Interpelacja w sprawie uznawania litewskiej matury z języka polskiego przez polskie uczelnie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20238
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie uznawania litewskiej matury z języka polskiego przez polskie uczelnie
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 06-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
podczas niedawnej wizyty na Litwie mieszkający tam Polacy przekazali mi, że państwowa matura z języka polskiego, przywrócona w szkołach polskiej mniejszości, nie jest uznawana przez część polskich uczelni. Skutkiem tego ma być obowiązek dodatkowego egzaminu ze znajomości języka polskiego przy rekrutacji na studia prowadzone po polsku.
Egzamin ten ma rangę państwową od decyzji minister oświaty Litwy Jurgity Šiugždinienė z listopada 2021 r., podjętej po rozmowach ze stroną polską, w tym z ówczesnym wiceministrem w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Szymonem Szynkowskim vel Sękiem i ówczesnym wiceministrem edukacji i nauki w mojej osobie. Pierwszy taki egzamin odbył się w czerwcu 2024 r. Przez poprzednie ćwierć wieku polski był na Litwie tylko egzaminem szkolnym i nie liczył się przy rekrutacji. Przywrócenie matury państwowej było wspólnym skutkiem wieloletnich starań polskiej społeczności na Litwie oraz zabiegów strony polskiej, w których uczestniczyłem.
Sygnał o nieuznawaniu tej matury znajduje potwierdzenie w dotychczasowej praktyce. W 2024 r. sprawą zajmowała się Ambasada RP w Wilnie, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych wskazało, że właściwy jest resort nauki. W 2025 r. część uczelni żądała zaświadczenia o znajomości języka polskiego co najmniej na poziomie B2. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyjaśniało, że obowiązek dokumentu na poziomie B2 dotyczy cudzoziemców spoza Unii Europejskiej, a nie obywateli Litwy, oraz że w czerwcu 2025 r. skierowało do rektorów rekomendację, by nie wymagać dodatkowego potwierdzenia od osób polskiego pochodzenia będących obywatelami UE, jeżeli na świadectwie mają ocenę z języka polskiego. Rekomendacja nie jest wiążąca: warunki rekrutacji ustala uczelnia.
9 czerwca 2026 r. weszła w życie poprawka do ustawy o języku polskim. Zgodnie z nią cudzoziemiec, który ukończył szkołę w systemie oświaty innego państwa prowadzącą nauczanie języka polskiego i innych przedmiotów po polsku, ma wykształcenie średnie oraz świadectwo odpowiadające świadectwu dojrzałości z wynikiem egzaminu z języka polskiego, posiada znajomość języka polskiego na poziomie B2. Mimo tej poprawki, jeszcze w lipcu 2026 r. organizacje rodziców polskich szkół na Litwie informowały, że część uczelni nadal żąda dodatkowego egzaminu i że trzeba im przesyłać treść nowelizacji. Jeżeli tak jest, sens przywróconej matury zostaje po stronie polskiej podważony.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego potwierdza, że po 9 czerwca 2026 r. część uczelni nadal wymaga od absolwentów polskich szkół na Litwie dodatkowego egzaminu lub certyfikatu znajomości języka polskiego, mimo państwowej matury z tego języka?
Które uczelnie w rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 i 2026/2027 wymagały takiego egzaminu albo certyfikatu od kandydatów z Litwy mających na świadectwie wynik matury z języka polskiego?
Dlaczego rekomendacja z czerwca 2025 r. nie została zastąpiona przepisem wiążącym uczelnie, skoro autonomia rekrutacyjna pozwalała ten wymóg utrzymywać?
Czy ministerstwo poinformowało rektorów o wejściu w życie poprawki i czy sprawdziło, które uchwały rekrutacyjne są z nią sprzeczne?
Jakie działania ministerstwo podejmie, jeżeli uczelnie nadal będą żądać egzaminu: zmianę rozporządzenia, wiążącą wytyczną, zmianę ustawy o szkolnictwie wyższym czy indywidualne interwencje?
W jakim terminie absolwent polskiej szkoły na Litwie z wynikiem państwowej matury z języka polskiego będzie mógł aplikować na studia po polsku bez dodatkowego egzaminu językowego?
Czy analogiczny problem dotyczy absolwentów szkół polskich na Łotwie i w innych państwach Unii Europejskiej, i czy poprawka obejmuje także ich?
Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzgodni z ministrem spraw zagranicznych i ministrem edukacji jednolitą informację dla polskich szkół na Litwie oraz dla komisji rekrutacyjnych, tak aby kandydat nie musiał sam dowodzić treści polskiej ustawy?
Z poważaniem
dr Tomasz Rzymkowski
Podsekretarz stanu Andrzej Szeptycki
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (22)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
- Wykryto zwrot wymijający: „Ministerstwo nie posiada” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
27257 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DWM-WUM.055.13.2026.MW
Warszawa, 02 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20238
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Rzymkowskiego w sprawie uznania litewskiej matury z języka polskiego przez polskie uczelnie.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie uznania litewskiej matury z języka polskiego przez
polskie uczelnie, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, że zasady przyjmowania kandydatów na studia w polskich
uczelniach określają przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2026 r. poz. 1362), dalej: „ustawa PSWN”. Zgodnie z art. 69 ust. 2 tej ustawy
o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie mogą ubiegać się
osoby posiadające dokumenty potwierdzające uzyskanie wykształcenia uprawniającego
do podjęcia studiów wyższych, w tym odpowiednie świadectwa i inne dokumenty wydane
w zagranicznych systemach oświaty.
Świadectwa dojrzałości wydawane w Republice Litewskiej, jako państwie członkowskim Unii
Europejskiej, podlegają uznaniu na zasadach określonych w art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm.). W konsekwencji
świadectwo uzyskane w litewskim systemie oświaty, potwierdzające uprawnienie
do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w państwie jego wydania, może stanowić
podstawę ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia
magisterskie w Polsce.
Państwowy egzamin maturalny z języka polskiego przeprowadzany na Litwie stanowi
element systemu egzaminacyjnego tego państwa. Jego wynik może być uwzględniany przez
polskie uczelnie w postępowaniu rekrutacyjnym, zgodnie z warunkami i trybem rekrutacji
ustalonymi na podstawie art. 70 ustawy PSWN. Należy przy tym zaznaczyć, że określanie
szczegółowych kryteriów kwalifikacji kandydatów, w tym zasad uwzględniania i przeliczania
wyników zagranicznych egzaminów maturalnych, należy do kompetencji uczelni, realizowa-
nych w ramach przysługującej im autonomii.
Odnosząc się natomiast do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie
niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej
Polskiej (Dz. U. poz. 622), które weszły w życie 1 lipca 2025 r., należy podkreślić,
-- 1 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
że przewidziany w tych przepisach obowiązek potwierdzenia znajomości języka, w którym
odbywa się kształcenie na studiach, na poziomie biegłości językowej nie niższym niż B2
nie obejmuje obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym obywateli Republiki
Litewskiej.
Tym samym obywatele Litwy, którzy ukończyli szkoły polskiej mniejszości narodowej i zdali
państwowy egzamin maturalny z języka polskiego, nie są zobowiązani do przedstawienia
dodatkowego dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego na poziomie B2
na podstawie wskazanych przepisów. Nie wyłącza to jednak możliwości określania przez
uczelnie, w granicach obowiązującego prawa, wymagań rekrutacyjnych związanych
z przygotowaniem językowym kandydatów.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że państwowy egzamin maturalny z języka polskiego
przeprowadzany w Republice Litewskiej nie jest tożsamy z państwowym egzaminem
certyfikatowym z języka polskiego jako obcego. Świadectwo potwierdzające zdanie tego
egzaminu nie zostało również wprost wymienione w katalogu dokumentów określonym
w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie
rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie
na studiach (Dz. U. poz. 1045). Okoliczność ta nie oznacza jednak, że wynik egzaminu
nie może być uwzględniany przez uczelnię w ramach zasad rekrutacji w odniesieniu
do kandydatów, do których szczególny obowiązek przedstawienia dokumentów wskazanych
w rozporządzeniu nie ma zastosowania.
Dodatkowo, zmiany wprowadzone ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy
o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (Dz. U. poz. 676), które
weszły w życie 9 czerwca 2026 r. poszerzyły katalog osób uprawnionych do uzyskania
państwowego certyfikatu znajomości języka polskiego jako obcego bez konieczności
przystępowania do egzaminu certyfikatowego. Rozwiązanie to obejmuje również osoby,
które ukończyły szkołę funkcjonującą w systemie oświaty innego państwa, prowadzącą
nauczanie języka polskiego oraz innych przedmiotów w języku polskim, posiadają
wykształcenie średnie oraz świadectwo odpowiadające polskiemu świadectwu dojrzałości,
uwzględniające wynik egzaminu z języka polskiego. Po spełnieniu ustawowych przesłanek
osoby te mogą ubiegać się o wydanie certyfikatu potwierdzającego znajomość języka
polskiego na poziomie B2.
Powyższe rozwiązanie ma istotne znaczenie dla absolwentów szkół polskiej mniejszości
narodowej na Litwie, ponieważ umożliwia im uzyskanie formalnego potwierdzenia
znajomości języka polskiego na poziomie B2 na podstawie dokumentów potwierdzających
przebieg i wyniki kształcenia, bez konieczności przystępowania do odrębnego egzaminu
certyfikatowego.
Podsumowując, należy podkreślić, że obowiązujące przepisy prawa nie ustanawiają
przeszkód w ubieganiu się przez absolwentów szkół polskiej mniejszości narodowej na
Litwie o przyjęcie na studia wyższe w Polsce na podstawie świadectw dojrzałości wydanych
w litewskim systemie oświaty. Jednocześnie obywatele Republiki Litewskiej nie podlegają
szczególnemu obowiązkowi dokumentowania znajomości języka wykładowego na poziomie
B2, wprowadzonemu przepisami obowiązującymi od 1 lipca 2025 r.
Ustosunkowując się natomiast bezpośrednio do zadanych przez Pana Posła pytań, pragnę
przedstawić następujące wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego potwierdza, że po 9 czerwca 2026 r.
część uczelni nadal wymaga od absolwentów polskich szkół na Litwie dodatkowego
egzaminu lub certyfikatu znajomości języka polskiego, mimo państwowej matury
z tego języka?
-- 2 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi odrębnych statystyk dotyczących
liczby uczelni wymagających od absolwentów szkół polskiej mniejszości narodowej na Litwie
przedstawienia dodatkowego certyfikatu znajomości języka polskiego lub przystąpienia
do egzaminu językowego w ramach postępowania rekrutacyjnego. W związku z powyższym
Ministerstwo nie dysponuje danymi pozwalającymi na określenie skali występowania takich
praktyk po 9 czerwca 2026 r.
Jednocześnie Ministerstwo podejmuje działania w odniesieniu do indywidualnych zgłoszeń
dotyczących trudności napotykanych przez kandydatów w procesie rekrutacji na studia.
W takich przypadkach, w zależności od charakteru zgłoszonego problemu, Ministerstwo
udziela zainteresowanym osobom wyjaśnień dotyczących obowiązujących przepisów prawa,
a w uzasadnionych sytuacjach zwraca się również do uczelni o przedstawienie stanowiska
i wyjaśnień, wskazując właściwą interpretację regulacji prawnych.
Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 70 ustawa PSWN określanie warunków, trybu
oraz terminów rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji na studia należy do kompetencji uczelni.
Przysługująca uczelniom autonomia, zagwarantowana również w art. 9 ustawy PSWN,
obejmuje możliwość ustanawiania szczegółowych wymagań rekrutacyjnych, w tym
dotyczących przygotowania językowego kandydatów, pod warunkiem ich zgodności
z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W szczególności należy zaznaczyć, że obywatele Republiki Litewskiej, jako obywatele
państwa członkowskiego Unii Europejskiej, nie są objęci szczególnym obowiązkiem
przedstawienia dokumentu potwierdzającego znajomość języka wykładowego na poziomie
co najmniej B2, wprowadzonym przepisami obowiązującymi od 1 lipca 2025 r. Nie oznacza
to jednak wyłączenia możliwości określenia przez uczelnię dodatkowych wymagań
językowych w ramach przyjętych zasad rekrutacji, o ile wymagania te pozostają zgodne
z prawem.
