Interpelacja w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy realizowanych w systemie organizowanym przez wojewodów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20112
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy realizowanych w systemie organizowanym przez wojewodów
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 28-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
od 24 lutego 2022 r. do 1 lipca 2024 r. przedsiębiorcy zapewniali uchodźcom z Ukrainy zakwaterowanie i wyżywienie w systemie organizowanym przez wojewodów, otrzymując za to środki wypłacane przez urzędy wojewódzkie. Organy Krajowej Administracji Skarbowej uznają obecnie te wypłaty za wynagrodzenie za usługi podlegające podatkowi od towarów i usług i określają zaległości podatkowe wraz z odsetkami. Do mojego biura poselskiego wpłynęły zgłoszenia wskazujące, że sprawa nie dotyczy pojedynczego obiektu, lecz podmiotów z różnych województw.
27 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował w sprawie o sygnaturze I SA/Wr 1/26 pytanie prejudycjalne dotyczące tego, czy przedsiębiorcy działali w tym zakresie jako podatnicy podatku od towarów i usług oraz czy od otrzymanych środków podatek był należny (Dziennik Gazeta Prawna, 28 maja 2026 r.). Rozstrzygnięcie nie zapadło, a postępowania w sprawach o tym samym przedmiocie toczą się dalej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Ile postępowań kontrolnych i podatkowych wobec podmiotów, które w latach 2022–2024 zapewniały zakwaterowanie lub wyżywienie uchodźcom w systemie organizowanym przez wojewodów, wszczęto, a ile zakończono do 31 sierpnia 2026 r.? Proszę o dane w podziale na lata i województwa.
2. Jaka jest łączna kwota zakwestionowanych rozliczeń oraz kwota zaległości określonych w decyzjach, wraz z odsetkami? Proszę o dane w podziale na województwa.
3. Ile postępowań egzekucyjnych wszczęto wobec tych podmiotów i w ilu przypadkach dokonano zabezpieczenia na majątku podatnika?
4. Czy minister wydał albo zamierza wydać interpretację ogólną lub objaśnienia podatkowe dotyczące rozliczeń z tego okresu? Jeżeli tak, w jakim terminie, a jeżeli nie, z jakich przyczyn.
5. Czy w sprawach, których przedmiot pokrywa się z pytaniem prejudycjalnym skierowanym w sprawie I SA/Wr 1/26, organy zawieszają postępowania podatkowe oraz wstrzymują wykonanie decyzji? W ilu sprawach to zrobiono, a w ilu prowadzona jest egzekucja mimo oczekiwania na rozstrzygnięcie?
6. Czy ministerstwo ustaliło, na jakich zasadach urzędy wojewódzkie określały warunki rozliczeń z tymi podmiotami i czy uwzględniano w nich podatek od towarów i usług? Czy rozważane jest rozwiązanie ustawowe obejmujące świadczenia zrealizowane w tym okresie i w jakim terminie?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Bardzo krótka odpowiedź w stosunku do liczby pytań poselskich
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
30116 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 21 października 2026 roku
Sprawa: odp. na interpelację poselską w sprawie
pomocy obywatelom Ukrainy
Znak sprawy: DOP6.054.20.2026.CNME
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20112 z 08.09.2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20112 złożoną przez posła Janusza Cieszyńskiego
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy realizowanych w systemie organizowanym przez wojewodów,
informuję, co następuje.
Sprawa dotycząca opodatkowania środków finansowych otrzymywanych z tytułu
pomocy w zakresie zakwaterowania i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy
zapewnianej przez przedsiębiorców i przez obywateli jest znana Ministerstwu
Finansów i na bieżąco analizowana.
Środki te były wypłacane na podstawie przepisów ustawy o pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa1. Ustawa ta
przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych, przyznawanych na
podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług2 wynika, że opodatkowaniu
tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne, co oznacza konieczność
wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym
w zamian wynagrodzeniem3. W przypadku gdy korelacja pomiędzy wykonanymi
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, ze zm. − dalej: ustawa o pomocy
2 dalej: VAT
3 art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r.
poz. 1263, ze zm.) – dalej: ustawa o VAT
-- 1 of 6 --
2/6
czynnościami a otrzymanym finansowaniem nie występuje, dana czynność nie
podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży czy zysku
nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu, musi zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej4).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych na
podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego5 zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy za
określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady za
opodatkowane VAT. Takie przypadki regulował art. 12 ustawy o pomocy.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego na podstawie
ustawy o pomocy, w tym w zakresie uznania otrzymanych środków finansowych za
wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno być zatem oceniane na
podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa
podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej6 o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania świadczeń
wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów zawieranych
z jednostkami samorządu terytorialnego.
Zasady dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane
w art. 14b–14s Ordynacji podatkowej7. Interpretacje takie dają podatnikom
pewność co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę
prawną, o której mowa w art. 14k−14m Ordynacji podatkowej.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora KIS
z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)8. WIS nie tylko
wskazuje podatnikowi właściwą dla danego towaru albo usługi stawkę podatku
VAT, ale również zapewnia odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym
bezpieczeństwo podatkowe transakcji.
4 art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT
5 dalej: JST
6 dalej: KIS
7 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.)
8 art. 42a–42i ustawy o VAT
-- 2 of 6 --
3/6
Nie są prowadzone prace związane z wypracowaniem mechanizmu rekompensaty
kosztów poniesionych przez przedsiębiorców, którzy udzielili pomocy humanitarnej
uchodźcom z Ukrainy i prowadzą obecnie spory z organami podatkowymi dotyczące
obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług (VAT) od środków otrzymanych od
wojewodów na pokrycie kosztów udzielonej pomocy.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT9, jak również orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej10.
Powyższe dotyczy m.in. przedmiotowego i podmiotowego zakresu stosowania
zwolnień od podatku, czy też stosowania obniżonych stawek podatku. Państwa
członkowskie UE są bezwzględnie związane unijnym katalogiem preferencji.
Nie jest zatem możliwe wprowadzenie ogólnych preferencji w zakresie obniżonych
stawek VAT, czy też zwolnień od VAT, których nie przewidują przepisy unijne. Mając
powyższe na uwadze nie jest rozważane wprowadzenie odrębnych, szczególnych
regulacji w zakresie opodatkowania pomocy humanitarnej, gdyż z obecnych
przepisów o podatku od towarów i usług można określić podatkowo-prawną
sytuację podatników VAT, którzy udzielają w różnych formach pomocy
humanitarnej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście omawianej
problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego11 we Wrocławiu z 27.05.2026 r., sygn. I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane,
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu do
przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
Postępowania podatkowe nie były natomiast zawieszane − w zw. z ww. pytaniem
prejudycjalnym (wg stanu na dzień 31.08.2026 r.).
Jednocześnie, mając na uwadze fakt skierowania pytania prejudycjalnego w sprawie
przedmiotowego zagadnienia, należy zauważyć, że w sytuacji ewentualnego
wydania interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych, które następnie
okazałyby się sprzeczne z orzeczeniem TSUE lub orzeczeniami polskich sądów
administracyjnych, mogłaby zaistnieć konieczność ich zmiany w trybie art. 14da
Ordynacji podatkowej – z uwzględnieniem ich stanowiska zawartego w tym
orzecznictwie. Powyższy argument przemawia za powstrzymaniem się od wydania
9 dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od
wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.)
10 dalej: TSUE
11 dalej: WSA
-- 3 of 6 --
4/6
interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych do czasu zajęcia stanowiska przez
TSUE.
Resort finansów stoi na stanowisku, że polskie przepisy dotyczące podatku VAT,
mające zastosowanie w zakresie świadczenia omawianych usług, są zgodne
z przepisami dyrektywy VAT.
Ministerstwo Finansów na bieżąco analizuje sprawy dot. opodatkowania świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy.
W odniesieniu do opodatkowania podatkiem VAT, CIT i PIT otrzymanego
świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia uchodźców
z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST i wojewodami:
1. w okresie od 12.03.2022 r. do 31.08.2026 r. wszczęto 42 postępowania
podatkowe (z których 11 nie zostało zakończonych), w tym w województwie:
dolnośląskim 30 (z czego 6 nie zostało zakończonych),
kujawsko-pomorskim 8 (z czego 5 nie zostało zakończonych),
mazowieckim 1,
małopolskim 1,
warmińsko-mazurskim 1,
lubuskim 1;
2. w okresie od 12.03.2022 r. do 10.08.2026 r. wszczęto 38 kontroli
podatkowych (z których 11 nie zostało zakończonych), w tym
w województwie:
podlaskim 2,
dolnośląskim 2,
kujawsko-pomorskim 13 (z czego 10 nie zostało zakończonych),
pomorskim 1,
śląskim 1,
lubelskim 1,
małopolskim 10 (z czego 1 nie została zakończona),
wielkopolskim 1,
podkarpackim 1
warmińsko-mazurskim 3,
lubuskim 3;
3. w okresie od 12.03.2022 r. do 10.08.2026 r. wszczęto 1 kontrolę celno-
skarbową w województwie kujawsko-pomorskim.
-- 4 of 6 --
5/6
W okresie od 12.03.2022 r. do 31.08.2026 r. − w odniesieniu do opodatkowania
otrzymanego świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia
uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST
i wojewodami w zakresie podatków VAT, CIT i PIT wydano 31 decyzji na łączną
kwotę uszczupleń w wysokości 6.477.449 zł, w tym w województwie:
dolnośląskim 24 decyzje na kwotę uszczupleń w wys. 5.071.555 zł,
kujawsko-pomorskim 3 decyzje na kwotę uszczupleń w wys. 14.552 zł,
mazowieckim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 45.370 zł,
małopolskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 14.889 zł,
warmińsko-mazurskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 118.954 zł,
lubuskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 1 212.129 zł.
Skierowanie przez sąd administracyjny pytania prejudycjalnego do TSUE nie
stanowi podstawy prawnej do wstrzymania albo zawieszenia postępowania
egzekucyjnego z urzędu. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji12 nie przyznaje Ministrowi Finansów czy Szefowi KAS
uprawnień w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania
egzekucyjnego.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie
uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności
egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.
Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych
jest zatem uprawnieniem organu nadzoru, tj. wyłączną kompetencją dyrektorów izb
administracji skarbowej i może zostać zastosowane wyłącznie z urzędu. Tylko
analiza jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki „szczególnie
uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania czynności
egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Natomiast przepis art. 56 u.p.e.a. reguluje instytucję zawieszenia postępowania
egzekucyjnego. Przepis ten wskazuje przesłanki, których wystąpienie powoduje
zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, nie pozostawiając
organowi żadnej dowolności w tym zakresie. Zawieszenie postępowania
egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia,
czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego
przewidziana przez ustawodawcę w art. 56 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi
którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ
egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony,
w przypadku niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania
egzekucyjnego wymienionych w ww. przepisie, organ egzekucyjny nie może
zawiesić postępowania.
Ponadto zobowiązany ze względu na swój ważny interes może wnioskować do
organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji w całości lub części na czas
oznaczony lub nieoznaczony określonych składników majątku (art. 13 § 1 u.p.e.a.).
Instytucja zwolnienia z egzekucji służy eliminowaniu sytuacji zmierzających do
12 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, ze zm. – dalej: u.p.e.a
-- 5 of 6 --
6/6
wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości i pozwala na zmniejszenie
uciążliwości egzekucji.
Ministerstwo Finansów nie dysponuje danymi dot. liczby wszczętych postępowań
egzekucyjnych wobec podmiotów posiadających zaległości podatkowe z tytułu
otrzymanego świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia
uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST
i wojewodami oraz liczby przypadków, w których dokonano zabezpieczenia na
majątku podatnika. Tytuły wykonawcze wpływające do organów egzekucyjnych nie
zawierają informacji, które pozwalałyby na wyodrębnienie tytułów dot. należności
wynikających z opodatkowania świadczeń związanych z zakwaterowaniem
uchodźców z Ukrainy i egzekwowanych od przedsiębiorców prowadzących hotele.
Jednocześnie wskazać należy, że wierzyciel jest zobowiązany do podejmowania
działań służących dochodzeniu należności. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w przypadku
chylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć
czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że co
do zasady wierzyciel jest prawnie zobowiązany do podejmowania działań
prowadzących do wyegzekwowania należności publicznoprawnych i nie może
zaniechać ich dochodzenia wyłącznie z przyczyn pozaprawnych.
Zgodnie z przepisami u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od zapłaty
zaległości, wierzyciel ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania
środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny zobowiązany jest natomiast do
prowadzenia postępowania do czasu wyegzekwowania należności objętych
tytułami wykonawczymi lub wycofania ich przez wierzyciela.
Jednocześnie należy zauważyć, że w latach 2022-2024 zadanie polegające na
zapewnieniu obywatelom Ukrainy, przebywającym na terytorium RP w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, zakwaterowania i wyżywienia
w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania realizowane było przez Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji i finansowane ze środków Funduszu Pomocy.
Należy zauważyć, że minister właściwy ds. wewnętrznych, będący dysponentem
rachunku pomocniczego Funduszu Pomocy, realizował powyższe zadanie w ramach
zbiorczego zadania ujętego w Planie finansowym Funduszu Pomocy pn. Zadania
realizowane i koordynowane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych
w ramach ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa. Dysponenci rachunków pomocniczych Funduszu Pomocy
ponoszą odpowiedzialność zarówno za składanie dyspozycji zasilenia rachunków
pomocniczych, jak również za dokonywanie wydatków z tych rachunków.
Właściwym do udzielenia wyjaśnień w powyższym zakresie pozostaje Minister
Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 21 października 2026 roku
Sprawa: odp. na interpelację poselską w sprawie
pomocy obywatelom Ukrainy
Znak sprawy: DOP6.054.20.2026.CNME
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 20112 z 08.09.2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20112 złożoną przez posła Janusza Cieszyńskiego
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy realizowanych w systemie organizowanym przez wojewodów,
informuję, co następuje.
Sprawa dotycząca opodatkowania środków finansowych otrzymywanych z tytułu
pomocy w zakresie zakwaterowania i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy
zapewnianej przez przedsiębiorców i przez obywateli jest znana Ministerstwu
Finansów i na bieżąco analizowana.
Środki te były wypłacane na podstawie przepisów ustawy o pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa1. Ustawa ta
przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych, przyznawanych na
podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług2 wynika, że opodatkowaniu
tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne, co oznacza konieczność
wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym
w zamian wynagrodzeniem3. W przypadku gdy korelacja pomiędzy wykonanymi
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, ze zm. − dalej: ustawa o pomocy
2 dalej: VAT
3 art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r.
poz. 1263, ze zm.) – dalej: ustawa o VAT
-- 1 of 6 --
2/6
czynnościami a otrzymanym finansowaniem nie występuje, dana czynność nie
podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży czy zysku
nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu, musi zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej4).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych na
podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego5 zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy za
określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady za
opodatkowane VAT. Takie przypadki regulował art. 12 ustawy o pomocy.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego na podstawie
ustawy o pomocy, w tym w zakresie uznania otrzymanych środków finansowych za
wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno być zatem oceniane na
podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa
podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej6 o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania świadczeń
wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów zawieranych
z jednostkami samorządu terytorialnego.
Zasady dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane
w art. 14b–14s Ordynacji podatkowej7. Interpretacje takie dają podatnikom
pewność co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę
prawną, o której mowa w art. 14k−14m Ordynacji podatkowej.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora KIS
z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)8. WIS nie tylko
wskazuje podatnikowi właściwą dla danego towaru albo usługi stawkę podatku
VAT, ale również zapewnia odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym
bezpieczeństwo podatkowe transakcji.
4 art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT
5 dalej: JST
6 dalej: KIS
7 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.)
8 art. 42a–42i ustawy o VAT
-- 2 of 6 --
3/6
Nie są prowadzone prace związane z wypracowaniem mechanizmu rekompensaty
kosztów poniesionych przez przedsiębiorców, którzy udzielili pomocy humanitarnej
uchodźcom z Ukrainy i prowadzą obecnie spory z organami podatkowymi dotyczące
obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług (VAT) od środków otrzymanych od
wojewodów na pokrycie kosztów udzielonej pomocy.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT9, jak również orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej10.
Powyższe dotyczy m.in. przedmiotowego i podmiotowego zakresu stosowania
zwolnień od podatku, czy też stosowania obniżonych stawek podatku. Państwa
członkowskie UE są bezwzględnie związane unijnym katalogiem preferencji.
Nie jest zatem możliwe wprowadzenie ogólnych preferencji w zakresie obniżonych
stawek VAT, czy też zwolnień od VAT, których nie przewidują przepisy unijne. Mając
powyższe na uwadze nie jest rozważane wprowadzenie odrębnych, szczególnych
regulacji w zakresie opodatkowania pomocy humanitarnej, gdyż z obecnych
przepisów o podatku od towarów i usług można określić podatkowo-prawną
sytuację podatników VAT, którzy udzielają w różnych formach pomocy
humanitarnej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście omawianej
problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego11 we Wrocławiu z 27.05.2026 r., sygn. I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane,
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu do
przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
Postępowania podatkowe nie były natomiast zawieszane − w zw. z ww. pytaniem
prejudycjalnym (wg stanu na dzień 31.08.2026 r.).
Jednocześnie, mając na uwadze fakt skierowania pytania prejudycjalnego w sprawie
przedmiotowego zagadnienia, należy zauważyć, że w sytuacji ewentualnego
wydania interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych, które następnie
okazałyby się sprzeczne z orzeczeniem TSUE lub orzeczeniami polskich sądów
administracyjnych, mogłaby zaistnieć konieczność ich zmiany w trybie art. 14da
Ordynacji podatkowej – z uwzględnieniem ich stanowiska zawartego w tym
orzecznictwie. Powyższy argument przemawia za powstrzymaniem się od wydania
9 dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od
wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.)
10 dalej: TSUE
11 dalej: WSA
-- 3 of 6 --
4/6
interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych do czasu zajęcia stanowiska przez
TSUE.
Resort finansów stoi na stanowisku, że polskie przepisy dotyczące podatku VAT,
mające zastosowanie w zakresie świadczenia omawianych usług, są zgodne
z przepisami dyrektywy VAT.
Ministerstwo Finansów na bieżąco analizuje sprawy dot. opodatkowania świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy.
W odniesieniu do opodatkowania podatkiem VAT, CIT i PIT otrzymanego
świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia uchodźców
z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST i wojewodami:
1. w okresie od 12.03.2022 r. do 31.08.2026 r. wszczęto 42 postępowania
podatkowe (z których 11 nie zostało zakończonych), w tym w województwie:
dolnośląskim 30 (z czego 6 nie zostało zakończonych),
kujawsko-pomorskim 8 (z czego 5 nie zostało zakończonych),
mazowieckim 1,
małopolskim 1,
warmińsko-mazurskim 1,
lubuskim 1;
2. w okresie od 12.03.2022 r. do 10.08.2026 r. wszczęto 38 kontroli
podatkowych (z których 11 nie zostało zakończonych), w tym
w województwie:
podlaskim 2,
dolnośląskim 2,
kujawsko-pomorskim 13 (z czego 10 nie zostało zakończonych),
pomorskim 1,
śląskim 1,
lubelskim 1,
małopolskim 10 (z czego 1 nie została zakończona),
wielkopolskim 1,
podkarpackim 1
warmińsko-mazurskim 3,
lubuskim 3;
3. w okresie od 12.03.2022 r. do 10.08.2026 r. wszczęto 1 kontrolę celno-
skarbową w województwie kujawsko-pomorskim.
-- 4 of 6 --
5/6
W okresie od 12.03.2022 r. do 31.08.2026 r. − w odniesieniu do opodatkowania
otrzymanego świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia
uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST
i wojewodami w zakresie podatków VAT, CIT i PIT wydano 31 decyzji na łączną
kwotę uszczupleń w wysokości 6.477.449 zł, w tym w województwie:
dolnośląskim 24 decyzje na kwotę uszczupleń w wys. 5.071.555 zł,
kujawsko-pomorskim 3 decyzje na kwotę uszczupleń w wys. 14.552 zł,
mazowieckim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 45.370 zł,
małopolskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 14.889 zł,
warmińsko-mazurskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 118.954 zł,
lubuskim 1 decyzja na kwotę uszczupleń w wys. 1 212.129 zł.
Skierowanie przez sąd administracyjny pytania prejudycjalnego do TSUE nie
stanowi podstawy prawnej do wstrzymania albo zawieszenia postępowania
egzekucyjnego z urzędu. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji12 nie przyznaje Ministrowi Finansów czy Szefowi KAS
uprawnień w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania
egzekucyjnego.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie
uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności
egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.
Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych
jest zatem uprawnieniem organu nadzoru, tj. wyłączną kompetencją dyrektorów izb
administracji skarbowej i może zostać zastosowane wyłącznie z urzędu. Tylko
analiza jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki „szczególnie
uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania czynności
egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Natomiast przepis art. 56 u.p.e.a. reguluje instytucję zawieszenia postępowania
egzekucyjnego. Przepis ten wskazuje przesłanki, których wystąpienie powoduje
zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, nie pozostawiając
organowi żadnej dowolności w tym zakresie. Zawieszenie postępowania
egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia,
czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego
przewidziana przez ustawodawcę w art. 56 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi
którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ
egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony,
w przypadku niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania
egzekucyjnego wymienionych w ww. przepisie, organ egzekucyjny nie może
zawiesić postępowania.
Ponadto zobowiązany ze względu na swój ważny interes może wnioskować do
organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji w całości lub części na czas
oznaczony lub nieoznaczony określonych składników majątku (art. 13 § 1 u.p.e.a.).
Instytucja zwolnienia z egzekucji służy eliminowaniu sytuacji zmierzających do
12 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, ze zm. – dalej: u.p.e.a
-- 5 of 6 --
6/6
wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości i pozwala na zmniejszenie
uciążliwości egzekucji.
Ministerstwo Finansów nie dysponuje danymi dot. liczby wszczętych postępowań
egzekucyjnych wobec podmiotów posiadających zaległości podatkowe z tytułu
otrzymanego świadczenia pieniężnego za usługi zakwaterowania i wyżywienia
uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie umów zawartych z JST
i wojewodami oraz liczby przypadków, w których dokonano zabezpieczenia na
majątku podatnika. Tytuły wykonawcze wpływające do organów egzekucyjnych nie
zawierają informacji, które pozwalałyby na wyodrębnienie tytułów dot. należności
wynikających z opodatkowania świadczeń związanych z zakwaterowaniem
uchodźców z Ukrainy i egzekwowanych od przedsiębiorców prowadzących hotele.
Jednocześnie wskazać należy, że wierzyciel jest zobowiązany do podejmowania
działań służących dochodzeniu należności. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w przypadku
chylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć
czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że co
do zasady wierzyciel jest prawnie zobowiązany do podejmowania działań
prowadzących do wyegzekwowania należności publicznoprawnych i nie może
zaniechać ich dochodzenia wyłącznie z przyczyn pozaprawnych.
Zgodnie z przepisami u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od zapłaty
zaległości, wierzyciel ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania
środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny zobowiązany jest natomiast do
prowadzenia postępowania do czasu wyegzekwowania należności objętych
tytułami wykonawczymi lub wycofania ich przez wierzyciela.
Jednocześnie należy zauważyć, że w latach 2022-2024 zadanie polegające na
zapewnieniu obywatelom Ukrainy, przebywającym na terytorium RP w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, zakwaterowania i wyżywienia
w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania realizowane było przez Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji i finansowane ze środków Funduszu Pomocy.
Należy zauważyć, że minister właściwy ds. wewnętrznych, będący dysponentem
rachunku pomocniczego Funduszu Pomocy, realizował powyższe zadanie w ramach
zbiorczego zadania ujętego w Planie finansowym Funduszu Pomocy pn. Zadania
realizowane i koordynowane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych
w ramach ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa. Dysponenci rachunków pomocniczych Funduszu Pomocy
ponoszą odpowiedzialność zarówno za składanie dyspozycji zasilenia rachunków
pomocniczych, jak również za dokonywanie wydatków z tych rachunków.
Właściwym do udzielenia wyjaśnień w powyższym zakresie pozostaje Minister
Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --