Interpelacja w sprawie braku możliwości zgłoszenia do odprawy celnej towaru eksportowanego w urzędach celnych w Łodzi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2022
do ministra finansów
w sprawie braku możliwości zgłoszenia do odprawy celnej towaru eksportowanego w urzędach celnych w Łodzi
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 13-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z trwającą agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz doniesieniami o okrucieństwach popełnianych przez rosyjskie siły zbrojne w Ukrainie w ramach piątego pakietu sankcji gospodarczych i indywidualnych wobec Rosji w dniu 8 kwietnia 2022 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie (UE) 2022/576 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz. Urz. UE nr L 111 z 8.4.2022, str. 1).
Decyzja ta rozszerza wykaz produktów podlegających kontroli, które mogłyby przyczynić się do wzmocnienia potencjału militarnego i technologicznego Rosji lub do rozwoju jej sektora obronności i bezpieczeństwa. Wprowadza ona dodatkowe ograniczenia przywozowe dotyczące przywozu z Rosji niektórych towarów, w szczególności węgla i innych stałych paliw kopalnych. Wprowadza ona również dalsze ograniczenia wywozowe, w szczególności ograniczające wywóz paliwa do silników odrzutowych i innych towarów bezpośrednio, jak i pośrednio w drodze tranzytu do Rosji. Zakaz wywozowy dotyczy bardzo wielu towarów przemysłowych wymienionych odpowiednio w załącznikach nr I, III, IV, V, VI, XX, XXI, XXIV, wśród których są towary, co do których trudno doszukiwać się jakiegokolwiek choćby pośredniego związku z bezpieczeństwem militarnym, dla których krajem docelowego przeznaczenia albo krajem tranzytowym jest państwo uznane za współpracujące z Rosją.
Wskazane rozporządzenie zmieniające nie wprowadza procedur szczególnych, które regulowałyby sposób dokonywania odpraw w eksporcie, pozostawiając sprawy te do odrębnego uregulowania państwom członkowskim. W Polsce nie wprowadzono procedur szczególnych, które choćby zostały podane do wiadomości eksporterów, czy też agencji celnych, które na co dzień dokonują odpraw na teren państw uznanych za współpracujące z Rosją, m.in. Turcji oraz Jordanii. W łódzkich urzędach celnych nagminnie zdarza się, że nie są odprawiane towary przemysłowe do ww. krajów. W sytuacji gdy agencja celna zgłosi do odprawy towar w procedurze eksportowej IE 528, towar, dla którego krajem docelowym albo tranzytowym jest Turcja albo Jordania, wówczas w systemie pojawia się komunikat IE 516, tj. odrzucenie zgłoszenia bez jego rejestracji. W uwagach do komunikatu pojawia się żądanie złożenia dodatkowych dokumentów, jest to m.in. dowód zapłaty, gdzie niejednokrotnie faktura jest wystawiona na tzw. odroczony termin płatności. Ponadto anonimowy celnik w systemie prosi o złożenie dowodu odpraw celnych na terenie Turcji wcześniej realizowanych dostaw lub z innych krajów, dla których Turcja była jedynie krajem tranzytowym. Dla krajowego eksportera są to dokumenty nie do zdobycia od strony tureckiej, a niekiedy żądane dokumenty nie istnieją, gdyż towar np. jest składowany w wolnej strefie celnej, gdyż towar z woli importera tureckiego nie został dopuszczony do obrotu na terenie kraju docelowego, jakim jest choćby Turcja albo Jordania. W komunikacie IE 516 nie ma danych personalnych celnika, który odrzucił zgłoszenie, co niejednokrotnie powoduje, że złożenie nowego zgłoszenia przez agencję celną spotyka się z kolejną odmową dokonaną z jeszcze innego powodu, co sugeruje, że to nowe zgłoszenie rozpoznał inny celnik niż zgłoszenie pierwotne, który miał inne stanowisko w sprawie.
Z relacji agencji celnych oraz eksporterów wynika, że w taki niepoprawny sposób, zdaniem wymienionych, działają urzędy celne z terenu miasta Łodzi oraz większość urzędów celnych z terenu województwa mazowieckiego. Nie mają z tym problemów m.in. UC Białystok, UC Łomża, UC Pruszków, UC Lotnisko Pyrzowice.
Eksporterzy po uzyskaniu odrzucenia zgłoszenia eksportowego dokonują zgłoszenia w innym urzędzie celnym niż urząd łódzki. Ten nowy urząd zazwyczaj oddalony jest kilkaset kilometrów. Złożenie nowego zgłoszenia, choćby systemowo przez agencję rodzimą z Łodzi, i tak wiąże się z koniecznością dowiezienia towaru do tego kolejnego urzędu, aby przedstawić go do dozoru celnego, co podraża koszty transportu i wydłuża drogę celną oraz zmniejsza zysk eksportera.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
1. Czy istnieje urzędowy wykaz dokumentów, który wyklucza dowolność działania celnika, które zobowiązany jest przedłożyć eksporter dokonujący eksportu towarów do Turcji albo Jordanii, gdy którykolwiek z tych krajów jest krajem docelowym albo tranzytowym, których przedłożenie skutkuje uzyskaniem skutecznego dopuszczenia towaru do wywozu w procedurze eksportowej?
2. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 1 proszę o wskazanie dokumentów.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6344 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 8 kwietnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 2022 w sprawie braku możliwości
zgłoszenia do odprawy celnej towaru eksportowanego
w urzędach celnych w Łodzi
Znak sprawy: DC5.8870.447.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 2022 Pana Posła Krzysztofa Habury, w sprawie braku
możliwości zgłoszenia do odprawy celnej towaru eksportowanego w urzędach
celnych w Łodzi, uprzejmie informuję, co następuje.
W następstwie inwazji Rosji na Ukrainę, Unia Europejska („UE”) wprowadziła środki
ograniczające („sankcje”) w celu wsparcia Ukrainy i przeciwdziałania wspieraniu
agresji Rosji na Ukrainę. Wiele z tych środków ma wpływ na pracę organów celnych
UE, importerów i eksporterów.
Aby zapobiec obchodzeniu sankcji, Komisja Europejska opublikowała
zawiadomienie adresowane do podmiotów gospodarczych, importerów
i eksporterów. W zawiadomieniu tym (2022/C 145 I/01) Komisja wskazała, że Unia
Europejska przyjęła kilka pakietów sankcji wobec Federacji Rosyjskiej w związku
z rosyjską wojną agresywną przeciwko Ukrainie, a także wobec Republiki Białorusi
w związku z sytuacją na Białorusi. Wszystkie sankcje muszą być wdrażane
skutecznie zarówno przez właściwe organy, jak i przestrzegane przez podmioty
gospodarcze.
Przepisy sankcyjne przewidują zakaz bezpośredniego oraz pośredniego przywozu
lub wywozu określonych towarów oraz świadomego i umyślnego udziału
w działaniach mających na celu obejście tego zakazu. Zobowiązują one również
państwa członkowskie do karania naruszeń przepisów sankcyjnych.
-- 1 of 3 --
2/3
W związku z ryzykiem obchodzenia sankcji, podmiotom gospodarczym w UE zaleca
się wprowadzenie odpowiednich środków należytej staranności będących
do ich dyspozycji, aby zapobiec obchodzeniu sankcji, na przykład poprzez:
wywóz do państw trzecich, z których towary takie można łatwo przekierować do
Rosji i Białorusi. Szczególną uwagę należy zwrócić na wywóz takich towarów do
krajów Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej („EUG”), w skład której oprócz
Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi wchodzą Republika Armenii, Republika
Kazachstanu i Republika Kirgiska. Towary wprowadzone do obrotu w jednym
państwie EUG znajdują się bowiem w swobodnym obrocie w całej EUG;
przywóz z państw trzecich, do których towary można łatwo przekierować z Rosji
lub Białorusi, w szczególności, gdy kraje te nie stosują ograniczeń
w przywozie z Rosji i Białorusi; dotyczy to w szczególności towarów
przywożonych z innych krajów EUG.
Środki należytej staranności, których wprowadzenie zaleca się eksporterom
i importerom, to m. in. wprowadzenie do umów przywozu i wywozu postanowień
wymagających upewnienia się, że ewentualne przywożone lub wywożone towary
nie są objęte sankcjami. Środki te mogą przykładowo przybrać postać oświadczenia,
że przestrzeganie takiego postanowienia jest zasadniczym elementem umowy, lub
klauzul umownych zobowiązujących importera z państwa trzeciego do tego, aby nie
wywozić danych towarów do Rosji lub Białorusi oraz nie odsprzedawać danych
towarów żadnemu partnerowi handlowemu będącemu stroną trzecią, który nie
podejmie zobowiązania do niewywożenia danych towarów do Rosji ani Białorusi pod
rygorem odpowiedzialności w przypadku dokonania ponownego wywozu tych
towarów do tych krajów.
Artykuł 12 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczące
środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację
na Ukrainie (Dz. U. L 229 z 31.7.2014 ze zm.), stanowi, że zabrania się świadomego i
umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów
określonych w rozporządzeniu. Egzekwowanie takich przepisów należy przede
wszystkim do krajowych organów egzekwowania prawa, tj. m. in. organów
celnych.
W związku z powyższym, podmioty gospodarcze powinny wziąć pod uwagę, że aby
zapobiec obchodzeniu przepisów sankcyjnych, organy celne UE mogą
przeprowadzać bardziej rygorystyczne kontrole, a także mogą żądać
przekonujących dowodów na to, że dane towary - poprzez państwa trzecie - nie są
przywożone z Rosji ani z Białorusi albo nie są wywożone do Rosji lub Białorusi.
Z uwagi na to, że w przypadku Turcji i Jordanii również występuje istotne ryzyko
wykorzystania tych państw w celu obchodzenia sankcji, wywóz do tych państw
(podobnie jak do państw EUG) podlega szczególnej weryfikacji ze strony organów
celnych. W tym zakresie, organy celne mogą w szczególności badać okoliczności
transakcji oraz podmioty w niej uczestniczących.
W związku z powyższym, każdy eksporter wywożący towar objęty sankcjami do
Turcji i Jordanii musi liczyć się z możliwością żądania przez organy celne
-- 2 of 3 --
3/3
dodatkowych wyjaśnień, dokumentów czy wzmożonych kontroli podejmowanych w
celu zapewnienia, że wywożony towar nie zostanie przekierowany do Rosji lub
Białorusi (w zależności od towaru i treści odpowiednich przepisów sankcyjnych).
W świetle powyższych wyjaśnień, odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji
uprzejmie informuje, że nie istnieje urzędowy wykaz dokumentów, których
przedłożenie skutkuje uzyskaniem skutecznego dopuszczenia towaru do wywozu w
procedurze eksportowej.
Zgodnie bowiem z art. 15 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny
(Dz. Urz. UE. L Nr 269, ze zm.), na żądanie organu celnego i w określonym terminie
każda osoba bezpośrednio lub pośrednio uczestnicząca w załatwianiu formalności
celnych lub podlegająca kontrolom celnym dostarcza organom celnym wszelkie
wymagane dokumenty i informacje w odpowiedniej formie, jak również udziela im
wszelkiej pomocy niezbędnej do zakończenia tych formalności lub kontroli.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że podjęto już działania w celu ujednolicenia
postępowania organów celnych w takich sytuacjach, tak pod względem
merytorycznej obsługi zgłoszeń celnych, jak i w zakresie ich obsługi w systemach
informatycznych Krajowej Administracji Skarbowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
-- 3 of 3 --