Ministerstwo nie posiada kompetencji do zastępowania organów uczelni w podejmowaniu
decyzji dotyczących szczegółowych warunków rekrutacji ani do nakazywania przyjęcia
określonego rozwiązania rekrutacyjnego wyłącznie z uwagi na jego celowość. Zachowuje
natomiast ustawowe kompetencje nadzorcze w zakresie oceny zgodności działania uczelni
z przepisami prawa.
Mając świadomość znaczenia omawianego zagadnienia dla absolwentów szkół polskiej
mniejszości narodowej za granicą, Ministerstwo prowadzi również działania informacyjne,
w szczególności poprzez publikowanie komunikatów i rekomendacji skierowanych
do uczelni, służących upowszechnianiu prawidłowej interpretacji przepisów oraz
uwzględnianiu specyfiki zagranicznych systemów oświaty w procedurach rekrutacyjnych.
2. Które uczelnie w rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 i 2026/2027 wymagały
takiego egzaminu albo certyfikatu od kandydatów z Litwy mających na świadectwie
wynik matury z języka polskiego?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi zestawień obejmujących uczelnie,
które w rekrutacji na lata akademickie 2025/2026 i 2026/2027 wymagały od kandydatów
posiadających litewskie świadectwa dojrzałości z wynikiem państwowego egzaminu
maturalnego z języka polskiego przedstawienia dodatkowego certyfikatu językowego
lub przystąpienia do egzaminu z języka polskiego. Ministerstwo nie dysponuje zatem
informacjami pozwalającymi na wskazanie konkretnych uczelni stosujących takie
wymagania.
Należy zauważyć, że polski system szkolnictwa wyższego obejmuje kilkaset uczelni
publicznych i niepublicznych, które samodzielnie określają warunki i tryb rekrutacji na studia
(zgodnie z art. 70 ustawy PSWN). Szczegółowe zasady przyjmowania kandydatów – w tym
-- 3 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
kandydatów posiadających zagraniczne dokumenty potwierdzające wykształcenie –
są ustalane w uchwałach właściwych organów uczelni. Mogą one różnić się w zależności
od uczelni, kierunku studiów, języka kształcenia oraz przyjętych metod oceny kwalifikacji
kandydatów.
Według danych prezentowanych w raporcie „Uczelnie”, opracowanym przez Ośrodek
Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy na podstawie danych systemu
POL-on, w 2023 r. w Polsce funkcjonowało 416 uczelni, w tym uczelnie publiczne,
niepubliczne i kościelne. Skala i zróżnicowanie systemu szkolnictwa wyższego, a także
samodzielność uczelni w ustalaniu warunków rekrutacji powodują, że analiza szczegółowych
wymagań językowych stosowanych wobec określonej grupy kandydatów wymagałaby
odrębnej weryfikacji całości dokumentacji rekrutacyjnej poszczególnych uczelni.
Jednocześnie należy podkreślić, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego określają
szczególne zasady dotyczące rekrutacji określonych kategorii cudzoziemców, przy czym
obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Republiki Litewskiej, nie są
objęci obowiązkiem dokumentowania znajomości języka wykładowego na poziomie B2
na zasadach przewidzianych dla obywateli państw trzecich. Regulacje te odnoszą się
do statusu prawnego kandydata, nie zaś wyłącznie do państwa, w którym uzyskał
on świadectwo dojrzałości.
Ministerstwo nie prowadzi systematycznej, kompleksowej analizy wszystkich uchwał
rekrutacyjnych uczelni pod kątem wymagań językowych stosowanych wobec
poszczególnych kategorii kandydatów. Przepisy ustawy PSWN nie nakładają na Ministra
obowiązku prowadzenia odrębnego rejestru tego rodzaju wymagań ani ich bieżącego
zestawiania w odniesieniu do absolwentów szkół funkcjonujących w poszczególnych
państwach.
