Interpelacja w sprawie utworzenia ośrodka dziennego pobytu dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami na terenie pow. rypińskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20216
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie utworzenia ośrodka dziennego pobytu dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami na terenie pow. rypińskiego
Zgłaszający: Iwona Hartwich
Data wpływu: 05-10-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwrócili się rodzice dzieci i młodzieży uczęszczających do Zespołu Szkół nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Rypinie, przedstawiając problem braku wystarczającego wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami po zakończeniu przez nie edukacji.
Jak wskazują rodzice, ukończenie szkoły, najczęściej około 24. roku życia, dla wielu młodych osób z niepełnosprawnościami oznacza jednocześnie utratę miejsca, które przez lata zapewniało im codzienną opiekę, zajęcia terapeutyczne, kontakt z innymi ludźmi oraz specjalistyczne wsparcie.
Problem w szczególnym stopniu dotyczy osób z niepełnosprawnościami wymagających intensywnego i stałego wsparcia. Część z nich porusza się na wózkach, nie komunikuje się werbalnie, nie jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życia codziennego i wymaga pomocy drugiej osoby, niekiedy w formule indywidualnej – jeden opiekun na jednego podopiecznego.
Według informacji przekazanych przez rodziców liczba miejsc dostępnych obecnie na terenie powiatu rypińskiego nie odpowiada rzeczywistym potrzebom. Funkcjonujące placówki nie zawsze mogą przyjąć osoby wymagające szczególnie intensywnej opieki. W konsekwencji po zakończeniu edukacji część dorosłych osób z niepełnosprawnościami pozostaje w domach, a pełny ciężar całodobowej opieki ponownie przejmują ich rodziny. Rodzice zwracają także uwagę na konsekwencje tej sytuacji dla opiekunów. Wielu z nich przez lata ograniczało lub całkowicie rezygnowało z aktywności zawodowej i społecznej, aby zapewnić swoim dzieciom niezbędną opiekę. Wraz z upływem czasu sami stają się starsi i coraz częściej obawiają się, kto zapewni ich dorosłym dzieciom właściwe wsparcie w przyszłości.
Z inicjatywy rodzin pojawiła się propozycja utworzenia na terenie powiatu rypińskiego ośrodka dziennego pobytu dla około 30-40 dorosłych osób z niepełnosprawnościami, z możliwością jego dalszej rozbudowy. Placówka miałaby być pozbawiona barier architektonicznych, dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach oraz zapewniać codzienną opiekę, zajęcia terapeutyczne i wsparcie dostosowane do indywidualnych potrzeb każdego podopiecznego. Rodzice deklarują gotowość do udziału w rozmowach i konsultacjach związanych z powstaniem takiego miejsca. Jednocześnie wskazują, że realizacja przedsięwzięcia wymaga zaangażowania środków wykraczających poza możliwości samych rodzin i lokalnej społeczności.
Problem przedstawiony przez rodziców z powiatu rypińskiego pokazuje, jak ważne jest zapewnienie ciągłości wsparcia również po zakończeniu edukacji. Dla osób wymagających stałej pomocy możliwość uczestniczenia w zajęciach, pozostawania w kontakcie społecznym oraz korzystania z profesjonalnej opieki ma zasadnicze znaczenie dla ich codziennego funkcjonowania, a dla ich rodzin może stanowić istotne odciążenie w wieloletniej opiece.
Zwracam się zatem z prośbą o szczegółową informację dotyczącą możliwości wsparcia opisanej inicjatywy oraz dostępnych źródeł jej finansowania. Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej widzi możliwość wsparcia utworzenia na terenie powiatu rypińskiego ośrodka dziennego pobytu przeznaczonego dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami wymagających znacznego lub stałego wsparcia?
2. Z jakich obecnie dostępnych programów lub funduszy samorząd powiatu rypińskiego albo właściwa gmina mogłyby ubiegać się o środki na budowę, adaptację i wyposażenie takiej placówki?
3. Czy możliwe jest finansowanie takiego przedsięwzięcia w ramach programu „Centra opiekuńczo-mieszkalne“ albo innych programów finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego?
4. Czy ministerstwo planuje kolejne nabory umożliwiające finansowanie utworzenia nowych placówek, a nie wyłącznie ich późniejszego funkcjonowania? Jeżeli tak, w jakim terminie można spodziewać się ogłoszenia takich naborów?
5. Jakie warunki lokalowe, kadrowe oraz organizacyjne musiałaby spełniać planowana placówka, aby mogła ubiegać się o środki pozostające w dyspozycji ministerstwa lub Funduszu Solidarnościowego?
6. Czy istnieje możliwość objęcia samorządu powiatu rypińskiego wsparciem merytorycznym ministerstwa lub właściwego wojewody w zakresie przygotowania koncepcji oraz wniosku o dofinansowanie takiego ośrodka?
7. Czy ministerstwo prowadzi analizę zapotrzebowania na miejsca dziennego pobytu dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami kończących edukację, w szczególności osób wymagających wysokiego poziomu wsparcia oraz czy przewidywane są działania mające zwiększyć dostępność tego rodzaju placówek w mniejszych powiatach?
Z poważaniem Iwona Hartwich
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10596 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.587.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20216 Pani Posłanki Iwony Hartwich, w sprawie
utworzenia ośrodka dziennego pobytu dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami na
terenie pow. rypińskiego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz.
639 z późn. zm.) dzienny dom pomocy jest ośrodkiem wsparcia, czyli jednostką
organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu, powoływaną, a następnie prowadzoną
przez samorząd gminny.
Jest to ośrodek, który w zależności od potrzeb zapewnia usługi opiekuńcze, specjalistyczne
usługi opiekuńcze lub posiłek osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych
potrzeb życiowych. Pełną ofertę usług w tych ośrodkach oraz typ ich odbiorców ustalają
gminy w zależności od lokalnych potrzeb.
Art. 17 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że prowadzenie i zapewnienie
miejsc w ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym i kierowanie do nich osób wymagających
opieki jest zadaniem własnym gminy. Oznacza to, że tworzenie i prowadzenie dziennych
domów pomocy finansowane jest z budżetu gminy. Należy również zaznaczyć, że to do
samorządu należy decyzja o utworzeniu ośrodka oraz określeniu zakresu jego działalności.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada oferty dla samorządów, która
umożliwiałaby finansowanie zadań inwestycyjnych związanych z budową czy
przekształcaniem obiektów z przeznaczeniem na dzienne domy pomocy z budżetu państwa.
Jednocześnie w części 83 w poz. 45 ustawy budżetowej na rok 2026 r. na dofinansowanie
zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego zaplanowano 710 000 tys. zł na
wydatki majątkowe. Oznacza to, że wojewoda - na podstawie wniosku jednostki samorządu
terytorialnego - może rozważyć skierowanie wniosku o dofinansowanie z tej pozycji
rezerwy celowej bezpośrednio do Ministra Finansów (Minister Rodziny i Polityki Społecznej
nie dysponuje poz. 45 rezerwy celowej).
Niezależnie od tego jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o środki na
utworzenie ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi (środowiskowy dom
samopomocy lub klub samopomocy), którego prowadzenie jest zadaniem zleconym gminom
i powiatom z zakresu administracji rządowej, finansowanym ze środków budżetu państwa.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stale poszerza dostępność usług świadczonych
w środowiskowych domach samopomocy, także w odniesieniu do osób wymagających
wzmożonej opieki, rozwijając sieć ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Corocznie na ten cel przekazywane są środki rezerwy celowej budżetu państwa. Minister
każdorazowo określa priorytety, którymi kieruje się przy ich podziale w danym roku.
O środki z rezerwy celowej budżetu państwa na rozwój ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi mogą ubiegać się jedynie te jednostki samorządu
terytorialnego, które dokonały na swoim terenie diagnozy potrzeb w tym zakresie. Wniosek
powinien zostać skierowany do właściwego wojewody. W przypadku pozytywnego
rozpatrzenia wniosku wojewoda uwzględnia wskazane środki w zbiorczym
zapotrzebowaniu z województwa i przekazuje je do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, który podejmuje w tej sprawie ostateczną decyzję i dzieli ich kwotę między
poszczególne zadania kierując się zasadami racjonalnego wydatkowania środków
publicznych.
Stosowne zapotrzebowanie do podziału rezerwy w 2027 r. zbierane będzie w grudniu br.
za pośrednictwem wydziałów polityki społecznej urzędów wojewódzkich.
Oprócz rozwiązań realizowanych w ramach ustawy o pomocy społecznej należy wspomnieć
o finansowanych z Funduszu Solidarnościowego (FS) centrach opiekuńczo-mieszkalnych
(COM) oraz tworzonych i finansowanych w ramach programu Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych „Wspomaganych Społecznościach
Mieszkaniowych” (WSM).
Podstawę prawną Programu „Centra Opiekuńczo-Mieszkalne” stanowi art. 7 ust. 5 ustawy
o Funduszu Solidarnościowym. Program jest realizowany na podstawie kolejnych edycji
ogłaszanych w 2019 r., 2021 r., 2023 r., 2024 r. oraz 2025 r. w dwóch modułach - modułu
I dotyczy fazy tworzenia COM, a moduł II obejmuje ich funkcjonowanie. Głównym
założeniem programu jest stworzenie jednostkom samorządu terytorialnego szczebla
gminnego i powiatowego warunków pozwalających na zapewnienie funkcjonowania
placówek pobytu dziennego lub całodobowego dla osób z niepełnosprawnościami.
Na 30 września 2026 r. w Polsce działało 100 Centrów Opiekuńczo-Mieszkalnych, które
oferowały 1 986 miejsc, w tym 1 201 miejsc w ramach pobytu dziennego oraz 785 miejsc
w ramach pobytu całodobowego. Pozostałe 39 COM znajduje się na etapie inwestycyjnym.
Planowane otwarcie powstających COM nastąpi do 2028 r.
