Interpelacja w sprawie niejasności prawnych dotyczących hodowli pszczół, prowadzenia rejestrów linii hodowlanych, obrotu materiałem hodowlanym oraz nadzoru nad realizacją programów hodowlanych i programów krzyżowania
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20234
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niejasności prawnych dotyczących hodowli pszczół, prowadzenia rejestrów linii hodowlanych, obrotu materiałem hodowlanym oraz nadzoru nad realizacją programów hodowlanych i programów krzyżowania
Zgłaszający: Grzegorz Puda
Data wpływu: 06-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w związku z informacjami przekazanymi mi przez przedstawicieli Śląskiego Związku Pszczelarzy w Katowicach, dotyczącymi poważnych wątpliwości interpretacyjnych związanych ze stosowaniem ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich w odniesieniu do hodowli pszczół.
Przedstawiona mi obszerna korespondencja pomiędzy Śląskim Związkiem Pszczelarzy a Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazuje, że problem nie ma wyłącznie charakteru jednostkowego. Dotyczy on bowiem zasad funkcjonowania systemu hodowli pszczół w Polsce, statusu materiału hodowlanego, prowadzenia rejestrów, realizacji zatwierdzonych programów, wystawiania dokumentacji hodowlanej, nadzoru nad hodowcami oraz wprowadzania materiału pszczelego do obrotu, w tym materiału korzystającego z dofinansowania ze środków publicznych.
Już w piśmie z 13 grudnia 2024 r. Śląski Związek Pszczelarzy zwrócił się do ministerstwa o jednoznaczną wykładnię przepisów, formułując dziesięć konkretnych pytań. Dotyczyły one między innymi definicji matki pszczelej reprodukcyjnej, zasad produkcji i wprowadzania takich matek do obrotu, podmiotu uprawnionego do wystawiania dokumentacji hodowlanej, odpowiedzialności za nadzór nad obrotem materiałem hodowlanym oraz konsekwencji wprowadzania do obrotu matek określanych jako „reprodukcyjne”, które nie spełniają odpowiednich wymagań.
Związek pytał również o skutki wykluczenia hodowcy z realizacji programu, możliwość dalszego prowadzenia przez niego oceny stacjonarnej matek i występowania o wpis do rejestru oraz możliwość dalszego wykorzystywania do hodowli matek wpisanych wcześniej do rejestru prowadzonego przez dany związek.
Z przekazanych dokumentów wynika, że odpowiedź ministerstwa z 27 maja 2025 r. zawierała szerokie omówienie obowiązujących regulacji oraz zasad funkcjonowania programów hodowlanych i programów krzyżowania. Ministerstwo wskazało między innymi, że to podmioty prowadzące księgi lub rejestry określają w swoich programach warunki ich realizacji, a do rejestru mogą zostać wpisane matki spełniające wymagania programu.
W ocenie Śląskiego Związku Pszczelarzy odpowiedź ta nie rozstrzygnęła jednak w sposób jednoznaczny zasadniczych problemów przedstawionych ministerstwu. Dlatego w lipcu 2025 r. pełnomocnik związku ponownie wystąpił o zajęcie jednoznacznego stanowiska, tym razem przedstawiając także konkretny problem dotyczący realizacji programu krzyżowania pszczół linii hodowlanej Karolinka.
Istotą tego problemu jest między innymi odpowiedź na pytanie, jakie skutki prawne wywołuje wykluczenie hodowcy z realizacji określonego programu i czy osoba niespełniająca warunków uczestnictwa w programie może nadal posługiwać się statusem hodowcy danej linii, przedstawiać określone matki jako materiał hodowlany lub reprodukcyjny oraz ubiegać się o ich wpis do rejestru.
W odpowiedzi z 5 września 2025 r. ministerstwo stwierdziło między innymi, że sprawy dotyczące hodowców uczestniczących w programie powinny być rozstrzygane w pierwszej kolejności pomiędzy podmiotem prowadzącym rejestr a hodowcą. Jednocześnie ministerstwo wskazało, że jeżeli matki pszczele spełniają wymagania określone w programie, powinny zostać wpisane do odpowiedniego rejestru, a odmowa wpisu może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego.
Szczególne wątpliwości budzi jednak zawarte w tym samym piśmie stwierdzenie ministerstwa: „ww. przepisy ustawy nie przewidują wykreślenia hodowcy z rejestru na wniosek innego podmiotu”. Stwierdzenie to znajduje się w odpowiedzi MRiRW bezpośrednio po przywołaniu art. 13 ust. 7 ustawy.
Sformułowanie to wymaga wyjaśnienia, ponieważ zgodnie z przedstawionym problemem rejestr dotyczy linii hodowlanej i wpisywanych do niego zwierząt, natomiast samo ministerstwo w tej samej odpowiedzi posługuje się konstrukcją „wpisu matek pszczelich do (...) rejestru”. Powstaje więc zasadnicza wątpliwość, czy w odpowiedzi ministerstwa nie doszło do pomieszania dwóch odrębnych kwestii: statusu hodowcy jako uczestnika programu oraz wpisu konkretnego zwierzęcia do rejestru.
Problem ma wymiar szerszy niż spór dotyczący jednego programu czy jednego hodowcy. Jeżeli bowiem przepisy nie pozwalają jednoznacznie ustalić, kto może produkować i oferować materiał jako hodowlany lub reprodukcyjny, kto może wystawiać dokumentację potwierdzającą jego status, jakie konsekwencje wywołuje naruszenie zatwierdzonego programu oraz jaki organ ma obowiązek interweniować w przypadku nieprawidłowości, powstaje ryzyko funkcjonowania na rynku materiału, którego status hodowlany może budzić uzasadnione wątpliwości.
Kwestia ta nabiera dodatkowego znaczenia w sytuacji, gdy zakup materiału hodowlanego jest lub może być finansowany ze środków publicznych. Państwo powinno dysponować skutecznym mechanizmem pozwalającym zweryfikować, czy przedmiot dofinansowania rzeczywiście posiada deklarowany status hodowlany oraz czy jego pochodzenie i dokumentacja odpowiadają wymaganiom właściwego programu.
W piśmie z lipca 2025 r. Śląski Związek Pszczelarzy wprost wskazywał również na potrzebę ochrony spójności systemu hodowli, rzetelnej identyfikacji pochodzenia materiału i bezpieczeństwa jego obrotu. Tymczasem ministerstwo w odpowiedzi z 5 września 2025 r. uznało wcześniejszą odpowiedź z 27 maja za „wyczerpującą”.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra o udzielenie jednoznacznych odpowiedzi, odrębnie na każde z poniższych pytań, ze wskazaniem konkretnej podstawy prawnej:
Jaka jest, na gruncie obowiązujących przepisów, definicja i status prawny matki pszczelej reprodukcyjnej oraz jakie warunki musi spełniać matka pszczela, aby mogła być oferowana i wprowadzana do obrotu jako materiał reprodukcyjny lub hodowlany?
Kto jest uprawniony do wystawiania dokumentacji potwierdzającej status hodowlany lub reprodukcyjny matki pszczelej i jakie obligatoryjne informacje powinna zawierać taka dokumentacja?
Czy hodowca może samodzielnie określać produkowane przez siebie matki jako reprodukcyjne lub hodowlane, jeżeli nie zostały one wpisane do właściwej księgi lub rejestru albo nie spełniają warunków określonych w zatwierdzonym programie hodowlanym lub programie krzyżowania?
Czy dopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu jako materiału reprodukcyjnego matek pszczelich pochodzących z programu, który nie przewiduje możliwości nadania im takiego statusu?
Jakie konsekwencje prawne grożą podmiotowi, który wprowadza do obrotu matki pszczele jako materiał hodowlany lub reprodukcyjny mimo niespełnienia przez nie odpowiednich wymagań albo posługuje się dokumentacją sugerującą taki status bez właściwej podstawy?
Jaki organ państwa jest właściwy do kontroli prawidłowości obrotu takim materiałem oraz prawidłowości dokumentów potwierdzających jego pochodzenie i status hodowlany?
Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi posiada kompetencje nadzorcze pozwalające na podjęcie działań w przypadku uzyskania informacji, że zatwierdzony program hodowlany lub program krzyżowania jest realizowany niezgodnie z jego warunkami? Jeżeli tak, jakie konkretnie działania może podjąć?
Jakie skutki prawne dla hodowcy wywołuje jego skuteczne wykluczenie z uczestnictwa w programie hodowlanym lub programie krzyżowania zgodnie z zasadami tego programu?
Czy hodowca, który nie jest już uczestnikiem danego programu, może nadal prowadzić ocenę matek pochodzących z tego programu, występować o ich wpis do rejestru, wykorzystywać je do dalszej hodowli oraz oferować potomstwo jako materiał pochodzący z tego programu?
Czy warunki uczestnictwa w programie oraz regulamin rozstrzygania sporów stanowiący element dokumentacji przedstawionej w związku z uzyskaniem zezwolenia na prowadzenie rejestru są wiążące dla uczestników programu? Jakie skutki wywołuje ich naruszenie?
Co dokładnie ministerstwo miało na myśli, stwierdzając w piśmie z 5 września 2025 r., znak DŻW.hzg.8605.11.2025, że przepisy „nie przewidują wykreślenia hodowcy z rejestru”, skoro przepisy i sama odpowiedź ministerstwa odnoszą się do wpisywania do rejestru zwierząt, w tym matek pszczelich? Czy ministerstwo podtrzymuje to sformułowanie, czy też wymaga ono sprostowania lub doprecyzowania?
Czy ministerstwo dostrzega lukę prawną polegającą na niewystarczającym określeniu zasad nadzoru nad hodowcami, którzy nie są podmiotami posiadającymi zezwolenie na prowadzenie księgi lub rejestru, lecz faktycznie produkują i wprowadzają do obrotu materiał przedstawiany jako hodowlany lub reprodukcyjny?
Jeżeli ministerstwo uznaje, że w opisanej sytuacji nie posiada kompetencji kontrolnych, który konkretnie organ administracji publicznej posiada takie kompetencje i na podstawie jakich przepisów?
W jaki sposób weryfikowany jest status materiału hodowlanego pszczół, którego zakup jest objęty refundacją, dotacją lub inną formą wsparcia ze środków publicznych? Czy warunkiem uzyskania dofinansowania jest potwierdzenie wpisu konkretnego materiału do odpowiedniej księgi lub rejestru albo inne urzędowe potwierdzenie jego statusu?
Czy ministerstwo przeprowadzało kontrole lub analizy dotyczące przypadków refundowania ze środków publicznych zakupu matek pszczelich, których status jako materiału hodowlanego lub reprodukcyjnego był kwestionowany? Jeżeli tak, jakie były wyniki tych kontroli i czy stwierdzono przypadki nieprawidłowego wykorzystania środków publicznych?
Ile skarg, zawiadomień lub wniosków dotyczących nieprawidłowości w prowadzeniu programów hodowlanych i programów krzyżowania pszczół, dokumentacji hodowlanej lub obrotu materiałem pszczelim wpłynęło do MRiRW w latach 2021-2026 i jakie działania podjęto w ich następstwie?
Czy w świetle ujawnionych wątpliwości ministerstwo zamierza przeprowadzić analizę obowiązujących przepisów dotyczących hodowli pszczół i rozważyć ich nowelizację w celu jednoznacznego określenia zasad kwalifikowania materiału hodowlanego, jego dokumentowania, wprowadzania do obrotu oraz nadzoru i sankcji za naruszenia?
Czy ministerstwo rozważy wydanie oficjalnych wytycznych lub objaśnień dla organizacji hodowlanych, pszczelarzy, organów kontrolnych i podmiotów przyznających dofinansowanie, które zapewnią jednolite stosowanie przepisów w całym kraju?
Proszę jednocześnie, aby odpowiedź na niniejszą interpelację nie ograniczała się do ogólnego przedstawienia regulacji dotyczących hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich, lecz zawierała jednoznaczną odpowiedź na każde z przedstawionych pytań wraz ze wskazaniem odpowiedniej podstawy prawnej oraz organu właściwego do podjęcia działań w opisanych sytuacjach.
Sprawa dotyczy bowiem nie tylko interesów poszczególnych hodowców czy organizacji pszczelarskich, ale również pewności obrotu materiałem hodowlanym, ochrony uczciwych hodowców, zachowania wiarygodności prowadzonych rejestrów oraz prawidłowego i transparentnego wydatkowania środków publicznych.
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22292 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 listopada 2026 r.
znak sprawy: DŻW.hzg.058.5.2026.1
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 20234 w sprawie niejasności prawnych dotyczących
hodowli pszczół, prowadzenia rejestrów linii hodowlanych, obrotu materiałem
hodowlanym oraz nadzoru nad realizacją programów hodowlanych i programów
krzyżowania.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20234 z 14 października 2026 r., Pana Grzegorza
Pudy, Posła na Sejm RP, w sprawie niejasności prawnych dotyczących hodowli
pszczół, prowadzenia rejestrów linii hodowlanych, obrotu materiałem hodowlanym
oraz nadzoru nad realizacją programów hodowlanych i programów krzyżowania,
uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje.
W odniesieniu do pytań nr 1-4 uprzejmie informuję, że aktem prawnym regulującym
w Polsce sprawy z zakresu hodowli i zachowania zasobów genetycznych zwierząt
gospodarskich, oceny ich wartości użytkowej i oceny genetycznej, prowadzenia ksiąg
hodowlanych, rejestrów hodowlanych i rejestrów, a także kontroli nad hodowlą
i rozrodem tych zwierząt jest ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli
i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1).
Wskazane w tej ustawie (1) gatunki zwierząt posiadają status zwierząt gospodarskich,
a jednym z nich jest pszczoła miodna (Apis mellifera).
W Polsce hodowla pszczół opiera się na pasiekach realizujących programy
hodowlane i programy krzyżowania, które związane są z prowadzeniem ksiąg
hodowlanych i rejestrów. Do ksiąg hodowlanych i rejestrów wpisywane są matki
-- 1 of 11 --
2
pszczele, które spełniają wymogi określone odpowiednio w programie hodowlanym
lub programie krzyżowania.
Zgodnie z art. 11 ww. ustawy, matkę pszczelą wpisuje się tylko do jednej księgi
hodowlanej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a do części
głównej księgi hodowlanej mogą być wpisywane matki pszczele, które pochodzą co
najmniej od dwóch pokoleń przodków tego samego gatunku, rasy, odmiany
w obrębie rasy, stada, rodu lub linii hodowlanej, wpisanych do księgi hodowlanej
prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub księgi prowadzonej na
terytorium innego państwa oraz zostały zidentyfikowane w sposób określony
w programie hodowlanym. Natomiast do części wstępnej księgi hodowlanej mogą
być wpisywane matki pszczele, które zostały zidentyfikowane w sposób określony
w programie hodowlanym, odpowiadają standardowi hodowlanemu, i spełniają
minimalne wymagania określone dla zwierząt wpisywanych do danej księgi.
Ponadto, związek hodowców lub inny podmiot prowadzący daną księgę hodowlaną
lub rejestr wydają, na wniosek hodowcy, zaświadczenie potwierdzające dokonanie
wpisu matki pszczelej odpowiednio do księgi hodowlanej lub rejestru, co jest zgodne
z art. 17 ww. ustawy (1).
W kontekście przepisów dotyczących prowadzenia rozrodu pszczół miodnych,
uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ww. ustawy (1) w rozrodzie tych
zwierząt wykorzystuje się trutnie pochodzące od matek pszczelich wpisanych do
ksiąg hodowlanych lub rejestrów prowadzonych dla linii hodowlanych pszczół lub
pochodzące od ich córek.
Ponadto ww. ustawa określa zasady funkcjonowania niektórych uczestników
działalności hodowlanej w tym reguluje, kto może prowadzić księgi hodowlane lub
rejestry oraz wymagania, jakie należy spełnić, aby otrzymać zezwolenie ministra
właściwego ds. rolnictwa na prowadzenie odpowiednio ww. ksiąg lub rejestrów.
Zezwolenia, o których mowa powyżej są wydawane na wniosek związku hodowców
lub innego podmiotu oraz po złożeniu odpowiednich dokumentów takich jak m.in.:
program krzyżowania w przypadku wniosku dot. prowadzenia rejestru lub program
hodowlany w przypadku wniosku dot. prowadzenia księgi hodowlanej.
Najważniejszym dokumentem, w którym szczegółowo określone są zasady oraz
zalecenia dotyczące hodowli matek pszczelich jest program hodowlany lub program
-- 2 of 11 --
3
krzyżowania. Dokumenty te określają warunki realizacji tych programów m.in.
w zakresie prowadzenia oceny wartości użytkowej i oceny genetycznej, opisu
sposobu prowadzenia selekcji oraz zasad doboru zwierząt do kojarzeń, a także
regulaminu wpisu do księgi hodowlanej lub regulaminu prowadzenia rejestru.
Związki hodowców lub inne podmioty, które uzyskały ww. zezwolenie ministra
właściwego ds. rolnictwa na prowadzenie ksiąg hodowlanych lub rejestrów
samodzielnie określają w swoich programach hodowlanych lub programach
krzyżowania, warunki i sposób realizacji tych programów, które najbardziej
odpowiadają potrzebom hodowców. Na tej podstawie tylko zwierzęta spełniające
wszystkie określone w programie hodowlanym lub programie krzyżowania
wymagania, mogą zostać wpisane odpowiednio do księgi hodowlanej lub rejestru
danej linii hodowlanej pszczół lub wykorzystane w reprodukcji.
W programie hodowlanym określone są m.in. cele realizowanego programu, opis
sposobu prowadzenia selekcji oraz zasady doboru matek pszczelich do kojarzeń,
a także zakres informacji o matkach pszczelich wpisywanych do księgi, na podstawie
których typowane są matki pszczele rekomendowane do dalszej hodowli. Natomiast
w programie krzyżowania określone są m.in. cechy użytkowe matek pszczelich
podlegające doskonaleniu, opis komponentów i metod krzyżowania, zasady doboru
matek pszczelich do kojarzeń, a także sposób prowadzenia oceny wartości użytkowej
danego typu kojarzenia, na podstawie którego dokonuje się wyboru matek pszczelich
reprezentujących najwyższy poziom cech podlegających doskonaleniu, i tym samym
rekomendowanych do dalszej hodowli.
Zatem każdy hodowca, który realizuje program hodowlany lub program krzyżowania,
zgodnie z założeniami tego programu, produkuje matki pszczele, które może
sprzedawać do wykorzystania ich zgodnie z danym programem.
W odniesieniu do pytań nr 5 – 8 uprzejmie informuję Pana Marszałka, że ustawa
o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1) nie przewiduje kar
bezpośrednio za nierealizowanie programu hodowlanego lub programu krzyżowania.
Przepisy karne, w zakresie pszczół, odnoszą się m.in. do wykorzystania w rozrodzie
pszczół, trutni niespełniających wymagań określonych w art. 26 ust. 1 ww. ustawy
(1), a także łamania zakazów określonych przez sejmik województwa w uchwale
wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy (1).
-- 3 of 11 --
4
Ponadto, przepisy ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich
(1) regulują m.in. obowiązek realizowania programu hodowlanego oraz programu
krzyżowania, a także składania sprawozdań dot. prowadzenia ksiąg hodowlanych lub
rejestrów, o których mowa odpowiednio w art. 10 ust. 7 oraz art. 13 ust. 6 ww.
ustawy (1).
Jeżeli podmiot prowadzący księgę hodowlaną lub rejestr nie realizuje programów
związanych z prowadzeniem ww. księgi lub rejestru, jak również nie składa ww.
sprawozdań, minister właściwy ds. rolnictwa, na podstawie ustawy o organizacji
hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1), cofa w drodze decyzji zezwolenie na
prowadzenie odpowiednio ww. księgi hodowlanej lub rejestru.
Jednakże, w przypadku, gdy realizacja ww. programów budzi zastrzeżenia bądź
wątpliwości, ustawa o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1),
przewiduje wszczęcie przez ministra właściwego ds. rolnictwa działań związanych
m.in. z przeprowadzeniem odpowiednich kontroli zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej
ustawy (1) lub ze wskazaniem możliwości podjęcia odpowiednich czynności
prawnych zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy.
Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 4 pkt 5 oraz art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy (1)
w przypadku, gdy związek hodowców lub inny podmiot przewiduje wystąpienie
kwestii spornych pomiędzy nim a hodowcami mającymi uczestniczyć w programie
hodowlanym lub programie krzyżowania, związek ten lub podmiot dołącza do
wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie księgi hodowlanej lub rejestru
regulamin rozstrzygania sporów. Związek lub inny podmiot sam decyduje i określa
warunki oraz zasady, które zostaną zawarte w tym regulaminie. Niemniej jednak
zapisy regulaminu powinny być tak sporządzone, aby nie budziły wątpliwości żadnej
z zainteresowanych stron, najlepiej przed przystąpieniem tych stron do realizacji
programu. Regulamin ten powinien zawierać zapisy służące rozwiązywaniu sporów
związanych z realizacją określonego programu.
W odniesieniu do pytań nr 9 i 10 uprzejmie informuję, że zgodnie z informacją
zawartą w odpowiedzi na pytania nr 1-4, hodowla pszczół miodnych w Polsce opiera
się na pasiekach realizujących programy hodowlane i programy krzyżowania.
W przypadku, gdy hodowca zdecyduje się na prowadzenie hodowli pszczół
miodnych zgodnie z programem hodowlanym lub programem krzyżowania, powinien
-- 4 of 11 --
5
współpracować z odpowiednim związkiem hodowców lub innym podmiotem,
odpowiedzialnym za ten program, na mocy zezwolenia ministra właściwego ds.
rolnictwa na prowadzenie odpowiednio księgi hodowlanej lub rejestru pszczół.
Mając na uwadze, że w sprawach związanych z prowadzeniem księgi hodowlanej lub
rejestru może dochodzić do sporów między hodowcami uczestniczącymi
w programie hodowlanym lub programie krzyżowania, a związkiem hodowców lub
innym podmiotem prowadzącym księgę hodowlaną lub rejestr, przepisy art. 10 ust. 4
pkt 5 oraz art. 13 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy (1) przewidują, stosowanie regulaminu
rozstrzygania sporów w ww. zakresie. Związek hodowców lub inny podmiot
prowadzący księgę hodowlaną lub rejestr sam decyduje i określa warunki oraz
zasady, które zostaną zawarte w tym regulaminie. Zapisy regulaminu powinny być
tak sporządzone, aby nie budziły wątpliwości żadnej z zainteresowanych stron
i zawierały zapisy służące rozwiązywaniu sporów związanych z realizacją określonego
programu.
Natomiast w odniesieniu do pytania nr 11: „Co dokładnie Ministerstwo miało na
myśli, stwierdzając w piśmie z 5 września 2025 r., znak DŻW.hzg.8605.11.2025, że
przepisy „nie przewidują wykreślenia hodowcy z rejestru”, skoro przepisy i sama
odpowiedź Ministerstwa odnoszą się do wpisywania do rejestru zwierząt, w tym
matek pszczelich? Czy Ministerstwo podtrzymuje to sformułowanie, czy też wymaga
ono sprostowania lub doprecyzowania? uprzejmie informuję, co następuje.
Pismo z 5 września 2025 r., znak DŻW.hzg.8605.11.2025 stanowi odpowiedź
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odniesieniu do prośby przedstawionej przez
określony w ww. piśmie związek hodowców o zajęcie stanowiska w kwestiach m.in.
potwierdzenia, że hodowca wskazany w tym piśmie nie jest uczestnikiem
określonego programu krzyżowania dla wskazanych w tym piśmie linii hodowlanych
pszczół oraz braku podstaw do wpisu do rejestru prowadzonego przez ww. związek
hodowców, należących do hodowcy matek pszczelich określonej linii hodowlanej
pszczół. W piśmie tym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreśliło m.in., że
ww. kwestie nie leżą w kompetencjach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i powinny
być rozstrzygane, w pierwszej kolejności przez podmiot prowadzący rejestr, na
podstawie regulaminu rozstrzygania sporów, o którym mowa w art. 13 ust. 3 pkt 5
ustawy (1).
-- 5 of 11 --
6
Jednocześnie, uwzględniając aktualny stan prawny w zakresie prowadzenia hodowli
pszczół w Polsce (1) oraz po przeanalizowaniu programu krzyżowania złożonego
przez ww. związek hodowców, w którym określone zostały warunki wpisywania
matek pszczelich do prowadzonego przez ten związek rejestru, Ministerstwo
poinformowało związek hodowców, że matki pszczele, które spełniają określone
w programie krzyżowania wymagania, powinny zostać wpisane do odpowiedniego
rejestru.
Ponadto, Ministerstwo poinformowało ww. związek hodowców, że w przypadku gdy
odmówi hodowcy wpisu matek pszczelich do prowadzonego przez siebie rejestru dla
określonej linii hodowlanej pszczół, a hodowca uzna, że decyzja tego związku jest
niesłuszna, wówczas na odmowę dokonania wpisu do rejestru hodowlanego
właścicielowi lub posiadaczowi zwierzęcia przysługuje skarga do sądu
administracyjnego na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności
z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (2). Jednocześnie, ww. związek
hodowców został poinformowany, że zgodnie z art. 18 ustawy o organizacji hodowli
i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1) do postępowań w sprawach o dokonanie
wpisu zwierzęcia do księgi hodowlanej lub rejestru nie stosuje się przepisów ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (3).
W związku z powyższym oraz odnosząc się do prośby określonej w piśmie dotyczącej
wykreślenia ww. hodowcy z rejestru, Ministerstwo poinformowało ww. związek
hodowców o konsekwencjach prawnych odmowy wpisu matek pszczelich do rejestru
w przypadku potwierdzenia spełnienia przez nie wymaganych kryteriów. Powołując
się na art. 13 ust. 7 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt
gospodarskich (1), Ministerstwo wyjaśniło, że zaniechanie wpisu matek pszczelich,
spełniających warunki wpisu do danego rejestru, określone w odpowiednim
programie krzyżowania, stanowi podstawę do cofnięcia, w drodze decyzji
administracyjnej, zezwolenia na prowadzenie tego rejestru.
W myśl powyższego, Ministerstwo informując związek hodowców, że „przepisy nie
przewidują wykreślenia hodowcy z rejestru” wyraźnie podkreśliło, że przepisy ustawy
(1) normują kwestie związane m.in. z prowadzeniem rejestru przez uprawniony do
tego związek hodowców oraz wpisywaniem do niego zwierząt spełniających
-- 6 of 11 --
7
określone wymogi. Niemniej jednak, ramy prawne tej ustawy (1) nie regulują wprost
procedury ani samych podstaw do wykreślenia hodowcy z tego rejestru.
W odniesieniu do pytań nr 12, 13 i 17 uprzejmie informuję, że przepisy ustawy
o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1) w sposób szczegółowy
i kompleksowy regulują zasady prowadzenia hodowli pszczół w Polsce oraz ochrony
zasobów genetycznych tego gatunku. Tym samym, aktualnie, w Ministerstwie
Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie planuje się przeprowadzenia analiz ani prowadzenia
prac legislacyjnych mających na celu zmianę ww. ustawy (1).
W odpowiedzi na pytania nr 14, 15 i 18 uprzejmie informuje Pana Marszałka, że
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 (PS WPR),
realizowana jest Interwencja I.6.5 pn. „Interwencja w sektorze pszczelarskim –
pomoc na odbudowę i poprawę wartości użytkowej pszczół”. Interwencja
realizowana jest w oparciu o zapisy „Wytycznych szczegółowych w zakresie
przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 dla interwencji w sektorze
pszczelarskim” oraz opracowanego na podstawie tych wytycznych „Regulaminu
naborów wniosków o przyznanie pomocy finansowej dla interwencji w sektorze
pszczelarskim na rok pszczelarski 2027 w ramach PS WPR”.
Zgodnie z zapisami znajdującymi się w ww. dokumentach w ramach interwencji I.6.5,
pomoc przyznaje się w formie refundacji do 70% kosztów netto zakupu:
1) matek pszczelich pochodzących z linii hodowlanych, dla których prowadzone
są księgi lub rejestry, z pasiek hodowlanych, w których prowadzona jest
ocena przez podmiot upoważniony przez ministra właściwego do spraw
rolnictwa;
2) odkładów lub pakietów pszczelich z matkami pszczelimi pochodzącymi z linii
hodowlanych, dla których prowadzone są księgi lub rejestry, z pasiek
hodowlanych, w których prowadzona jest ocena przez podmiot upoważniony
przez ministra właściwego do spraw rolnictwa;
3) odkładów lub pakietów pszczelich od producentów, gwarantujących, że matki
pszczele w pakietach i odkładach pszczelich pochodzą z linii hodowlanych, dla
których prowadzone są księgi lub rejestry.
Producent matek pszczelich, odkładów/pakietów pszczelich przed rozpoczęciem
sprzedaży w ramach danego naboru składa do ARiMR aktualne zaświadczenie
-- 7 of 11 --
8
weterynaryjne o zdrowotności pni pszczelich wystawione przez lekarza weterynarii.
Badanie kliniczne powinno zostać wykonane w szczególności w kierunku warrozy,
nosemozy, zgnilca amerykańskiego i europejskiego, chorób wirusowych oraz grzybicy
wapiennej.
Stwierdzenie objawów klinicznych, w szczególności wyżej wymienionych chorób
pszczół, wyklucza pasiekę z produkcji matek pszczelich, pakietów lub odkładów
pszczelich na potrzeby udziału w interwencji I.6.5.
Wykaz producentów matek pszczelich, pakietów i odkładów pszczelich z pasiek,
których zakup pszczół podlega refundacji w ramach danego naboru, jest publikowany
na stronie internetowej ARiMR i na bieżąco aktualizowany.
Zgodnie z zapisami § 3. Część II I.6.5, ust. 15 tiret 3 Regulaminu (…) oraz zapisami § 4
ust. 1 pkt g) tiret 4 umowy o przyznaniu pomocy finansowej w ramach interwencji
I.6.5 stanowiącej Załącznik Nr 6 do Regulaminu (…), organizacja pszczelarska
(Beneficjent) zobowiązana jest do spełnienia warunków określonych w PS WPR,
przepisach ustawy, Regulaminie, w wytycznych podstawowych i szczegółowych oraz
do realizacji operacji zgodnie z postanowieniami umowy, a w szczególności do
posiadania pełnej dokumentacji źródłowej poniesionych kosztów, w tym m.in. kopii
kart pochodzenia zakupionych matek pszczelich, jak również matek w zakupionych
pakietach lub odkładach pszczelich.
Do wniosków o płatność beneficjent załącza faktury/rachunki zakupu matek
pszczelich, pakietów i odkładów, na podstawie których producenci, którzy wystawili
faktury/rachunki podlegają weryfikacji:
1) czy widnieją w rejestrach publikowanych na stronie internetowej Krajowego
Centrum Hodowli Zwierząt:
Wykaz linii hodowlanych pszczół, dla których otwarto rejestry,
Wykaz linii hodowlanych pszczół, dla których otwarto księgi dla linii
hodowlanych pszczół,
Wykaz hodowców, u których prowadzona jest ocena na potrzeby realizacji
programów krzyżowania dla Rejestrów;
2) czy widnieją w wykazie publikowanym na stronie ARiMR
https://www.gov.pl/web/arimr/rok-pszczelarski-2026.
W przypadku, gdy producent matek pszczelich znajduje się w jednym z wykazów
wymienionych w pkt 1) oraz w wykazie opublikowanym na stronie internetowej
-- 8 of 11 --
9
ARiMR uznawane jest, że zostały spełnione wymogi wynikające z wytycznych
szczegółowych. Zatem, koszt zakupu matek pszczelich od producentów, którzy nie
widnieją w ww. rejestrach, nie może podlegać refundacji w ramach interwencji I.6.5.
Dodatkowo, w ramach kontroli na miejscu, na podstawie przedstawionych
faktur/rachunków i kart pochodzenia sprawdzeniu podlega, czy beneficjent posiada
pełną dokumentację źródłową poniesionych kosztów, do czego jest zobowiązany
zgodnie z umową. Pochodzenie zakupionych matek pszczelich (także tych
w odkładach i pakietach) powinno być potwierdzone, np. w kartach pochodzenia
zwierząt, certyfikatach lub świadectwach wydawanych przez hodowcę.
Jako ślad rewizyjny każdorazowo kontroler wykonuje fotografię dokumentów (np.:
karty pochodzenia, certyfikaty, świadectwa) potwierdzających pochodzenie matek
pszczelich.
Jednocześnie należy w tym miejscy wskazać, że dotychczas audyty zewnętrzne,
zarówno krajowe jak i UE, nie sformułowały żadnych zaleceń dotyczących sposobów
przeprowadzania przez ARiMR weryfikacji kwalifikowalności zakupów w ramach
interwencji I.6.5. Zatem dotychczas nie stwierdzono przypadków nieprawidłowego
wykorzystania środków publicznych w przedmiotowym zakresie.
Nie były także wydawane przez ARiMR żadne dodatkowe wytyczne dla
organizacji i pszczelarzy dotyczące interpretacji zapisów ustawy z dnia 10 grudnia
2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1), w odniesieniu do
zasad funkcjonowania hodowli pszczół w Polsce, czy wprowadzania materiału
pszczelego do obrotu. ARiMR w postępowaniach w sprawie o przyznanie pomocy
w ramach interwencji I.6.5 opiera się na zapisach w wytycznych szczegółowych,
które określają zasady przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej.
Odpowiadając na pytanie nr 16: „Ile skarg, zawiadomień lub wniosków dotyczących
nieprawidłowości w prowadzeniu programów hodowlanych i programów
krzyżowania pszczół, dokumentacji hodowlanej lub obrotu materiałem pszczelim
wpłynęło do MRiRW w latach 2021–2026 i jakie działania podjęto
w ich następstwie?” uprzejmie informuję, że w ww. przedziale czasowym nie
wpłynęła żadna skarga, zawiadomienie ani wniosek dotyczący nieprawidłowości
w ww. zakresie.
Jednakże w 2024 r. wpłynęło do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismo
w sprawie m.in. odmowy wpisu matek pszczelich hodowcy do rejestru
-- 9 of 11 --
10
prowadzonego przez związek hodowców z prośbą o ewentualne wydanie temu
związkowi decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie ww. rejestru. Pismo to
dotyczyło sprawy znak DŻW.hzg.8605.11.2025 o której mowa w pytaniu nr 11
przedmiotowej interpelacji. W tej sprawie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na
podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli
i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1) zwróciło się do Krajowego Centrum Hodowli
Zwierząt, z prośbą o przeprowadzenie kontroli w celu sprawdzenia poprawności
wykonywania przez wskazany w ww. piśmie związek zadań wynikających z ustawy
o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (1) w odniesieniu do
prowadzonego rejestru pszczół.
Po przeprowadzonej kontroli, Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt przesłało do
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi protokół pokontrolny, z którego wynikało,
m.in., że matki pszczele hodowcy spełniały minimalne wymagania co do wpisu do
ww. rejestru i mogły uczestniczyć w realizacji Programu krzyżowania dla tej linii
pszczół. Jednocześnie, mając na uwadze wynik przeprowadzonej ww. kontroli,
Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt wydało zalecenie dotyczące wpisania matek
pszczelich do rejestru, z którym to zaleceniem ww. związek hodowców ostatecznie
się zgodził.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt
gospodarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 36, z późn. zm.).
(2) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, 846.).
(3) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1691).
-- 10 of 11 --
11
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 11 of 11 --