Interpelacja w sprawie polityki historycznej rządu RP
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20141
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie polityki historycznej rządu RP
Zgłaszający: Bartosz Józef Kownacki
Data wpływu: 28-09-2026
Szanowny Panie Premierze,
kolejne wypowiedzi i działania przedstawicieli rządu RP oraz instytucji państwowych budzą poważne wątpliwości dotyczące kierunku polityki historycznej obecnego rządu. Dotyczą one podstawowych elementów polskiej historii i pamięci narodowej: początków państwowości, odpowiedzialności za zbrodnie dokonane na Polakach, strat wojennych oraz historii opozycji antykomunistycznej.
Po pierwsze – minister edukacji Barbara Nowacka i „polscy naziści”
Podczas międzynarodowej konferencji zorganizowanej w związku z 80. rocznicą wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau minister edukacji Barbara Nowacka powiedziała: „na terenie okupowanym przez Niemcy polscy naziści zbudowali obozy, które były obozami pracy, a potem stały się obozami masowej zagłady”.
Słowa przypisujące „polskim nazistom” budowę niemieckich obozów padły z ust ministra odpowiedzialnego za edukację podczas międzynarodowego wydarzenia dotyczącego pamięci o zbrodniach niemieckich.
Po drugie – wiceminister Andrzej Szeptycki i UPA
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Andrzej Szeptycki, odnosząc się do Ukraińskiej Powstańczej Armii, powiedział: „Przede wszystkim to, że to była formacja, która niezależnie od tego, o czym pan mówi, o zbrodni wołyńskiej, ale walczyła o niepodległość Ukrainy. (…) To byli tacy trochę – ze wszystkimi pozytywnymi i negatywnymi konotacjami tego słowa – trochę tacy ukraińscy żołnierze niezłomni”.
Słowa te dotyczyły formacji odpowiedzialnej za masowe zbrodnie na polskiej ludności cywilnej, w tym ludobójstwo dokonane na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
Po trzecie – wiceminister Andrzej Szeptycki i początki państwa polskiego
Ten sam przedstawiciel rządu RP, odnosząc się do początków polskiej państwowości, napisał: „Państwo Mieszka I miało mniej więcej tyle wspólnego z dzisiejszą Polską co Ruś Kijowska z Ukrainą. Nie mniej, nie więcej”.
W polemice dotyczącej tej kwestii napisał następnie: „Proponuję, by zajął się Pan myślistwem, a nie dezinformacją na X”.
Tym samym przedstawiciel Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego określił mianem „dezinformacji” stanowisko wskazujące na historyczną ciągłość polskiej państwowości od państwa pierwszych Piastów.
Po czwarte – Instytut Pileckiego i restytucja dóbr kultury z Polski
Poważne kontrowersje dotyczyły działalności Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego pod kierownictwem prof. Krzysztofa Ruchniewicza, który jednocześnie pełnił funkcję pełnomocnika ministra spraw zagranicznych do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej. Ówczesna kierowniczka berlińskiego oddziału instytutu Hanna Radziejowska poinformowała Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz polską ambasadę o oczekiwaniu przygotowania cyklu seminariów. Jedno z nich miało dotyczyć restytucji mienia niepolskiego znajdującego się w Polsce, w tym zwrotów dóbr kultury przez Polskę na rzecz Niemiec, Ukrainy, Białorusi i Litwy. Kolejne miało dotyczyć kwestii mienia prywatnego osób pochodzenia żydowskiego. Sprawa dotyczyła zatem państwowej instytucji zajmującej się pamięcią o zbrodniach totalitaryzmów, kierowanej przez osobę będącą równocześnie pełnomocnikiem polskiego ministra spraw zagranicznych do spraw stosunków polsko-niemieckich.
Po piąte – państwowe obchody 50-lecia powstania Komitetu Obrony Robotników
23 września 2026 r. przypada 50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników. Główne uroczystości państwowe organizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zostały objęte honorowym patronatem prezesa Rady Ministrów. Jeden z założycieli KOR Antoni Macierewicz poinformował publicznie, że nie otrzymał zaproszenia na uroczystości. Według opublikowanych informacji w obchodach pominięto również innych związanych z KOR działaczy opozycji antykomunistycznej, w tym Krzysztofa Turkowskiego, Jarosława Brodę i Krzysztofa Grzelczyka. Równocześnie podczas organizowanych przez Instytut Pamięci Narodowej obchodów 50-lecia KOR przewidziano udział Antoniego Macierewicza i Piotra Naimskiego obok innych działaczy tego środowiska.
Powstaje zatem pytanie, czy oficjalne obchody państwowe służą zachowaniu pamięci o całym środowisku KOR, czy też historia opozycji antykomunistycznej jest przedstawiana selektywnie według kryterium współczesnych podziałów politycznych.
Opisanych przypadków nie można oceniać wyłącznie w oderwaniu od siebie. Dotyczą różnych okresów historycznych, lecz łączy je fakt, że ich źródłem są członkowie rządu RP albo instytucje państwowe odpowiedzialne za edukację, naukę i politykę pamięci.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
1. Jaka jest oficjalna polityka historyczna rządu RP, jakie są jej podstawowe założenia i kto odpowiada za jej koordynację?
2. Czy prezes Rady Ministrów uważa opisane powyżej wypowiedzi i działania za zgodne z polityką historyczną rządu RP oraz polską racją stanu?
3. Jakie działania podjął rząd RP w celu sprostowania, również wobec zagranicznych odbiorców, wypowiedzi minister edukacji Barbary Nowackiej przypisującej „polskim nazistom” budowę obozów oraz jakie konsekwencje służbowe lub polityczne zostały wobec niej wyciągnięte?
4. Czy prezes Rady Ministrów akceptuje określenie przez wiceministra Andrzeja Szeptyckiego członków UPA jako „trochę takich ukraińskich żołnierzy niezłomnych” i czy uważa takie porównanie za zgodne ze stanowiskiem państwa polskiego dotyczącym ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA na polskiej ludności?
5. Czy prezes Rady Ministrów podziela twierdzenie wiceministra Andrzeja Szeptyckiego dotyczące związku państwa Mieszka I ze współczesną Polską oraz czy rząd RP uważa wskazywanie państwa Mieszka I jako początku polskiej państwowości za „dezinformację”?
6. Czy wobec powtarzających się wypowiedzi wiceministra Andrzeja Szeptyckiego dotyczących podstawowych zagadnień historii Polski prezes Rady Ministrów zamierza zwrócić się o jego odwołanie ze stanowiska?
7. Czy KPRM posiadała wiedzę o inicjatywach podejmowanych w Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego dotyczących restytucji dóbr kultury lub innego mienia znajdującego się w Polsce? Czy były one konsultowane z KPRM, MSZ lub MKiDN oraz czy przedstawiciele rządu RP prowadzili w tych sprawach rozmowy z przedstawicielami Niemiec lub innych państw?
8. Czy przy ustalaniu listy osób zaproszonych na objęte patronatem prezesa Rady Ministrów państwowe obchody powstania 50-lecia KOR stosowano jakiekolwiek kryteria polityczne? Kto zatwierdził listę zaproszonych? Czy zaproszono wszystkich żyjących założycieli KOR oraz najważniejszych działaczy jego struktur, a jeżeli nie – kto nie został zaproszony i z jakiego powodu?
9. Czy KPRM dokonała lub zamierza dokonać całościowej analizy przedstawionych przypadków pod kątem zgodności działań członków rządu i instytucji państwowych z polityką historyczną państwa oraz jakie konsekwencje zostały lub zostaną wyciągnięte wobec osób odpowiedzialnych?
10. Jakie działania zamierza podjąć prezes Rady Ministrów, aby polityka historyczna państwa nie była wykorzystywana do rozpowszechniania nieprawdziwych informacji dotyczących historii Polski, relatywizowania odpowiedzialności sprawców zbrodni popełnionych na Polakach ani selektywnego kształtowania pamięci historycznej według bieżących kryteriów politycznych?
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7329 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2647152.11920918.11224887
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20141 posła Bartosza Józefa Kownackiego z 8 października
2026 roku w sprawie polityki historycznej rządu RP, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Odnosząc się zbiorczo do przywołanych w interpelacji wypowiedzi i zdarzeń, informuję, że
stanowczo nie zgadzam się z przedstawioną w interpelacji oceną, zgodnie z którą miałyby
one świadczyć o przyjęciu przez Rząd RP polityki podważającej polską państwowość,
relatywizującej odpowiedzialność za zbrodnie popełnione na Polakach lub pomijającej
zasługi części opozycji antykomunistycznej. Ocena tych spraw wymaga uwzględnienia
publicznych sprostowań, pełnego kontekstu wypowiedzi oraz działań podjętych przez
właściwe organy.
Rząd RP stoi na stanowisku, że polityka historyczna powinna służyć rzetelnemu
przedstawianiu dziejów Polski, ochronie dziedzictwa narodowego, upamiętnianiu ofiar i
bohaterów oraz przeciwdziałaniu fałszowaniu historii. Obejmuje to jednoznaczne
wskazywanie odpowiedzialności nazistowskich Niemiec za utworzenie i funkcjonowanie
obozów na okupowanych ziemiach polskich, potępienie ludobójstwa dokonanego przez
ukraińskich nacjonalistów oraz zachowanie pamięci o wkładzie opozycji demokratycznej w
odzyskanie przez Polskę wolności. Głównymi założeniami strategii działania w obszarze
pamięci są: traktowanie instytucji pamięci jako kluczowej infrastruktury bezpieczeństwa
państwa oraz świadome wspieranie ekosystemu pamięci - zróżnicowanego, bogatego,
zakorzenionego w lokalności i codziennym doświadczeniu. Za jej koordynację odpowiada
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Nie ma podstaw do utożsamiania sprostowanej pomyłki językowej, opisu cudzej
perspektywy historycznej czy spornej propozycji programowej instytucji z oficjalnym
stanowiskiem rządu Rzeczypospolitej Polskiej. W każdym z tych przypadków konieczne jest
ustalenie rzeczywistej treści stanowiska i sposobu reakcji właściwych organów.
Wypowiedź ministry edukacji Barbary Nowackiej z 27 stycznia 2025 r., wygłoszona podczas
konferencji w Krakowie związanej z 80. rocznicą wyzwolenia Auschwitz-Birkenau, została
publicznie sprostowana. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyjaśniło, że doszło do
przejęzyczenia, i przedstawiło prawidłowe brzmienie przygotowanego fragmentu
wystąpienia, wskazującego na budowę obozów przez nazistów w okupowanej Polsce. 28
stycznia 2025 r. Barbara Nowacka jednoznacznie oświadczyła: „Oczywiste jest, że obozy
zbudowali Niemcy, a polskich nazistów nie było” oraz przeprosiła za przejęzyczenie.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Przywoływanie błędnego sformułowania z pominięciem tego sprostowania prowadzi do
przypisywania Minister Edukacji stanowiska, któremu sama wyraźnie zaprzeczyła.
Przytoczona wypowiedź Andrzeja Szeptyckiego padła w odpowiedzi na pytanie o miejsce
UPA w ukraińskiej pamięci historycznej. W rozmowie w Polsat News 16 czerwca 2026 r.
wiceminister wyjaśnił, że opisywał sposób postrzegania tej formacji przez część Ukraińców.
Przyznał zarazem, że zabrakło dostatecznie wyraźnego zaznaczenia, że nie przedstawiał w
ten sposób własnej oceny jako naukowca ani stanowiska polskiego Rządu.
Stanowisko państwa polskiego w sprawie ludobójstwa pozostaje jednoznaczne. W
wystąpieniu z 11 lipca 2026 r. Prezes Rady Ministrów określił zbrodnię wołyńską jako
ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów i wskazał obowiązek nazwania
sprawców, potępienia zbrodni oraz zapewnienia ofiarom godnego pochówku. Opis sposobu
postrzegania UPA przez część społeczeństwa ukraińskiego nie zmienia tej oceny.
Ocena wypowiedzi wiceministra także w kontekście postulatów personalnych powinna
uwzględniać przedstawione przez niego wyjaśnienia, przeprosiny i potępienie zbrodni. Nie
może opierać się wyłącznie na porównaniu przytoczonym bez jego późniejszego
doprecyzowania. Podobnie wpis Andrzeja Szeptyckiego z 19 września 2026 r. nie był
stanowiskiem polskiego rządu, ale elementem polemiki prowadzonej przez wiceministra w
dyskusji o początkach państwowości Ukrainy. Bez dodatkowych wyjaśnień nie można
przypisywać jej wskazanego w interpelacji sensu.
Odnosząc się do działalności instytutu Pileckiego i jego dyrektora, informuję, że
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie upoważniło Krzysztofa Ruchniewicza
do podejmowania tematu zwrotu dóbr kultury na rzecz innych państw. Zastrzeżenia wobec
jego działalności nie pozostały bez reakcji. Już 29 sierpnia 2025 r. Minister Kultury i
Dziedzictwa Narodowego poinformowała o decyzji o odwołaniu Krzysztofa Ruchniewicza,
jako przyczyny wskazując m.in. nieprawidłowości w zamierzeniach programowych,
komunikacji i zarządzaniu. Nie jest zatem zasadne przedstawianie spornych propozycji
dyrektora jako dowodu ich bezwarunkowej akceptacji przez rząd.
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie była organizatorem obchodów 50-lecia KOR.
Przedstawiciel organizatora – Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych Lech Parell 25 września 2026 r. potwierdził, że Antoni Macierewicz i
Piotr Naimski zostali zaproszeni, oraz opublikował obraz listy wysyłkowej. Rzecznik rządu
Adam Szłapka wskazał również, że zaproszenia skierowano do nich 14 września 2026 r.
Nieobecność na uroczystości nie przesądza więc o niewysłaniu zaproszenia ani o
politycznym wykluczeniu.
Obowiązkiem państwa pozostaje wspieranie rzetelnej edukacji historycznej, ochrony
dziedzictwa i godnego upamiętniania ofiar, a także reagowanie na informacje fałszujące
historię.
Publiczna debata nad tymi działaniami powinna opierać się na pełnych wypowiedziach i
sprawdzonych faktach. Pomijanie sprostowań, późniejszych wyjaśnień czy reakcji
właściwych organów nie służy ani prawdzie historycznej, ani ochronie dobrego imienia
Polski.
Do kluczowych zadań państwa w walce z dezinformacją w kontekście polityki historycznej
należą: wspieranie kompetencji krytycznych w obszarze pamięci w społeczeństwie,
budowanie kompetencji i infrastruktury wyprzedzającej dezinformację (bazy wiedzy,
szkolenia, łatwo dostępne materiały edukacyjne) oraz fact-checkingowej, a także
monitorowanie aktywności dezinformacyjnej w obszarze pamięci.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
9 listopada br. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje przedstawić dokument
koncepcyjny dotyczący polityki pamięci (polityki historycznej) obejmujący szerokie
spektrum zagadnień i wytyczający kierunki tej polityki w długiej perspektywie.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --