Interpelacja w sprawie prac analitycznych nad określeniem skutków ratyfikacji III Protokołu Fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20130
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie prac analitycznych nad określeniem skutków ratyfikacji III Protokołu Fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka
Zgłaszający: Paweł Śliz, Agnieszka Buczyńska, Maja Ewa Nowak, Łukasz Osmalak, Ewa Schädler, Piotr Paweł Strach, Wioleta Tomczak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 28-09-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską, podjętą w reakcji na zgłoszenia i postulaty zaprezentowane przez Parlamentarną Radę Młodzieżową.
Pod koniec lipca 2026 roku Koalicja Organizacji Pozarządowych monitorujących wdrażanie Konwencji o prawach dziecka opublikowała raport dotyczący realizacji przez polskie władze państwowe zaleceń Komitetu Praw Dziecka ONZ. W opracowaniu tym po raz kolejny zwrócono uwagę na pilną potrzebę ratyfikacji III Protokołu Fakultatywnego do wyżej wymienionej konwencji. W ostatnich latach w niniejszej sprawie do resortu wielokrotnie występowała rzeczniczka praw dziecka (m.in. w apelach z 8 kwietnia 2024 r., 31 sierpnia 2025 r. oraz 8 kwietnia bieżącego roku), a także rzecznik praw obywatelskich w petycji z 9 lutego bieżącego roku. Mimo deklaracji chęci ratyfikacji, złożonej przez ówczesnego ministra sprawiedliwości Adama Bodnara podczas konferencji „Ewolucja państwa i prawa. Refleksje z roku odbudowy praworządności“ w dniu 28 listopada 2024 r., protokół wciąż nie został ratyfikowany.
III Protokół Fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka ustanawia mechanizm skargowy, umożliwiający dzieciom oraz ich przedstawicielom dochodzenie ochrony praw wynikających z konwencji przed organem międzynarodowym – Komitetem Praw Dziecka ONZ – po wyczerpaniu krajowej drogi odwoławczej. Dokument przewiduje również procedurę skarg międzypaństwowych oraz procedurę dochodzeniową w sprawach poważnych lub systematycznych naruszeń praw dziecka.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o umowach międzynarodowych, organem właściwym do przedłożenia Radzie Ministrów wniosku o ratyfikację jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W odpowiedzi z 18 lutego bieżącego roku na petycję rzecznika praw obywatelskich resort poinformował, że we współpracy z innymi właściwymi ministerstwami trwają prace analityczne mające na celu określenie ekonomicznych, społecznych i prawnych skutków ratyfikacji, a ich wyniki staną się podstawą do podjęcia decyzji o dalszym toku postępowania.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie konkretnie działania analityczne dotyczące skutków ratyfikacji III Protokołu Fakultatywnego zostały dotychczas przeprowadzone?
2. Które resorty oraz instytucje publiczne uczestniczyły lub obecnie uczestniczą w tych pracach?
3. Czy ministerstwo dysponuje wstępnymi wnioskami z prowadzonych analiz? Jeżeli tak, jakie są najważniejsze ustalenia w tym zakresie?
4. Czy dokonano szacunku kosztów ratyfikacji oraz funkcjonowania procedury skargowej, a jeśli tak – jak przedstawiają się one w zestawieniu z obciążeniami wynikającymi z analogicznych procedur międzynarodowych?
5. W jakim terminie planowane jest zakończenie prac analitycznych oraz podjęcie decyzji w sprawie przedłożenia Radzie Ministrów wniosku o ratyfikację?
Z poważaniem Paweł Śliz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5449 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.579.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20130 Pana Posła Pawła Śliza wraz z grupą posłów,
w sprawie prac analitycznych nad określeniem skutków ratyfikacji III protokołu
fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Realizacja praw dziecka należy do głównych zadań Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, wpisując się także w priorytet jaki stanowi realizacja zobowiązań Polski
w dziedzinie społecznych praw człowieka. Z tego powodu w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej prowadzone są prace nad poszerzeniem zobowiązań
międzynarodowych Polski w dziedzinie społecznych praw człowieka oraz nad
wzmocnieniem ich ochrony. Prace te realizowane są we współpracy z innymi
ministerstwami i urzędami centralnymi.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wystąpiło w październiku
2024 r. do właściwych ministerstw z prośbą o przeprowadzenie analizy prawnych,
społecznych i ekonomicznych skutków ewentualnego poddania się przez Polskę procedurze
rozpatrywania skarg indywidualnych na naruszenia postanowień Konwencji o prawach
dziecka. Przygotowane zostało wstępne zestawienie zidentyfikowanych tematów
możliwych skarg na naruszenie konwencji przez Polskę. Zestawienie to ma charakter ściśle
roboczy, uzyskane informacje nie zostały bowiem poddane dalszemu uszczegółowieniu ani
analizie, w szczególności ocenie na ile realne byłoby wniesienie skarg dotyczących
poszczególnych kwestii. Poza tego rodzaju pracami niezbędne będzie także
przeprowadzenie analizy, jakie skutki społeczne, prawne i ekonomiczne mogłyby wiązać się
z potrzebą zaradzenia problemom we wdrażaniu Konwencji o prawach dziecka – w razie
ewentualnego stwierdzenia przez Komitet Praw Dziecka niewłaściwego wykonywania
konwencji w wyniku rozpatrzenia zawiadomień indywidualnych.
Dodatkowo, w związku z sugestiami przesłanymi z innych ministerstw, niezbędne będzie
przeprowadzenie analiz sposobu zapewnienia realnej możliwości korzystania z procedury
przewidzianej w protokole skargowym, w szczególności poprzez:
— określenie procedur wsparcia dzieci w samodzielnym korzystaniu z możliwości
składania zawiadomień (pomoc prawna, edukacja dotycząca praw dziecka i procedur
dochodzenia ich realizacji) jak również eliminującej ryzyko manipulowania dzieckiem
przez ewentualnych pełnomocników,
— wzmocnienie instytucji, w tym Rzecznika Praw Dziecka, zapewniających wsparcie
prawne i poradnictwo dzieciom podejmującym próby dochodzenia realizacji ich praw.
Niezbędne będzie ustalenie, czy nie byłoby konieczne wprowadzenie regulacji prawnych,
na podstawie których możliwe byłoby wykonywanie przez Polskę środków tymczasowych
zaleconych przez Komitet Praw Dziecka (bądź, szerzej, zalecanych w ramach procedur
skargowych istniejących w ramach ONZ), niezbędnych w szczególnych okolicznościach
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w celu uniknięcia potencjalnej nieodwracalnej szkody dla ofiary lub ofiar domniemanego
naruszenia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwróciło się w 2024 r.
o udzielenie informacji dotyczących potencjalnej tematyki skarg do przedstawicielek
i przedstawicieli kierownictwa następujących ministerstw: Edukacji Narodowej, Kultury
i Dziedzictwa Narodowego, Obrony Narodowej, Rozwoju i Technologii, Sprawiedliwości,
Spraw Wewnętrznych i Administracji, Spraw Zagranicznych, Zdrowia, jak również do
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (Minister do spraw Równości). Są to instytucje, w
których kompetencjach leżą kwestie będące przedmiotem Konwencji o prawach dziecka.
Nie został do tej pory przeprowadzony szacunek skutków finansowych, jakie mogłyby
wyniknąć w związku ze stwierdzaniem przez Komitet Praw Dziecka niewłaściwego
wykonywania Konwencji o prawach dziecka.
Jeżeli chodzi o koszty związane z prowadzeniem spraw przed Komitetem Praw Dziecka, to
zakładamy, że pokrywane będą one w ramach wydatków Ministerstwa Spraw
Zagranicznych, któremu powierzone zostanie koordynowanie wypracowywania stanowisk
w odpowiedzi na zawiadomienia indywidualne.
Prace związane z analizą skutków związania się protokołem fakultatywnym do Konwencji
o prawach dziecka oraz oceną możliwości związania się wciąż trwają. Nadmienić przy tym
wypada, że wpisują się one w przyjęty w resorcie harmonogram prac zakładających
stopniowe rozszerzanie zobowiązań międzynarodowych Polski w sferze społecznych praw
człowieka. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi się aktualnie
procedurę ratyfikacji przez Polskę Europejskiej Karty Społecznej (zrewidowanej), jak
również prace nad uzyskaniem zgody Rady Ministrów na podpisanie przez Polskę Protokołu
fakultatywnego do Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych
i Kulturalnych (w sprawie zawiadomień indywidualnych). Dynamika prac nad możliwym
związaniem się protokołem fakultatywnym do Konwencji o prawach dziecka ulegnie
zwiększeniu po zakończeniu prac nad przywołanymi umowami międzynarodowymi.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --