Interpelacja w sprawie wprowadzenia sztywnego terminu przedawnienia możliwości wydawania i wykonywania nakazów rozbiórki, jednorazowej legalizacji (amnestii) istniejących samowoli budowlanych na terenach wiejskich, zmian w zakresie planowania przestrzennego oraz stworzenia kompleksowego systemu ewidencjonowania postępowań prowadzonych przez organa nadzoru budowlanego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20171
do ministra finansów i gospodarki, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie wprowadzenia sztywnego terminu przedawnienia możliwości wydawania i wykonywania nakazów rozbiórki, jednorazowej legalizacji (amnestii) istniejących samowoli budowlanych na terenach wiejskich, zmian w zakresie planowania przestrzennego oraz stworzenia kompleksowego systemu ewidencjonowania postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 30-09-2026
Szanowni Panowie Ministrowie,
na podstawie art. 191 i art. 192 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora składam niniejszą interpelację poselską.
Wystąpienie to wiąże się bezpośrednio z materiałami, postulatami oraz problemami przedstawionymi i przeanalizowanymi podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej w dniu 3 września 2026 r. Podczas obrad zespołu poddano szczegółowej analizie systemową problematykę samowoli budowlanych na terenach wiejskich, uciążliwość zawiadomień kierowanych przez osoby trzecie oraz negatywne konsekwencje rozwiązań planistycznych dla funkcjonowania i rozwoju gospodarstw rolnych. Z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli oraz wyników kontroli wybranych powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego wynika, że znaczna część spraw dotyczących samowoli budowlanych jest inicjowana zawiadomieniami osób trzecich, a nie działaniami własnymi organów prowadzonymi jeszcze na etapie realizacji inwestycji. Uczestnicy posiedzenia wskazywali na liczne przypadki wykorzystywania postępowań nadzoru budowlanego w sporach sąsiedzkich lub inwestycyjnych, co destabilizuje funkcjonowanie gospodarstw rolnych.
Z oficjalnych danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB) za 2025 r. wynika m.in., że:
· w trybach legalizacyjnych zalegalizowano łącznie 1368 obiektów budowlanych (w tym 151 stanowiły budynki gospodarczo-inwentarskie);
· wydano ogółem 3400 nakazów rozbiórki we wszystkich kategoriach obiektów, z czego 1840 dotyczyło samowoli budowlanych na podstawie art. 49e Prawa budowlanego, a 171 wynikało z niespełnienia warunków uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Trzeba podkreślić, że w obecnym stanie prawnym uproszczone postępowanie legalizacyjne (regulowane w art. 49f–49i ustawy Prawo budowlane) wymaga upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy. Jest to termin nadmiernie długi, nieprzystający do realiów rolniczych.
Rozwiązanie polegające na przedawnieniu możliwości nakazania rozbiórki po upływie określonego czasu nie jest instytucją obcą polskiemu systemowi prawnemu – przykładowo w art. 50 ust. 6 Prawa budowlanego ustawodawca stosuje już 10-letni termin w odniesieniu do niektórych zakończonych robót budowlanych.
Jednocześnie poważne wątpliwości budzi wpływ tworzonych obecnie planów ogólnych gmin na rozwój gospodarstw. Choć uproszczone postępowanie legalizacyjne z art. 49f–49i Prawa budowlanego nie wymaga wykazywania zgodności z planem miejscowym ani decyzją WZ, to wymóg zgodności planistycznej jest kluczowy w trybie zwykłym, co blokuje legalizację obiektów nowszych. Odnotowujemy przy tym oficjalne dążenia i wnioski ministra rolnictwa i rozwoju wsi skierowane do ministra rozwoju i technologii w sprawie poszerzenia obszarów uzupełniania zabudowy zagrodowej o budynki magazynowe i produkcyjne.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Panów Ministrów o udzielenie jednoznacznych odpowiedzi na następujące pytania:
I. Pytania w zakresie polityki legislacyjnej (do ministra finansów i gospodarki oraz ministra rolnictwa i rozwoju wsi)
Czy resorty popierają i czy podjęły lub planują podjąć konkretne prace legislacyjne (wraz z podaniem numeru projektu z Wykazu prac legislacyjnych i programowych RM, komórki odpowiedzialnej i terminu) w zakresie:
1. Sztywnego terminu przedawnienia – wprowadzenia sztywnego, 10-letniego terminu liczonego od zakończenia budowy, po upływie którego całkowicie wygasa możliwość wydania oraz wykonania nakazu rozbiórki wyłącznie z przyczyn formalno-budowlanych?
2. Niewzruszalności biegu terminu – przyjęcia zasady, zgodnie z którą biegu wspomnianego 10-letniego terminu nie przerywa ani nie zawiesza kontrola, wszczęcie postępowania administracyjnego, wydanie decyzji, wniesienie odwołania, postępowanie przed sądami administracyjnymi (WSA/NSA) ani wszczęcie egzekucji administracyjnej?
3. Jednorazowej amnestii budowlanej – wprowadzenia 24-miesięcznej, jednorazowej amnestii budowlanej dla obiektów rolniczych i gospodarczych istniejących przed dniem 1 stycznia 2026 r.?
4. Objęcia amnestią spraw w toku i egzekucji – objęcia proponowaną amnestią również obiektów, wobec których wydano już ostateczny, lecz dotąd niewykonany nakaz rozbiórki lub wobec których prowadzone są postępowania egzekucyjne?
5. Uproszczonej procedury amnestii – umożliwienia legalizacji w ramach amnestii wyłącznie na podstawie tytułu prawnego do nieruchomości, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz oceny technicznej potwierdzającej bezpieczeństwo konstrukcji – bez obowiązku uzyskiwania decyzji o WZ, wykazywania zgodności z planem ogólnym/miejscowym, jak również bez konieczności odtwarzania projektu budowlanego i dziennika budowy?
6. Obszarów chronionych – umożliwienia legalizacji obiektów położonych na obszarach chronionych po uzyskaniu jedynie niezbędnych uzgodnień konserwatorskich, środowiskowych lub przyrodniczych?
7. Abolicji finansowej – wygaśnięcia z mocy prawa z chwilą legalizacji nieuiszczonych opłat legalizacyjnych, grzywien w celu przymuszenia, kosztów egzekucyjnych oraz niewykonanych opłat wykonania zastępczego?
8. Ochrony życia i zdrowia – pozostawienia organom nadzoru budowlanego pełnych i niezmniejszonych uprawnień do działania i nakazywania rozbiórki wyłącznie wobec budynków, które stwarzają realne, faktyczne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi?
II. Pytania w zakresie planowania przestrzennego i zabudowy rolniczej (do ministra finansów i gospodarki oraz ministra rolnictwa i rozwoju wsi)
1. Na jakim etapie znajduje się rozpatrzenie oficjalnego wniosku ministra rolnictwa i rozwoju wsi dotyczącego poszerzenia obszarów uzupełniania zabudowy zagrodowej o budynki magazynowe i produkcyjne? Kiedy i w jakiej formie planowana jest zmiana właściwych rozporządzeń wykonawczych?
2. Czy w ramach planowanych zmian legislacyjnych resorty przewidują całkowite wyłączenie badania zgodności z planem ogólnym/miejscowym w przypadku prowadzenia procedur legalizacyjnych dotyczących infrastruktury rolniczej?
3. W jaki sposób nowe przepisy o planowaniu ogólnym mają zabezpieczać gospodarstwa rolne przed sytuacją, w której wyznaczanie stref bez prawa zabudowy uniemożliwi przyszłą rozbudowę i modernizację istniejących legalnie gospodarstw?
III. Dane statystyczne i informacje dotyczące ewidencji postępowań (do wszystkich adresatów zgodnie z właściwością)
Proszę o przekazanie szczegółowych danych statystycznych za lata 2024 i 2025 oraz za I półrocze 2026 r. (w formie tabelarycznej, w edytowalnym pliku XLSX lub CSV) w podziale na województwa (ze szczególnym uwzględnieniem rozbicia na powiaty dla województwa lubelskiego) obejmujących w szczególności następujące zagadnienia:
1. Zawiadomienia i źródła – liczba zawiadomień o możliwości popełnienia samowoli budowlanej na terenach wiejskich z podziałem na źródła: o czynności własne nadzoru budowlanego, o imienne zgłoszenia osób fizycznych, o zawiadomienia anonimowe, o zgłoszenia przekazane z Policji/Krajowej Mapy Zagrożeń Bezpieczeństwa (KMZB).
2. Przebieg i wiek obiektów – liczba wszczętych i zakończonych postępowań, z podziałem na moment wykrycia (w trakcie budowy/po zakończeniu) oraz wiek obiektu w chwili wykrycia (do 5 lat, 5–10 lat, 10–20 lat, 20–30 lat, pow. 30 lat oraz obiekty powstałe przed 1 stycznia 1995 r.).
3. Kategorie obiektów – liczba postępowań dotyczących poszczególnych rodzajów obiektów: domy jednorodzinne, budynki gospodarcze, budynki inwentarskie, magazyny, wiaty, garaże, silosy.
4. Sposób zakończenia i czas trwania – liczba decyzji o zwykłej legalizacji, uproszczonej legalizacji, nakazach rozbiórki, obowiązkach naprawczych, umorzeniach oraz średni i medianowy czas trwania postępowań.
5. Egzekucja i finanse – liczba niewykonanych nakazów rozbiórki, wszczętych egzekucji, wysokość naliczonych, wpłaconych, umorzonych oraz rozłożonych na raty opłat legalizacyjnych i grzywien w celu przymuszenia.
6. System informatyczny – Czy resort planuje wprowadzenie jednolitego, cyfrowego systemu ewidencjonowania postępowań prowadzonych przez PINB i WINB pozwalającego na bieżące monitorowanie przyczyn i źródeł wszczynanych postępowań?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Czesław Mroczek
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie jest właściwy” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie prowadzi ewidencji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24995 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DAB-II.054.21.2026
Warszawa, 26 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 20171 Posłanki Bożeny Lisowskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację nr 20171 w sprawie wprowadzenia sztywnego terminu
przedawnienia możliwości wydawania i wykonywania nakazów rozbiórki, jednorazowej
legalizacji amnestii istniejących samowoli budowlanych na terenach wiejskich, zmian
w zakresie planowania przestrzennego oraz stworzenia kompleksowego systemu
ewidencjonowania postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego, we
współpracy z Głównym Urzędem nadzoru Budowlanego, przedstawiam następujące
informacje i wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że samowola budowlana z perspektywy bezpieczeństwa
publicznego niesie za sobą najwyższy stopień ryzyka. Brak nadzoru osób posiadających
uprawnienia budowlane, brak projektu budowlanego oraz brak kontroli (sprawdzenia)
ze strony organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego na
etapie przygotowania do realizacji i samej realizacji inwestycji sprawiają, że samowolnie
wybudowane obiekty budowlane często nie spełniają podstawowych wymogów
techniczno-budowlanych, wytrzymałościowych, przeciwpożarowych, lub sanitarnych.
Nierzadko stwarzają one bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia zarówno
samych inwestorów i właścicieli, jak i osób trzecich (np. użytkowników, pracowników,
sąsiadów oraz społeczności lokalnej). Wydaje się także, że nie można tu pominąć aspektu
poczucia sprawiedliwości społecznej, odnosząc je do inwestorów, którzy dopełniają
procedur formalno-prawnych i ponoszą przy tym koszty związane z dokumentacją,
opłatami itp. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r.
poz. 524, z późn. zm.), dalej „ustawa Pb”, w zakresie procedur dotyczących samowoli
budowlanych, powinny posługiwać się obiektywnymi kryteriami technicznymi,
przestrzennymi i dotyczącymi bezpieczeństwa budowlanego.
Warto przy tym zauważyć, że ustawa Pb przewiduje znacznie prostszą procedurę
odnośnie do samowoli budowlanych dokonanych co najmniej 20 lat wcześniej
(tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne – art. 49f ustawy Pb). Procedury te dotyczą
każdego właściciela, bez względu na obszar usytuowania obiektu budowlanego oraz status
społeczny i zawodowy właściciela. Należy jednak podkreślić, że w przypadku „starych”
samowoli budowlanych popełnionych co najmniej 20 lat wcześniej przepisy ustawy Pb nie
przewidują abolicji (czyli legalizacji samowoli budowlanej z mocy prawa bez prowadzenia
jakiegokolwiek postępowania administracyjnego), ale procedurę legalizacyjną (tyle że
uproszczoną). Procedura ta skupia się na kwestiach bezpieczeństwa („starą” samowolę
budowlaną można zalegalizować, gdy spełnia ona określone standardy bezpieczeństwa).
Inne kwestie nie są sprawdzane ze względu na to, że tak stara samowola budowlana
wpisała się już w istniejącą zabudowę i krajobraz.
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W kontekście omawianej sprawy warto również zwrócić uwagę na ustawę
z dnia 23 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy − Prawo budowlane oraz niektórych innych
ustaw, która wprowadzała abolicję samowoli budowlanych (wówczas dotyczyło to
samowoli mających ok. 14 lat lub więcej). Jednakże w związku ze skierowaniem ww.
ustawy przez Prezydenta RP do Trybunału Konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny
w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. (sygn. akt Kp 7/09) uznał bezwarunkową abolicję za
niekonstytucyjną. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że całkowite darowanie samowoli
narusza szereg zasad konstytucyjnych, w tym zasadę praworządności, godzi
w bezpieczeństwo publiczne oraz prawa sąsiedzkie.
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii wskazującej, że z ustaleń Najwyższej
Izby Kontroli oraz wyników kontroli wybranych powiatowych inspektoratów nadzoru
budowlanego wynika, że znaczna część spraw dotyczących samowoli budowlanych jest
inicjowana zawiadomieniami osób trzecich należy wskazać, iż nadzór budowlany nie jest
służbą o charakterze patrolowym (jak Policja czy Straż Miejska), lecz organem orzeczniczo-
kontrolnym. Natomiast podejmowanie kontroli w obiektach budowlanych następuje
w ramach planowych kontroli, na wniosek uprawnionego podmiotu (np. wniosek
inwestora o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) lub na podstawie informacji
pochodzących od osób trzecich. Prowadzenie kontroli planowych jest dostosowane do
istniejącego zasobu kadrowego. Istotne jest również, że powiatowe organy nadzoru
budowlanego nie dysponują rozbudowaną kadrą (w wielu powiatach w kraju jest to
zaledwie kilka osób) na cały powiat. Stałe monitorowanie terenu (w tym rozległych
obszarów wiejskich, zadrzewionych czy prywatnych posesji) pod kątem wznoszenia
obiektów budowlanych (np. gospodarczych czy inwentarskich) jest z punktu widzenia
logistycznego niewykonalne. Natomiast ewentualne wprowadzenie takich kompetencji
biorąc pod uwagę możliwości kadrowe organów nadzoru budowlanego i tak byłoby
niemożliwe do zrealizowania.
Odnosząc się natomiast do poszczególnych pytań, przedstawiam, co następuje.
I. Odnośnie do pytań dotyczących polityki legislacyjnej Ministra Finansów i Gospodarki
w zakresie procesu budowlanego
Ad pyt. 1
Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty postulat dotyczący abolicji samowoli
budowlanych na terenach wiejskich dokonanych ponad 10 lat wcześniej budzi
zastrzeżenia i wątpliwości, dlatego też nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające
do wprowadzenia sztywnego terminu przedawnienia nakazu rozbiórki. Dodatkowo w tym
miejscu warto odnieść się do przedstawionego w interpelacji stanowiska, że rozwiązanie
polegające na przedawnieniu możliwości nakazania rozbiórki po upływie określonego
czasu nie jest instytucją obcą polskiemu systemowi prawnemu – przykładowo w art. 50
ust. 6 ustawy Pb ustawodawca stosuje już 10-letni termin w odniesieniu do niektórych
zakończonych robót budowlanych. Jednakże przepis ten nie wprowadza przedawnienia
ścigania naruszeń przepisów ustawy Pb, a jedynie ogranicza wydanie decyzji nakazowych
do kwestii bezpieczeństwa, natomiast w zakresie nielegalnych istotnych odstąpień
nakazuje prowadzić tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne. Ponadto nie dotyczy on
samowoli budowlanych, ale innych naruszeń ustawy dokonanych w trakcie prowadzenia
robót budowlanych. Jednocześnie warto w tym zakresie podnieść, że ewentualne
zastosowanie 10 lat do samowoli budowlanej ze względu na istnienie ww. art. 50 ust. 6
ustawy Pb godziłoby w zasadę proporcjonalności i zrównywałoby poważniejsze
naruszenia ustawy Pb jakimi są samowole budowlane, ze znacznie drobniejszymi
naruszeniami (jak brak prowadzenia dziennika budowy lub nieumieszczenie tablicy
budowy na terenie budowy).
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad pyt. 2
Takie rozwiązanie budzi istotne wątpliwości, ponieważ przyjęcie pełnej niewzruszalności
biegu terminu mogłoby premiować podmioty, które poprzez przewlekłe odwołania
i obstrukcję procesową doprowadziłyby do upływu wskazanego okresu. W rezultacie
mogłoby stanowić swoistego rodzaju zachętę do naruszania przepisów.
Ad pyt. 3
Podniesione powyżej argumenty nie przemawiają za przyjęciem propozycji. Dodatkowo
wskazując na przywołany na wstępie wyrok TK należy podkreślić, że w sposób zasadniczy
ogranicza on działania legislacyjne w zakresie abolicji samowoli budowlanych. Jednakże na
gruncie ustawy Pb wypracowano pewne zbliżone rozwiązanie, tj. uproszczone
postępowanie legalizacyjne (art. 49f ustawy Pb), o którym wspomniano powyżej.
Obowiązujący 20-letni próg dla legalizacji uproszczonej został wypracowany jako
kompromis realizujący wytyczne TK zawarte w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. (sygn.
akt Kp 7/09). Ustawodawca zatem przyjął rozwiązania, które przy spełnieniu określonych
przesłanek z jednoczesnym poszanowaniem konstytucyjnych wartości, wprowadzają
możliwość zastosowania uproszczonych mechanizmów.
Ad pyt. 4
Objęcie abolicją obiektów, wobec których wydano już ostateczne nakazy rozbiórki lub
prowadzona jest egzekucja, może również budzić wątpliwości konstytucyjne w zakresie
stabilności prawomocnych orzeczeń organów państwowych oraz zasady zaufania
obywateli do państwa.
Ad pyt. 5
Obecnie w ustawie Pb przewidziane jest uproszczone postępowanie legalizacyjne, które
spełnia postulowane wymogi. Jednakże uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczy
samowoli budowlanych popełnionych co najmniej 20 lat wcześniej. Jak wskazano powyżej
termin ten został wypracowany jako kompromis realizujący wytyczne TK, przy
uwzględnieniu kwestii logistycznych i innych regulacji, w tym instytucji przedawnienia
w Kodeksie karnym.
Ad pyt. 6
Obszary chronione mają szczególny status. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego
poinformował, że do tego urzędu wpływają sygnały dotyczące licznych samowoli
budowlanych na terenach atrakcyjnych turystycznie. W ramach trwających aktualnie
w resorcie prac nad projektem ustawy nowelizującej Prawo budowlane, rozważane
są przepisy, które mają doprowadzić do ujednolicenia praktyk nadzoru budowlanego w
zakresie ochrony przyrody i umożliwić bardziej zrównoważone planowanie przestrzenne,
łączące potrzeby rozwoju budownictwa z koniecznością ochrony środowiska naturalnego.
Ad pyt. 7
W zwykłej procedurze legalizacyjnej (art. 48-49e ustawy Pb) warunkiem zakończenia
legalizacji jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Nie może nastąpić wygaśnięcie uiszczenia
opłaty legalizacyjnej z chwilą legalizacji, ponieważ na tym etapie opłata legalizacyjna
została już uiszczona. Natomiast nie wiadomo, o jakie grzywny w celu przymuszenia,
koszty egzekucyjne oraz niewykonane opłaty wykonania zastępczego chodzi w kontekście
postępowania legalizacyjnego. A ewentualne całkowite zniesienie opłat legalizacyjnych
i kar za samowolę budowlaną mogłoby negatywnie wpłynąć na prewencję generalną,
stanowiąc zachętę do wznoszenia obiektów z pominięciem prawa. Warto również
zauważyć, że opłaty legalizacyjne są niezmienne od 2003 r., a ich realna dotkliwość i waga
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
oddziaływania na przestrzeni przez ponad 20 lat znacznie zmalała. Zatem zasadne wydaje
się zatem rozważenie zmiany ich wysokości.
Ad pyt. 8
Przyjmując, że propozycja ma na celu wprowadzenie uproszczonego postępowania
legalizacyjnego dotyczącego samowoli budowlanych popełnionych na terenach wiejskich,
należy wskazać, że propozycja ta nie jest zasadna, mając na względzie wskazane powyżej
argumenty. Z uwagi na powyższe aktualnie nie jest przewidywane wprowadzenie zmian
postulowanych w cz. I pkt 1-8 interpelacji.
Jednocześnie należy podkreślić, że art. 29 ustawy Pb zawiera szereg rozwiązań
upraszczających proces budowlany dla inwestycji na terenach wiejskich, m. in.:
jednokondygnacyjne budynki gospodarcze i wiaty rolnicze o powierzchni do 150 m² które
można wznosić bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia, zaś obiekty związane
z produkcją rolną o powierzchni zabudowy do 300 m² wymagają jedynie zgłoszenia.
II. Odnośnie do pytań z zakresu planowania przestrzennego.
Ad pyt. 1
Projekt zmiany rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 maja 2024 r.
w sprawie sposobu wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy
(Dz. U. poz. 729), uwzględniający wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, został
wpisany w dniu 19 października 2026 r. do Wykazu prac legislacyjnych Ministra Finansów
i Gospodarki pod nr 77. W Ministerstwie Rozwoju i Technologii trwają prace związane
z przygotowaniem projektu ww. zmiany rozporządzenia.
Ad pyt. 2
Zgodnie z art. 13a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.; dalej: ustawa
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) plan ogólny uwzględnia się przy
sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz stanowi
podstawę prawną decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast plan ogólny nie stanowi
podstawy prawnej:
decyzji innych niż decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 6 ustawy Pb;
sprawdzenia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Pb.
W związku z powyższym – badanie zgodności z planem ogólnym dotyczy jedynie decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydawanych na podstawie ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie dotyczy decyzji wydanych na
podstawie ustawy Pb.
Odnosząc się do kwestii badania zgodności z planem miejscowym, zgodnie z art. 4 ust. 1
i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenie przeznaczenia
terenu oraz określenie sposobów jego zagospodarowania i warunków zabudowy następuje
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku
– w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wymaga
wyjaśnienia, że realizując inwestycję na terenie objętym planem miejscowym, należy
stosować się do wszystkich ustaleń właściwych dla konkretnego obszaru wynikających
z uchwały rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego bez wyjątku, chyba że plan ten zostanie unieważniony na mocy innego
aktu (wyrok sądu administracyjnego lub rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody).
Jak wskazuje art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu,
do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu
publicznego oraz osób trzecich.
Ad pyt. 3.
W planie ogólnym gminy nie wyznacza się stref bez prawa zabudowy. W planie ogólnym
na obszarach wiejskich można wyznaczyć strefy wielofunkcyjne z zabudową zagrodową
(SZ), strefy produkcji rolniczej (SR) oraz strefy otwarte (SO). W profilu funkcjonalnym
strefy SR oraz strefy SO w katalogu dopuszczalnych przeznaczeń znajduje się: „teren
rolnictwa z zakazem zabudowy”. Należy podkreślić, że profil funkcjonalny strefy
planistycznej określa katalog kilkunastu dopuszczalnych przeznaczeń, które należy
wykorzystywać przy sporządzaniu planu miejscowego oraz przy wydawaniu decyzji
o warunkach zabudowy. Możliwe jest wykorzystane jednego, kilku lub wszystkich
przeznaczeń wymienionych dla danej strefy. Wskazanie „terenu rolnictwa bez prawa
zabudowy” w profilu funkcjonalnym strefy planistycznej nie przesądza, że takie
przeznaczenie będzie wykorzystane w sporządzanym planie miejscowym.
Przepisy nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2023 r.
powstały przy współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zdaniem
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Rozwoju i Technologii,
wprowadzone zmiany nie będą miały negatywnego wpływu na kształtowanie rolniczej
przestrzeni produkcyjnej i jej ochronę. Mechanizmy wyznaczania stref z zabudową
wpływają na racjonalne gospodarowanie gruntami, w tym gruntami rolnymi i dostosowują
rozmiar tych stref do faktycznego zapotrzebowania demograficznego danej gminy
zabezpieczając w ten sposób otwarte rolnicze przestrzenie produkcyjne dla produkcji
roślinnej i zwierzęcej.
Nie można stwierdzić, że reforma planowania przestrzennego uniemożliwia rozbudowę
i modernizację istniejących legalnie gospodarstw. Decyzje o warunkach zabudowy będą
wydawane nadal, ale na warunkach określonych przez gminę w planie ogólnym gminy,
m.in. w drodze wyznaczenia obszaru uzupełnienia zabudowy. W planie ogólnym określone
zostaną również graniczne parametry urbanistyczne dla decyzji o warunkach zabudowy,
co pozwoli je powiązać z polityką przestrzenną gminy. Wydane prawomocne decyzje
pozostają w mocy i mogą być podstawą działalności inwestycyjnej.
Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzje o warunkach
zabudowy wydawane będą co do zasady, na obszarach uzupełnienia zabudowy,
wskazywanych w planie ogólnym gminy. Jednakże w przepisach przewidziano cały szereg
wyjątków, stąd nie dla wszystkich inwestycji, warunkiem koniecznym do wydania decyzji
o warunkach zabudowy, jest położenie w obszarze uzupełnienia zabudowy.
Zgodnie z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymóg ten nie
dotyczy m.in.:
inwestycji zmieniających zagospodarowanie terenu w sposób inny niż budowa obiektu
budowlanego;
inwestycji w zakresie budowy obiektu budowlanego polegającej na odbudowie,
rozbudowie lub nadbudowie;
budowy obiektów gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 przeznaczonych
wyłącznie na cele gospodarki rolnej w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego.
Dodatkowo w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidziano
inwestycje, które co do zasady będą zwolnione z obowiązku uzyskania decyzji
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o warunkach zabudowy i są to wszystkie przypadki wskazane w art. 59 ust. 2a ustawy.
Dotyczy to większości inwestycji nie wymagających pozwolenia na budowę, a także
wszystkich inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia.
Zwolnienia te nie dotyczą obszarów i obiektów chronionych na podstawie ustawy
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 1315) oraz ustawy
z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1292, z późn. zm.).
Ministerstwo Rozwoju i Technologii na bieżąco monitoruje wdrażanie przez gminy reformy
systemu planowania przestrzennego i stosowanie nowych przepisów. Zgłaszane postulaty
są analizowane, a w uzasadnionych przypadkach są opracowywane propozycje zmian
przepisów i podejmowane odpowiednie działania legislacyjne.
III. Odnośnie do pytań z zakresu statystyk i ewidencji postępowań.
Ad pyt. 1-5
Odnosząc się do wniosków dotyczących przekazania szczegółowych danych
statystycznych za lata 2024, 2025 oraz I półrocze 2026 r. (w rozbiciu na województwa,
powiaty, źródła zawiadomień, szczegółowe przedziały wiekowe obiektów, kategorie, czas
trwania oraz opłaty i grzywny), należy wskazać, że ich uwzględnienie nie jest możliwe ze
względów technicznych, organizacyjnych oraz kadrowych. Aby sprostać tak
sformułowanym wnioskom, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, wojewódzkie
inspektoraty nadzoru budowlanego oraz powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego
musiałyby przeprowadzić szczegółową analizę akt tysięcy indywidualnych spraw
prowadzonych w ostatnich latach.
Organy nadzoru budowlanego w Polsce są obecnie obciążone bardzo dużą liczbą
bieżących zadań (zarówno wynikających z ustawy Pb jak i zadań szczególnych, ostatnio
związanych z kontrolą tysięcy obiektów ochronnych).
Jednocześnie informujemy, że informacje statystyczne zbierane przez organy nadzoru
budowlanego w zakresie samowoli budowlanych są publikowane w Ruchu budowlanym na
stronie https://www.gov.pl/web/gunb/ruch-budowlany.
Ad pyt. 6
Trwają prace nad wprowadzeniem Systemu do Obsługi Postępowań Administracyjnych
w Budownictwie (SOPAB), który w pierwszym etapie obejmować będzie wszystkie
postępowania administracyjne wszczynane przez obywateli (inwestorów), prowadzone
przez organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego
w całym kraju. Tym samym zakłada się, że dzięki temu rozwiązaniu możliwe będzie
generowanie wspomnianych w interpelacji statystyk. Uruchomienie SOPAB przewidziane
jest na początek 2028 r.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 6 of 6 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 28 października 2026 r.
Znak sprawy: DNI.bi.058.6.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 20171 posła na Sejm, Pani Bożeny Lisowskiej w
sprawie wprowadzenia sztywnego terminu przedawnienia możliwości wydawania i
wykonywania nakazów rozbiórki, jednorazowej legalizacji (amnestii) istniejących
samowoli budowlanych na terenach wiejskich, zmian w zakresie planowania
przestrzennego oraz stworzenia kompleksowego systemu ewidencjonowania
postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Należy wskazać, że minister właściwy ds. rolnictwa i rozwoju wsi, jako organ
administracji rządowej działa w ramach prawnych wyznaczonych art. 22, 23, 23b oraz
23 c ustawy o działach administracji rządowej (1) i nie jest organem właściwym w
zakresie spraw dotyczących legalizacji samowoli budowlanych, nakazów rozbiórki,
postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego oraz funkcjonowania
systemu nadzoru budowlanego. Sprawy te należą przede wszystkim do właściwości
ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
W związku z powyższym, w odniesieniu do pytań zawartych w części I interpelacji
należy wskazać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie prowadzi obecnie prac
legislacyjnych dotyczących zmian w ustawie Prawo budowlane (2) w zakresie objętym
pytaniami nr 1-8 oraz nie jest właściwy do przedstawiania stanowiska w sprawie
-- 1 of 3 --
projektowanych rozwiązań odnoszących się do kompetencji organów administracji
architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego.
Odnosząc się do pytań zawartych w części II interpelacji, dotyczących planowania
przestrzennego i zabudowy rolniczej, należy wskazać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju
Wsi przedstawia ministrowi właściwemu do spraw planowania i zagospodarowania
przestrzennego postulaty mające na celu zapewnienie odpowiednich warunków
rozwoju gospodarstw rolnych, w tym możliwości lokalizowania obiektów niezbędnych
do prowadzenia działalności rolniczej.
W zakresie pytania dotyczącego zabezpieczenia rozwoju gospodarstw rolnych w
procedurze sporządzania planów ogólnych informuję, że Minister Rolnictwa i Rozwoju
Wsi jako organ właściwy do opiniowania projektów planu ogólnego w zakresie
kształtowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju produkcji rolniczej (3)
przekazuje gminom w całym kraju swoje stanowisko do planów ogólnych,
w szczególności zwraca uwagę na stworzenie właściwych warunków do rozwoju
siedlisk i infrastruktury rolniczej. Uwagi zgłaszane do przedkładanych projektów planów
ogólnych dotyczą najczęściej zbyt małego areału stref wielofunkcyjnych z zabudową
zagrodową oraz stref produkcji rolniczej (SZ i SR), co może uniemożliwiać rozwój
istniejących gospodarstw rolnych. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwraca
uwagę na wprowadzanie w planach ogólnych zbyt niskich parametrów dopuszczalnej
wysokości zabudowy dla stref SZ i SR, co również może w przyszłości utrudniać
budowę budynków gospodarskich o odpowiedniej do potrzeb technologicznych w
gospodarstwach rolnych kubaturze.
Odnosząc się natomiast do pytań zawartych w części III interpelacji, informuję, że
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie prowadzi ewidencji postępowań
administracyjnych prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego oraz nie gromadzi
danych statystycznych dotyczących zawiadomień o samowolach budowlanych,
przebiegu postępowań legalizacyjnych i rozbiórkowych, źródeł ich wszczynania, czasu
ich trwania, prowadzonych egzekucji administracyjnych ani danych finansowych
związanych z opłatami legalizacyjnymi lub grzywnami nakładanymi na podstawie
przepisów Prawa budowlanego.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dysponuje również informacjami
dotyczącymi planów wdrożenia jednolitego systemu informatycznego służącego
-- 2 of 3 --
ewidencjonowaniu postępowań prowadzonych przez powiatowe i wojewódzkie
inspektoraty nadzoru budowlanego. Kwestie te pozostają poza zakresem właściwości
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz.U. z
2026 r. poz. 1226.);
(2) Ustawa z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz.
524);
(3) Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 538).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Minister Finansów i Gospodarki
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
-- 3 of 3 --