Interpelacja nr 2017
Interpelacja w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Interpelacja nr 2017
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zgłaszający: Krystian Łuczak
Data wpływu: 12-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku ze skierowaną do mnie pisemną prośbą prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich prof. dra hab. Andrzeja Michałowskiego oraz Konferencji Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce, a także po mojej wnikliwej analizie dokumentów źródłowych i zapoznaniu się z okolicznościami procedowania, zwracam się z uprzejmą prośbą o rozważenie pilnego uchylenia w całości przepisów zawartych w nowelizacji ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1904).
Poselski projekt ugrupowania politycznego Kukiz’15, który stanowił podstawę nowelizacji, procedowany był zdaniem środowiska archeologicznego, do którego należę, w sposób nietransparentny, niezwykle chaotyczny, niemerytorycznie i bez konsultacji społecznych. Odrzucono także wniosek ekspertów z dziedziny archeologii o wysłuchanie publiczne. Ustawa została poddana nowelizacji, mimo negatywnej oceny Komisji Kultury i Środków Przekazu, a także jednoznacznego głosu sprzeciwu środowiska eksperckiego, licznych kontrowersji oraz nieprzejrzystego procesu legislacyjnego.
Zapisy nowelizacji ustawy znacząco ograniczają możliwość sprawowania realnej kontroli przez urzędy konserwatorskie nad prowadzeniem amatorskich poszukiwań zabytków w Polsce oraz przewidują nagradzanie znalezienia zabytków w wyniku celowych ich poszukiwań. Stanowi to poważne zagrożenie nie tylko dla dziedzictwa kultury, ale także dla dziedzictwa archeologicznego o nieodnawialnym charakterze. Niekontrolowane przez państwo amatorskie poszukiwania zabytków, skutkujące często ich niszczeniem i rabowaniem, pozbawiają nas możliwości prowadzenia badań naukowych i uszczuplają bezpowrotnie nasze dziedzictwo narodowe.
Mając na uwadze, że zapisy nowelizacji ustawy mają zacząć obowiązywać już od 1 maja 2024 roku, a także fakt negatywnej oceny środowisk naukowych, środowiska muzealników, Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, działającej przy generalnym konserwatorze zabytków Rady Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów (EAA) oraz Narodowego Instytutu Muzealnictwa, zwracam się z uprzejmą prośbą o potraktowanie mojej interpelacji priorytetowo.
Jakie jest stanowisko ministerstwa w tej sprawie?
Interpelacja nr 2017
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zgłaszający: Krystian Łuczak
Data wpływu: 12-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku ze skierowaną do mnie pisemną prośbą prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich prof. dra hab. Andrzeja Michałowskiego oraz Konferencji Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce, a także po mojej wnikliwej analizie dokumentów źródłowych i zapoznaniu się z okolicznościami procedowania, zwracam się z uprzejmą prośbą o rozważenie pilnego uchylenia w całości przepisów zawartych w nowelizacji ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1904).
Poselski projekt ugrupowania politycznego Kukiz’15, który stanowił podstawę nowelizacji, procedowany był zdaniem środowiska archeologicznego, do którego należę, w sposób nietransparentny, niezwykle chaotyczny, niemerytorycznie i bez konsultacji społecznych. Odrzucono także wniosek ekspertów z dziedziny archeologii o wysłuchanie publiczne. Ustawa została poddana nowelizacji, mimo negatywnej oceny Komisji Kultury i Środków Przekazu, a także jednoznacznego głosu sprzeciwu środowiska eksperckiego, licznych kontrowersji oraz nieprzejrzystego procesu legislacyjnego.
Zapisy nowelizacji ustawy znacząco ograniczają możliwość sprawowania realnej kontroli przez urzędy konserwatorskie nad prowadzeniem amatorskich poszukiwań zabytków w Polsce oraz przewidują nagradzanie znalezienia zabytków w wyniku celowych ich poszukiwań. Stanowi to poważne zagrożenie nie tylko dla dziedzictwa kultury, ale także dla dziedzictwa archeologicznego o nieodnawialnym charakterze. Niekontrolowane przez państwo amatorskie poszukiwania zabytków, skutkujące często ich niszczeniem i rabowaniem, pozbawiają nas możliwości prowadzenia badań naukowych i uszczuplają bezpowrotnie nasze dziedzictwo narodowe.
Mając na uwadze, że zapisy nowelizacji ustawy mają zacząć obowiązywać już od 1 maja 2024 roku, a także fakt negatywnej oceny środowisk naukowych, środowiska muzealników, Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, działającej przy generalnym konserwatorze zabytków Rady Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów (EAA) oraz Narodowego Instytutu Muzealnictwa, zwracam się z uprzejmą prośbą o potraktowanie mojej interpelacji priorytetowo.
Jakie jest stanowisko ministerstwa w tej sprawie?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5198 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2017 Pana Posła Krystiana Łuczaka z 24 kwietnia 2024 roku
w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r.
o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że w 2023 r. niezwłocznie podjęto prace
przygotowawcze w celu utworzenia aplikacji, o której mowa w art. 1 pkt 5 cyt. nowelizacji.
Pismami z 6 października 2023 r. Departament Ochrony Zabytków MKiDN (DOZ) zwrócił
się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa (NID) i Narodowego Instytutu Konserwacji
Zabytków z prośbą o przedstawienie wstępnego kosztorysu oraz ewentualnych uwag
w zakresie przygotowania aplikacji. Jednocześnie przekazano tym instytucjom założenia
dla funkcjonalności aplikacji, które zostały przedstawione przez autorów ustawy podczas
spotkań roboczych w resorcie kultury. Oceniono szacunkowe koszty stworzenia
i utrzymania aplikacji, co planowano powierzyć jednej z instytucji podległych MKiDN.
Przeprowadzone od tamtej pory analizy wykazały liczne nieprecyzyjności i brak określenia
szczegółów funkcjonalności aplikacji, jak również konieczność weryfikacji zgodności danych
cyfrowych, niezbędnych dla funkcjonowania aplikacji, posiadanych przez NID,
z wojewódzkimi ewidencjami zabytków. Zadanie weryfikacji tych danych jest realizowane
niezależnie od prac nad wdrożeniem nowelizacji ustawy w ramach aktualnego budżetu
resortu kultury.
Oprócz powyższego wdrożenie nowelizacji wymagałoby środków na zwiększenie
zatrudnienia w wojewódzkich urzędach ochrony zabytków, stworzenie i utrzymanie
aplikacji, wypłaty potencjalnych nagród za znalezienie zabytków archeologicznych
czy pozyskanie danych o strefach zakazu prowadzenia poszukiwań innych niż wynikające
z przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Środki te nie mogły zostać
zaplanowane w budżecie Państwa na 2024 r., ponieważ ten został opracowany jeszcze przed
ogłoszeniem omawianej nowelizacji w Dzienniku Ustaw 18 września 2023 r.
Resort kultury dołożył wszelkich starań do wdrożenia rozwiązań przyjętych przez Sejm RP,
tym niemniej opisane powyżej trudności, nieprzewidziane przez autorów ustawy,
uniemożliwiły realizację założeń nowelizacji. Wobec powyższego oraz biorąc pod uwagę
liczne apele ze strony środowiska naukowego, sygnalizujące nieścisłości i potencjalne
problemy, które może wygenerować wdrożenie omawianej ustawy, pani minister Bożena
Żelazowska, Generalna Konserwator Zabytków, uznała, że konieczne jest jej uchylenie.
Przychylając się do głosów sprzeciwu, które wpłynęły do organów państwa w ostatnim
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
czasie, grupa posłów wniosła do laski marszałkowskiej poselski projekt ustawy o uchyleniu
ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W toku prac w sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu posłowie zdecydowali,
że ze względu na liczne wątpliwości dotyczące ustawy należy przeanalizować i poprawić
jej brzmienie, zapewnić warunki do realizacji wprowadzanych przez nią przepisów, a także
stworzyć rozwiązania akceptowalne dla osób zajmujących się profesjonalnie ochroną
dziedzictwa archeologicznego. W związku z tym projekt ustawy uchylającej został
zmieniony na projekt zakładający przesunięcie terminu wejścia w życie nowych przepisów
na 1 maja 2025 r. W takim kształcie ustawa została uchwalona przez Sejm 12 kwietnia 2024
r., a po podpisie Prezydenta RP – ogłoszona w Dzienniku Ustaw 26 kwietnia 2024 r. pod
poz. 647.
Przesunięcie o rok
vacatio legis nowelizacji z 13 lipca 2023 r. daje możliwość wypracowania
przepisów zgodnych z zasadami techniki legislacyjnej i w sposób kompleksowy normujących
poszukiwanie zabytków w Polsce. Intencją Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
jest przygotowanie aktu ustawowego niwelującego zagrożenia opisywane również
przez Pana Posła Krystiana Łuczaka z mównicy sejmowej w czasie czytania ustawy
ogłoszonej 26 kwietnia 2024 r. Zostanie opracowana rządowa propozycja zmiany
przepisów, z uwzględnieniem stanowisk wszystkich zainteresowanych stron,
w szczególności zaś środowiska naukowego. Dlatego zobowiązany będę za zaangażowanie
Pana Posła Krystiana Łuczaka w wypracowanie optymalnych rozwiązań w omawianym
zakresie. Jego doświadczenie legislacyjne oraz naukowe z pewnością będzie stanowiło
niezwykle cenny wkład w prace nad poprawieniem przepisów ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2017 Pana Posła Krystiana Łuczaka z 24 kwietnia 2024 roku
w sprawie uchylenia w całości przepisów zawartych w ustawie z dnia 13 lipca 2023 r.
o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że w 2023 r. niezwłocznie podjęto prace
przygotowawcze w celu utworzenia aplikacji, o której mowa w art. 1 pkt 5 cyt. nowelizacji.
Pismami z 6 października 2023 r. Departament Ochrony Zabytków MKiDN (DOZ) zwrócił
się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa (NID) i Narodowego Instytutu Konserwacji
Zabytków z prośbą o przedstawienie wstępnego kosztorysu oraz ewentualnych uwag
w zakresie przygotowania aplikacji. Jednocześnie przekazano tym instytucjom założenia
dla funkcjonalności aplikacji, które zostały przedstawione przez autorów ustawy podczas
spotkań roboczych w resorcie kultury. Oceniono szacunkowe koszty stworzenia
i utrzymania aplikacji, co planowano powierzyć jednej z instytucji podległych MKiDN.
Przeprowadzone od tamtej pory analizy wykazały liczne nieprecyzyjności i brak określenia
szczegółów funkcjonalności aplikacji, jak również konieczność weryfikacji zgodności danych
cyfrowych, niezbędnych dla funkcjonowania aplikacji, posiadanych przez NID,
z wojewódzkimi ewidencjami zabytków. Zadanie weryfikacji tych danych jest realizowane
niezależnie od prac nad wdrożeniem nowelizacji ustawy w ramach aktualnego budżetu
resortu kultury.
Oprócz powyższego wdrożenie nowelizacji wymagałoby środków na zwiększenie
zatrudnienia w wojewódzkich urzędach ochrony zabytków, stworzenie i utrzymanie
aplikacji, wypłaty potencjalnych nagród za znalezienie zabytków archeologicznych
czy pozyskanie danych o strefach zakazu prowadzenia poszukiwań innych niż wynikające
z przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Środki te nie mogły zostać
zaplanowane w budżecie Państwa na 2024 r., ponieważ ten został opracowany jeszcze przed
ogłoszeniem omawianej nowelizacji w Dzienniku Ustaw 18 września 2023 r.
Resort kultury dołożył wszelkich starań do wdrożenia rozwiązań przyjętych przez Sejm RP,
tym niemniej opisane powyżej trudności, nieprzewidziane przez autorów ustawy,
uniemożliwiły realizację założeń nowelizacji. Wobec powyższego oraz biorąc pod uwagę
liczne apele ze strony środowiska naukowego, sygnalizujące nieścisłości i potencjalne
problemy, które może wygenerować wdrożenie omawianej ustawy, pani minister Bożena
Żelazowska, Generalna Konserwator Zabytków, uznała, że konieczne jest jej uchylenie.
Przychylając się do głosów sprzeciwu, które wpłynęły do organów państwa w ostatnim
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
czasie, grupa posłów wniosła do laski marszałkowskiej poselski projekt ustawy o uchyleniu
ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W toku prac w sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu posłowie zdecydowali,
że ze względu na liczne wątpliwości dotyczące ustawy należy przeanalizować i poprawić
jej brzmienie, zapewnić warunki do realizacji wprowadzanych przez nią przepisów, a także
stworzyć rozwiązania akceptowalne dla osób zajmujących się profesjonalnie ochroną
dziedzictwa archeologicznego. W związku z tym projekt ustawy uchylającej został
zmieniony na projekt zakładający przesunięcie terminu wejścia w życie nowych przepisów
na 1 maja 2025 r. W takim kształcie ustawa została uchwalona przez Sejm 12 kwietnia 2024
r., a po podpisie Prezydenta RP – ogłoszona w Dzienniku Ustaw 26 kwietnia 2024 r. pod
poz. 647.
Przesunięcie o rok
vacatio legis nowelizacji z 13 lipca 2023 r. daje możliwość wypracowania
przepisów zgodnych z zasadami techniki legislacyjnej i w sposób kompleksowy normujących
poszukiwanie zabytków w Polsce. Intencją Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
jest przygotowanie aktu ustawowego niwelującego zagrożenia opisywane również
przez Pana Posła Krystiana Łuczaka z mównicy sejmowej w czasie czytania ustawy
ogłoszonej 26 kwietnia 2024 r. Zostanie opracowana rządowa propozycja zmiany
przepisów, z uwzględnieniem stanowisk wszystkich zainteresowanych stron,
w szczególności zaś środowiska naukowego. Dlatego zobowiązany będę za zaangażowanie
Pana Posła Krystiana Łuczaka w wypracowanie optymalnych rozwiązań w omawianym
zakresie. Jego doświadczenie legislacyjne oraz naukowe z pewnością będzie stanowiło
niezwykle cenny wkład w prace nad poprawieniem przepisów ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --