Interpelacja w sprawie niezapłaconych nadwykonań i sytuacji finansowej szpitali powiatowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20069
do ministra zdrowia
w sprawie niezapłaconych nadwykonań i sytuacji finansowej szpitali powiatowych
Zgłaszający: Dariusz Piontkowski
Data wpływu: 24-09-2026
Trudna sytuacja szpitali powiatowych już od dłuższego czasu budzi poważne obawy. Powiaty walczą o to, aby placówki te mogły sprawnie funkcjonować, a pacjenci mieli zapewnioną odpowiednią i godną opiekę. Jednym z istotnych problemów jest brak terminowego rozliczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia świadczeń wykonanych ponad wartość zakontraktowanych umów.
Problem ten był jednym z tematów ostatniego Konwentu Powiatów Województwa Podlaskiego, który 22 września 2026 r. przyjął stanowisko dotyczące sytuacji szpitali powiatowych. Samorządowcy wskazali na problemy z ograniczonym i niepewnym finansowaniem oraz zaległości NFZ za wykonane świadczenia.
Jak wynika z informacji przedstawionych podczas konwentu, zaległości Podlaskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z tytułu nadwykonań wynoszą około 250 mln zł, z czego blisko 40 mln zł stanowią środki, o które ubiegają się szpitale powiatowe. Przykładem jest szpital w Łapach, który wskazuje na około 4 mln zł należności za świadczenia wykonane w 2025 r., m.in. w zakresie rehabilitacji. Dyrekcja placówki wskazuje, że brak tych środków może w konsekwencji prowadzić do ograniczenia przyjęć pacjentów w poradniach specjalistycznych.
Sytuacja ta budzi szczególne obawy, ponieważ szpitale powiatowe zapewniają mieszkańcom mniejszych miejscowości podstawowy dostęp do wielu świadczeń medycznych. Brak terminowego finansowania wykonanych świadczeń może negatywnie wpływać na ich płynność finansową, a w konsekwencji na zakres dostępnej opieki.
Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaka jest aktualna wysokość niezapłaconych przez NFZ nadwykonań za 2025 r. oraz za 2026 r. w całej Polsce, a jaka w województwie podlaskim, z wyszczególnieniem szpitali powiatowych?
Kiedy NFZ planuje uregulować należności za świadczenia wykonane ponad limity przez szpitale powiatowe? Czy jest harmonogram wypłat?
Jakie są przyczyny powstania obecnych zaległości z tytułu nadwykonań i jakie kryteria decydują o tym, które wykonane świadczenia zostaną ostatecznie sfinansowane przez NFZ?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje wpływ niezapłaconych nadwykonań na płynność finansową szpitali powiatowych oraz ryzyko ograniczania przez nie liczby przyjmowanych pacjentów lub zakresu udzielanych świadczeń?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć działania zapewniające szpitalom powiatowym stabilniejsze i bardziej przewidywalne finansowanie świadczeń wykonywanych ponad limity?
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16372 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.109.2026.SK
Warszawa, 20 października 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20069, z dnia 29 września 2026 r. Pana Dariusza
Piontkowskiego, Posła na Sejm RP,
w sprawie niezapłaconych nadwykonań i sytuacji
finansowej szpitali powiatowych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Na wstępie pragnę poinformować, że biorąc pod uwagę stan finansów Narodowego
Funduszu Zdrowia, będący w dużej mierze skutkiem decyzji podejmowanych w systemie
ochrony zdrowia w 2022 r. oraz fakt, iż NFZ co roku mierzy się z rosnącymi wydatkami m.in.
na świadczenia nielimitowane, których skalę trudno jest precyzyjnie oszacować, planując
budżet na dany rok, aktualnie podejmowane są prace mające na celu wdrożenie działań
umożliwiających kontrolę wydatków publicznych i ograniczenie ryzyka niekontrolowanego
wzrostu kosztów, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów
i stabilności finansowej podmiotów leczniczych.
Kwestia poprawy sytuacji finansowej w ochronie zdrowia jest szeroko dyskutowana oraz
analizowana na wszystkich poziomach, zarówno w ramach rozmów z Ministrem Finansów
i Gospodarki, przy stałej współpracy z Narodowym Funduszem Zdrowia i Agencją Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji, jak i w ramach wspólnego dialogu, w tym m.in.
w ramach prac Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia. Osiągnięcie powyższego
celu, jakim jest poprawa sytuacji finansowej w ochronie zdrowia, niewątpliwie wpłynie na
poszerzenie możliwości finansowania świadczeń.
Należy również wskazać, że Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do finansowania
świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie rozliczeniowym do kwoty zobowiązania
NFZ wobec świadczeniodawcy, określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń.
Natomiast wartość zobowiązań, które Narodowy Fundusz Zdrowia zaciąga w danym roku na
finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej, uwarunkowana jest poziomem środków
zapisanych na ten cel w planie finansowym NFZ.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Jednocześnie w zakresie posiadanych kompetencji oraz środków finansowych oddziały
wojewódzkie NFZ prowadzą na bieżąco działania zmierzające do zmiany warunków
finansowych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zarówno na wniosek
świadczeniodawców, jak i z inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego NFZ,
uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców
środków zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania te
ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych na
finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału wojewódzkiego
NFZ i wzrost wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – w kontekście
poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej liczby
świadczeń i opłacenia nadwykonań.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać, że zapewniane są coraz wyższe środki na
finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej – w planie NFZ na 2026 r. pierwotna wysokość
środków zapisana na koszty świadczeń opieki zdrowotnej NFZ wynosiła 201,2 mld zł,
tj. 93,76 mld zł więcej niż zaplanowana pierwotnie na 2022 r.
Ponadto pragnę poinformować, że dotacja podmiotowa na finansowanie świadczeń
gwarantowanych w ostatnich latach wyniosła:
- w 2023 r.: 200 mln zł;
- w 2024 r.: blisko 14,8 mld zł;
- w 2025 r.: blisko 33 mld zł.
Jednocześnie, na podstawie decyzji Ministra Finansów i Gospodarki z 6 października 2026 r.
do NFZ zostały przekazane środki w wysokości 1 356 975 729,34 zł, z przeznaczeniem na
zwiększenie dotacji podmiotowej z budżetu państwa na finansowanie świadczeń
gwarantowanych. Ponadto, zgodnie z decyzją Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 14
października 2026 r., możliwe będzie przekazanie do NFZ kolejnych środków w wysokości 2
mld zł na ten cel. Tym samym wysokość dotacji podmiotowej dla NFZ zaplanowanej na
bieżący rok wzrośnie do blisko 37 mld zł (wzrost o blisko 11 mld zł w stosunku do pierwotnie
zaplanowanej kwoty dotacji).
Kolejne zwiększenia zaplanowanej dotacji podmiotowej dla NFZ na bieżący rok będą
możliwe na podstawie art. 131d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych.
Ponadto pragnę poinformować, że w projekcie ustawy budżetowej na 2027 r. na dotację
podmiotową dla NFZ zaplanowano środki na poziomie 41,5 mld zł.
Odnosząc się do kwestii rozliczania tzw. nadwykonań za 2025 i 2026 r. informuję, że zgodnie
z informacjami przekazanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązania NFZ
dotyczące finansowania świadczeń opieki zdrowotnej do poziomu określonego w planach
rzeczowo-finansowych, stanowiących załączniki do umów, zostały zrealizowane
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
w odniesieniu do umów obowiązujących w 2025 r. oraz są na bieżąco realizowane
w odniesieniu do umów obowiązujących w 2026 r.
Jednocześnie informuję, że po zamknięciu ksiąg rachunkowych oddziałów wojewódzkich
NFZ za 2025 r. oddziały wojewódzkie NFZ podjęły działania mające na celu sfinansowanie,
w ramach środków określonych w pozycji B2.18 - koszty świadczeń opieki zdrowotnej z lat
ubiegłych planu finansowego OW NFZ na 2026 r., niesfinansowanych w ramach rozliczenia
2025 r. nadwykonań nielimitowanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz leków, środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego objętych programami lekowymi
i leków stosowanych w chemioterapii.
Istotny wpływ na realizację powyższego procesu miały dodatkowe środki z budżetu państwa
przekazane do NFZ przez Ministra Zdrowia, w ramach których Prezes NFZ dokonał
zwiększenia w planie finansowym NFZ na 2026 r. środków na koszty świadczeń opieki
zdrowotnej w oddziałach wojewódzkich NFZ z przeznaczeniem na uzupełnienie środków na
sfinansowanie, niesfinansowanych w ramach rozliczenia 2025 r., nadwykonań
nielimitowanych świadczeń opieki zdrowotnej, leków i środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego objętych programami lekowymi oraz leków stosowanych
w chemioterapii, świadczeń wentylacji mechanicznej w opiece długoterminowej, świadczeń
żywienia dojelitowego i pozajelitowego w warunkach domowych, świadczeń dializoterapii
oraz świadczeń psychiatrii sądowej.
Jednocześnie informuję, że zgodnie z danymi NFZ wartość nierozliczonych świadczeń
ponadumownych za 2025 r. wg stanu na dzień 24.09.2026 r. wynosi: 4 060 768 tys. zł
(w cenach umownych), 2 161 849 tys. zł (z uwzględnieniem wskaźników degresywnego
finansowania świadczeń ponadumownych), w tym w Podlaskim OW NFZ: 258 280 tys. zł (w
cenach umownych), 151 204 tys. zł (z uwzględnieniem wskaźników degresywnego
finansowania świadczeń ponadumownych), w tym w szpitalach powiatowych: 39 299 tys. zł
(w cenach umownych), 15 630 tys. zł (z uwzględnieniem wskaźników degresywnego
finansowania świadczeń ponadumownych).
Wartość nierozliczonych świadczeń ponadumownych za I-VIII.2026 r. wg stanu na dzień
22.09.2026 r., zgodnie z danymi Funduszu, wynosi: 10 767 873 tys. zł (w cenach umownych),
w tym w Podlaskim OW NFZ: 367 521 tys. zł (w cenach umownych), w tym
w szpitalach powiatowych: 48 524 tys. zł (w cenach umownych).
Jednocześnie wartość niewykonanych świadczeń za I-VIII.2026 r. wg stanu na dzień
22.09.2026 r. wynosi: 2 555 310 tys. zł, w tym w Podlaskim OW NFZ: 40 574 tys. zł, w tym w
szpitalach powiatowych: 6 708 tys. zł.
Należy mieć na uwadze, że przy rozpatrywaniu wniosków o zapłatę nadwykonań NFZ,
w tym Podlaski Oddział Wojewódzki NFZ zobowiązany jest uwzględniać:
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
zarządzenia Prezesa NFZ wydane w określonych rodzajach świadczeń,
wysokość środków zapisanych w planie finansowym NFZ,
zasadę równego traktowania świadczeniodawców.
W pierwszej kolejności finansowane są świadczenia ponadlimitowe udzielone
świadczeniobiorcom do ukończenia 18 r.ż. oraz świadczenia nielimitowane.
W celu rozliczenia powyższych świadczeń ponadlimitowych dyrektorzy oddziałów
wojewódzkich NFZ, w tym Dyrektor Podlaskiego OW NFZ, w ramach posiadanych
uprawnień i wysokości środków określonej w planie finansowym, podejmują działania
w celu alokacji środków, które nie zostały wykorzystane przez świadczeniodawców
realizujących umowy poniżej ich wartości.
Istotny wpływ na realizację powyższego procesu będą miały dodatkowe środki z budżetu
państwa (ww. wzrost dotacji podmiotowej).
Ponadto, informuję, że w odpowiedzi na narastające wyzwania finansowe i organizacyjne
w systemie ochrony zdrowia Ministerstwo Zdrowia przygotowało oraz wdrożyło reformę
szpitalnictwa, której istotnym elementem są mechanizmy wspierające restrukturyzację
i konsolidację podmiotów leczniczych. Przyjęte rozwiązania mają służyć racjonalizacji
wykorzystania zasobów kadrowych i infrastrukturalnych, poprawie efektywności udzielania
świadczeń oraz zwiększeniu stabilności finansowej szpitali. Celem reformy jest stworzenie
warunków do lepszego dostosowania struktury świadczeń do rzeczywistych potrzeb
zdrowotnych mieszkańców przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego
pacjentów.
Przepisami ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1211) wprowadzono nowe rozwiązania w zakresie restrukturyzacji
i konsolidacji podmiotów leczniczych. Reforma otworzyła dwie drogi prowadzące do
konsolidacji świadczeń szpitalnych.
Pierwsza z nich polega na świadomym, opartym o mapy potrzeb zdrowotnych, wycofywaniu
się części szpitali z określonych profili w ramach PSZ. W efekcie inne placówki przejmują
większą odpowiedzialność za dane zakresy świadczeń, stopniowo zwiększając skalę swojej
działalności.
Druga droga prowadzi przez procesy łączeniowe — konsolidację oddziałów i całych
podmiotów, wspieraną nowymi rozwiązaniami zapisanymi w przepisach o działalności
leczniczej.
A. Konsolidacja poprzez koncentrację profili świadczeń w PSZ
Na wniosek świadczeniodawcy możliwe jest wprowadzenie w umowie o udzielanie
świadczeń w PSZ zmiany polegającej na wykreśleniu z umowy danego profilu szpitalnego,
bez negatywnych konsekwencji z punktu widzenia pozostawania szpitala w PSZ.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Każdorazowo taka zmiana umowy PSZ jest uzależniona od zgody Prezesa NFZ.
Fundusz, rozpatrując tego rodzaju wnioski świadczeniodawców, powinien kierować się
potrzebą właściwego zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej,
z uwzględnieniem mapy potrzeb zdrowotnych oraz planów transformacji.
Dodatkowym rozwiązaniem jest umożliwienie świadczeniodawcy, który otrzymał zgodę na
rezygnację z profilu:
zawarcia umowy na tożsamy zakres świadczeń wykonywany w trybie hospitalizacji
planowej albo leczenia jednego dnia,
zawarcia umowy na udzielanie świadczeń opieki długoterminowej (ZOL) - jeżeli jest to
zgodne z zatwierdzonym programem naprawczym
- z pominięciem trybu konkursowego, na okres do końca okresu obowiązywania aktualnego
wykazu szpitali PSZ.
Rezygnacja z udzielania świadczeń w ramach danego profilu szpitalnego przez szpital PSZ
będzie pociągać za sobą zmiany w strukturze realizowanych świadczeń z jednoczesną
gwarancją pozostania w systemie PSZ. Rozwiązanie to ma pozwolić szpitalom na
dostosowanie swojej struktury organizacyjnej do aktualnych potrzeb zdrowotnych
i umożliwić ograniczenie dublowania się w regionie oddziałów o tym samym profilu, a także
sprzyjać rozwojowi procedur jednodniowych.
W ww. ustawie przewidziano mechanizmy wsparcia finansowego dla szpitali
restrukturyzujących zakres swojej działalności w ramach PSZ w latach 2025–2029 możliwa
będzie korekta wysokości ryczałtu systemu zabezpieczenia - szpital zachowa 50% liczby
jednostek sprawozdawczych dotyczących świadczeń udzielonych w ramach wykreślonego
profilu systemu zabezpieczenia, a także zachowanie w kolejnych okresach rozliczeniowych
części ryczałtu przypadającego na ten profil (50 % liczby jednostek likwidowanego profilu –
jeżeli w wyniku rezygnacji z profilu liczba jednostek sprawozdawczych za dany okres
rozliczeniowy spadła poniżej 98% liczby jednostek przyjętych za podstawę wyliczenia
ryczałtu). W ramach wydanego przez Ministra Zdrowia rozporządzenia doprecyzowano
zasady ustalania ryczałtu na kolejny okres, przewidując utrzymanie przez świadczeniodawcę
części środków przypadających na likwidowany profil. Rozwiązania te mają stanowić zachętę
do restrukturyzacji działalności w ramach PSZ oraz lepszego dostosowania jej do lokalnych
potrzeb zdrowotnych.
B. Integracja struktur szpitalnych poprzez procesy połączeniowe (konsolidacja oddziałów
i podmiotów leczniczych)
W zmienionych przepisach ustawy o działalności leczniczej wprowadzono:
możliwość tworzenia i prowadzenia SPZOZ przez związki jednostek samorządu
terytorialnego, jako podmioty tworzące, a także
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
możliwość łączenia SPZOZ przy pozostawieniu wielości podmiotów tworzących,
reprezentowanych przez radę podmiotów tworzących;
Zarówno pierwsze jak i drugie narzędzie będzie sprzyjać procesom łączenia podmiotów
leczniczych, których elementem będzie konsolidacja oddziałów szpitalnych.
Ponadto jednym z priorytetów Ministra Zdrowia jest realizacja działania
Zdrowy szpital –
bezpieczny Pacjent. W ramach projektu przewidziano instrumenty wsparcia na cele
infrastrukturalne, doposażenie szpitali i zakup sprzętu medycznego dla konsolidujących się
podmiotów leczniczych. Uchwała Nr 93 Rady Ministrów z dnia 12 marca 2026 r. zmieniająca
uchwałę w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą „Program
inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych” (M.P. z 2026 r. poz. 343), która weszła w
życie 31 marca 2026 r., określa zasady wsparcia konsolidacji podmiotów leczniczych.
Ponadto 9 kwietnia 2026 r. ogłoszono konkurs nr FM-SMPL.06.KONS.2026 na wybór
wniosków w zakresie dofinansowania zadań polegających na budowie, przebudowie,
modernizacji lub doposażeniu infrastruktury w celu wsparcia procesów konsolidacyjnych
podmiotów leczniczych. Celem konsolidacji szpitali jest realna poprawa działania systemu
ochrony zdrowia z perspektywy pacjenta i personelu. Dzięki łączeniu potencjału placówek
możliwe jest lepsze wykorzystanie kadry medycznej i infrastruktury, skrócenie czasu
oczekiwania na świadczenia oraz zapewnienie pacjentom dostępu do leczenia o wyższej
i bardziej stabilnej jakości. To nie jest cel sam w sobie, lecz narzędzie do wzmocnienia szpitali,
podniesienia standardów leczenia i zwiększenia bezpieczeństwa zdrowotnego
mieszkańców.
W warunkach narastających problemów finansowych wielu podmiotów leczniczych
konsolidacja daje konkretne efekty ekonomiczne: obniżenie kosztów, uporządkowanie
zobowiązań i bardziej efektywne zarządzanie. W praktyce przekłada się to na większą
stabilność finansową szpitali, a tym samym na ich zdolność do długofalowego i bezpiecznego
funkcjonowania.
Obszar ten został uwzględniony w ramach budżetu Funduszu Medycznego i ujęty w alokacji
środków na subfundusz modernizacji podmiotów leczniczych. W ramach programu
przewidziano kwotę wsparcia w wysokości 1,149 mld zł. O dofinansowanie w ramach tego
programu mogą ubiegać się podmioty lecznicze udzielające świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych z których co najmniej jeden jest szpitalem
zakwalifikowanym do PSZ.
Mając na uwadze powyższe, zapewniam, że Ministerstwo Zdrowia dokłada wszelkich starań,
aby wdrażane zmiany prowadziły do poprawy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, w
tym poprzez zapewnienie adekwatnego finansowania, które zarazem korzystnie wpłyną na
dostępność i jakość świadczeń opieki zdrowotnej.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --