Interpelacja w sprawie podstaw prawnych i zakresu badań profilaktycznych zawodowych kuratorów sądowych korzystających z pojazdów prywatnych do celów służbowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20174
do ministra sprawiedliwości
w sprawie podstaw prawnych i zakresu badań profilaktycznych zawodowych kuratorów sądowych korzystających z pojazdów prywatnych do celów służbowych
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 30-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
przedstawiciele środowiska kuratorów sądowych zwrócili moją uwagę na powstałe w praktyce wątpliwości dotyczące zasad kierowania zawodowych kuratorów sądowych, korzystających z samochodów prywatnych przy wykonywaniu obowiązków terenowych, na badania związane z kierowaniem pojazdami.
Wątpliwości dotyczą w szczególności rozgraniczenia między profilaktyczną opieką zdrowotną nad pracownikami wynikającą z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, dalej jako K.p., a szczególnymi wymaganiami dotyczącymi kierowców wykonujących przewóz drogowy, wynikającymi z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, dalej jako u.t.d. Istotne znaczenie ma również sposób interpretowania w tym kontekście art. 14 ust. 5a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych, dalej jako u.k.s. Zgodnie z art. 14 ust. 5a u.k.s., w przypadkach wymagających używania pojazdu prywatnego do celów służbowych, w szczególności w razie trudności w przemieszczaniu się z wykorzystaniem środków komunikacji publicznej, zawodowemu kuratorowi sądowemu przyznaje się ryczałt na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów służbowych.
Regulacja ta odnosi się zatem do używania pojazdu prywatnego jako środka umożliwiającego realizację obowiązków służbowych. Nie określa natomiast zasad wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ani odrębnych wymagań zdrowotnych związanych z prowadzeniem pojazdu. Jednocześnie zawodowy kurator sądowy, jako pracownik, podlega profilaktycznej opiece zdrowotnej na zasadach określonych w art. 229 K.p. Rzeczywiste warunki wykonywania pracy, w tym okoliczność korzystania z samochodu przy realizacji obowiązków służbowych, mogą mieć znaczenie dla treści skierowania na badania oraz dla ustalenia przez lekarza medycyny pracy zakresu niezbędnych badań i konsultacji.
Odrębną regulację zawiera jednak u.t.d. Zgodnie z art. 39j ust. 1 u.t.d. badaniom lekarskim określonym w tym przepisie podlega „kierowca wykonujący przewóz drogowy“, a celem tych badań jest stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Analogicznie art. 39k ust. 1 u.t.d. przewiduje wobec kierowcy wykonującego przewóz drogowy badania psychologiczne. Powstaje zatem wątpliwość, jakie kryteria prawne powinny decydować o zakwalifikowaniu pracownika do każdego z tych reżimów oraz jakie konsekwencje dla badań profilaktycznych powinien wywoływać sam fakt posługiwania się samochodem przy wykonywaniu zasadniczo innych obowiązków zawodowych. W przypadku zawodowych kuratorów sądowych problem ma szczególne znaczenie z uwagi na terenowy charakter znacznej części ich pracy. Samochód służy przede wszystkim dotarciu do miejsca wykonywania wywiadu środowiskowego, dozoru, nadzoru lub innej czynności wynikającej z ustawowych zadań kuratora.
W przedstawionych ministerstwu opiniach prawnych wskazywano, że fakt korzystania z pojazdu powinien być przedstawiany lekarzowi medycyny pracy zgodnie z rzeczywistymi warunkami wykonywania pracy, a lekarz może – stosownie do swojej wiedzy i indywidualnej oceny – określić potrzebę wykonania dodatkowych badań. Jednocześnie podnoszono wątpliwość co do istnienia podstawy prawnej do automatycznego utożsamiania korzystania z samochodu przy wykonywaniu pracy terenowej z wykonywaniem pracy na stanowisku kierowcy. Wątpliwości te wymagają rozważenia również w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 20 września 2023 r., sygn. III PSKP 46/22, Sąd Najwyższy odniósł się do relacji między badaniami lekarskimi i psychologicznymi kierowców wykonywanymi na podstawie przepisów u.t.d., a badaniami profilaktycznymi wynikającymi z przepisów prawa pracy. W uzasadnieniu orzeczenia rozróżniono sytuację kierowców objętych szczególną regulacją transportową od pracowników zatrudnionych na innych stanowiskach, którzy kierują samochodem w ramach wykonywania obowiązków zawodowych. Pomocnicze znaczenie może mieć również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. III PSKP 4/21. Orzeczenie to nie dotyczyło badań profilaktycznych, lecz czasu pracy pracownika mobilnego. Sąd Najwyższy wskazał jednak na potrzebę uwzględnienia charakteru pracy wymagającej przemieszczania się oraz na brak zasadniczego znaczenia rodzaju środka transportu dla oceny przejazdu jako elementu wykonywania pracy.
Na tle powyższych regulacji i orzecznictwa wymaga zatem wyjaśnienia, gdzie przebiega granica między uwzględnieniem prowadzenia pojazdu jako jednego z faktycznych elementów warunków pracy, podlegającego ocenie lekarza medycyny pracy, a zastosowaniem szczególnego reżimu prawnego odnoszącego się do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Istotne jest również ustalenie znaczenia przypisywanego stanowisku Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 8 listopada 2012 r., znak GNP-433-023-159-1/12, które jest powoływane w dyskusji dotyczącej badań osób korzystających z samochodów przy wykonywaniu obowiązków służbowych. Powstaje pytanie zarówno o charakter prawny tego stanowiska, jak i zakres, w jakim może ono wpływać na obowiązki pracownika i pracodawcy. Wątpliwości nabierają dodatkowego znaczenia wobec stanowiska Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji wyrażonego w sprawie DWOiP-IV.5050.22.2026. W odpowiedzi z dnia 28 sierpnia 2026 r. departament podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, jednocześnie wskazując, że ma ono charakter opinii departamentu i nie może być uznane za wiążące. W sprawie dotyczącej zakresu obowiązków pracowniczych, profilaktycznej ochrony zdrowia oraz możliwości występowania odmiennej praktyki w poszczególnych sądach zasadne jest zatem wyjaśnienie stanowiska ministra sprawiedliwości oraz podstaw prawnych przyjmowanej wykładni. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Jakie przepisy i kryteria prawne decydują o zakresie badań profilaktycznych zawodowego kuratora sądowego, który przy wykonywaniu czynności terenowych prowadzi prywatny samochód? W szczególności proszę o wskazanie, jakie znaczenie dla zakresu badań ma częstotliwość korzystania z pojazdu oraz charakter wykonywanych czynności służbowych.
2. Jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby pracownik zatrudniony na stanowisku zawodowego kuratora sądowego mógł zostać objęty reżimem badań określonym w art. 39j lub art. 39k u.t.d.? Czy samo prowadzenie samochodu w celu dotarcia do miejsca wykonywania czynności terenowej jest wystarczające do zastosowania tych przepisów, a jeżeli tak – na jakiej podstawie prawnej?
3. Jak ministerstwo określa wzajemną relację między badaniami profilaktycznymi przeprowadzanymi na podstawie art. 229 K.p., a badaniami lekarskimi i psychologicznymi przewidzianymi w art. 39j i art. 39k u.t.d.? W szczególności proszę o wskazanie kryteriów pozwalających odróżnić pracownika, dla którego prowadzenie samochodu jest jednym z elementów warunków wykonywania innego rodzaju pracy, od osoby wykonującej pracę na stanowisku kierowcy.
4. Jakie znaczenie dla stanowiska ministerstwa ma wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2023 r., sygn. III PSKP 46/22, w szczególności zawarte w jego uzasadnieniu rozróżnienie między szczególnym reżimem badań wynikającym z u.t.d., a badaniami profilaktycznymi pracowników zatrudnionych na innych stanowiskach i kierujących samochodami w ramach obowiązków zawodowych?
5. Jakie skutki prawne dla zakresu badań profilaktycznych zawodowego kuratora sądowego wywołuje zawarcie umowy o używanie pojazdu prywatnego do celów służbowych oraz przyznanie ryczałtu, o którym mowa w art. 14 ust. 5a u.k.s.? Czy ministerstwo wiąże z którymkolwiek z tych zdarzeń zmianę kwalifikacji rodzaju wykonywanej pracy lub dodatkowe obowiązki dotyczące badań? Jeżeli tak, proszę o wskazanie podstawy prawnej.
6. Jaki charakter prawny ministerstwo przypisuje stanowisku Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 8 listopada 2012 r., znak GNP-433-023-159-1/12, i w jakim zakresie stanowisko to jest wykorzystywane przy interpretacji obowiązków pracodawcy wynikających z art. 229 K.p.? Czy zdaniem ministerstwa to stanowisko może samoistnie stanowić podstawę nałożenia na pracownika obowiązku poddania się określonemu rodzajowi badań? Jeżeli tak, proszę o wskazanie odpowiedniej podstawy prawnej.
7. Czy ministerstwo ma informacje dotyczące praktyki stosowanej wobec innych osób wykonujących zadania w jednostkach wymiaru sprawiedliwości, w tym sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów i urzędników sądowych, które – nie wykonując pracy na stanowisku kierowcy – korzystają z prywatnych lub służbowych samochodów podczas podróży służbowych albo przy wykonywaniu czynności poza stałym miejscem pracy? Jakie kryteria decydują w takich przypadkach o zakresie badań profilaktycznych i czy te kryteria różnią się od stosowanych wobec zawodowych kuratorów sądowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przyczyn i podstaw prawnych tego zróżnicowania.
8. Czy stanowisko DWOiP wyrażone w sprawie DWOiP-IV.5050.22.2026 zostało poddane analizie lub uzgodnieniu przez Departament Legislacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości albo inną komórkę właściwą do obsługi prawnej ministra? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie zasadniczych wniosków tej analizy. Jeżeli nie, czy wobec przedstawionych opinii prawnych, powołanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i możliwych rozbieżności w praktyce minister widzi potrzebę przeprowadzenia takiej analizy?
9. Czy ministerstwo dysponuje informacjami o praktyce stosowanej przez poszczególne sądy w zakresie kierowania zawodowych kuratorów sądowych korzystających z prywatnych pojazdów na dodatkowe badania? Jeżeli występują w tym zakresie różnice, jakie działania – w granicach kompetencji ministra sprawiedliwości – są rozważane w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa?
10. Czy odpowiedź na niniejszą interpelację będzie wyrażała stanowisko ministra sprawiedliwości w zakresie przedstawionych zagadnień, czy stanowisko właściwej komórki organizacyjnej ministerstwa?
Przedmiotem powyższych pytań nie jest kwestionowanie obowiązku zapewnienia zawodowym kuratorom sądowym właściwej profilaktycznej opieki zdrowotnej ani kompetencji lekarza medycyny pracy do ustalania zakresu badań w konkretnym przypadku. Wątpliwość dotyczy natomiast podstaw prawnych, kryteriów i granic stosowania wobec kuratorów szczególnych wymagań związanych z kierowaniem pojazdami oraz potrzeby zapewnienia jednolitej praktyki w jednostkach wymiaru sprawiedliwości.
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje poza zakresem” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14017 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.510.2026
Warszawa, 03 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 20174 Pani Posłanki Marceliny
Zawiszy w sprawie podstaw prawnych i zakresu badań profilaktycznych zawodowych
kuratorów sądowych korzystających z pojazdów prywatnych do celów służbowych.
Ad 1
Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (u.k.s.)1,
w sprawach nieuregulowanych w ustawie do kuratorów zawodowych oraz aplikantów
kuratorskich stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
Podstawę prawną badań profilaktycznych zawodowego kuratora sądowego stanowią
przepisy art. 229 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (k.p.)2 oraz przepisy
rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie
przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki
zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów
przewidzianych w Kodeksie pracy (dalej: rozporządzenie z dnia 30 maja 1996 r.)3.
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 200 ze zm.
2 Dz. U. z 2026 r. poz. 1245
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 607 ze zm.
-- 1 of 8 --
2
W myśl art. 229 § 4 k.p. pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy
bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy
na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania
lekarskie.
Podstawą do przeprowadzenia badań lekarskich jest zatem skierowanie wydane przez
pracodawcę. Skierowanie to, stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 maja 1996
r., powinno zawierać:
1) określenie rodzaju badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane;
2) w przypadku osób przyjmowanych do pracy lub pracowników przenoszonych
na inne stanowiska pracy – określenie stanowiska pracy, na którym osoba ta ma być
zatrudniona; w tym przypadku pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej
stanowisk pracy, w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu;
3) w przypadku pracowników – określenie stanowiska pracy, na którym pracownik
jest zatrudniony;
4) opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku
lub stanowiskach pracy, o których mowa w pkt 2 i 3, czynników niebezpiecznych,
szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu
wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań
i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.
Jak się wskazuje w piśmiennictwie „Bardzo istotna jest treść skierowania, decyduje
ona bowiem o zakresie badania lekarskiego pozwalającego ustalić zdolność zdrowotną
pracownika do pracy. Pracodawca jest zobowiązany wskazać w skierowaniu rodzaj
badania, stanowisko (lub stanowiska) pracy zajmowane przez pracownika oraz,
co szczególnie ważne, opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu
na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych
dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania
pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów
czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonywanych na tych stanowiskach (nowe
brzmienie § 4 ust. 2 pkt 4 r.b.l.p.). W ocenie Sądu Najwyższego, niedostateczne informacje
-- 2 of 8 --
3
zawarte w skierowaniu na temat szkodliwości i uciążliwości pracy świadczonej przez
pracownika mogą być podstawą do uznania orzeczenia lekarskiego za oczywiście błędne
oraz postawienia pracodawcy zarzutu winy w zaistniałym wypadku przy pracy
i dochodzenia od niego uzupełniających świadczeń odszkodowawczych na podstawie
przepisów Kodeksu cywilnego”4.
Skierowanie powinno zatem odzwierciedlać rzeczywiste warunki wykonywania pracy,
w tym rodzaj wykonywanych czynności, występujące czynniki niebezpieczne, szkodliwe
i uciążliwe oraz sposób realizacji obowiązków służbowych. Jeżeli kurator zawodowy
w ramach obowiązków służbowych prowadzi samochód, okoliczność ta powinna zostać
uwzględniona w opisie warunków pracy przekazywanym lekarzowi medycyny pracy.
Znaczenie mogą mieć w szczególności częstotliwość i czas prowadzenia pojazdu, charakter
przejazdów, ich zasięg oraz związek przemieszczania się z pozostałymi czynnościami
służbowymi. Okoliczności te powinny zostać przedstawione lekarzowi w sposób
umożliwiający dokonanie oceny adekwatnej do rzeczywistego sposobu wykonywania
pracy.
Nie oznacza to jednak, że samo wskazanie prowadzenia samochodu w skierowaniu
automatycznie przesądza o konieczności wykonania określonego dodatkowego badania.
O zakresie badań i ewentualnych konsultacji decyduje lekarz uprawniony
do przeprowadzania badań profilaktycznych, uwzględniając obowiązujące przepisy,
charakterystykę stanowiska pracy i przedstawione mu informacje.
Ad 2
Art. 39j ust. 1 oraz art. 39k ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
(u.t.d.)5 przewidują szczególne badania odpowiednio lekarskie i psychologiczne kierowcy
wykonującego przewóz drogowy. Przepisy te należy stosować z uwzględnieniem zakresu
4 T. Wyka [w:] Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 94–304(5), wyd. VII, red. K. W. Baran,
Warszawa 2025, art. 229
5 Dz. U. z 2025 r. poz. 1490 ze zm.
-- 3 of 8 --
4
podmiotowego i przedmiotowego ustawy oraz ustawowych przesłanek kwalifikowania
danej aktywności jako przewozu drogowego.
Dla ustalenia, czy dany pracownik podlega temu reżimowi, nie jest wystarczające samo
stwierdzenie, że prowadzi on pojazd w związku z wykonywaniem obowiązków
zawodowych. Konieczne jest ustalenie, czy w konkretnym przypadku spełnione
są przesłanki wynikające z przepisów u.t.d., w tym dotyczące statusu kierowcy
wykonującego przewóz drogowy.
W przypadku zawodowego kuratora sądowego zasadniczym przedmiotem pracy jest
wykonywanie ustawowych zadań kuratorskich, w tym czynności terenowych związanych
z dozorami, nadzorami i wywiadami środowiskowymi. Prowadzenie samochodu służy
przede wszystkim dotarciu do miejsca realizacji tych zadań i nie stanowi samo przez się
wykonywania przewozu drogowego w rozumieniu przepisów u.t.d.
W konsekwencji prowadzenie prywatnego samochodu przez zawodowego kuratora
sądowego w celu dotarcia do miejsca wykonywania czynności terenowej nie jest
wystarczającą podstawą do objęcia kuratora zawodowego reżimem badań określonym
w art. 39j i art. 39k u.t.d. Może natomiast mieć istotne znaczenie dla określenia warunków
pracy w skierowaniu na badania profilaktyczne.
Ad 3
Pytanie pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości.
Jest to zakres kompetencji Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Infrastruktury.
Ad 4
W wyroku z 20 września 2023 r. sygn. III PSKP 46/22, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę
na odrębność obowiązków wynikających z przepisów u.t.d. od obowiązków związanych
z badaniami profilaktycznymi pracowników. Wskazał również na znaczenie prawidłowego
określenia warunków pracy w skierowaniu na badania lekarskie.
-- 4 of 8 --
5
Orzeczenie to należy uwzględnić przy interpretacji ogólnych zasad dotyczących badań
profilaktycznych pracowników i szczególnych wymagań odnoszących się do kierowców.
Nie może ono jednak być odczytywane w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy
i przepisów mających zastosowanie do osoby, której dotyczyło.
Z orzeczenia wynika w szczególności, że jeżeli wobec pracownika mają zastosowanie
szczególne przepisy dotyczące kierowców, dokumentacja wymagana na ich podstawie
nie może być automatycznie zastąpiona orzeczeniem wydanym wyłącznie w ramach
ogólnych badań profilaktycznych.
Nie wynika z niego natomiast, że każdy pracownik, który w ramach wykonywania
obowiązków służbowych prowadzi samochód, powinien zostać zakwalifikowany
jako kierowca objęty szczególnym reżimem transportowym.
Przywołany wyrok przemawia zatem za koniecznością każdorazowego ustalenia, czy dany
pracownik podlega szczególnym przepisom, oraz za prawidłowym uwzględnianiem
rzeczywistych warunków pracy w dokumentacji związanej z badaniami profilaktycznymi.
Ad 5
Zgodnie z art. 14 ust. 5a u.k.s. w przypadkach wymagających używania pojazdu
prywatnego do celów służbowych kuratorowi zawodowemu przyznaje się ryczałt
na pokrycie zwiększonych kosztów dojazdów służbowych, na zasadach określonych w tym
przepisie.
Przyznanie ryczałtu wymaga zawarcia umowy o używanie pojazdu prywatnego do celów
służbowych. Regulacja ta dotyczy zasad rekompensowania kosztów związanych
z realizacją obowiązków służbowych i nie ustanawia odrębnej kategorii stanowiska pracy
ani samodzielnego reżimu badań lekarskich lub psychologicznych.
Zawarcie umowy lub przyznanie ryczałtu nie powoduje zatem samo przez się zmiany
kwalifikacji rodzaju pracy wykonywanej przez zawodowego kuratora sądowego.
-- 5 of 8 --
6
Nie zwalnia to jednak pracodawcy z obowiązku uwzględnienia rzeczywistych warunków
wykonywania pracy, w tym osobistego prowadzenia pojazdu przez kuratora,
w skierowaniu na badania profilaktyczne.
Ad 6
Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy z 8 listopada 2012 r., znak GNP-433-023-159-
1/12, ma charakter interpretacyjny i nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego
prawa. Nie może zatem samoistnie ustanawiać obowiązku poddania się przez pracownika
określonemu rodzajowi badań ani zastępować podstawy prawnej wynikającej z ustawy
lub przepisów wykonawczych.
Stanowisko to może mieć znaczenie pomocnicze przy analizie obowiązków pracodawcy
w zakresie prawidłowego opisywania warunków pracy w skierowaniu na badania
profilaktyczne. Jego zastosowanie wymaga jednak uwzględnienia aktualnego stanu
prawnego, rzeczywistych warunków wykonywania pracy oraz właściwych przepisów
dotyczących badań profilaktycznych.
Obowiązek poddania się badaniom przez pracownika i obowiązek skierowania
go na badania przez pracodawcę muszą wynikać z obowiązujących przepisów prawa.
Nie mogą być wywodzone wyłącznie z niewiążącego stanowiska interpretacyjnego
organu.
Ad 7
Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych
nie dysponuje informacjami dotyczącymi praktyki stosowanej wobec osób wykonujących
zadania w jednostkach wymiaru sprawiedliwości, w tym sędziów, referendarzy sądowych,
asystentów sędziów oraz urzędników sądowych, które – nie wykonując pracy
na stanowisku kierowcy – korzystają z prywatnych lub służbowych samochodów w trakcie
podróży służbowych lub podczas wykonywania czynności poza stałym miejscem pracy.
-- 6 of 8 --
7
Wyjaśniam, że realizacja przez sąd obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
należy do kompetencji prezesa i dyrektora sądu, jako osób sprawujących zwierzchnictwo
służbowe nad osobami zatrudnionymi w sądzie. W konsekwencji kwestie dotyczące
kierowania pracowników na profilaktyczne badania lekarskie, w przypadku,
gdy pracownik w związku z realizowanymi przez niego obowiązkami korzysta
z samochodu, powinny być rozstrzygane na poziomie poszczególnych sądów, w razie
potrzeby w uzgodnieniu z inspektorem bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ad 8
Wskazane w pytaniu stanowisko Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji
z 28 sierpnia 2026 r., wydane w sprawie o znaku DWOiP-IV.5050.22.2026, w zakresie
zagadnień o nr 1, 3-4 nie było poddane analizie lub uzgodnieniu przez Departament
Legislacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości. Natomiast odniesienie się do zagadnienia
nr 2 powiela stanowisko Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji z 23 maja 2023 r.
w sprawie o znaku DWOiP-IV.054.26.2023, które zostało zaopiniowane przez
Departament Legislacyjny.
Jednocześnie należy podkreślić, że przyjęta interpretacja nie zwalnia podmiotów
właściwych w sprawach pracowniczych z obowiązku samodzielnego stosowania
obowiązujących przepisów ani nie zastępuje oceny warunków pracy dokonywanej
na potrzeby badań profilaktycznych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Ministerstwo Sprawiedliwości nie widzi konieczności
przeprowadzenia analizy w postulowanym zakresie.
Ad 9
Ministerstwo Sprawiedliwości nie podejmowało działań zmierzających do ustalenia
praktyki stosowanej przez poszczególne sądy w zakresie kierowania zawodowych
kuratorów sądowych korzystających z prywatnych pojazdów na dodatkowe badania,
w tym w zakresie prawidłowego określania warunków pracy w skierowaniach na badania
-- 7 of 8 --
8
lekarskie z uwzględnieniem obowiązków wynikających z Kodeksu pracy. Obecnie nie są
planowane działania w tym zakresie.
Należy zaznaczyć, że ewentualne działania służące ujednoliceniu praktyki powinny mieścić
się w granicach kompetencji Ministra Sprawiedliwości i uwzględniać ustawowy podział
zadań z zakresu stosunku pracy wobec kuratorów zawodowych. Zgodnie z art. 4 ust. 4
u.k.s. czynności z zakresu stosunku pracy wobec kuratora zawodowego podejmuje prezes
sądu rejonowego, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla prezesa sądu okręgowego.
Ad 10
Niniejsza odpowiedź przedstawia stanowisko Ministra Sprawiedliwości w zakresie
interpretacji wskazanych przepisów, w granicach kompetencji wynikających
z obowiązującego prawa.
Nie stanowi ona wiążącej wykładni prawa dla sądów ani rozstrzygnięcia indywidualnych
przypadków dotyczących obowiązków pracowniczych lub zakresu badań profilaktycznych
konkretnego kuratora. Ustalenie zakresu badań w indywidualnej sprawie wymaga
uwzględnienia rzeczywistych warunków wykonywania pracy, informacji przekazanych
przez pracodawcę oraz oceny lekarza uprawnionego do przeprowadzania badań
profilaktycznych.
Podsumowując, sam fakt prowadzenia przez zawodowego kuratora sądowego
prywatnego samochodu w celu realizacji czynności terenowych nie oznacza objęcia
go szczególnym reżimem badań przewidzianym w art. 39j i art. 39k u.t.d. Okoliczność
ta powinna natomiast zostać uwzględniona w opisie warunków pracy przekazywanym
w kierowaniu lekarzowi medycyny pracy. O zastosowaniu szczególnych wymagań
decyduje spełnienie ustawowych przesłanek, a o zakresie badań profilaktycznych –
właściwe przepisy oraz ocena lekarza dokonana na podstawie rzetelnych informacji
o wykonywanej pracy.
Z wyrazami szacunkuMaria Ejchart
/podpisano elektronicznie/
-- 8 of 8 --