Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.4.2024
Warszawa, 11 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posła Bartosza Romowicza nr 2003 w sprawie zwrotu
kosztów zakupu materiałów zużytych przez jednostki OSP w ramach działań ratowniczych
na drogach publicznych, przedstawiam następujące informacje.
Do obowiązków zarządcy drogi należą, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320) sprawy wynikające z zakresu
planowania, budowy, przebudowy, utrzymania i ochrony dróg. Definicja utrzymania drogi
zawarta w art. 4 pkt 20 ustawy obejmuje wykonywanie robót konserwacyjnych,
porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu,
w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej. Użyte w powyższej definicji
wyrazy „roboty porządkowe i inne” nie wiążą się z usuwaniem i unieszkodliwianiem
zanieczyszczeń chemicznych powstałych m.in. w wyniku kolizji na drodze. Ponadto
do zadań zarządu drogi należą na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996
r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399) obowiązki
utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych.
Tak więc zarządcy dróg podczas kolizji drogowych i akcji ratunkowych prowadzonych
przez Straż Pożarną wykonują następujące działania:
- koordynują roboty w pasie drogowym, czyli uzgadniają wzajemne działania innych
służb (art. 20 pkt 7 ustawy o drogach publicznych),
- wprowadzają ograniczenia bądź zamykają drogi i drogowe obiekty inżynierskie dla
ruchu oraz wyznaczają objazdy drogami różnej kategorii, gdy występuje bezpośrednie
zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia (art. 20 pkt 14 ustawy o drogach
publicznych),
- wykonują roboty porządkowe niezastrzeżone dla innych służb (np. usuwanie
zniszczonych elementów infrastruktury drogowej w tym fragmentów barier
energochłonnych, znaków itp.).
Państwowa Straż Pożarna zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej
Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 127) stanowi zawodową, umundurowaną
i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami,
klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Do podstawowych zadań
Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. ustawy należy m.in. organizowanie
i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji
miejscowych zagrożeń, oraz wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności

-- 1 of 5 --

2
ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne
służby ratownicze. Należy mieć również na uwadze przepis art. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia
1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 275) stanowiący, że ochrona
przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia,
zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym
zagrożeniem poprzez m.in. zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski
żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia i prowadzenie działań ratowniczych. Zaś
zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej przez działania ratownicze
rozumie się każdą czynność podjętą w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska,
a także likwidację przyczyn powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego
miejscowego zagrożenia.
Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach
pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233) ochotnicze straże pożarne są umundurowanymi,
wyposażonymi w specjalistyczny sprzęt, przeznaczonymi do walki z pożarami, klęskami
żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami, w tym prowadzącymi działania
w zakresie ratownictwa specjalistycznego, jednostkami ochrony przeciwpożarowej.
Do zadań ochotniczych straży pożarnych należy m.in. prowadzenie działań ratowniczych,
udział w działaniach ratowniczych oraz akcjach ratowniczych, a także udział w działaniach
prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże (art. 3 ww. ustawy). Na mocy
§ 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2014
r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony
przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. poz. 1317),
do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego mogą być włączane jednostki ochrony
przeciwpożarowej, których siły i środki są przewidziane do użycia w powiatowym lub
wojewódzkim planie ratowniczym, które zostały uwzględnione w zbiorczym planie sieci
podmiotów systemu oraz spełniają warunki, o których mowa w § 2 przedmiotowego
rozporządzenia.
Zakres działania służb ratownictwa Państwowej Straży Pożarnej z podziałem
na poszczególne rodzaje służb ratownictwa oraz ochotniczych straży pożarnych reguluje
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r.
w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego
(Dz. U. z 2021 r. poz. 869). Krajowy system ratowniczo-gaśniczy zgodnie z przepisami tego
rozporządzenia w zakresie ratownictwa chemicznego i ekologicznego obejmuje
planowanie, organizowanie i realizację działań ratowniczych niezbędnych do zmniejszenia
lub likwidacji bezpośrednich zagrożeń stwarzanych przez substancje niebezpieczne dla
ludzi, zwierząt, środowiska lub mienia. Przepisy § 15 i 16 ww. rozporządzenia określają
zadania służb krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego w zakresie ratownictwa
technicznego oraz chemicznego i ekologicznego które odnośnie zanieczyszczeń obejmują
m.in.:
 obwałowywanie, wypompowywanie i uszczelnianie miejsc wycieku wody lub
innych mediów stwarzających zagrożenie,
 związywanie lub neutralizację substancji niebezpiecznych oraz zabezpieczenie
terenu objętego wyciekiem substancji niebezpiecznej,

-- 2 of 5 --

3
 priorytetowe wykonanie czynności umożliwiających ratowanie środowiska
i mienia przed skutkami bezpośrednich zagrożeń stwarzanych przez substancje
niebezpieczne,
 dostosowanie sprzętu i technik ratowniczych do miejsca zdarzenia i rodzaju
substancji niebezpiecznej w celu ograniczenia skutków wycieku, parowania lub
emisji substancji niebezpiecznej,
 związywanie lub neutralizację substancji niebezpiecznych,
 zabezpieczenie terenu objętego wyciekiem substancji niebezpiecznej,
 prowadzenie czynności z zakresu dekontaminacji wstępnej.
Wyliczenia te mają charakter przykładowy, o czym świadczy użyty zwrot
„w szczególności”. Należy mieć jednak na uwadze przepisy ustaw: o ochronie
przeciwpożarowej, o Państwowej Straży Pożarnej i o ochotniczych strażach pożarnych,
które mówią o likwidacji miejscowych zagrożeń i likwidacji przyczyn miejscowych
zagrożeń. Zatem, biorąc pod uwagę przepisy tychże ustaw stanowiące o zadaniach
Państwowej Straży Pożarnej, ochotniczych straży pożarnych i krajowego systemu
ratowniczo-gaśniczego można domniemywać, iż dotyczy to także usuwania substancji
niebezpiecznych powstałych w pasie drogowym podczas zdarzeń drogowych
obejmujących m.in. awarie, uszkodzenia i kolizje pojazdów.
Przedmiotowe rozporządzenie określa także moment zakończenia działania
ratowniczego, który następuje m.in. z chwilą przekazania terenu, obiektu lub mienia
objętego działaniem ratowniczym właścicielowi, zarządcy, użytkownikowi lub
przedstawicielowi organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego albo
Policji lub straży gminnej (miejskiej), a w przypadku braku możliwości ich ustalenia lub
nieobecności na miejscu zdarzenia – zgłoszenia tego faktu do właściwego terytorialnie
stanowiska kierowania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (§ 21 rozporządzenia).
Z racji wyposażenia ww. służb w specjalistyczny sprzęt i środki ochrony osobistej oraz
z racji stosowania przez nie odpowiednich technik ratowniczych i odpowiedniej wiedzy
na temat postępowania z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi (m.in. materiałami
eksploatacyjnymi wyciekającymi z uszkodzonych pojazdów), są one odpowiednio
przystosowane do wykonywania tego rodzaju prac (§ 16 ust. 3 ww. rozporządzenia).
Substancje powstające w wyniku wypadku drogowego stanowią zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt
13 ustawy z dnia 12 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.)
odpady powstające podczas prowadzenia akcji ratowniczej lub gaśniczej. Natomiast
w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów
(Dz. U. z 2020 r. poz. 10) odpady powstałe w wyniku wypadków i zdarzeń losowych zostały
podzielone na odpady niebezpieczne i pozostałe, które różnią się sposobem
gospodarowania. Zgodnie z katalogiem odpadów oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw
zakwalifikowano do grupy 13. W zależności od rodzaju substancje te są w większości
kwalifikowane jako odpady niebezpieczne.
Należy podkreślić, że służby drogowe zarządcy drogi pracujące przy utrzymaniu dróg
nie posiadają odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji oraz sprzętu i środków ochrony osobistej
do wykonywania prac związanych z likwidacją i utylizacją (związywaniem i usuwaniem)
odpadów chemicznych przedostających się do środowiska z pojazdów uszkodzonych
w wyniku zaistniałych zdarzeń drogowych obejmujących m.in. awarie, uszkodzenia

-- 3 of 5 --

4
i kolizje pojazdów. Ponadto służby drogowe nie zostały przeszkolone w zakresie usuwania
sorbentami niebezpiecznych substancji chemicznych w związku z czym nie mogą także
usuwać odpadów powstałych na skutek związania środka sorbcyjnego z substancjami
szkodliwymi wyciekającymi z uszkodzonych na skutek zdarzenia drogowego pojazdów.
Powstałe odpady należy właściwie utylizować do czego służby zarządcy drogi nie zostały
przygotowane (brak stosownego zaplecza i przeszkolenia).
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie resortu infrastruktury należy przyjąć, iż Państwowa
Straż Pożarna lub inne jednostki działające w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym
np. ochotnicze straże pożarne, w ramach działania ratowniczego w trakcie kolizji
drogowej są zobowiązane do neutralizacji, a także usuwania substancji niebezpiecznych
z drogi. Jedynie bowiem służby wyposażone w specjalistyczny sprzęt i środki ochrony
osobistej oraz stosujące odpowiednie techniki ratownicze, a więc np. Państwowa Straż
Pożarna lub ochotnicze straże pożarne mogą te substancje usuwać. Natomiast podjęcie
prac porządkowych na drodze wobec pozostałych odpadów, zanieczyszczeń pozostałych
po kolizji drogowej jak i po akcji ratunkowej Państwowej Straży Pożarnej lub ochotniczych
straży pożarnych (jak np. rozbite szkło, wrak samochodu) jako działanie mające na celu
zapewnienie bezpieczeństwa ruchu pojazdów lub pieszych na drodze należy do zarządcy
drogi.
Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu
infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 688) zadania w zakresie budowy,
przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz zarządzania nimi finansowane
są przez ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego
Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w odniesieniu do dróg krajowych. Podkreślenia
wymaga, że minister właściwy ds. transportu otrzymuje środki z budżetu państwa
wyłącznie na realizację zadań w zakresie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania
i ochrony dróg krajowych oraz zarządzania nimi i nie ma formalnych możliwości
finansowania innych zadań. Organem odpowiedzialnym za realizację budżetu państwa
jest minister właściwy ds. finansów publicznych.
Natomiast Krajowy Fundusz Drogowy działa na podstawie ustawy z dnia 27 października
1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2024 r.
poz. 321). Na mocy art. 39f środki Funduszu mogą być przeznaczone m.in.
na finansowanie budowy i przebudowy dróg krajowych, realizowanych przez Generalnego
Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Ze środków KFD realizowany jest intensywny
program budowy i rozbudowy dróg krajowych. Ponadto przychody Funduszu stanowią
podstawę do zaciągania przez państwo długu w związku z realizacją inwestycji
infrastrukturalnych. Ich zmniejszenie oznaczałoby więc nie tylko ograniczenie środków
na budowę i rozbudowę dróg krajowych w przyszłości, lecz także niemożność spłaty już
zaciągniętych zobowiązań, co oznacza zachwianie płynności finansowej Funduszu.
W sytuacji zaś zaprzestania realizacji inwestycji drogowych istnieje ryzyko braku absorpcji
środków unijnych, ponieważ inwestycje te są finansowane w pierwszej kolejności
ze środków krajowych, a dopiero potem następuje ich refundacja z budżetu Unii
Europejskiej. Taka sytuacja zagrażałaby realizacji Rządowego Programu Budowy Dróg
Krajowych.

-- 4 of 5 --

5
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 32 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych koszty
funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych są pokrywane m.in. ze środków budżetu
państwa, które są przekazywane w formie dotacji na realizację zadań określonych
w art. 3 pkt 1-12 oraz art. 4 ust. 1 przedmiotowej ustawy.
Reasumując, obecne przepisy nie przewidują możliwości dofinansowania działań
ochotniczych straży pożarnych przez Ministra Infrastruktury. Prowadzenie działań
ratowniczych, udział w działaniach ratowniczych oraz akcjach ratowniczych, a także udział
w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże przez ochotnicze straże
pożarne jest finansowane ze środków budżetu państwa.
Dodatkowo informuję, że Minister Infrastruktury nie posiada informacji na temat
uczestnictwa jednostek ochotniczych straży pożarnych w akcjach ratowniczych
na drogach krajowych i ponoszonych przez nie kosztów udziału w nich.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Paweł Gancarz
Podsekretarz Stanu

-- 5 of 5 --