Nie oznacza to jednak wyłączenia kompetencji nadzorczych Ministra. Zgodnie z art. 426
i art. 427 ustawy PSWN Minister sprawuje nadzór nad zgodnością działania uczelni
z przepisami prawa, w tym może żądać od uczelni informacji i wyjaśnień oraz podejmować
przewidziane ustawą działania nadzorcze w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Ministerstwo reaguje zatem na zgłaszane indywidualnie przypadki potencjalnych naruszeń
przepisów prawa, a równolegle podejmuje działania informacyjne i rekomendacyjne.
Nie posiada natomiast podstaw do nakazywania uczelniom zmiany prawidłowo ustanowio-
nych warunków rekrutacji wyłącznie z uwagi na preferowany sposób uwzględniania
określonych dokumentów językowych.
3. Dlaczego rekomendacja z czerwca 2025 r. nie została zastąpiona przepisem wiążącym
uczelnie, skoro autonomia rekrutacyjna pozwalała ten wymóg utrzymywać?
Odnosząc się do pytania dotyczącego charakteru prawnego rekomendacji kierowanych
do uczelni, należy wyjaśnić, że zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym regulowanie
warunków rekrutacji na studia następuje na podstawie przepisów ustawy PSWN,
przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii uczelni.
Akty wykonawcze do ustaw mogą być wydawane wyłącznie na podstawie szczegółowego
upoważnienia ustawowego i w granicach określonych tym upoważnieniem, stosownie
do art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka,
w którym odbywa się kształcenie na studiach, określa rodzaje dokumentów służących realizacji
obowiązku wynikającego z ustawy PSWN wobec wskazanych w niej kategorii cudzoziem-
ców.
-- 4 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Obowiązek ten nie obejmuje obywateli państw członkowskich UE, w tym obywateli
Republiki Litewskiej. W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia rozszerzanie katalogu
dokumentów określonego w rozporządzeniu wyłącznie w celu uregulowania sytuacji osób,
które nie są objęte ustawowym obowiązkiem ich przedstawiania.
Należy ponadto podkreślić, że upoważnienie do określenia rodzajów dokumentów
poświadczających znajomość języka nie stanowi podstawy prawnej do ustanowienia
generalnego obowiązku uznawania przez wszystkie uczelnie określonego zagranicznego
egzaminu maturalnego za wystarczające potwierdzenie przygotowania językowego
w ramach autonomicznie ustalanych warunków rekrutacji.
Wprowadzenie takiego obowiązku wymagałoby odrębnej podstawy ustawowej oraz
uwzględnienia konstytucyjnej i ustawowej zasady autonomii szkół wyższych, wynikającej
z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 9 ustawy PSWN.
Z tych względów Ministerstwo podejmuje działania w formie komunikatów, wyjaśnień
i rekomendacji, które służą upowszechnianiu prawidłowej wykładni przepisów oraz
wskazywaniu rozwiązań uwzględniających szczególną sytuację absolwentów szkół polskich
za granicą, bez ingerowania w prawnie dopuszczalny zakres samodzielności uczelni.
4. Czy Ministerstwo poinformowało rektorów o wejściu w życie poprawki i czy spraw-
dziło, które uchwały rekrutacyjne są z nią sprzeczne?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podejmowało działania informacyjne
skierowane do uczelni, dotyczące zarówno zmian przepisów regulujących rekrutację
cudzoziemców na studia, jak i szczególnej sytuacji kandydatów polskiego pochodzenia oraz
absolwentów szkół funkcjonujących w zagranicznych systemach oświaty.
W tym zakresie na stronie internetowej Ministerstwa opublikowano, m.in. komunikaty
dotyczące zasad rekrutacji cudzoziemców na studia, dokumentowania znajomości języka
wykładowego oraz uznawania świadectw maturalnych uzyskanych przez osoby polskiego
pochodzenia w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
W dniu 9 czerwca 2026 r. opublikowano rekomendacje dla uczelni dotyczące usprawnienia
procesu rekrutacji kandydatów z zagranicy, w szczególności osób polskiego pochodzenia.
Zwrócono w nich uwagę na konieczność uwzględniania specyfiki zagranicznych systemów
edukacyjnych, w tym odmiennych terminów uzyskiwania świadectw dojrzałości, oraz
na znaczenie zasad równego traktowania kandydatów.
Ponadto, 4 sierpnia 2026 r. opublikowano komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego skierowany do rektorów uczelni publicznych i niepublicznych, przypominający
dotychczasowe komunikaty i rekomendacje dotyczące rekrutacji kandydatów polskiego
pochodzenia oraz absolwentów szkół zagranicznych. Komunikat odnosił się również
do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o języku polskim
oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, rozszerzających możliwość uzyskania
państwowego certyfikatu znajomości języka polskiego jako obcego na poziomie B2
bez konieczności przystępowania do egzaminu certyfikatowego.
Ministerstwo nie przeprowadzało kompleksowej weryfikacji wszystkich uchwał rekrutacyj-
nych uczelni w związku z wejściem w życie wskazanej nowelizacji. Należy zauważyć,
że uchwały rekrutacyjne co do zasady określają wymagania wobec szerszych kategorii
kandydatów, w tym osób posiadających zagraniczne dokumenty potwierdzające
wykształcenie, nie zaś odrębnie wobec absolwentów szkół polskiej mniejszości narodowej
na Litwie.
Ocena zgodności określonych wymagań z przepisami prawa może zatem wymagać
uwzględnienia zarówno treści uchwały rekrutacyjnej, jak i sposobu jej zastosowania
-- 5 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
w indywidualnym przypadku. Samo ustanowienie przez uczelnię dodatkowej formy
weryfikacji przygotowania językowego nie przesądza automatycznie o naruszeniu przepi-
sów prawa.
W przypadku otrzymania informacji wskazujących na możliwość naruszenia prawa
Ministerstwo może podjąć stosowne czynności wyjaśniające i nadzorcze na podstawie
art. 426 i art. 427 ustawy PSWN.
5. Jakie działania Ministerstwo podejmie, jeżeli uczelnie nadal będą żądać egzaminu:
zmianę rozporządzenia, wiążącą wytyczną, zmianę ustawy o szkolnictwie wyższym
czy indywidualne interwencje?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dostrzega trudności zgłaszane przez
absolwentów szkół polskiej mniejszości narodowej za granicą w związku z rekrutacją
na studia w Polsce. Zagadnienia te są przedmiotem kontaktów i współpracy z przedstawicie-
lami środowisk polonijnych, instytucji właściwych w sprawach edukacji, Narodowej Agencji
Wymiany Akademickiej oraz uczelni, służących identyfikowaniu problemów i wypraco-
wywaniu rozwiązań ułatwiających kandydatom dostęp do polskiego szkolnictwa wyższego.
Odnosząc się do wskazanych w interpelacji możliwych działań, należy wyjaśnić, że zmiana
rozporządzenia z dnia 30 lipca 2025 r. nie stanowi właściwego instrumentu prawnego
służącego nałożeniu na uczelnie obowiązku uznawania litewskiego egzaminu maturalnego
z języka polskiego w odniesieniu do kandydatów nieobjętych ustawowym obowiązkiem
przedstawiania dokumentów określonych w tym rozporządzeniu.
Minister nie dysponuje również ogólną kompetencją do wydawania uczelniom wiążących
wytycznych nakazujących przyjęcie określonych rozwiązań w zakresie warunków rekrutacji,
jeżeli rozwiązania te pozostają w granicach autonomii uczelni. Zgodnie z art. 7 Konstytucji
RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Komunikaty
i rekomendacje Ministra nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą
zastępować przepisów ustawowych.
Jednocześnie należy wskazać, że obowiązujące przepisy nie nakładają na obywateli
Republiki Litewskiej szczególnego obowiązku dokumentowania znajomości języka
wykładowego na poziomie B2, wprowadzonego nowelizacją z 4 kwietnia 2025 r.
Nie zachodzi zatem potrzeba zmiany ustawy wyłącznie w celu zwolnienia tej kategorii
kandydatów z obowiązku, który już obecnie ich nie obejmuje.
Ministerstwo kontynuuje natomiast działania informacyjne i wyjaśniające, w tym udzielanie
odpowiedzi na indywidualne wystąpienia kandydatów oraz wyjaśnianie uczelniom
właściwego zakresu stosowania przepisów prawa. W przypadkach uzasadnionego
podejrzenia naruszenia przepisów podejmowane mogą być również czynności nadzorcze
przewidziane w art. 427 ustawy PSWN.
Należy raz jeszcze podkreślić, że kompetencje nadzorcze Ministra dotyczą oceny legalności
działania uczelni, nie zaś zastępowania ich organów w dokonywaniu autonomicznych
rozstrzygnięć dotyczących szczegółowych warunków rekrutacji.
6. W jakim terminie absolwent polskiej szkoły na Litwie z wynikiem państwowej matury
z języka polskiego będzie mógł aplikować na studia po polsku bez dodatkowego
egzaminu językowego?
Obywatele Republiki Litewskiej, w tym absolwenci szkół polskiej mniejszości narodowej
na Litwie posiadający świadectwa dojrzałości uwzględniające wynik państwowego egzaminu
maturalnego z języka polskiego, już obecnie mogą ubiegać się o przyjęcie na studia
prowadzone w języku polskim bez obowiązku przedstawiania dodatkowego certyfikatu
znajomości języka polskiego na poziomie B2 na podstawie przepisów wprowadzonych
-- 6 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
ustawą z dnia 4 kwietnia 2025 r. Nie jest zatem konieczne oczekiwanie na wejście w życie
kolejnych regulacji prawnych w celu skorzystania z tego uprawnienia.
Należy jednak rozróżnić brak szczególnego obowiązku ustawowego od warunków rekrutacji
ustalanych samodzielnie przez poszczególne uczelnie. Zgodnie z art. 70 ustawy PSWN
uczelnie mogą określać szczegółowe wymagania wobec kandydatów, w tym dotyczące
przygotowania językowego, pod warunkiem ich zgodności z przepisami prawa powszechnie
obowiązującego.
Ponadto od 9 czerwca 2026 r., w związku z wejściem w życie zmian w ustawie o języku
polskim, określeni absolwenci szkół zagranicznych prowadzących nauczanie w języku
polskim mogą ubiegać się o wydanie państwowego certyfikatu znajomości języka polskiego
jako obcego na poziomie B2 bez przystępowania do egzaminu certyfikatowego, jeżeli
spełniają przesłanki określone w ustawie. Rozwiązanie to stanowi dodatkową możliwość
formalnego potwierdzenia kompetencji językowych, nie zaś nowy obowiązek nałożony
na obywateli Litwy ubiegających się o przyjęcie na studia w Polsce.
7. Czy analogiczny problem dotyczy absolwentów szkół polskich na Łotwie i w innych
państwach Unii Europejskiej, i czy poprawka obejmuje także ich?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi odrębnych statystyk dotyczących
wymagań językowych stosowanych przez uczelnie wobec absolwentów szkół polskich
funkcjonujących na Łotwie i w pozostałych państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Nie dysponuje zatem danymi pozwalającymi na określenie skali ewentualnych trudności
rekrutacyjnych występujących w odniesieniu do tych kandydatów.
Należy jednak podkreślić, że przepisy ustawy PSWN dotyczące obowiązku potwierdzania
znajomości języka wykładowego na poziomie co najmniej B2 nie różnicują sytuacji obywateli
poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej. Obywatele Łotwy oraz pozosta-
łych państw UE znajdują się zatem w analogicznej sytuacji prawnej jak obywatele Republiki
Litewskiej w zakresie wyłączenia spod szczególnego obowiązku dokumentowania
znajomości języka wykładowego przewidzianego dla określonych kategorii cudzoziemców.
Również zmiany wprowadzone ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o języku
polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej nie zostały ograniczone
do absolwentów szkół działających na Litwie. Możliwość uzyskania certyfikatu znajomości
języka polskiego na poziomie B2 bez egzaminu certyfikatowego odnosi się do osób
spełniających określone w ustawie warunki dotyczące ukończonej szkoły, języka nauczania
oraz posiadanych dokumentów, niezależnie od konkretnego państwa, w którego systemie
oświaty szkoła funkcjonuje.
Ministerstwo rozpatruje indywidualne wystąpienia dotyczące trudności w rekrutacji
kandydatów z zagranicy, w tym obywateli państw członkowskich UE, udzielając wyjaśnień
dotyczących obowiązujących przepisów oraz podejmując, w uzasadnionych przypadkach,
odpowiednie działania wobec uczelni.
8. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzgodni z Ministrem Spraw
Zagranicznych i Ministrem Edukacji Narodowej jednolitą informację dla polskich szkół
na Litwie oraz dla komisji rekrutacyjnych, tak aby kandydat nie musiał sam dowodzić
treści polskiej ustawy?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podejmowało już działania służące
upowszechnianiu jednolitej informacji dotyczącej zasad rekrutacji kandydatów polskiego
pochodzenia oraz absolwentów szkół funkcjonujących w zagranicznych systemach oświaty,
w tym szkół polskiej mniejszości narodowej na Litwie.
-- 7 of 8 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W szczególności na stronie internetowej Ministerstwa opublikowano komunikaty dotyczące
uznawania zagranicznych świadectw dojrzałości, wymagań w zakresie dokumentowania
znajomości języka wykładowego oraz rekomendacje odnoszące się do organizacji procesu
rekrutacji kandydatów z zagranicy. Informacje te są publicznie dostępne zarówno dla uczelni
i ich komisji rekrutacyjnych, jak i dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie na studia.
Ministerstwo udziela ponadto indywidualnych wyjaśnień osobom zgłaszającym wątpliwości
dotyczące stosowania przepisów rekrutacyjnych. Przekazywane odpowiedzi mogą być
następnie przedstawiane przez zainteresowanych kandydatów właściwym jednostkom
uczelni jako wyjaśnienie obowiązującego stanu prawnego.
Należy jednak podkreślić, że wyjaśnienia i rekomendacje Ministerstwa nie zastępują
rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni w indywidualnych postępowaniach
rekrutacyjnych. Minister nie posiada kompetencji do nakazywania uczelniom przyjęcia
określonego kandydata ani do zastępowania komisji rekrutacyjnych w ocenie spełnienia
prawidłowo ustanowionych warunków rekrutacji.
Jednocześnie Ministerstwo pozostaje otwarte na współpracę z Ministerstwem Spraw
Zagranicznych, Ministerstwem Edukacji Narodowej, Narodową Agencją Wymiany
Akademickiej oraz przedstawicielami środowisk polonijnych w zakresie dalszego
upowszechniania informacji o obowiązujących zasadach rekrutacji na studia w Polsce.
Działania te mają na celu ograniczanie trudności interpretacyjnych, zapewnienie
kandydatom dostępu do rzetelnej informacji oraz wspieranie uczelni w prawidłowym
stosowaniu przepisów prawa, z poszanowaniem przysługującej im autonomii.
W załączeniu pozwalam sobie również przekazać wybrane linki do Komunikatów MNiSW
dot. cudzoziemców ubiegających się o przyjęcie na studia w PL:
https://www.gov.pl/web/nauka/cudzoziemcy-w-polskim-systemie-szkolnictwa-wyzszego-
i-nauki
https://www.gov.pl/web/nauka/rekomendacje-dla-uczelni-dot-usprawnienia-procesu-
rekrutacji-kandydatow-z-zagranicy-w-tym-w-szczegolnosci-osob-polskiego-pochodzenia2
https://www.gov.pl/web/nauka/komunikat-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-w-
sprawie-dotychczasowych-komunikatow-i-rekomendacji-dotyczacych-rekrutacji-
kandydatow-polskiego-pochodzenia-oraz-absolwentow-szkol-zagranicznych-na-studia-w-
polsce
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Andrzej Szeptycki
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 8 of 8 --