Interpelacja w sprawie przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20068
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa w Polsce
Zgłaszający: Włodzisław Giziński
Data wpływu: 24-09-2026
Szanowni Pani Ministro,
zwracam się z pytaniem dotyczącym przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny.
Obecne przepisy przewidują możliwość skorzystania z maksymalnie 60 dni w roku kalendarzowym w związku z opieką nad dzieckiem, podczas gdy w przypadku konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym rodzicem lub innym dorosłym członkiem rodziny wymiar ten jest znacznie bardziej ograniczony i co do zasady wynosi maksymalnie 14 dni w roku.
Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa w Polsce. Według danych GUS wskaźnik obciążenia demograficznego osobami w wieku 65 lat i więcej wzrósł z 18,9 osoby na 100 osób w wieku 15-64 lata w 2005 r. do 31,8 w 2024 r. Oznacza to, że w ciągu niespełna dwóch dekad liczba osób starszych przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym wzrosła o ponad 68%, co będzie prawdopodobnie zwiększać również skalę wyzwań związanych z zapewnieniem opieki nad starszymi rodzicami i innymi bliskimi.
60 dni zasiłku opiekuńczego na dziecko oraz 14 dni na innych członków rodziny zostało zapisane w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Art. 33 od początku przewidywał właśnie 60 dni na opiekę nad dziećmi i 14 dni na innych członków rodziny. Co istotne, te proporcje 60/14 mają więc już ponad 27 lat. Nie są rozwiązaniem wprowadzonym niedawno.
W związku z powyższym chciałbym zapytać:
Z czego wynika tak znacząca różnica w wymiarze dni przeznaczonych na opiekę nad dzieckiem w porównaniu z opieką nad chorym rodzicem lub innym dorosłym członkiem rodziny?
Czy w związku z szybko postępującym starzeniem się społeczeństwa ministerstwo przewiduje zmiany legislacyjne, które zwiększyłyby wymiar urlopu lub innego rodzaju uprawnień pracowniczych przysługujących osobom sprawującym opiekę nad chorymi rodzicami?
Czy rozważane są rozwiązania umożliwiające pracownikom dłuższe lub bardziej elastyczne czasowo sprawowanie opieki nad rodzicami, np. poprzez zwiększenie liczby dni opieki, dodatkowy urlop opiekuńczy albo inne formy wsparcia dla tzw. opiekunów rodzinnych?
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące liczby pracowników, którzy ze względu na konieczność opieki nad starszymi lub chorymi rodzicami mają trudności z utrzymaniem aktywności zawodowej lub są zmuszeni do ograniczenia pracy albo rezygnacji z zatrudnienia?
Czy ministerstwo uważa, że rozwiązanie ustanowione w 1999 r., kiedy struktura demograficzna Polski wyglądała zupełnie inaczej, nadal odpowiada obecnej sytuacji?
Z uszanowaniem
Włodzisław Giziński
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6420 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.575.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20068 Pana Posła Włodzisława Gizińskiego, w sprawie
przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu
sprawowania opieki nad członkami rodziny w związku z postępującym starzeniem się
społeczeństwa w Polsce, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego przewidzianym dla
osób objętych tym ubezpieczeniem, które z powodu konieczności osobistego sprawowania
opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny zostały zwolnione od wykonywania
pracy. Zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa1 świadczenie to przysługuje w
granicach limitów określonych w art. 33 ustawy, tj. co do zasady do 60 dni w roku
kalendarzowym w przypadku opieki nad dziećmi oraz do 14 dni w roku kalendarzowym w
przypadku opieki nad innymi chorymi członkami rodziny.
Różnicowanie okresów pobierania zasiłku opiekuńczego wynika z odmiennego charakteru
potrzeb opiekuńczych związanych z opieką nad dziećmi, w szczególności dziećmi
małoletnimi, które ze względu na wiek wymagają stałej pieczy osób dorosłych i nie mogą
samodzielnie funkcjonować nawet w przypadku krótkotrwałych zakłóceń organizacji opieki
czy edukacji. Ustawodawca uwzględnił również szczególną ochronę rodziny i dziecka
wynikającą z Konstytucji RP.
Jednocześnie należy podkreślić, że zasiłek opiekuńczy został skonstruowany jako
świadczenie służące zabezpieczeniu krótkotrwałych okresów konieczności sprawowania
osobistej opieki. Jego funkcją jest częściowa rekompensata utraconego zarobku w okresie
czasowego zwolnienia od pracy, a nie zapewnienie długookresowego wsparcia
w sprawowaniu opieki nad osobą przewlekle chorą, niesamodzielną lub wymagającą stałej
opieki. System ubezpieczenia chorobowego nie jest bowiem przeznaczony do finansowania
stałej opieki długoterminowej.
Należy zauważyć, że wyzwania wynikające ze starzenia się społeczeństwa są przedmiotem
działań podejmowanych w różnych obszarach polityki publicznej. Wsparcie osób
wymagających długotrwałej opieki oraz ich opiekunów obejmuje instrumenty pozostające
poza systemem ubezpieczenia chorobowego, realizowane m.in. w ramach polityki
społecznej, zdrowotnej oraz wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Odnosząc się do kwestii związanych z godzeniem obowiązków zawodowych i rodzinnych,
należy wskazać, że regulacje prawa pracy przewidują szereg rozwiązań wspierających
pracowników w łączeniu pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Ustawodawca, mając na
względzie potrzebę zachowania równowagi pomiędzy aktywnością zawodową
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 854, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a obowiązkami rodzinnymi, wprowadził do Kodeksu pracy2 m.in. uprawnienia związane
z rodzicielstwem, rozwiązania dotyczące elastycznej organizacji pracy, pracę zdalną oraz
urlop opiekuńczy.
W szczególności, zgodnie z art. 1731 § 1 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje urlop
opiekuńczy w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym w celu zapewnienia osobistej opieki
lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym
gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów
medycznych. Urlop ten przysługuje niezależnie od tego, który z członków rodziny wymaga
opieki lub wsparcia, a krąg osób objętych tym rozwiązaniem jest szerszy niż wyłącznie
członkowie rodziny. Jest to jednak urlop bezpłatny.
Jednocześnie należy wskazać, że problem podniesiony w interpelacji wykracza poza relacje
pracodawca-pracownik wynikające ze stosunku pracy. Z tego względu ewentualne
rozwiązania dotyczące zapewnienia długotrwałej opieki osobom starszym lub przewlekle
chorym nie powinny być rozpatrywane wyłącznie przez pryzmat obowiązków
pracodawców i prawa pracy, lecz szerzej, w kontekście polityki społecznej państwa oraz
systemów wsparcia osób wymagających opieki.
Odnosząc się do pytań o ewentualne zmiany legislacyjne, informuję, że obecnie
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace legislacyjne
dotyczące zwiększenia ustawowego limitu 14 dni zasiłku opiekuńczego przysługującego
z tytułu opieki nad chorym rodzicem lub innym dorosłym członkiem rodziny. Trwają
natomiast prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw
(UD484), który przewiduje wprowadzenie dodatkowego okresu przysługiwania zasiłku
opiekuńczego w przypadkach ciężkich chorób dzieci oraz zmiany w zwolnieniu od pracy
(tzw. opieka na dziecko).
Kierownictwo resortu nie dysponuje odrębnymi danymi pozwalającymi na ustalenie liczby
pracowników, którzy ograniczyli aktywność zawodową lub zrezygnowali z zatrudnienia
wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad starszymi rodzicami. Takie
informacje nie są gromadzone w ramach systemu obsługi świadczeń z ubezpieczenia
chorobowego prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Niezależnie od powyższego, rozwiązania funkcjonujące zarówno w zakresie świadczeń
z ubezpieczenia społecznego, jak i uprawnień pracowniczych podlegają bieżącej obserwacji
pod kątem ich adekwatności do zmieniających się uwarunkowań społecznych
i demograficznych. Nadmienić przy tym wypada, że wszelkie zmiany w zakresie świadczeń
z ubezpieczenia społecznego, w tym – zasiłku opiekuńczego, które przekładają się na
zwiększenie ich rozmiaru lub liczby beneficjentów, mogą być przeprowadzone wyłącznie w
przypadku uzyskania pozytywnego stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, ponieważ
przekładają się one na wzrost wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w
konsekwencji – wysokość dotacji z budżetu państwa, która jest do niego przekazywana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
2 Dz.U. z 2026 r. poz. 1245 z późn. zm.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --