Interpelacja w sprawie założeń Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 (PPKR 2028-2034) i drastycznego zmniejszenia alokacji dla woj. świętokrzyskiego oraz likwidacji wsparcia dla Makroregionu Polski Wschodniej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20198
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie założeń Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 (PPKR 2028-2034) i drastycznego zmniejszenia alokacji dla woj. świętokrzyskiego oraz likwidacji wsparcia dla Makroregionu Polski Wschodniej
Zgłaszający: Krzysztof Lipiec, Andrzej Kryj
Data wpływu: 02-10-2026
Szanowna Pani Minister,
w dniach 14-16 września 2026 r. w Płocku odbyło się posiedzenie Konwentu Marszałków Województw RP, podczas którego przedstawiła Pani informacje o stanie prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034, dokumentem który w nowej perspektywie finansowej UE zastąpi dotychczasowe programy krajowe i regionalne.
Z informacji przedstawionych marszałkom oraz z przekazanych dokumentów wynika, co budzi najwyższy niepokój samorządu województwa świętokrzyskiego:
1. Zaproponowana została metoda podziału środków między województwa, która w sposób nieuzasadniony preferuje regiony zamożniejsze, w tym tzw. regiony przejściowe o PKB per capita 75-100% średniej unijnej oraz region warszawski stołeczny, kosztem regionów słabiej rozwiniętych.
2. Zgodnie z tą propozycją województwu świętokrzyskiemu przypadłoby 1 329 234 189 euro, tj. o 127 013 663 euro (ok. 550 mln zł) mniej niż w obecnej perspektywie finansowej 2021-2027, co oznacza spadek o ok. 9%. Następuje to w sytuacji, gdy łączna pula środków na 16 rozdziałów regionalnych PPKR ma wzrosnąć z 33,5 mld euro do 35 mld euro, a alokacje dla województwa mazowieckiego, pomorskiego i wielkopolskiego oraz regionu warszawskiego stołecznego mają wzrosnąć odpowiednio o 43%, 18%, 10% i aż 94%.
3. PPKR 2028-2034 nie zawiera odrębnego rozdziału dedykowanego wsparciu Makroregionu Polski Wschodniej. Oznacza to, że po raz pierwszy od trzech kolejnych perspektyw finansowych Unii Europejskiej, województwa tego makroregionu - w tym świętokrzyskie, nadal charakteryzujące się niższymi niż średnia krajowa wskaźnikami rozwoju społeczno-gospodarczego oraz postępującą depopulacją - nie będą miały tego dodatkowego źródła wsparcia. Preferencyjne traktowanie przewidziano wyłącznie dla regionów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą.
4. Brak jest jasnej deklaracji MFiPR co do utrzymania dotychczasowej praktyki współfinansowania z budżetu państwa części wkładu własnego beneficjentów we wszystkich 16 rozdziałach regionalnych. Jednocześnie sygnalizowane jest, że wsparcie takie mogłoby zostać skierowane do samorządów lokalnych w regionach przejściowych (dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie, pomorskie). Rodzi to uzasadnioną obawę ograniczenia tego instrumentu kosztem regionów słabiej rozwiniętych. Dla województwa świętokrzyskiego wartość tego wsparcia w programie Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021-2027 wynosi obecnie ok. 53,6 mln euro (ok. 230 mln zł).
5. Zapowiadane są istotne ograniczenia możliwości finansowania przez samorząd województwa kluczowych dla mieszkańców inwestycji m.in. w obszarach infrastruktury ochrony zdrowia, dróg wojewódzkich oraz centrów usług społecznych.
Sejmik Województwa Świętokrzyskiego, działając w imieniu regionalnej wspólnoty samorządowej oraz w wykonaniu ustawowego zadania polegającego na prowadzeniu polityki rozwoju regionalnego, przyjął stanowisko wyrażające stanowczy sprzeciw wobec przedstawionych założeń.
Realizacja tej propozycji w połączeniu z niepewnością co do współfinansowania wkładu własnego oznacza dla świętokrzyskiego realny ubytek ponad 780 mln zł i grozi pogłębieniem dystansu rozwojowego i utrudni realizację celów Strategii Rozwoju Województwa Świętokrzyskiego 2030+.
W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie obiektywne, mierzalne kryteria i wskaźniki społeczno-gospodarcze legły u podstaw zaproponowanej metody podziału alokacji regionalnych w PPKR 2028-2034, która skutkuje 9-procentowym spadkiem alokacji dla woj. świętokrzyskiego przy jednoczesnym 94-procentowym wzroście dla regionu warszawskiego stołecznego i 43-procentowym dla woj. mazowieckiego? Proszę o udostępnienie pełnej metodologii i arkusza kalkulacyjnego podziału.
2. Czy Pani Minister potwierdza przedstawione na Konwencie Marszałków w Płocku kwoty alokacji, w szczególności kwotę 1 329 234 189 euro dla województwa świętokrzyskiego? Jeśli tak, w jaki sposób jest to zgodne z zasadą spójności i wyrównywania szans rozwojowych, będącą fundamentem Polityki Spójności UE?
3. Dlaczego w projekcie PPKR 2028-2034 zrezygnowano z odrębnego rozdziału dla Makroregionu Polski Wschodniej? Czy ministerstwo dokonało analizy skutków tej decyzji dla regionów o trwałych barierach rozwojowych, takich jak depopulacja i niski poziom PKB, w tym dla woj. świętokrzyskiego? Czy MFiPR rozważa przywrócenie tego instrumentu?
4. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zagwarantuje utrzymanie mechanizmu współfinansowania z budżetu państwa wkładu własnego beneficjentów we wszystkich 16 rozdziałach regionalnych PPKR 2028-2034, co najmniej na poziomie obecnej perspektywy? Proszę o jednoznaczną deklarację, w tym w odniesieniu do kwoty 53,6 mln euro dla woj. świętokrzyskiego.
5. Czy prawdą jest, że w rozdziałach regionalnych PPKR 2028-2034 planowane jest wprowadzenie istotnych ograniczeń lub wykluczeń w finansowaniu inwestycji w infrastrukturę ochrony zdrowia, drogi wojewódzkie oraz centra usług społecznych? Jeśli tak, proszę o wskazanie podstawy prawnej i merytorycznej tych ograniczeń oraz o wskazanie alternatywnych źródeł finansowania tych zadań dla samorządów województw.
6. Jakie działania zamierza podjąć MFiPR w odpowiedzi na Stanowisko Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego i analogiczne stanowiska innych sejmików Polski Wschodniej? Czy przedstawiona w Płocku propozycja podziału jest ostateczna, czy też podlega dalszym negocjacjom? Na jakim etapie i w jakiej formie samorządy województw będą mogły realnie wpłynąć na jej kształt przed rozpoczęciem negocjacji z Komisją Europejską?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Jacek Karnowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7001 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 27 października 2026 r.
znak sprawy: DSR-IVa.054.2.2026.WŚ
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy odpowiedzi na interpelację nr 20198 Panów Posłów Krzysztofa Lipca
i Andrzeja Kryja
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację dotyczącą wysokości alokacji dla województwa
świętokrzyskiego na lata 2028-2034 oraz przyszłości programu Polska Wschodnia
przedstawiam następujące informacje.
Zaprezentowana podczas Konwentu Marszałków 15 września br. w Płocku
propozycja podziału alokacji pomiędzy regiony była jedną z kilku wstępnych
koncepcji analizowanych obecnie przez Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej i nie przesądza o ostatecznym podziale środków pomiędzy
województwa. Propozycja miała charakter roboczy i została zaprezentowana jako
punkt wyjścia rozpoczynający dyskusję z regionami. Od tego czasu poszczególne
regiony zgłaszają do Ministerstwa swoje stanowiska, uwagi oraz propozycje.
W trakcie ww. prezentacji Ministerstwo zwróciło się do Konwentu z prośbą
o wypracowanie i przekazanie do końca października br. własnej propozycji
podziału alokacji regionalnych.
Mając na uwadze powyższe, informuję, że na obecnym etapie nie został przyjęty
ostateczny algorytm podziału alokacji regionalnych, a wariant zaproponowany
na Konwencie nie przesądza o wysokości środków, którymi dysponować będą
poszczególne województwa.
Dostrzegamy wyzwania i problemy rozwojowe, z którymi mierzy się
województwo świętokrzyskie, jak również pozostałe regiony.
Przekazywane przez samorządy stanowiska i uwagi stanowią wartościowy wkład,
który ukazuje perspektywę regionalną, a także uwarunkowania i bariery
rozwojowe, z którymi mierzą się poszczególne województwa. Dokładamy starań,
-- 1 of 3 --
2
aby kwestie te w jak największym stopniu były uwzględnione w dalszych pracach
nad podziałem środków.
Wsparcie dla województw makroregionu Polski Wschodniej będzie
kontynuowane w ramach przygotowywanego PPKR, dostosowanego do nowej
architektury polityki spójności proponowanej przez Komisję Europejską.
Podejście to zakłada realizację wsparcia terytorialnego w sposób bardziej
zintegrowany – poprzez jeden kompleksowy dokument programowy obejmujący
zarówno wymiar krajowy, jak i regionalny.
Pracujemy nad tym, aby w tym jednym Planie odpowiedzieć na kluczowe
wyzwania Polski związane z jej konkurencyjnością międzynarodową, spójnością
wewnętrzną, transformacją energetyczną, odpornością i bezpieczeństwem.
W przygotowywanych Założeniach do PPKR przewidujemy ponadto szereg
instrumentów odpowiadających na szczególne potrzeby województw Polski
Wschodniej. Obejmują one zarówno wsparcie regionów słabiej rozwiniętych
ukierunkowane na wzmacnianie rozwoju gospodarczego, rynku pracy, edukacji
oraz dostępności transportowej, jak również dedykowane działania na rzecz
obszarów położonych przy zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, służące
wzmacnianiu odporności społeczno-gospodarczej, bezpieczeństwa oraz
ograniczaniu negatywnych skutków wojny w Ukrainie.
Ponadto, w odniesieniu do wschodnich regionów przygranicznych Polska
od 2025 r. aktywnie zabiega na forum UE o uwzględnienie ich szczególnych
potrzeb wynikających z uwarunkowań rozwojowych i bezpieczeństwa. Działania
te przyczyniły się do przygotowania przez Komisję Europejską Komunikatu
dotyczącego wschodnich regionów przygranicznych UE, wskazującego kierunki
wsparcia m.in. w zakresie bezpieczeństwa, odporności, rozwoju gospodarczego,
łączności i sytuacji demograficznej. Równolegle, w negocjacjach dotyczących
przyszłych ram finansowych UE, Polska postuluje zapewnienie dodatkowego
wsparcia dla tych regionów, w tym korzystniejszych warunków finansowania,
tj. wyższy poziom zaliczek, dodatkowe środki czy wyższy poziom dofinansowania
ze środków unijnych.
Na tak wczesnym etapie programowania PPKR nie można w żadnym zakresie
ocenić skali i zakresu ewentualnego zaangażowania środków budżetu państwa
w finansowanie rozdziałów regionalnych. Skala i zakres będą wypadkową między
innymi takich czynników jak: ostateczny kształt rozdziałów regionalnych,
struktura przedmiotowa i podmiotowa wsparcia, zróżnicowanie potencjału
wnioskodawców do finansowania wkładu krajowego w oparciu o środki własne
lub inne środki zewnętrzne. Nie bez znaczenia jest też cały system przepływów
finansowych w odniesieniu do PPKR, co do którego kształtu nie zapadły
ostateczne przesądzenia.
Pragnę jednak zapewnić, że Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
prowadzi z Ministerstwem Finansów rozmowy co do współfinansowania
-- 2 of 3 --
3
z budżetu państwa części wkładu krajowego w odniesieniu do zakresu PPKR,
który będzie zarządzany z poziomu regionalnego.
W rozdziałach regionalnych planowane są interwencje m.in. w infrastrukturę
ochrony zdrowia, drogi wojewódzkie czy centra usług społecznych. Obszary te
mają kluczowe znaczenie dla wzmacniania spójności terytorialnej i dostępności
usług publicznych, dlatego kluczowe jest ich wdrażanie z poziomu regionalnego.
Jednocześnie, inwestycje te wymagają ścisłej koordynacji z działaniami
planowanymi na szczeblu krajowym.
Przykładem inwestycji wymagających koordynacji jest dalsze wsparcie tworzenia
i rozwoju Centrów Usług Społecznych. Podobnie inwestycje infrastrukturalne
w ochronie zdrowia powinny być powiązane z działaniami zwiększającymi
efektywność systemu oraz ukierunkowane na kluczowe świadczenia i podmioty
poprawiające dostęp do opieki zdrowotnej. Istotnym elementem polityki rozwoju
terytorialnego pozostaje również wsparcie połączeń regionalnych i lokalnych,
transportu publicznego oraz ograniczania wykluczenia transportowego,
zwłaszcza na obszarach wiejskich i w małych miastach. Inwestycje transportowe
będą jednocześnie wspierać rozwój regionów słabiej rozwiniętych, miejskich
obszarów funkcjonalnych i terenów przygranicznych, zwiększając spójność
terytorialną i dostępność usług publicznych.
Wypracowanie odpowiedniej demarkacji oraz zasad współpracy między poziomem
krajowym i regionalnym jest obecnie przedmiotem prac nad przygotowaniem
rozdziałów PPKR.
Ministerstwo analizuje uwagi zgłaszane przez wszystkie województwa, w tym
regiony Polski Wschodniej. Należy przy tym podkreślić, że propozycje przedstawiane
przez poszczególne samorządy są często rozbieżne, a niekiedy wzajemnie sprzeczne.
Wypracowanie rozwiązania uwzględniającego zróżnicowane potrzeby rozwojowe
regionów przy ograniczonej puli środków wymaga zatem zachowania równowagi
pomiędzy oczekiwaniami poszczególnych województw, a celami polityki spójności.
Oczekujemy także na propozycję metodologii podziału środków przygotowywaną
przez Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego na zlecenie Konwentu
Marszałków Województw RP.
Możliwie szybkie wypracowanie uzgodnień w zakresie podziału środków pomiędzy
regiony będzie sprzyjać sprawnej realizacji kolejnych etapów prac nad PPKR.
Z poważaniem
wz. Ministra
Jacek Karnowski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --