Interpelacja w sprawie opodatkowania VAT świadczeń przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy oraz zajmowania środków na ich rachunkach bankowych w związku ze spornymi rozliczeniami
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10561 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 21 października 2026 roku
Sprawa: odp. na interpelację poselską w sprawie
opodatkowania VAT świadczeń przekazanych
na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Znak sprawy: DOP6.054.19.2026.CNME
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20217 z 08.10.2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20217 złożoną przez poseł Izabelę Leszczynę
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń przedsiębiorców na rzecz uchodźców
z Ukrainy oraz zajmowania środków na ich rachunkach bankowych w związku
ze spornymi rozliczeniami, informuję, co następuje.
Sprawa dotycząca opodatkowania środków finansowych otrzymywanych z tytułu
pomocy w zakresie zakwaterowania i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy
zapewnianej przez przedsiębiorców i przez obywateli jest znana Ministerstwu
Finansów i na bieżąco analizowana.
Środki te były wypłacane na podstawie przepisów ustawy o pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa1. Ustawa ta
przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych, przyznawanych na
podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług2 wynika, że opodatkowaniu
tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne, co oznacza konieczność
wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, ze zm. − dalej: ustawa o pomocy
2 dalej: VAT
-- 1 of 5 --
2/5
w zamian wynagrodzeniem3. W przypadku gdy korelacja pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym finansowaniem nie występuje, dana czynność nie
podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży czy zysku
nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu, musi zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej4).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych na
podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego5 zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy za
określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady za
opodatkowane VAT. Takie przypadki regulował art. 12 ustawy o pomocy.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego na podstawie
ustawy o pomocy, w tym w zakresie uznania otrzymanych środków finansowych za
wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno być zatem oceniane na
podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich udzielania.
Jednocześnie należy zauważyć, że w przypadku czynności wykonywanych na
podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z JST lub wojewodami
zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy za określonym
wynagrodzeniem na podstawie art. 12 ustawy o pomocy, organy od samego
początku zajmowały stanowisko, zgodnie z którym te transakcje były
opodatkowane podatkiem VAT.
Podatnicy udzielający pomocy obywatelom Ukrainy na podstawie ustawy o pomocy
mogli pozyskiwać informacje dotyczące skutków podatkowych podejmowanych
działań przede wszystkim z treści aktów prawnych publikowanych w Dzienniku
Ustaw. Dodatkowo podatnicy mogli korzystać z informacji udzielanych przez
Krajową Informację Skarbową6 na infolinii lub za pośrednictwem formularza
kontaktowego online7.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa
podatkowego, podatnicy mieli i mają możliwość wystąpienia do Dyrektora KIS
o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, w tym
3 art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz.
1263, ze zm.) – dalej: ustawa o VAT
4 art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT
5 dalej: JST
6 dalej: KIS
7 więcej informacji: tutaj
-- 2 of 5 --
3/5
również w sprawach dotyczących opodatkowania świadczeń wykonywanych na
rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów zawieranych z JST.
Zasady dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane
w art. 14b–14s Ordynacji podatkowej8. Interpretacje takie dają podatnikom
pewność co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę
prawną, o której mowa w art. 14k−14m Ordynacji podatkowej.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora KIS
z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)9. WIS nie tylko
wskazuje podatnikowi właściwą dla danego towaru albo usługi stawkę podatku
VAT, ale również zapewnia odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym
bezpieczeństwo podatkowe transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT10, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej11.
Powyższe dotyczy m.in. przedmiotowego i podmiotowego zakresu stosowania
zwolnień od podatku, czy też stosowania obniżonych stawek podatku. Państwa
członkowskie UE są bezwzględnie związane unijnym katalogiem preferencji.
Nie jest zatem możliwe wprowadzenie ogólnych preferencji w zakresie obniżonych
stawek VAT, czy też zwolnień od VAT, których nie przewidują przepisy unijne. Mając
powyższe na uwadze nie jest rozważane wprowadzenie odrębnych, szczególnych
regulacji w zakresie opodatkowania pomocy humanitarnej, gdyż z obecnych
przepisów o podatku od towarów i usług można określić podatkowo-prawną
sytuację podatników VAT, którzy udzielają w różnych formach pomocy
humanitarnej.
Resort finansów stoi na stanowisku, że polskie przepisy dotyczące podatku VAT,
mające zastosowanie w zakresie świadczenia omawianych usług, są zgodne
z przepisami dyrektywy VAT. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego12 we Wrocławiu z 27.05.2026 r., sygn. I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane,
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu do
8 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.)
9 art. 42a–42i ustawy o VAT
10 dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.)
11 dalej: TSUE
12 dalej: WSA
-- 3 of 5 --
4/5
przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
Skierowanie przez sąd administracyjny pytania prejudycjalnego do TSUE nie
stanowi podstawy prawnej do wstrzymania albo zawieszenia postępowania
egzekucyjnego z urzędu. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji13 nie przyznaje Ministrowi Finansów czy Szefowi KAS
uprawnień w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania
egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., bada z urzędu dopuszczalność
egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania
zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ
egzekucyjny nie jest władny podejmować żadnych działań ingerujących w treść
decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, czy dokonywać
jego weryfikacji. Postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na
którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze.
Odnośnie kwestii zajęcia środków na rachunku bankowym należy wskazać,
że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne
przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku,
a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Przy wyborze środka egzekucyjnego organ musi kierować się nie tylko jego
najmniejszą dolegliwością, ale przede wszystkim efektywnością, przy czym ciężar
wskazania alternatywnego, mniej uciążliwego, a zarazem skutecznego środka
spoczywa na zobowiązanym14.
W tym miejscu należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że:
[...] zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków
egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona
w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych do wysokości należności
podlegających egzekucji. Istotne jest to, że rachunek pozostaje otwarty, a strona może
dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Oceniając
zastosowany w sprawie środek jako najmniej uciążliwy, sądy administracyjne
podkreślają właśnie to uprawnienie korzystne dla zobowiązanego, by nie „zablokować”
całkowicie jego działalności gospodarczej15.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 81 § 4 u.p.e.a., pomimo zajęcia wierzytelności
z rachunku bankowego możliwa jest wypłata na wynagrodzenia za pracę, po
złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata
alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym – tytułu stwierdzającego
obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty, jak również podatku
dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne,
należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia, zgodnie z art. 81 § 5
u.p.e.a.
13 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, ze zm. – dalej: u.p.e.a
14 por. wyrok NSA z 12.05.2026 r. sygn. III FSK 1317/25
15 por. wyrok NSA z 06.05.2021 r. sygn. III FSK 3404/21
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --