Interpelacja w sprawie analizy możliwości wprowadzenia dodatku emerytalnego dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci i wypracowały prawo do własnej emerytury
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20262
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie analizy możliwości wprowadzenia dodatku emerytalnego dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci i wypracowały prawo do własnej emerytury
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 07-10-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1282), zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą sytuacji emerytalnej matek wielodzietnych rodzin, które łączyły obowiązki rodzicielskie z długoletnią aktywnością zawodową.
Na wstępie pragnę wyrazić ogromne uznanie dla dotychczasowych działań Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które konsekwentnie buduje i wzmacnia system bezpieczeństwa socjalnego polskich seniorów i rodzin. Wprowadzenie oraz sprawne wdrażanie przełomowych rozwiązań, takich jak długo oczekiwana renta wdowia, czy wsparcie w ramach programu „Mama 4+” (rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego), stanowią dowód na to, że rząd stawia godność obywateli i wrażliwość społeczną w samym centrum swoich priorytetów. To niezwykle cenne i godne pochwały inicjatywy, które skutecznie chronią przed ubóstwem osoby najbardziej potrzebujące.
W trakcie moich stałych dyżurów poselskich oraz licznych spotkań z mieszkańcami w biurze poselskim zwracają się do mnie kobiety, które wskazują na obszar wymagający dodatkowej analizy i refleksji systemowej. Zgłaszają się matki, które urodziły i wychowały czworo, pięcioro lub więcej dzieci, a jednocześnie przez całe swoje życie zawodowe pracowały, odprowadzając składki do systemu ubezpieczeń społecznych i wypracowując własną emeryturę – w wysokości równej minimalnemu świadczeniu lub nieznacznie je przekraczającej.
W obecnym stanie prawnym program „Mama 4+” ma charakter wyłącznie wyrównawczy do poziomu minimalnej emerytury. Oznacza to, że kobiety, które ze względu na opiekę nad dziećmi nie mogły podjąć pracy, otrzymują świadczenie minimalne, natomiast matki, które podjęły ogromny wysiłek godzenia opieki nad wielodzietną rodziną z pracą na etacie i wypracowały np. minimalną emeryturę, nie otrzymują z tytułu wychowania dzieci żadnego dodatkowego wsparcia ani świadczenia.
Wielokrotnie podczas rozmów kobiety te podkreślają, że czują się w pewien sposób pominięte przez system. Wychowanie czwórki lub większej liczby dzieci przy jednoczesnym utrzymaniu aktywności zawodowej było dla nich niezwykłym trudem organizacyjnym i zdrowotnym. Panuje wśród nich poczucie, że system wsparcia dostrzega wyłącznie sytuację całkowitego braku stażu pracy, a nie premiuje nawet symbolicznie tych kobiet, które łączyły rolę matki z rolą pracownika budującego polską gospodarkę.
Dostrzegając dotychczasowe osiągnięcia resortu w uszczelnianiu i usprawnianiu polityki społecznej, wierzę, że warto pochylić się nad tą grupą społeczną. Nawet symboliczny dodatek emerytalny dla takich matek stanowiłby ważny wyraz państwowego uznania dla ich podwójnego wkładu w rozwój naszego kraju – zarówno demograficznego, jak i gospodarczego.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega opisaną sytuację i prowadzi analizy dotyczące statusu emerytalnego matek wychowujących co najmniej czworo dzieci, które wypracowały własne świadczenie emerytalne?
Czy resort dysponuje danymi statystycznymi lub szacunkami określającymi, jak liczna jest w Polsce grupa kobiet, które urodziły/wychowały co najmniej 4 dzieci i pobierają własną emeryturę w wysokości równej lub wyższej niż minimalna?
Czy w ramach prac analitycznych w ministerstwie dokonywano symulacji skutków finansowych dla budżetu państwa w przypadku wprowadzenia dodatku emerytalnego (choćby w kwocie symbolicznej) dedykowanego matkom wielodzietnym aktywnym zawodowo?
Czy zdaniem Pani Minister istnieją możliwości rozważenia w przyszłości rozwiązań ustawowych, które łączyłyby wsparcie socjalne z elementem premiowania aktywności zawodowej matek wychowujących liczne potomstwo?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7803 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.594.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20262 Pani Posłanki Doroty Marek, w sprawie analizy
możliwości wprowadzenia dodatku emerytalnego dla matek, które wychowały co najmniej
czworo dzieci i wypracowały prawo do własnej emerytury, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu
uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1577) nie jest emeryturą ani dodatkiem do emerytury.
Jest ono świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa, którego celem
jest zapewnienie środków utrzymania osobom, które ze względu na wychowanie co
najmniej czworga dzieci nie nabyły prawa do emerytury w wysokości odpowiadającej co
najmniej emeryturze minimalnej. Ze względu na swoją konstrukcję świadczenie to ma
charakter socjalny, a przy ustalaniu prawa do jego otrzymywania uwzględnia się sytuację
dochodową osoby zainteresowanej, w tym brak niezbędnych środków utrzymania.
Osoba, która nie ma prawa do żadnego innego świadczenia, może otrzymać rodzicielskie
świadczenie uzupełniające w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury.
Natomiast w przypadku osoby pobierającej świadczenie niższe od najniższej emerytury,
rodzicielskie świadczenie uzupełniające może służyć uzupełnieniu jego wysokości do tego
poziomu. Od 1 marca 2026 r. kwota najniższej emerytury wynosi 1978,49 zł. Należy przy
tym podkreślić, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie powinno być utożsamiane
z dodatkowym świadczeniem emerytalnym przysługującym z tytułu wychowania dzieci.
Jego istotą jest bowiem zapewnienie minimalnego poziomu zabezpieczenia osobom, które
z uwagi na sytuację związaną z wieloletnim wychowywaniem dzieci nie wypracowały
odpowiedniego świadczenia emerytalnego. Nie jest natomiast elementem mechanizmu
ustalania wysokości emerytury w systemie ubezpieczeniowym.
Jednocześnie obowiązujące przepisy przewidują rozwiązania mające na celu uwzględnienie
w systemie emerytalnym okresów związanych z opieką nad dzieckiem. Szczególne
znaczenie ma w tym zakresie sposób uwzględniania okresów urlopu wychowawczego. Do
31 grudnia 1998 r. okresy te były traktowane jako okresy nieskładkowe, co mogło mieć
wpływ na wysokość przyszłego świadczenia. Od 1 stycznia 1999 r. za okres sprawowania
opieki nad dzieckiem na urlopie wychowawczym składki finansowane są z budżetu państwa.
Ponadto nowelizacja ustawy emerytalnej wprowadzona w 2015 r. umożliwiła korzystniejsze
uwzględnianie okresów sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w przypadku osób
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Okresy te mogą być uwzględniane przy ustalaniu kapitału
emerytalnego na zasadach właściwych dla okresów składkowych, niezależnie od tego, kiedy
kobieta korzystała z urlopu wychowawczego. Oznacza to, że możliwość odpowiedniego
przeliczenia świadczenia może dotyczyć również kobiet, które wychowywały dzieci w latach
70., 80. i 90.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obowiązujące rozwiązania stanowią zatem formę uwzględnienia społecznego znaczenia
macierzyństwa i opieki nad dziećmi, przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych zasad
systemu ubezpieczeń społecznych. Nie przewidują one jednak dodatkowego zwiększenia
emerytury wyłącznie z tytułu urodzenia lub wychowania określonej liczby dzieci. Wynika to
przede wszystkim z konstrukcji obowiązującego systemu emerytalnego. Od 1999 r.
wysokość świadczenia jest w znacznym stopniu powiązana z indywidualnym przebiegiem
ubezpieczenia, w szczególności z wysokością zgromadzonych składek i kapitału
emerytalnego. System ten został skonstruowany w taki sposób, aby wysokość przyszłego
świadczenia pozostawała w związku z aktywnością zawodową i wielkością zgromadzonego
kapitału. Świadczenia emerytalno-rentowe mają zatem charakter praw podmiotowych
związanych z podleganiem ubezpieczeniom społecznym i opłacaniem składek.
Również funkcjonujące obecnie dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych mają
odmienną konstrukcję. Na gruncie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych wypłacane są dodatki: pielęgnacyjny oraz dla sierot zupełnych. Są one
związane z określonymi ryzykami ubezpieczeniowymi – odpowiednio niezdolnością do
samodzielnej egzystencji oraz utratą żywiciela. Ich przyznanie jest uzależnione od spełnienia
określonych warunków, a nie od samego faktu posiadania lub wychowania dzieci.
Wprowadzenie nowego dodatku emerytalnego dla matek, oznaczałoby zatem istotną
zmianę konstrukcji obecnego systemu. Wymagałoby rozstrzygnięcia, w jaki sposób nowe
świadczenie miałoby się odnosić do zasady powiązania wysokości emerytury z przebiegiem
ubezpieczenia, a także do zasady równego traktowania ubezpieczonych. W tym kontekście
należy również uwzględnić wyniki badań opinii społecznej dotyczących zwiększania
emerytur w związku z liczbą wychowywanych dzieci. W jednym z badań 46% respondentów
opowiedziało się przeciwko rozwiązaniu polegającemu na zwiększaniu emerytury kobiet
i mężczyzn wraz z liczbą wychowywanych dzieci. Jednocześnie rozwiązanie odpowiadające
konstrukcji rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, czyli powiązanie prawa do
świadczenia do wysokości emerytury minimalnej z wychowaniem co najmniej czworga
dzieci, poparło 57% badanych. 1
Jednocześnie należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie gromadzi obecnie
w sposób systemowy danych pozwalających na precyzyjne określenie liczby dzieci
wychowanych przez poszczególnych ubezpieczonych. Informacje dotyczące dzieci mogą
znajdować się w dokumentacji ubezpieczeniowej, między innymi w związku z ustalaniem
kapitału początkowego oraz uwzględnianiem okresów urlopu wychowawczego, jednak nie
tworzą kompletnego zbioru danych pozwalającego na wiarygodne oszacowanie liczby
potencjalnych beneficjentek dodatkowego świadczenia. W związku z powyższym wszelkie
dane i szacunki dotyczące ewentualnych zmian lub propozycji w tym zakresie miałyby
charakter wyłącznie orientacyjny i nie mogłyby stanowić miarodajnej podstawy do oceny
ich skutków.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są analizy dotyczące
funkcjonowania systemu zabezpieczenia społecznego, w szczególności rozwiązań służących
ochronie uprawnień emerytalnych osób sprawujących opiekę nad dziećmi. Funkcję tę pełnią
1 Przyszłość systemu emerytalnego i sprawiedliwe rozwiązania. Raport z badań, IBRIS na zamówienie Centrum im.
Ignacego Daszyńskiego, Warszawa 2022, [w:], Co to jest sprawiedliwa emerytura? Raport z badań, S. Gajewski, K.
Duda, B. Machalica, Warszawa 2022, s. 28-29.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
m.in. finansowanie przez państwo składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osoby
korzystające z uprawnień związanych z opieką nad dzieckiem oraz uwzględnianie okresów
opieki przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych.
Obecnie nie są prowadzone prace, których celem byłoby wprowadzenie do systemu
emerytalnego dodatku dla matek wychowujących określoną liczbę dzieci. Ewentualne
podjęcie takich prac wymagałoby kompleksowej oceny ich skutków prawnych, społecznych
i finansowych, w tym wpływu na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz finanse publiczne.
Z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności finansowej systemu istotne znaczenie
miałoby również stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --