Interpelacja w sprawie sposobu postępowania organów gminy z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy złożonymi w okresie od dnia 1 września 2026 r. do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20138
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie sposobu postępowania organów gminy z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy złożonymi w okresie od dnia 1 września 2026 r. do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy
Zgłaszający: Krzysztof Habura, Łukasz Horbatowski, Bartosz Zawieja
Data wpływu: 28-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ramach wykonywania obowiązków posła na Sejm RP zostałem zapoznany przez władze gminy Zgierz z problemem związanym z brakiem uregulowań prawnych dotyczących sposobu postępowania organów gminy z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy złożonymi w okresie od dnia 1 września 2026 r. do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy.
Jak podają wymienieni, zgodnie z pismem Ministerstwa Rozwoju i Technologii, znak: DPR-II.720.180.2026 z dnia 21 lipca 2026 r., dotyczącym procedur rozpatrywania wniosków w sprawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz procedur sporządzania planów miejscowych po dniu utraty mocy studium wskazane jest, iż w gminach, w których do 1 września 2026 r. nie wejdzie w życie plan ogólny, wydanie decyzji o warunkach zabudowy będzie możliwe wyłącznie w przypadku wniosków złożonych przed tą datą. Powstała zatem wątpliwość prawna i interpretacyjna dotycząca statusu procesowego wniosków złożonych od dnia 1 września 2026 r., a przed dniem wejścia w życie planu ogólnego gminy.
Przepisy nie ustanawiają wprost zakazu składania takich wniosków ani jednoznacznej podstawy prawnej do odmowy wszczęcia postępowania, a jednocześnie organ nie ma możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy do czasu wejścia w życie planu ogólnego gminy. Wątpliwość budzi również możliwość zawieszenia takiego postępowania. Przepis art. 62 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy w związku z procedurą sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten nie przewiduje analogicznego rozwiązania w przypadku sporządzania planu ogólnego gminy.
Samo prowadzenie procedury sporządzenia planu ogólnego jednocześnie budzi wątpliwość co do możliwości uznania jej za zagadnienie wstępne zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, które mogłoby skutkować zawieszeniem postępowania.
Wątpliwość budzi także możliwość zastosowania art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Powstaje zatem pytanie, czy brak obowiązującego planu ogólnego gminy, przy jednoczesnym ustawowym zastrzeżeniu, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy na wniosek złożony od dnia 1 września 2026 r. jest możliwe dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, może zostać uznany za „inną uzasadnioną przyczynę” uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, o której stanowi art. 61a § 1 K.p.a. Jeżeli zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. nie byłoby prawidłowe, oznaczałoby to konieczność wszczęcia postępowania pomimo istniejącej w chwili jego wszczęcia ustawowej przeszkody uniemożliwiającej wydanie decyzji.
W konsekwencji może dojść do sytuacji, w której organ:
• jest zobowiązany do przyjęcia wniosku,
• nie ma jednoznacznej podstawy prawnej do odmowy wszczęcia postępowania,
• nie ma jednoznacznej podstawy prawnej do zawieszenia postępowania z uwagi na trwające prace nad planem ogólnym,
• nie może wydać decyzji o warunkach zabudowy do czasu wejścia w życie planu ogólnego.
Opisany problem, będący luką legislacyjną, ma szczególne znaczenie w kontekście ustawowego terminu na wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz możliwości nałożenia kary pieniężnej za jego przekroczenie. Jeżeli bowiem postępowanie zostanie wszczęte, a jednocześnie nie będzie istniała podstawa prawna do jego zawieszenia, powstaje wątpliwość, czy okres oczekiwania na wejście w życie planu ogólnego będzie wliczany do terminu wydania decyzji. Organ może znaleźć się w sytuacji, w której mimo podejmowania czynności bez zbędnej zwłoki nie będzie posiadał prawnej możliwości zakończenia postępowania z uwagi na brak obowiązującego planu ogólnego.
Wskazane wątpliwości mają istotne znaczenie dla praktyki działania organu administracji oraz niosą konkretne skutki prawne zarówno dla organu, jak i dla strony zainteresowanej.
Problem dotyczy nie tylko gminy Zgierz, lecz ma znaczenie dla większości gmin w Polsce, w których plan ogólny nie został uchwalony.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy wniosek o ustalenie warunków zabudowy złożony od dnia 1 września 2026 r. w gminie, w której nie został uchwalony plan ogólny, powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego?
2. Czy brak planu ogólnego może zostać uznany za „inną uzasadnioną przyczynę”, o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, a tym samym organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie ww. przepisu w związku z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw?
3. Jeżeli odmowa wszczęcia postępowania nie jest właściwym rozwiązaniem, czy organ jest zobowiązany wszcząć i prowadzić postępowanie pomimo ustawowego braku możliwości wydania decyzji do czasu wejścia w życie planu ogólnego?
4. Czy w przypadku wszczęcia takiego postępowania istnieje podstawa prawna do jego zawieszenia do czasu wejścia w życie planu ogólnego gminy? Jeżeli tak, prosimy o wskazanie konkretnej podstawy prawnej dla takiego działania.
5. Jeżeli brak jest podstaw zarówno do odmowy wszczęcia, jak i do zawieszenia postępowania, jaki tryb postępowania powinien zastosować organ w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wejścia w życie planu ogólnego?
6. Czy okres od dnia złożenia wniosku do dnia wejścia w życie planu ogólnego powinien być wyłączony z terminu branego pod uwagę przy ustalaniu przekroczenia terminu wydania decyzji o warunkach zabudowy? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie podstawy prawnej takiego wyłączenia.
7. Czy za okres, w którym wydanie decyzji było prawnie niemożliwe z uwagi na brak obowiązującego planu ogólnego, może zostać nałożona na gminę kara pieniężna za przekroczenie terminu wydania decyzji o warunkach zabudowy?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10705 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-IV.054.8.2026
Warszawa, 23 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 20138 w sprawie sposobu postępowania organów gminy
z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy złożonymi w okresie od dnia 1 września
2026 r. do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20138 z 8 października 2026 r. posłów na Sejm RP:
Pana Krzysztofa Habury, Pana Łukasza Horbatowskiego i Pana Bartosza Zawiei, w sprawie
sposobu postępowania organów gminy z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy
złożonymi w okresie od dnia 1 września 2026 r. do dnia wejścia w życie planu ogólnego
gminy, przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie pragnę wyjaśnić, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.;
dalej upzp), kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy należy
do zadań własnych gminy. Organ centralny nie ma prawa w owo władztwo planistyczne
ingerować. Na żadnym etapie postępowań w sprawach indywidualnych obowiązujące
przepisy nie uprawniają ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do ingerencji w prowadzone
przez właściwe organy postępowania, ani wydawania tym organom wytycznych.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie może rozstrzygać indywidualnych spraw
administracyjnych zastrzeżonych do kompetencji właściwych organów. Zadania
realizowane przez gminę w zakresie planowania przestrzennego należą do zadań własnych
gminy, tym samym organami właściwymi do rozpatrywania ewentualnych
nieprawidłowości w tym zakresie są organy nadzoru nad działalnością jednostek
samorządu terytorialnego.
Postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jest postępowaniem
administracyjnym, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960
r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej Kpa)
oraz regulacje szczególne zawarte w upzp. Zaznaczam, że właściwym do interpretacji
ogólnych zasada prowadzenia postępowania administracyjnego określonych w Kpa jest
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zgodnie z art. 7 Kpa w toku
postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu
lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia
stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W art. 61 ust 1 upzp określono warunki konieczne do łącznego spełnienia, aby decyzja
o warunkach zabudowy mogła być wydana. Niespełnianie przynajmniej jednego z nich
powoduje konieczność odmowy wydania takiej decyzji.
W rezultacie ostateczne rozstrzygnięcie sprawy wymaga łącznego zastosowania
przepisów proceduralnych wynikających z Kpa oraz materialnoprawnych przepisów
zawartych w upzp z uwzględnieniem regulacji przejściowych ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.
o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 1688, z późn. zm.; dalej nowelizacji upzp). Organ rozpatrujący wniosek
o ustalenie warunków zabudowy zobowiązany jest do uwzględnienia ogólnych zasad
postępowania administracyjnego, ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania
oceny spełnienia ustawowych warunków dopuszczających wydanie decyzji.
Zgodnie z art. 59 ust. 3 nowelizacji upzp wydanie decyzji o warunkach zabudowy
na wniosek złożony od dnia 1 września 2026 r. jest możliwe, jeżeli w danej gminie wszedł
w życie plan ogólny gminy, a w przypadku gdy wniosek dotyczy terenu położonego
w więcej niż jednej gminie – jeżeli w tych gminach weszły w życie plany ogólne gmin.
Stosownie do art. 59 ust. 4 nowelizacji upzp warunku tego nie stosuje się do terenów
zamkniętych.
Kwestia wyboru właściwej formy zakończenia sprawy, w której wniosek o ustalenie
warunków zabudowy został złożony po 31 sierpnia 2026 r., a w gminie nie wszedł w życie
plan ogólny, należy do właściwego miejscowo organu wydającego decyzję o warunkach
zabudowy. Organ ten w oparciu o przepisy prawa oraz ocenę konkretnego stanu
faktycznego, podejmuje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania albo konieczności
przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Nie można przesądzić jednolitego
rozwiązania dla wszystkich przypadków.
Wskazuję, że w sytuacji oczywistego braku prawnej możliwości prowadzenia
postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, organ powinien ocenić
zasadność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa.
Kwestie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na inne uzasadnione
przyczyny były niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Jako
istotny dla podnoszonych w interpelacji wątpliwości można przytoczyć tu fragment tezy
wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt. II
OSK 269/21 w brzmieniu: pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo
zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją,
w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania
administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa "z innych
uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut
oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania.
Podobną tezę postawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2025 r.
sygn. akt. I OSK 1068/22: podstawa odmowy wszczęcia postępowania w postaci
uzasadnionych przyczyn dotyczy tych przypadków, w których niespełnienie przesłanek
procesowych ujawnia się już na etapie złożenia wniosku, a stwierdzenie tej okoliczności nie
wymaga czynności wyjaśniających. Inaczej ujmując przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1
Kpa muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne i takie, których stwierdzenie nie
wymaga prowadzenia postępowania. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia
szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podanych przez wnioskodawcę,
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
bądź jest nieoczywista, to wówczas organ administracji jest zobowiązany wszcząć
postępowanie w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku
przeprowadzonych czynności, orzec merytorycznie co do zasadności wniosku lub w przypadku
stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, umorzyć postępowanie
na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Wydając bowiem rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 Kpa
organ administracji nie bada merytorycznie wniosku, lecz ogranicza się jedynie do stwierdzenia
przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Natomiast jeżeli na etapie wpływu wniosku nie można jednoznacznie stwierdzić istnienia
przeszkody uniemożliwiającej wszczęcie postępowania, organ powinien je wszcząć
i przeprowadzić analizę wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy.
Należy przede wszystkim ocenić czy złożony wniosek dotyczy decyzji o warunkach
zabudowy, czy nie dotyczy inwestycji celu publicznego bądź inwestycji zlokalizowanej
na terenie zamkniętym, albo czy w ogóle istnieje obowiązek uzyskania decyzji
o warunkach zabudowy z uwagi na wyjątki przewidziane w art. 59 ust. 2a upzp.
Jeżeli w toku rozpoznania wniosku o warunki zabudowy zostanie stwierdzona przeszkoda
w prowadzeniu postępowania jaką może być np. brak planu ogólnego, należy rozważyć
wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kpa.
W zakresie wątpliwości dotyczących możliwości zawieszenia przedmiotowego
postępowania wskazuję, że przepisy szczególne upzp przewidują fakultatywną możliwość
zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy
jedynie w związku z procedurą sporządzania planu miejscowego (art. 58 upzp).
Jednocześnie wyjaśniam, że art. 97 § 1 Kpa wyznacza ogólne przesłanki obligatoryjnego
zawieszenia postępowania. Wystąpienie jednej z nich obliguje organ administracji
publicznej, prowadzący postępowanie, do jego zawieszenia z urzędu. Mając na uwadze
powyższe, prowadzonej w gminie procedury sporządzania planu ogólnego, jak
i przewidzianego terminu jego wejścia w życie, nie można uznać za samoistną podstawę
prawną do zawieszenia postępowania o ustalenie warunków zabudowy, prowadzonego
na wniosek złożony po 31 sierpnia 2026 r.
Ponadto wyjaśniam, że zgodnie z art. 51 ust. 2c upzp w związku z art. 64 ust. 1 upzp
do terminu wyznaczonego przez ustawę na wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie
wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych
czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych
z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Należy przy tym wspomnieć,
że ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1668) przewiduje czasowe
wstrzymanie biegu tych terminów. W art. 6 tej nowelizacji zawarto przepis epizodyczny
mający na celu wstrzymanie do dnia 31 grudnia 2026 r. biegu terminów, których
przekroczenie jest podstawą do nałożenia kary za nieterminowe wydanie decyzji m. in.
w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Terminy biegną na nowo od dnia 1 stycznia
2027 r. Przepis ten nie wyłącza żadnych przypadków, dlatego znajduje również
zastosowanie do wniosków o ustalenie warunków zabudowy złożonych po 1 września
2026 r. Jednocześnie wskazuję, że w Ministerstwie Rozwoju i Technologii analizowana jest
zasadność podjęcia prac legislacyjnych mających na celu przedłużenie obowiązujących
rozwiązań w zakresie nakładania kar pieniężnych na gminy za nieterminowe wydanie
decyzji o warunkach zabudowy.
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Wykładnia przedstawiona powyżej nie jest wiążąca i nie może stanowić podstawy
rozstrzygania konkretnych spraw, może być natomiast traktowana pomocniczo jako wyraz
poglądów Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --