od 1 stycznia 2025 r. na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w wyniku działań KAS? Jaka była łączna wartość tych sankcji oraz jaka była średnia i mediana wysokości mandatu lub kary?
Ile nabyć sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. zakończyło się pouczeniem, ile mandatem, ile odmową przyjęcia mandatu, ile skierowaniem dalszych czynności wobec przedsiębiorcy, a ile odstąpieniem od ukarania? Proszę o przedstawienie tych danych z podziałem na województwa, branże oraz wielkość przedsiębiorcy.
Czy Pan Minister posiada analizy wskazujące, jaki odsetek naruszeń wykrywanych w ramach nabyć sprawdzających dotyczy drobnych, incydentalnych uchybień, a jaki rzeczywistych, powtarzalnych lub celowych naruszeń prawa podatkowego? Czy resort pod kierownictwem Pana Ministra bada, czy narzędzie nabycia sprawdzającego jest stosowane proporcjonalnie do skali naruszeń?
Czy KAS posiada wewnętrzne wytyczne nakazujące uwzględnianie proporcjonalności reakcji organu, skali naruszenia, wartości transakcji, okoliczności zdarzenia, dotychczasowej historii danego przedsiębiorcy oraz jego wielkości organizacyjnej? Czy w ocenie Pana Ministra mandat za pojedynczą, drobną transakcję bez paragonu powinien być standardową reakcją państwa, czy też w pierwszej kolejności powinno być stosowane pouczenie?
Czy Pan Minister może jednoznacznie zaprzeczyć, że pracownicy lub funkcjonariusze KAS otrzymywali formalne albo nieformalne polecenia, sugestie, wytyczne, oczekiwania lub komunikaty dotyczące zwiększenia liczby mandatów nakładanych podczas tzw. nabyć sprawdzających? Czy do Pana Ministra, szefa KAS lub kierownictwa izb administracji skarbowej docierały sygnały od pracowników, związków zawodowych lub organizacji pracowniczych, że urzędnicy znajdują się pod presją nakładania mandatów?
Czy prawdą jest, że w KAS zmieniono lub stosowano mierniki efektywności pracy w taki sposób, że istotne znaczenie zaczęła mieć liczba nabyć sprawdzających zakończonych mandatem, odmową przyjęcia mandatu lub skierowaniem sprawy do ukarania, a nie sama jakość czynności, ich zasadność, efekt prewencyjny albo skupienie na najpoważniejszych ryzykach podatkowych?
Czy w KAS funkcjonowały lub funkcjonują jakiekolwiek formalne albo nieformalne oczekiwania dotyczące minimalnej liczby mandatów, minimalnej wartości mandatów, pożądanych kwot mandatów albo liczby nabyć sprawdzających zakończonych karą? Czy pracownicy i funkcjonariusze KAS są obecnie rozliczani, oceniani, premiowani lub dyscyplinowani w związku z liczbą kontroli, nabyć sprawdzających, mandatów, ujawnionych naruszeń albo wysokością nałożonych kar?
Czy Pan Minister odniesie się do publicznych wypowiedzi Agaty Jagodzińskiej, przewodniczącej Związkowej Alternatywy w KAS, wskazujących, że urzędnicy mogą być rozliczani z liczby kontroli zakończonych karą oraz że obecne mierniki mogą tworzyć presję na nakładanie mandatów? Czy Pan Minister uważa za dopuszczalne, aby jakikolwiek miernik efektywności pracy KAS premiował nakładanie mandatów zamiast obiektywnego, proporcjonalnego i zgodnego z prawem rozstrzygnięcia konkretnej sprawy?
Czy Pan Minister zamierza przeprowadzić kontrolę wewnętrzną w KAS w celu ustalenia, czy w jednostkach terenowych nie dochodziło do formalnego lub nieformalnego nakłaniania urzędników do kończenia nabyć sprawdzających mandatem? Czy Pan Minister przedstawi posłom pełne wytyczne, instrukcje, pisma, komunikaty, mierniki, plany pracy oraz dokumenty wewnętrzne dotyczące prowadzenia nabyć sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi?
Czy Pan Minister prowadzi analizy dotyczące wpływu kontroli skarbowych, czynności sprawdzających i nabyć sprawdzających na płynność finansową, poczucie bezpieczeństwa prawnego oraz gotowość przedsiębiorców do dalszego inwestowania? Ile skarg na działania KAS, w tym na nabycia sprawdzające, wpłynęło do Pana Ministra, szefa KAS, izb administracji skarbowej oraz urzędów skarbowych od 1 stycznia 2025 r., ile z tych skarg uznano za zasadne lub częściowo zasadne oraz czego najczęściej dotyczyły?
Czy Pan Minister zamierza przedstawić kompleksowy pakiet ochrony mikro-, małych i średnich przedsiębiorców przed nadmiernym formalizmem organów skarbowych, obejmujący w szczególności zasadę pierwszeństwa pouczenia, większą przejrzystość działań KAS, ograniczenie represyjnego stosowania nabyć sprawdzających, kontrolę mierników efektywności oraz zagwarantowanie, że organy skarbowe będą koncentrować się przede wszystkim na dużych i systemowych ryzykach podatkowych, a nie na drobnych uchybieniach najmniejszych przedsiębiorców?
Wnoszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi na każde z powyższych pytań, wraz z przedstawieniem danych liczbowych, dokumentów, wytycznych, analiz oraz ewentualnych planowanych zmian legislacyjnych i organizacyjnych.
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Podaje wskaźniki procentowe (70)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
33430 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1
Warszawa, 3 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 20283
Znak sprawy: DZP1.K43.73.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20283 z 14 października 2026 r. Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Tadeusza Woźniaka w sprawie nasilających się
działań kontrolnych Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) wobec mikro, małych
i średnich przedsiębiorców, stosowania tzw. nabyć sprawdzających oraz zarzutów
o presję na nakładanie mandatów karnych – wyjaśniam, co następuje.
Ad 1.
Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby kontroli podatkowych, kontroli celno-
skarbowych, czynności sprawdzających oraz nabyć sprawdzających
przeprowadzonych przez KAS od 1 stycznia 2025 r. z podziałem na województwa,
branże oraz wielkość kontrolowanych podmiotów, tj. mikro, małe, średnie i duże
przedsiębiorstwa, przedstawiam tabele z danymi dotyczącymi:
nabyć sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2026 r.,
kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych od 1 stycznia 2025 r.
do 30 września 2026 r.,
czynności sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. do 16 października 2026 r.
(załącznik do pisma).
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ramach systemów informatycznych nie jest
możliwe wyodrębnienie nabyć sprawdzających oraz czynności sprawdzających
w układzie wnioskowanym w przedmiotowej interpelacji, tj. w podziale na wielkość
kontrolowanych podmiotów: mikro, małe, średnie lub duże przedsiębiorstwa.
Tabela 1. Zrealizowane nabycia sprawdzające w 2025 r.
-- 1 of 15 --
2
Tabela 2. Zrealizowane nabycia sprawdzające - dane za I-III kw. 2026 r.
Tabela 3. Liczba kontroli celno-skarbowych - dane za 2025 r.
Województwo Liczba nabyć
sprawdzających
Liczba
mandatów
Kwota mandatów
w zł
Liczba skutecznych
nabyć - stwierdzono
nieprawidłowości
podlaskie 1457 479 510 250,00 487
kujawsko-pomorskie 4260 1112 1 726 586,60 1017
pomorskie 3935 1256 1 828 860,00 1162
śląskie 5473 1940 2 857 249,60 1798
świętokrzyskie 2162 699 863 110,00 688
małopolskie 6670 2747 3 019 317,00 2484
lubelskie 2433 947 1 192 610,00 902
łódzkie 4203 1306 1 431 316,60 1288
warmińsko-mazurskie 2565 828 794 160,00 817
opolskie 1280 392 405 656,60 348
wielkopolskie 5656 1884 2 668 210,00 1752
podkarpackie 2547 1102 1 237 510,00 1111
zachodniopomorskie 1780 861 906 811,32 810
mazowieckie 6348 2265 5 828 462,00 2273
dolnośląskie 5079 1706 1 925 869,80 1679
lubuskie 2020 686 636 495,00 680
RAZEM 57 868 20 210 27 832 474,52 19 296
Województwo Liczba nabyć
sprawdzających
Liczba
mandatów
Kwota mandatów
w zł
Liczba skutecznych
nabyć -
stwierdzono
nieprawidłowości
podlaskie 1572 483 478 690,00 511
kujawsko-pomorskie 3995 846 1 260 802,20 914
pomorskie 3324 1252 1 849 750,00 1109
śląskie 5220 1894 2 547 566,00 1953
świętokrzyskie 1641 578 685 050,60 608
małopolskie 5128 2203 2 325 817,20 2194
lubelskie 2450 873 861 821,00 910
łódzkie 3317 991 1 054 790,60 986
warmińsko-mazurskie 2206 598 490 867,00 651
opolskie 1119 396 411 370,00 394
wielkopolskie 5164 1543 2 190 033,00 1585
podkarpackie 2450 1034 1 128 400,00 1085
zachodniopomorskie 1653 994 991 412,80 989
mazowieckie 5356 2123 4 146 578,00 2166
dolnośląskie 4554 1360 1 472 591,00 1470
lubuskie 1415 495 449 570,00 505
RAZEM 50 564 17 663 22 345 109,40 18 030
-- 2 of 15 --
3
KLASYFIKACJA PODMIOTU
Urząd celno-skarbowy duży inny mały mikro średni RAZEM
Dolnośląski Urząd Celno-Skarbowy we
Wrocławiu 27 52 93 238 39 449
Kujawsko-Pomorski Urząd Celno-
Skarbowy w Toruniu 20 12 67 295 26 420
Lubelski Urząd Celno-Skarbowy w Białej
Podlaskiej 15 1 56 234 8 314
Lubuski Urząd Celno-Skarbowy
w Gorzowie Wielkopolskim 2 15 31 74 7 129
Łódzki Urząd Celno-Skarbowy w Łodzi 21 31 70 327 15 464
Małopolski Urząd Celno-Skarbowy
w Krakowie 23 52 139 214 25 453
Mazowiecki Urząd Celno-Skarbowy
w Warszawie 46 43 89 466 67 711
Opolski Urząd Celno-Skarbowy w Opolu 20 5 47 46 25 143
Podkarpacki Urząd Celno-Skarbowy
w Przemyślu 18 6 93 141 44 302
Podlaski Urząd Celno-Skarbowy
w Białymstoku 3 23 20 154 16 216
Pomorski Urząd Celno-Skarbowy
w Gdyni 6 30 39 139 12 226
Śląski Urząd Celno-Skarbowy
w Katowicach 17 2 80 355 16 470
Świętokrzyski Urząd Celno-Skarbowy
w Kielcach 8 8 30 39 32 117
Warmińsko-Mazurski Urząd Celno-
Skarbowy w Olsztynie 8 5 7 93 4 117
Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy
w Poznaniu 38 40 59 142 16 295
Zachodniopomorski Urząd Celno-
Skarbowy w Szczecinie 17 12 88 138 32 287
RAZEM 289 337 1 008 3 095 384 5 113
Tabela 4. Liczba kontroli celno-skarbowych - dane za okres za I-III kw. 2026 r.
KLASYFIKACJA PODMIOTU
Urząd celno-skarbowy duży inny mały mikro średni RAZEM
Dolnośląski Urząd Celno-Skarbowy we
Wrocławiu 15 26 48 170 38 297
Kujawsko-Pomorski Urząd Celno-
Skarbowy w Toruniu 11 6 33 154 11 215
Lubelski Urząd Celno-Skarbowy w Białej
Podlaskiej 15 1 25 141 6 188
Lubuski Urząd Celno-Skarbowy
w Gorzowie Wielkopolskim 5 8 13 39 4 69
Łódzki Urząd Celno-Skarbowy w Łodzi 11 24 41 254 13 343
Małopolski Urząd Celno-Skarbowy
w Krakowie 37 41 59 156 29 322
Mazowiecki Urząd Celno-Skarbowy
w Warszawie 35 47 63 363 30 538
Opolski Urząd Celno-Skarbowy w Opolu 12 3 15 24 12 66
Podkarpacki Urząd Celno-Skarbowy
w Przemyślu 17 11 83 108 30 249
Podlaski Urząd Celno-Skarbowy
w Białymstoku 4 18 27 107 14 170
Pomorski Urząd Celno-Skarbowy w
Gdyni 3 21 17 114 12 167
Śląski Urząd Celno-Skarbowy
w Katowicach 19 7 56 193 13 288
Świętokrzyski Urząd Celno-Skarbowy 1 9 10 19 8 47
-- 3 of 15 --
4
w Kielcach
Warmińsko-Mazurski Urząd Celno-
Skarbowy w Olsztynie 5 2 14 76 3 100
Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy
w Poznaniu 36 45 43 64 20 208
Zachodniopomorski Urząd Celno-
Skarbowy w Szczecinie 14 12 24 81 36 167
RAZEM 240 281 571 2 063 279 3 434
Tabela 5. Liczba kontroli podatkowych - dane za 2025 r.
KLASYFIKACJA PODMIOTU
Izba Administracji Skarbowej duży inny mały mikro średni brak
wskazania Razem
Izba Administracji Skarbowej we
Wrocławiu 6 47 77 739 20 3 892
Izba Administracji Skarbowej
w Bydgoszczy 1 15 48 315 10 9 398
Izba Administracji Skarbowej w Lublinie 0 40 43 443 5 0 531
Izba Administracji Skarbowej w Zielonej
Górze 0 21 28 158 0 4 211
Izba Administracji Skarbowej w Łodzi 0 14 53 320 9 36 432
Izba Administracji Skarbowej w Krakowie 1 36 96 535 18 2 688
Izba Administracji Skarbowej
w Warszawie 8 119 147 1 488 30 15 1 807
Izba Administracji Skarbowej w Opolu 0 3 23 186 13 9 234
Izba Administracji Skarbowej
w Rzeszowie 2 9 52 311 5 39 418
Izba Administracji Skarbowej
w Białymstoku 3 24 10 166 4 0 207
Izba Administracji Skarbowej w Gdańsku 1 26 44 298 9 19 397
Izba Administracji Skarbowej
w Katowicach 8 31 73 602 33 64 811
Izba Administracji Skarbowej w Kielcach 0 7 20 228 11 14 280
Izba Administracji Skarbowej w Olsztynie 1 11 11 149 2 0 174
Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu 2 44 141 725 34 1 947
Izba Administracji Skarbowej
w Szczecinie 0 14 21 274 4 1 314
RAZEM 33 461 887 6 937 207 216 8 741
Tabela 6. Liczba kontroli podatkowych - dane za okres I-III kw. 2026 r.
KLASYFIKACJA PODMIOTU
Izba Administracji Skarbowej duży inny mały mikro średni brak
wskazania Razem
Izba Administracji Skarbowej we
Wrocławiu 4 27 83 548 50 0 712
Izba Administracji Skarbowej
w Bydgoszczy 0 7 12 169 2 4 194
Izba Administracji Skarbowej w Lublinie 0 13 16 255 6 2 292
Izba Administracji Skarbowej w Zielonej
Górze 1 15 14 99 4 1 134
Izba Administracji Skarbowej w Łodzi 0 16 25 266 6 15 328
Izba Administracji Skarbowej w Krakowie 0 18 36 355 1 2 412
Izba Administracji Skarbowej
w Warszawie 4 83 106 1 034 21 44 1 292
-- 4 of 15 --
5
Izba Administracji Skarbowej w Opolu 0 6 21 103 5 1 136
Izba Administracji Skarbowej
w Rzeszowie 2 4 19 187 2 10 224
Izba Administracji Skarbowej
w Białymstoku 0 22 10 114 7 0 153
Izba Administracji Skarbowej w Gdańsku 0 12 15 191 14 4 236
Izba Administracji Skarbowej
w Katowicach 10 21 77 524 20 14 666
Izba Administracji Skarbowej w Kielcach 0 4 12 123 3 11 153
Izba Administracji Skarbowej w Olsztynie 1 6 5 81 1 0 94
Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu 0 17 66 468 24 2 577
Izba Administracji Skarbowej
w Szczecinie 0 13 20 181 5 1 220
RAZEM 22 284 537 4 698 171 111 5 823
Tabela 7. Kontrola celno-skarbowa - branża przeważająca z najwyższą liczbą kontroli - dane za
2025 r.
Branża Liczba
kontroli
Tekstylia, odzież i obuwie 471
Transport i logistyka 433
Budownictwo 381
Kontrole prowadzone w stosunku do podmiotów, których właścicielami lub
głównymi udziałowcami są obcokrajowcy pochodzący z krajów azjatyckich 332
Kontrole, których przedmiotem jest obrót towarami pochodzenia azjatyckiego 220
Elektronika 145
Obrót samochodami 136
Usługi związane z zatrudnieniem/agencje pracy 93
Artykuły spożywcze 91
Gastronomia 89
Motoryzacja, z wyłączeniem obrotu samochodami 79
Usługi IT 79
Usługi finansowe 67
Tabela 8. Kontrola celno-skarbowa - branża przeważająca z najwyższą liczbą kontroli - dane
za I-III kw. 2026 r.
Branża Liczba
kontroli
Kontrole prowadzone w stosunku do podmiotów, których właścicielami lub
głównymi udziałowcami są obcokrajowcy pochodzący z krajów azjatyckich 310
Tekstylia, odzież i obuwie 308
Budownictwo 237
Kontrole, których przedmiotem jest obrót towarami pochodzenia azjatyckiego 199
Transport i logistyka 185
Usługi związane z zatrudnieniem/agencje pracy 106
Elektronika pozostałe 104
Samochody osobowe 99
Gastronomia 70
Artykuły spożywcze 56
Motoryzacja, z wyłączeniem obrotu samochodami 47
-- 5 of 15 --
6
Usługi IT 42
Kosmetyki 28
Tabela 9. Kontrola podatkowa - branża przeważająca z najwyższą liczbą kontroli - dane za 2025 r.
Branża
Liczba
kontroli
Budownictwo 1 176
Transport i logistyka 638
E-handel i usługi informatyczne 325
Motoryzacja (produkcja, sprzedaż, naprawa i konserwacja) 283
Usługi niematerialne - inne (badania, zarządzanie, fotografowanie itp.) 277
Artykuły spożywcze i tytoń (sprzedaż) 263
Sprzedaż hurtowa - pozostała 251
Gastronomia 214
Sprzedaż detaliczna - pozostała 201
Metale 164
Indywidualna działalność usługowa 139
Wsparcie prowadzenia działalności (sprzątanie, administrowanie biurem itp.) 132
Prawnicy, doradcy podatkowi oraz księgowość i rachunkowość 125
Nieruchomości 109
Produkcja i sprzedaż maszyn oraz samolotów i statków 82
Działalność agentów zajmujących się sprzedażą pozostałych towarów 77
Artykuły spożywcze i tytoń (produkcja) 74
Opieka zdrowotna (w tym praktyka lekarska i pozostałe usługi medyczne) 71
Produkcja mebli 71
Rekrutacja i udostępnianie pracowników 70
Produkcja wyrobów z drewna oraz korka 67
Turystyka 62
Tabela 10. Kontrola podatkowa - branża przeważająca z najwyższą liczbą kontroli - dane za I-III kw.
2026 r.
Branża Liczba kontroli
Budownictwo 1 020
Transport i logistyka 518
Artykuły spożywcze i tytoń (sprzedaż) 291
Sprzedaż hurtowa - pozostała 269
E-handel i usługi informatyczne 265
Usługi niematerialne - inne (badania, zarządzanie, fotografowanie itp.) 264
Motoryzacja (produkcja, sprzedaż, naprawa i konserwacja) 250
Sprzedaż detaliczna - pozostała 228
Gastronomia 225
Metale 136
Indywidualna działalność usługowa 124
Wsparcie prowadzenia działalności (sprzątanie, administrowanie biurem itp.) 106
Opieka zdrowotna (w tym praktyka lekarska i pozostałe usługi medyczne) 101
Prawnicy, doradcy podatkowi oraz księgowość i rachunkowość 98
Produkcja i sprzedaż maszyn oraz samolotów i statków 94
-- 6 of 15 --
7
Nieruchomości 86
Działalność agentów zajmujących się sprzedażą pozostałych towarów 77
Rolnictwo i rybactwo 74
Finanse i ubezpieczenia 69
Produkcja mebli 62
Ad 2.
Kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe są bieżącą reakcją na
identyfikowane ryzyka. Kierowane są tam, gdzie analiza wykaże największe ryzyko
nieprawidłowości podatkowych. Organy KAS nie zakładają określonej liczby
kontroli do przeprowadzenia w danym roku. Liczba poszczególnych działań
kontrolnych jest zmienna i nie można oczekiwać, że będzie miała jednoznaczną, stałą
tendencję.
Należy podkreślić, że od 2024 r. kontrolę celno-skarbową ukierunkowano, zgodnie
z jej przeznaczeniem, na zwalczanie oszustw, w tym zorganizowanych grup
przestępczych i ich organizatorów, a nie uczciwych przedsiębiorców popełniających
błędy. Takie podejście z założenia skutkuje spadkiem liczby kontroli, ale rośnie liczba
czynności sprawdzających i ustalenia dokonywane w ich wyniku. Dlatego KAS
nie wszczyna od razu procedur kontroli celno-skarbowych w sprawach, które można
wyjaśnić w mniej sformalizowany i nieabsorbujący podatnika sposób.
Obecnie część zadań, które nie wymagają podjęcia kontroli, a okoliczności wskazują
raczej na błąd czy pomyłkę, została przekierowana do realizacji w procedurze
czynności sprawdzających. To najszybsza i najmniej dotkliwa dla podatnika forma
działań organu (wcześniej tego typu ustalenia często były dokonywane poprzez
uciążliwe dla podatników kontrole).
Tabela 11. Liczba kontroli podatkowych
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni brak
wskazania
Suma
końcowa
2024 r. 47 456 962 7 502 252 642 9 861
udział % grupy 0,5% 4,6% 9,8% 76,1% 2,6% 6,5% 100,0%
2025 r. 33 461 887 6 937 207 216 8 741
udział % grupy 0,4% 5,3% 10,1% 79,4% 2,4% 2,5% 100,0%
I-III kw. 2026 r. 22 284 537 4 698 171 111 5 823
udział % grupy 0,4% 4,9% 9,2% 80,7% 2,9% 1,9% 100,0%
Tabela 12. Liczba kontroli celno-skarbowych
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni RAZEM
2024 r. 317 433 1 355 4 481 457 7 043
udział % grupy 4,5% 6,1% 19,2% 63,6% 6,5% 100,0%
2025 r. 289 337 1 008 3 095 384 5 113
udział % grupy 5,7% 6,6% 19,7% 60,5% 7,5% 100,0%
I-III kw. 2026 r. 240 281 571 2 063 279 3 434
udział % grupy 7,0% 8,2% 16,6% 60,1% 8,1% 100,0%
Czynności realizowane w ramach nabycia sprawdzającego nie są czynnościami
realizowanymi losowo czy tym bardziej „liczbowo”, lecz podlegają wcześniejszemu
typowaniu na podstawie wyników analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej
procedury, a także przy uwzględnieniu zasobów (budżetu nabycia sprawdzającego)
przeznaczonych na realizację tych działań. Liczba mandatów nie odzwierciedla
pełnego efektu działań.
-- 7 of 15 --
8
Na wzrost liczby działań prowadzonych, wpływ miał, przede wszystkim, poziom
podejrzewanych nieprawidłowości, wynikających z analizy ryzyka.
Ad 3.
Odnosząc się do kwestii, jaki procent kontroli podatkowych, kontroli celno-
skarbowych, czynności sprawdzających i nabyć sprawdzających od 1 stycznia
2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi dotyczył mikro i małych przedsiębiorców, jaki
średnich przedsiębiorców, a jaki dużych podmiotów gospodarczych, przedstawiam
tabele z danymi dotyczącymi kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych za
2025 r. oraz trzy kwartały 2026 r. Jednocześnie informuję, że Ministerstwo
Finansów nie posiada danych w zakresie czynności sprawdzających w podziale na
mikro, małe, średnie oraz duże przedsiębiorstwa – w zakresie wnioskowanym
w pkt 3 przedmiotowej interpelacji.
Tabela 13. Kontrola celno-skarbowa - dane za 2025 r.
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni RAZEM
Liczba kontroli 289 337 1 008 3 095 384 5 113
udział % grupy 5,7% 6,6% 19,7% 60,5% 7,5% 100,0%
Tabela 14. Kontrola celno-skarbowa - dane za I-III kw. 2026 r.
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni RAZEM
Liczba kontroli 240 281 571 2 063 279 3 434
udział % grupy 7,0% 8,2% 16,6% 60,1% 8,1% 100,0%
Tabela 15. Kontrola podatkowa - dane za 2025 r.
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni brak
wskazania RAZEM
Liczba kontroli 33 461 887 6 937 207 216 8 741
udział % grupy 0,4% 5,3% 10,1% 79,4% 2,4% 2,5% 100,0%
Tabela 16. Kontrola podatkowa - dane za I-III kw. 2026 r.
Klasyfikacja podmiotu duży inny mały mikro średni brak
wskazania RAZEM
Liczba kontroli 22 284 537 4 698 171 111 5 823
udział % grupy 0,4% 4,9% 9,2% 80,7% 2,9% 1,9% 100,0%
Z kolei w zakresie nabycia sprawdzającego uprzejmie informuję, że Ministerstwo
Finansów nie prowadzi zestawień statystycznych w układzie i strukturze wskazanej
w treści interpelacji.
Nabycia sprawdzające są działaniami realizowanymi na terenie całego kraju, często
w miejscach o przewidywanym wysokim poziomie nieprawidłowości i co do zasady,
są działaniami podmiotowymi, a więc kierowanymi wobec konkretnego podatnika,
u którego ustalono istnienie nieprawidłowości w tym obszarze. Działania te
prowadzone są w sposób ciągły, w trakcie całego roku, niekiedy w sposób
koordynowany, z uwzględnieniem wcześniejszych wyników analizy ryzyka
i kierowane są w szczególności tam, gdzie najczęściej identyfikowane są przypadki
braku ewidencjonowania sprzedaży towarów lub usług z zastosowaniem kasy
rejestrującej czy wydawania nabywcy paragonu fiskalnego.
Ad 4.
-- 8 of 15 --
9
Ministerstwo Finansów nie posiada analizy porównującej skalę działań KAS wobec
mikro, małych i średnich przedsiębiorców ze skalą działań wobec dużych podmiotów
gospodarczych, grup kapitałowych, międzynarodowych korporacji oraz podmiotów
korzystających z agresywnej optymalizacji podatkowej.
Niemniej jednak poniżej przedstawiam dane statystyczne dotyczące kontroli celno-
skarbowych oraz kontroli podatkowych (w tym kwoty sankcji VAT), które dotyczyły
ww. grup.
Tabela 17. Kontrola celno-skarbowa – dane za 2025 r.
Kategoria podatnika Liczba kontroli
Ustalenia w
zakresie sankcji
VAT w zł
Ustalenia
ogółem w
ramach kontroli
celno-skarbowej
w zł
duży 289 231 610 836 844 051
inny 337 0 765 505 881
mały 1 008 19 167 133 1 120 768 915
mikro 3 095 37 150 302 3 050 712 357
średni 384 7 908 879 719 469 115
Razem: mały, mikro, średni 4 487 64 226 314 4 890 950 387
Tabela 18. Kontrola celno-skarbowa – dane za I-III kw. 2026 r.
Kategoria podatnika Liczba kontroli
Ustalenia w
zakresie sankcji
VAT w zł
Ustalenia
ogółem w
ramach kontroli
celno-skarbowej
w zł
duży 240 399 758 598 099 701
inny 281 0 667 523 414
mały 571 6 919 663 596 653 137
mikro 2 063 34 329 669 2 978 032 446
średni 279 5 026 996 518 316 161
Razem: mały, mikro, średni 2 913 46 276 328 4 093 001 744
Tabela 19. Kontrola podatkowa - dane za 2025 r.
Klasyfikacja podmiotu Liczba kontroli Uszczuplenie (zł) Sankcja (zł)
duży 33 15 056 086 1 352 481
mały 887 321 744 112 39 666 350
mikro 6 937 736 164 217 89 682 619
średni 207 149 451 694 21 594 462
Razem: mały, mikro, średni 8 031 1 207 360 023 150 943 432
Tabela 20. Kontrola podatkowa - dane za I-III kw. 2026 r.
Klasyfikacja podmiotu Liczba kontroli Uszczuplenie (zł) Sankcja (zł)
duży 22 9 770 864 1 232 957
mały 537 195 494 232 20 193 099
mikro 4 698 621 188 153 81 418 084
średni 171 65 181 137 6 435 487
-- 9 of 15 --
10
Razem: mały, mikro, średni 5 406 881 863 523 108 046 670
Ad 5 - 6.
Ministerstwo Finansów nie prowadzi zestawień statystycznych w układzie
i zakresie, który wskazany jest w pkt 5 i 6 interpelacji.
Jednocześnie na podstawie posiadanych danych można wskazać, że:
1) w 2025 r.:
przeprowadzono 57 868 nabyć sprawdzających;
stwierdzono 19 296 nieprawidłowości (33,34%);
nałożono 20 210 mandatów karnych, na łączna kwotę 27 832 474,52 zł;
2) w okresie od 01.01.2026 r. do 30.09.2026 r.:
przeprowadzono 50 564 nabyć sprawdzających;
stwierdzono 18 030 nieprawidłowości (35,66%);
nałożono 17 663 mandaty karne, na łączną kwotę 22 345 109,00 zł.
Ad 7.
Ministerstwo Finansów nie posiada analiz wskazujących, jaki odsetek naruszeń
wykrywanych w ramach nabyć sprawdzających dotyczy drobnych, incydentalnych
uchybień, a jaki rzeczywistych, powtarzalnych lub celowych naruszeń prawa
podatkowego.
Należy wyjaśnić, że nabycie sprawdzające stanowi instrument prawny służący
weryfikacji wywiązywania się przez podmioty gospodarcze z obowiązków
podatkowych w zakresie ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kas
rejestrujących. Jego stosowanie jest ukierunkowane w szczególności na
przeciwdziałanie nieewidencjonowaniu sprzedaży, ochronę dochodów budżetu
państwa oraz zapewnienie uczciwych warunków prowadzenia działalności
gospodarczej. Jest to jeden z instrumentów prawnych realizacji ustawowych zadań
KAS w zakresie weryfikacji przestrzegania obowiązków podatkowych i jest
stosowany (w oparciu o analizę ryzyka) wobec wszystkich podmiotów, które mają
obowiązek stosowania kas rejestrujących.
Ad 8.
KAS nie posiada wewnętrznych wytycznych nakazujących uwzględnianie
proporcjonalności reakcji organu, skali naruszenia, wartości transakcji, okoliczności
zdarzenia, dotychczasowej historii danego przedsiębiorcy oraz jego wielkości
organizacyjnej.
Uprawnieni pracownicy KAS oraz funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej działają
na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym na podstawie
Kodeksu karnego skarbowego (Kks).
Zgodnie z art. 12 Kks kara, środek karny lub inny środek wymierzane są w granicach
przewidzianych przez kodeks, z dbałością o to, aby ich dolegliwość nie przekraczała
stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod
uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które mają one osiągnąć w stosunku do
sprawcy, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej
społeczeństwa.
Powyższe zasady są brane pod uwagę w postępowaniach mandatowych
prowadzonych przez KAS w sprawach o wykroczenia skarbowe w kontekście
proporcjonalności wysokości nakładanych mandatów karnych na sprawców
wykroczeń skarbowych.
-- 10 of 15 --
11
Poza przepisami Kodeksu karnego skarbowego, przy dokonywaniu oceny
przesłanek do nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego, uwzględniane są
również przesłanki wskazane w art. 21a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo
przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). Przepis ten pozwala na
zastosowanie reguły „prawa do błędu” wobec nowych przedsiębiorców, wpisanych
do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Odnosząc się do kwestii stosowania pouczeń przy nabyciach sprawdzających należy
wyjaśnić, że przepisy Kks nie przewidują instytucji pouczenia jako środka
kończącego postępowanie mandatowe w sprawie o wykroczenie skarbowe.
Instytucja ta występuje w przypadku wykroczeń pospolitych (np. wykroczenia
drogowe czy porządkowe), o czym stanowi art. 41 Kodeksu wykroczeń.
Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 137 § 3 Kks warunkiem nałożenia kary grzywny
w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego
zgody na przyjęcie mandatu, którą odnotowuje się na dokumencie mandatu karnego.
W razie braku takiej zgody sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, czyli
jest rozpoznawana przez sąd. Jeśli w danej sprawie sąd stwierdzi zaistnienie
przesłanek określonych w art.19 Kks, może odstąpić od wymierzenia kary grzywny
sprawcy wykroczenia skarbowego.
Ad 9. ad 14.
Należy wyjaśnić, że w Ministerstwie Finansów nie wydawano wytycznych ani
poleceń służbowych dotyczących sposobu prowadzenia działań kontrolnych przez
podległe organy KAS wobec mikro, małych i średnich przedsiębiorców Nie
wydawano również zaleceń w zakresie nakładania mandatów ani stosowania tzw.
nabyć sprawdzających.
Ponadto nie opracowywano analiz dotyczących wpływu czynności sprawdzających,
kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych na płynność finansową, poczucie
bezpieczeństwa prawnego oraz gotowość przedsiębiorców do dalszego
inwestowania.
Nabyć sprawdzających dokonują wyłącznie uprawnieni pracownicy
i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, działający na podstawie i w granicach
obowiązującego prawa w celu realizacji ustawowych zadań KAS.
Działanie w postaci nabycia sprawdzającego bezpośrednio wiąże się
z angażowaniem środków finansowych przeznaczonych na zakup towarów lub
usług. Oczywiste i konieczne, z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania
środkami budżetowymi, jest określenie oczekiwanych parametrów i efektów, jakie
to zaangażowanie ma przynieść oraz mierzenie skutków zaangażowania środków
przeznaczanych na nabycie sprawdzające.
Cele KAS wynikające m.in. z mierników ustalanych przez Szefa KAS służą
monitorowaniu prawidłowości wykorzystania narzędzi kontrolnych oraz
zapewnieniu, że narzędzia te są stosowane zgodnie z ich ustawowym
przeznaczeniem, w obszarach występowania podwyższonego ryzyka
nieprawidłowości podatkowych.
Każdy przypadek nałożenia mandatu karnego musi wynikać z ustalonego naruszenia
prawa, być odpowiednio udokumentowany i znajdować oparcie w obowiązujących
przepisach.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że Ministerstwo Finansów nie prowadzi ewidencji
skarg i wniosków z podziałem na nabycia sprawdzające, czy też zarzuty dotyczące
-- 11 of 15 --
12
działań kontrolnych, z wyszczególnieniem mikro, małych i średnich
przedsiębiorców, a także z wyszczególnieniem postępowań mandatowych.
Zgodnie z regulacjami wewnętrznymi, dotyczącymi postępowania ze skargami,
wnioskami i petycjami w Ministerstwie Finansów, corocznie sporządzane jest
sprawozdanie z przyjmowania i załatwiania skarg i wniosków według określonego
wzoru, a zawarte w nim zagadnienia dotyczą m.in.:
nieprawidłowości w prowadzonych postępowaniach kontrolnych i orzeczniczych
(podatkowe, celne, karnoskarbowe, administracyjne, egzekucyjne),
nieterminowego załatwiania spraw,
skargi na pracowników,
niewłaściwego działania organów administracji skarbowej,
niewłaściwej organizacji pracy,
korupcji pracowników,
spraw pracowniczych;
nieprawidłowości w załatwianiu skarg,
innych kwestii.
W związku z powyższym wyjaśniam, że Ministerstwo Finansów nie posiada
informacji dotyczących liczby skarg oraz sposobu ich załatwienia w kwestii nabyć
sprawdzających oraz postępowań mandatowych za okres od 1 stycznia 2025 r. do
30 września 2026 r., z rozbiciem na skargi zasadne czy też niezasadne.
Jednocześnie z przeprowadzonej weryfikacji skarg i wniosków, które wpłynęły do
Ministerstwa Finansów wynika, że spośród 1176 spraw, które wpłynęły w 2025 r.
oraz 960 spraw, które wpłynęły w okresie od 1 stycznia 2026 r. do 30 września
2026 r., nie odnotowano sygnałów od pracowników, związków zawodowych lub
organizacji pracowniczych świadczących o tym, że pracownicy lub funkcjonariusze
SCS znajdują się pod presją nakładania mandatów.
Ad 10.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji
Skarbowej, w celu zapewnienia realizacji kierunków czteroletnich, Szef KAS
corocznie określa kierunki działania i rozwoju KAS, wskazując w nich m. in. cele do
osiągnięcia, wskaźniki ich pomiaru.
Propozycja zmiany wskaźnika dotyczącego weryfikacji realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania
paragonów fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego wynikała ze zmiany od
2025 r. w podejściu do pomiaru działań KAS. Był to kluczowy moment z uwagi na
rozpoczęcie nowej perspektywy strategicznej na lata 2025-2028. W 2025 r.
w odniesieniu do roku 2024 przeniesiono nacisk z podejścia ilościowego na badanie
efektywności i jakości działania KAS. Dotyczyło to w szczególności działania KAS
w obszarach kontroli i analityki.
Zmiany nie miały na celu dodatkowego ingerowania w działalność podatników, ale w
oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na obszarach i potencjalnych
podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie. Dlatego też na 2025 r. zmieniono założenia dotyczące
określenia przedmiotowego wskaźnika z dotychczas stosowanego, dotyczącego
liczby weryfikacji punktów sprzedaży i oparto go na skuteczności działań.
Jak wyjaśniono już wcześniej, czynności realizowane w ramach nabycia
sprawdzającego nie są czynnościami realizowanymi losowo, czy tym bardziej
„liczbowo”, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie wyników
analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej instytucji prawnej, a także przy
-- 12 of 15 --
13
uwzględnieniu środków funduszu nabycia sprawdzającego przeznaczonych na
realizację tych zadań.
W takim modelu naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń,
a nie wyłącznie liczba wykonanych czynności. Analiza danych za poprzednie lata
wskazała, że w przypadku weryfikacji punktów sprzedaży w trybie nabycia
sprawdzającego średnio w ok. 28% przypadków stwierdzono nieewidencjonowanie
sprzedaży z zastosowaniem kasach rejestrujących lub niewydawanie paragonów
fiskalnych, co skutkowało nałożeniem mandatu karnego. Wyniki analizy
uwzględniono przy planowaniu wartości wskaźnika na rok 2025 - wartość ta
wyniosła 28,76% wartości określonej na rok 2024, co oznacza, że wyznaczona do
realizacji w 2025 r. wartość wskaźnika na poziomie centralnym była niższa o ponad
71% od wartości wyznaczonej na rok 2024.
Ad 11 - 13.
Pracę podległych pracowników KAS oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej
w jednostkach organizacyjnych KAS oceniają odpowiednio kierownicy
referatów/działów, naczelnicy wydziałów, naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik
urzędu celno-skarbowego lub dyrektor izby administracji skarbowej, na podstawie
wypracowanych w każdej izbie kryteriów oceny.
Pracownicy KAS i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej prowadzą czynności
sprawdzające, nabycia sprawdzające, postępowania mandatowe, kontrole
podatkowe/kontrole celno-skarbowe w zakresie: cen transferowych, agresywnej
optymalizacji podatkowej, wyłudzeń podatku VAT, likwidacji szarej strefy,
nielegalnego hazardu, przestępczości akcyzowej, przemytu i obrotu towarami
z zagranicą, majątku nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach
przychodów, postępowania podatkowe itp.
Kontrole w zakresie wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży
z zastosowaniem kas rejestrujących stanowią jedno z bardzo wielu zadań.
Tym samym system oceny i premiowania pracowników i funkcjonariuszy Służby
Celno-Skarbowej nie jest i nie może być oparty wyłącznie na liczbie kontroli (w tym
nabyć sprawdzających) zakończonych nałożeniem mandatu lub skierowaniem
sprawy do ukarania.
Ocena okresowa pracowników KAS i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej jest
sformalizowanym procesem, którego zasady różnią się w zależności od statusu
zatrudnienia danej osoby. Struktura KAS dzieli się na dwie główne grupy
podlegające odrębnym pragmatykom służbowym: pracowników cywilnych (korpus
służby cywilnej) oraz funkcjonariuszy mundurowych (Służba Celno-Skarbowa).
Zasady oceniania funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej reguluje ustawa
o Krajowej Administracji Skarbowej oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia
27 lutego 2018 r. w sprawie ocen okresowych i opinii służbowych funkcjonariuszy
Służby Celno-Skarbowej. Natomiast pracownicy korpusu służby cywilnej
zatrudnieni w KAS podlegają ocenie okresowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia
21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen
okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej. Tym samym
kryteria do dokonania oceny okresowej przedstawione są na początku 2-letniego
okresu, za który sporządza się ocenę okresową i nie ma w niej kryteriów
miernikowych.
W służbie cywilnej oraz w Służbie Celno-Skarbowej nie występuje premia
regulaminowa. Przyznawanie dodatków do wynagrodzenia/uposażenia ściśle
wynika z przepisów prawa. W przypadku awansów członków korpusu służby
-- 13 of 15 --
14
cywilnej i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej bierze się pod uwagę całokształt
realizowanych przez nich zadań, ich jakość, podejmowanie nowych wyzwań,
wdrażanie nowych pracowników i funkcjonariuszy. Brak jest zatem zależności
pomiędzy liczbą wystawianych mandatów karnych, a wynikiem oceny okresowej,
czy możliwością uzyskania premii, dodatków, awansów lub innych benefitów
służbowych.
Dodatkowo chcę wyjaśnić, że obecnie w planie kontroli instytucjonalnych
w podległych jednostkach organizacyjnych KAS na 2026 r. nie przewidziano
realizacji kontroli w zakresie wskazanym w pytaniu nr 13 przedmiotowej
interpelacji.
Ad 15.
Nabycie sprawdzające zostało ściśle uregulowane w przepisach ustawy o KAS.
Nabyć sprawdzających dokonują wyłącznie uprawnieni pracownicy KAS
i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, działający na podstawie i w granicach
obowiązującego prawa. Wszelkie działania kontrolne KAS oparte są na analizie
ryzyka, co jest niezbędne w celu realizacji ustawowych zadań.
Dobór działań i narzędzi podejmowanych przez KAS jest uzależniony od charakteru
rozpoznanego ryzyka oraz rodzaju obowiązków podlegających weryfikacji.
W działaniach kontrolnych wykorzystywana jest analiza ryzyka, która służy
kierowaniu dostępnych zasobów do obszarów, w których występuje zagrożenie
nieprawidłowościami podatkowymi. Wielkość przedsiębiorcy nie może przy tym
stanowić jedynego kryterium oceny zasadności podjęcia czynności, ponieważ
naruszenia przepisów mogą występować niezależnie od skali prowadzonej
działalności. Nabycie sprawdzające jest ustawowym instrumentem służącym
weryfikacji wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży przy
zastosowaniu kas rejestrujących oraz wydawania paragonów fiskalnych. Jego celem
jest przeciwdziałanie nieewidencjonowaniu sprzedaży, które prowadzi do zaniżania
zobowiązań podatkowych i narusza zasady uczciwej konkurencji. Ten instrument
prawny, tak jak i inne, nie jest odrębnym mechanizmem represyjnym wobec mikro,
małych i średnich przedsiębiorców, lecz narzędziem realizacji ustawowych zadań
KAS.
Przedstawiając powyższe mam nadzieję, że zaprezentowane informacje stanowią
wyczerpującą odpowiedź na złożoną interpelację i spotkają się z uprzejmą
akceptacją Pana Marszałka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
Załącznik:
-- 14 of 15 --
15
- tabela zawierająca liczbę czynności sprawdzających od 1 stycznia 2025 r. do
16 października 2026 r.
-- 15 of 15 --