Realizacja programu ma pozwolić na zapewnienie warunków do niezależnego życia
i funkcjonowania dorosłym osobom z niepełnosprawnościami, legitymującym się
orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo
orzeczeniem traktowanym na równi, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z
2026 r. poz. 884). Cel ten ma zostać spełniony dzięki udostępnieniu miejsc pobytu
całodobowego i dziennego, zapewniających usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi
opiekuńcze dostosowane do potrzeb i możliwości mieszkańców Centrów, ukierunkowane
na rozwijanie ich samodzielności i umożliwianie im prowadzenia niezależnego życia.
Od 1 stycznia br. wszystkie COM mogą działać na jednolitych warunkach. Nowy
ujednolicony program ogłoszono 19 grudnia 2025 r. Stwarza on warunki dla COM
utworzonych w ramach realizacji ww. Modułu I do ich prowadzenia przez minimum 10 lat
licząc od dnia otwarcia Centrum, a tym samym zrównując okres prowadzenia COM
z warunkami określonym w tym zakresie w edycjach Programu na rok 2023 i 2024.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W 2026 r. zwiększono dofinansowanie na funkcjonowanie COM ze środków z Funduszu
Solidarnościowego:
— w zakresie usług pobytu całodobowego do nie więcej niż 6000 zł miesięcznie na
jednego mieszkańca centrum (zwiększenie o 1000 zł miesięcznie);
— w zakresie usług pobytu dziennego do nie więcej niż 27 zł za godzinę pobytu na jednego
mieszkańca Centrum (zwiększenie o 5 zł za godzinę).
Ponadto, dwa ważne dla środowiska osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin programy
wspierające mieszkalnictwo realizuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (PFRON).
Jeden z nich umożliwia powstawanie infrastruktury mieszkaniowej dla osób z ciężkimi
niepełnosprawnościami. Drugi wspiera mieszkańców utworzonych WSM zapewniając im
dostęp do usług wspomagających dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb.
Celem programu „S – A – M!” Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe jest stworzenie
infrastruktury WSM zapewniającej niezależność osobom z niepełnosprawnościami
w zakresie stylu życia i codziennych czynności. WSM mają jednocześnie umożliwiać
świadczenie całodobowych usług wspomagających dostosowanych do indywidualnych
potrzeb mieszkańców, przy czym mają to być osoby ze znacznym stopniem
niepełnosprawności, których potrzebę wsparcia określono w decyzji ustalającej poziom
potrzeby wsparcia w przedziale od 70-100 punktów w przyjętej skali.
Koncepcja programu uwzględnia potrzeby wszystkich osób ze znacznym stopniem
niepełnosprawności, które powinny mieszkać w niewielkich społecznościach, w spokojnym
otoczeniu zbliżonym do warunków domowych. Kluczowym założeniem programu jest
budowa wspomaganych społeczności mieszkaniowych dla maksymalnie 12 osób
z podziałem na minimum 2 zespoły mieszkalne, co ma zagwarantować mieszkańcom
komfort i bezpieczeństwo. Dotychczas przeprowadzono dwie tury naboru wniosków.
W ramach pierwszej wyłoniono 23 organizacje, a w ramach drugiej 27.
Szczegółowe informacje, regulaminy naboru wniosków dla organizacji pozarządowych oraz
standardy architektoniczne placówek są dostępne na portalu informacyjnym PFRON pod
adresem: (https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-
zadania-real/samodzielnosc-aktywnosc-mobilnosc-wspomagane-spolecznosci-
mieszkaniowe/
Programem uzupełniającym SAM WSM jest przyjęty w październiku 2025 r. program
„Wsparcie mieszkańców Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych”. W jego ramach
PFRON będzie dofinansowywał świadczenie mieszkańcom WSM usług wspomagających
dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb, które zapewnią im godne funkcjonowanie,
samodzielność i niezależność. Zapisy programu wypracowano we współpracy
z organizacjami pozarządowymi, które budowały WSM w ramach dedykowanej grupy
roboczej.
W obecnej formule WSM realizują postanowienia Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych umożliwiając mieszkańcom decydowanie o swoich potrzebach i wybór
niezbędnych im usług wspomagających, przy zachowaniu ponoszenia przez osoby
z niepełnosprawnościami oraz organizacje pozarządowe zarządzające tymi placówkami
wydatków na utrzymanie mieszkań analogicznie, jak w przypadku każdego mieszkańca
innych wspólnot mieszkaniowych.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Beneficjentami programu mogą być organizacje pozarządowe, które stworzyły
infrastrukturę umożliwiającą świadczenie usługi WSM w ramach programu „S – A – M!”
WSM. Beneficjent może uzyskać miesięczne dofinansowanie na mieszkańca WSM od 4200
zł. Kwota ta może ulec zwiększeniu o 360 zł za każdy punkt powyżej 70 punktów w decyzji
ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydanej dla danego mieszkańca WSM (maksymalnie
15 000 zł miesięcznie). Dofinansowanie przeznacza się na świadczenie usług
wspomagających. Beneficjent może przeznaczyć 10% dofinansowania na koszty
administracyjne związane z zapewnianiem usług wspomagających. Nabór wniosków do
programu „Wsparcie mieszkańców WSM” uruchomiono 12 lutego br. Nabór wniosków
o dofinansowanie prowadzony jest w trybie ciągłym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --