Interpelacja w sprawie jakości procedur weryfikacji rozpraw doktorskich na przykładzie rozprawy doktorskiej Jakuba Wiecha
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6812 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.3.2026.KK
Warszawa, 03 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20240
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Rzymkowskiego w sprawie jakości procedur weryfikacji rozpraw doktorskich na przykładzie
rozprawy doktorskiej Jakuba Wiecha.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na pytania przedstawione w treści interpelacji, przekazuję następujące
wyjaśnienia.
Należy podkreślić, że zapewnienie rzetelności postępowań w sprawie nadania stopni
naukowych, w tym przestrzegania zasad ochrony praw autorskich i rzetelności naukowej,
stanowi istotny element systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Jednocześnie zakres działań
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w indywidualnych sprawach jest wyznaczony
przepisami prawa i nie obejmuje możliwości zastępowania właściwych organów
w podejmowaniu rozstrzygnięć należących do ich kompetencji.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2026 r. poz. 1362), dalej: „ustawa”, uczelnia jest autonomiczna na zasadach
określonych w ustawie, a organy władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia
dotyczące uczelni wyłącznie w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa. Oznacza
to, że minister nie jest uprawniony do ingerowania w merytoryczną ocenę rozprawy
doktorskiej ani do zastępowania organów uczelni w czynnościach i rozstrzygnięciach
podejmowanych w indywidualnym postępowaniu o nadanie stopnia doktora. Ustawodawca
przewidział odrębne mechanizmy służące zapewnieniu zgodności postępowań awansowych
z prawem. Zgodnie z art. 232 ust. 1 ustawy Rada Doskonałości Naukowej (RDN) działa
na rzecz zapewnienia rozwoju kadry naukowej zgodnie z najwyższymi standardami jakości
działalności naukowej wymaganymi do uzyskania stopni naukowych, stopni w zakresie
sztuki i tytułu profesora. Z kolei stosownie do art. 232 ust. 2a ustawy RDN jest organem
wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego
w stosunku do podmiotów doktoryzujących i podmiotów habilitujących w sprawach
nadawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki.
-- 1 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Ponadto, w myśl art. 238 ust. 1 pkt 6 ustawy, do zadań RDN należy sprawowanie nadzoru nad
podmiotami doktoryzującymi i podmiotami habilitującymi w zakresie zgodności z prawem,
w tym nad postępowaniami w sprawie nadania stopnia doktora lub doktora habilitowanego.
W ramach tego nadzoru RDN dysponuje instrumentami określonymi w art. 239 ustawy,
obejmującymi m.in. możliwość żądania informacji i wyjaśnień od podmiotów doktoryzują-
cych i podmiotów habilitujących oraz wznawiania postępowań administracyjnych w spra-
wach nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego.
Tym samym ustawowy model nadzoru nad postępowaniami awansowymi przewiduje udział
wyspecjalizowanego organu, któremu powierzono określone kompetencje w zakresie
kontroli ich zgodności z prawem. Kompetencje te powinny być wykonywane przez RDN
z poszanowaniem zasad legalizmu oraz autonomii uczelni. Nie oznacza to wyłączenia
odpowiedzialności ministra za realizację zadań powierzonych mu ustawą, lecz konieczność
działania w granicach przyznanych mu uprawnień.
Odnosząc się do kwestii Jednolitego Systemu Antyplagiatowego (JSA), wskazuję, że zgodnie
z art. 188 ust. 4 ustawy, jeżeli rozprawa doktorska jest pracą pisemną, podmiot
doktoryzujący ma obowiązek sprawdzić ją przed obroną z wykorzystaniem JSA. System
wykorzystuje dane zawarte w repozytorium pisemnych prac dyplomowych i bazie
dokumentów w postępowaniach awansowych. Równocześnie należy podkreślić, że JSA
zapewnia wyłącznie wsparcie w zakresie przeciwdziałania naruszeniom przepisów o prawie
autorskim i prawach pokrewnych – jest narzędziem wspomagającym identyfikację
podobieństw tekstowych, a nie systemem samodzielnie rozstrzygającym o wystąpieniu
plagiatu. Wyniki analizy wymagają oceny w kontekście treści pracy, charakteru wykazanych
podobieństw oraz sposobu wykorzystania źródeł. Odpowiedzialność za ocenę rozprawy
i podejmowanie czynności w postępowaniu spoczywa na właściwych podmiotach i osobach
uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
System JSA jest stale udoskonalany i korzysta ze źródeł referencyjnych dostępnych
publicznie. Zgłoszenia dotyczące przypadków, w których wskazywane są podobieństwa
tekstowe niewykazane w raporcie systemu, są obecnie bardzo rzadkie i rozpatrywane
indywidualnie. W takich przypadkach weryfikacji podlega m.in. to, czy wskazane źródło
znajduje się w bazach referencyjnych JSA. Jednocześnie należy zaznaczyć, że samo
przeprowadzenie badania z wykorzystaniem JSA nie zwalnia osób oceniających rozprawę
z obowiązku jej merytorycznej oceny, w tym oceny prawidłowości wykorzystania źródeł.
Zgodnie z art. 187 ust. 2 ustawy przedmiotem rozprawy doktorskiej jest oryginalne
rozwiązanie problemu naukowego, oryginalne rozwiązanie w zakresie zastosowania
wyników własnych badań naukowych w sferze gospodarczej lub społecznej albo oryginalne
dokonanie artystyczne. Wymóg ten powinien być uwzględniany w toku oceny rozprawy,
niezależnie od wyników analizy antyplagiatowej.
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie planuje przeprowadzenia odrębnego
audytu skuteczności JSA ani publikacji zbiorczych informacji o skuteczności systemu
w zakresie wskazanym w interpelacji. Należy przy tym podkreślić, że obowiązek sprawdzania
pisemnych rozpraw doktorskich z wykorzystaniem JSA wynika bezpośrednio z ustawy,
a prawidłowe stosowanie tego narzędzia stanowi element odpowiedzialności podmiotu
doktoryzującego za prowadzone postępowanie.
W odniesieniu do sprawy wskazanej w interpelacji należy zatem rozróżnić ustawowe
zadania ministra związane z funkcjonowaniem JSA od oceny prawidłowości czynności
podejmowanych w konkretnym postępowaniu doktorskim. Ministerstwo nie jest
uprawnione do zastępowania właściwych organów w dokonywaniu ustaleń faktycznych
-- 2 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
ani do przesądzania, czy w indywidualnej sprawie doszło do naruszenia zasad rzetelności
naukowej. Ewentualne wątpliwości dotyczące zgodności przebiegu postępowania
z przepisami powinny być rozpatrywane przez właściwe podmioty, z wykorzystaniem
instrumentów przewidzianych w obowiązujących przepisach.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --