Interpelacja w sprawie zasad kwalifikacji oraz dostępu pacjentów do hemodiafiltracji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20025
do ministra zdrowia
w sprawie zasad kwalifikacji oraz dostępu pacjentów do hemodiafiltracji
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 23-09-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie dostępu pacjentów do hemodiafiltracji (HDF). Chodzi przede wszystkim o to, jakie kryteria decydują dziś o zakwalifikowaniu pacjenta do tej metody, ilu chorych rzeczywiście z niej korzysta i czy obowiązujące ograniczenia mają nadal uzasadnienie medyczne i ekonomiczne.
Do zajęcia się tą sprawą skłoniła mnie m.in. petycja zainicjowana przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki we współpracy z konsultant krajową w dziedzinie nefrologii, Polskim Towarzystwem Nefrologicznym oraz Nefronem. Jej autorzy domagają się szerszego dostępu do HDF i oparcia decyzji o zastosowaniu tej metody przede wszystkim na wskazaniach medycznych.
Ale za tym problemem stoją przede wszystkim pacjenci.
Jeden z nich napisał do mnie o tradycyjnej hemodializie: „to udręka, brak czasu na życie – częste wyjazdy pochłaniają większość dnia“. Napisał też o stagnacji i potrzebie godnego życia również wtedy, kiedy człowiek musi być przez lata leczony nerko-zastępczo. Przytaczam te słowa celowo. Nie są argumentem medycznym i nie zastępują badań. Pokazują jednak coś, czego nie widać w statystykach NFZ: ile czasu i normalnego życia może kosztować pacjenta wieloletnia dializoterapia. Dlatego przy ocenie metod leczenia nie powinniśmy patrzeć wyłącznie na koszt pojedynczego świadczenia. Znaczenie mają również efekty leczenia, powikłania, hospitalizacje i jakość życia chorego.
Mamy przy tym nowe, poważne dane kliniczne. W wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu CONVINCE, którego wyniki opublikowano w „New England Journal of Medicine“, uczestniczyło 1360 odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów. Zgon z dowolnej przyczyny wystąpił u 17,3% pacjentów leczonych wysokoobjętościową HDF i u 21,9% pacjentów leczonych konwencjonalną hemodializą high-flux. Współczynnik ryzyka wyniósł 0,77 (95% CI: 0,65–0,93), co odpowiada 23-procentowej względnej redukcji ryzyka zgonu w badanej populacji. Oczywiście wyników tego badania nie można automatycznie odnosić do każdego pacjenta dializowanego. Są jednak na tyle istotne, że uzasadniają pytanie, czy po ich publikacji polski system ponownie ocenił kryteria dostępu do HDF.
Jest jeszcze kwestia finansowania. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do zarządzenia nr 4/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 9 stycznia 2026 r. wartość punktowa produktu „hemodializa – świadczenie wykonywane w trybie ambulatoryjnym“ wynosiła 409,93 zł, a produktu „Hemodiafiltracja (HDF)“ – 418,00 zł. Różnica wynosiła więc 8,07 zł, czyli około 1,97%. Następnie, zarządzeniem nr 23/2026/DSOZ Prezesa NFZ z 11 lutego 2026 r., wartość punktowa HDF została podwyższona do 440,97 zł. Nie twierdzę, że różnica w wycenie NFZ odpowiada różnicy w rzeczywistych kosztach ponoszonych przez stację dializ. To dwie różne kwestie. Jeżeli jednak argumentem za ograniczonym dostępem do HDF są koszty, chcę wiedzieć, jakie dokładnie koszty o tym decydują i jak zostały policzone. Samo porównanie ceny pojedynczej dializy również nie daje pełnego obrazu. Trzeba uwzględnić cały przebieg leczenia: hospitalizacje, powikłania, inne świadczenia finansowane przez NFZ, efekty zdrowotne oraz jakość życia pacjenta. Dopiero takie porównanie pozwala odpowiedzialnie ocenić, która metoda i w jakiej grupie chorych jest korzystna nie tylko klinicznie, ale również z punktu widzenia publicznego systemu ochrony zdrowia.
Chcę również ustalić, czy miejsce zamieszkania ma dziś wpływ na możliwość skorzystania z HDF. Pacjent spełniający kryteria medyczne nie powinien mieć gorszego dostępu do leczenia tylko dlatego, że jego stacja dializ nie dysponuje odpowiednimi możliwościami albo znajduje się w regionie, w którym HDF wykonuje się rzadziej.
Dlatego istotne jest nie tylko to, ilu pacjentów korzysta z HDF, ale także ilu mogłoby z niej korzystać ze względów medycznych, a nie korzysta z powodów pozamedycznych.
Pani Minister, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka była rzeczywista dostępność HDF w Polsce w latach 2023-2025 oraz według najnowszych dostępnych danych za 2026 r.? Proszę o przedstawienie, w podziale na województwa, liczby pacjentów leczonych przewlekłą hemodializą, liczby i odsetka pacjentów leczonych HDF oraz liczby stacji dializ realizujących HDF, ze szczególnym uwzględnieniem województwa dolnośląskiego.
2. Jakie dokładnie kryteria kwalifikacji do HDF obowiązują obecnie w Polsce i które z ograniczeń mają charakter medyczny, a które finansowy, organizacyjny, techniczny lub infrastrukturalny? Proszę o wskazanie podstawy prawnej lub kontraktowej tych ograniczeń, ich uzasadnienia oraz daty ostatniej kompleksowej weryfikacji.
3. Czy po opublikowaniu wyników badania CONVINCE Ministerstwo Zdrowia, NFZ, AOTMiT lub konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii ponownie ocenili zasady kwalifikowania pacjentów do HDF i finansowania tego świadczenia? Jeżeli tak, proszę o podanie, kiedy przeprowadzono taką ocenę, kto jej dokonał oraz jakie były jej wyniki i rekomendacje. Jeżeli nie – dlaczego?
4. Jeżeli względy ekonomiczne są jedną z przyczyn ograniczonego dostępu do HDF, jakie konkretnie dodatkowe koszty w stosunku do standardowej hemodializy o tym decydują? Proszę o przedstawienie aktualnego porównania rzeczywistych kosztów obu metod oraz wyjaśnienie ich relacji do wartości produktów rozliczeniowych NFZ.
5. Czy Ministerstwo Zdrowia, NFZ lub AOTMiT posiadają aktualną analizę efektywności kosztowej szerszego stosowania HDF, która obejmuje nie tylko koszt pojedynczej dializy, ale cały koszt opieki nad pacjentem, w tym hospitalizacje i leczenie powikłań, oraz uwzględnia efekty kliniczne i jakość życia? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników. Jeżeli nie – czy taka analiza zostanie przeprowadzona i w jakim terminie?
6. Ilu pacjentów w Polsce spełniających medyczne przesłanki zastosowania HDF nie korzysta obecnie z tej metody z przyczyn pozamedycznych? Proszę – jeżeli takie dane są dostępne – o przedstawienie ich w podziale na województwa i przyczyny. Jeżeli dane nie są gromadzone, proszę o wyjaśnienie, w jaki sposób ministerstwo ocenia rzeczywistą skalę zapotrzebowania na HDF, którego obecnie system nie zaspokaja.
7. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmianę zasad kwalifikacji lub finansowania HDF tak, aby pacjenci, u których zastosowanie tej metody jest uzasadnione aktualną wiedzą medyczną i indywidualną oceną kliniczną, mieli do niej rzeczywisty dostęp? Jeżeli tak, proszę o podanie zakresu zmian, etapu prac i harmonogramu ich wdrożenia. Jeżeli nie – proszę o przedstawienie medycznych, ekonomicznych i organizacyjnych argumentów przemawiających za utrzymaniem obecnych zasad.
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (67)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10669 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.222.2026.MGL
Warszawa, 20 października 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20025 z dnia 29 września 2026 r. w sprawie zasad
kwalifikacji oraz dostępu pacjentów do hemodiafiltracji przekazaną przez Panią Iwonę
Małgorzatę Krawczyk, Posła na Sejm RP, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
Odpowiadając na pytanie 1 należy wskazać, że zgodnie z danymi Centrali Narodowego
Funduszu Zdrowia, według stanu na dzień 12 października 2026 r., liczba pacjentów, dla
których sprawozdano świadczenie gwarantowane hemodiafiltracji (HDF), systematycznie
rosła w ostatnich latach:
w 2023 r. HDF sprawozdano u 1 271 pacjentów spośród 28 749 pacjentów,
u których sprawozdano hemodializę lub HDF, co odpowiada ok. 4,4%;
w 2024 r. odpowiednio u 2 015 spośród 29 540 pacjentów, tj. ok. 6,8%;
w 2025 r. u 2 786 spośród 29 716 pacjentów, tj. ok. 9,4%;
w okresie od stycznia do sierpnia 2026 r. u 3 880 spośród 26 823 pacjentów, tj. ok.
14,5%.
Dane za 2026 r. obejmują osiem miesięcy i nie są bezpośrednio porównywalne z danymi za
pełne lata 2023–2025. Dane dotyczące liczby i odsetka pacjentów leczonych z
zastosowaniem hemodializy i HDF w podziale na poszczególne województwa przedstawiają
się następująco:
Województwo HDF/ HD w 2023 r. HDF/ HD w 2024 r. HDF/ HD w 2025 r. HDF/ HD I-VIII 2026 r.
Dolnośląskie 41 / 2 495, tj. 1,6% 124 / 2 604, tj. 4,8% 233 / 2 635, tj. 8,8% 304 / 2 272, tj. 13,4%
Kujawsko-pomorskie 91 / 1 914, tj. 4,8% 139 / 2 051, tj. 6,8% 188 / 2 108, tj. 8,9% 293 / 1 964, tj. 14,9%
Lubelskie 138 / 1 431, tj. 9,6% 168 / 1 436, tj. 11,7% 298 / 1 482, tj. 20,1% 427 / 1 347, tj. 31,7%
Lubuskie 30 / 776, tj. 3,9% 26 / 826, tj. 3,1% 16 / 866, tj. 1,8% 71 / 789, tj. 9,0%
Łódzkie 28 / 1 680, tj. 1,7% 41 / 1 714, tj. 2,4% 60 / 1 678, tj. 3,6% 75 / 1 536, tj. 4,9%
Małopolskie 60 / 2 760, tj. 2,2% 200 / 2 926, tj. 6,8% 327 / 2 874, tj. 11,4% 393 / 2 578, tj. 15,2%
Mazowieckie 191 / 4 087, tj. 4,7% 300 / 4 097, tj. 7,3% 395 / 4 131, tj. 9,6% 604 / 3 755, tj. 16,1%
Opolskie 38 / 880, tj. 4,3% 29 / 908, tj. 3,2% 38 / 898, tj. 4,2% 71 / 797, tj. 8,9%
Podkarpackie 175 / 1 535, tj. 11,4% 228 / 1 574, tj. 14,5% 221 / 1 545, tj. 14,3% 230 / 1 390, tj. 16,5%
Podlaskie 0 / 763, tj. 0% mniej niż 5 / 756 9 / 766, tj. 1,2% 8 / 656, tj. 1,2%
Pomorskie 194 / 2 368, tj. 8,2% 236 / 2 463, tj. 9,6% 255 / 2 453, tj. 10,4% 280 / 2 160, tj. 13,0%
Śląskie 33 / 4 207, tj. 0,8% 122 / 4 324, tj. 2,8% 161 / 4 431, tj. 3,6% 259 / 3 794, tj. 6,8%
Świętokrzyskie 42 / 1 184, tj. 3,5% 55 / 1 203, tj. 4,6% 74 / 1 101, tj. 6,7% 105 / 1 011, tj. 10,4%
Warmińsko-
mazurskie
95 / 1 104, tj. 8,6% 105 / 1 076, tj. 9,8% 130 / 1 089, tj. 11,9% 148 / 992, tj. 14,9%
Wielkopolskie 119 / 2 593, tj. 4,6% 226 / 2 690, tj. 8,4% 349 / 2 720, tj. 12,8% 542 / 2 463, tj. 22,0%
Zachodniopomorskie 9 / 1 941, tj. 0,5% 34 / 1 977, tj. 1,7% 78 / 1 986, tj. 3,9% 122 / 1 672, tj. 7,3%
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Powyższe wartości procentowe obliczono jako relację liczby pacjentów, dla których
sprawozdano HDF, do liczby pacjentów, dla których sprawozdano hemodializę. Dane
źródłowe NFZ są danymi sprawozdawczymi i nie określają liczby pacjentów spełniających
kryteria HDF, którzy z tej metody nie skorzystali. W województwie dolnośląskim liczba
pacjentów z HDF zwiększyła się z 41 w 2023 r. do 233 w 2025 r., natomiast w okresie
styczeń–sierpień 2026 r. wyniosła 304. Szczegółowe dane przekazane przez NFZ wskazują
jednocześnie na istotne zróżnicowanie stosowania HDF pomiędzy poszczególnymi stacjami
dializ. W odniesieniu do liczby stacji dializ realizujących HDF należy wskazać, że
szczegółowe dane przekazane przez Centralę NFZ pozwalają na jej określenie w
odniesieniu do województwa dolnośląskiego. W 2023 r. świadczenia HDF sprawozdało 6
komórek organizacyjnych stacji dializ, w 2024 r. – 9, w 2025 r. – 10, natomiast w okresie od
stycznia do sierpnia 2026 r. – również 10. Przy ustalaniu tych wartości uwzględniono stacje
dializ, w których sprawozdano co najmniej jednego pacjenta leczonego HDF.
Odpowiadając na pytanie 2 uprzejmie informuję, że Minister Zdrowia określił kryteria
kwalifikacji do HDF na podstawie lp. 22 Hemodiafiltracja (HDF), zawartej w załączniku nr 5
do rozporządzenia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357 z późn. zm.). Do HDF kwalifikuje się pacjentów ze
schyłkową niewydolnością nerek, u których współwystępuje:
niestabilność hemodynamiczna z dominującymi objawami hipotensji
śróddializacyjnej,
źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze objętościowo-zależne,
amyloidoza,
ciąża.
Dodatkowym warunkiem jest osiągnięcie w okresie miesiąca objętości konwekcji krwi
powyżej 20 litrów na sesję hemodiafiltracji (HDF). W przypadku dzieci należy kierować się
objętością konwekcji krwi w przeliczeniu na powierzchnię ciała dziecka. Są to kryteria
kliniczne oraz techniczne dotyczące skutecznego przeprowadzenia zabiegu. Prezes NFZ nie
określił w zarządzeniach dodatkowych kryteriów kwalifikacji, które zawężałyby populację
wynikającą z rozporządzenia Ministra Zdrowia. Obowiązujące kryteria kwalifikacji do
świadczeń HDF zostały wprowadzone w następstwie pozytywnej rekomendacji nr 50/2013
z dnia 29 kwietnia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie
zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej „hemodiafiltracja (HDF)”, jako
świadczenia gwarantowanego, w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i leczenia
szpitalnego.
Odpowiadając na pytanie 3 uprzejmie informuję, że po opublikowaniu wyników badania
CONVINCE AOTMiT nie przeprowadziła ponownej oceny zasad kwalifikacji pacjentów do
HDF ani zasad finansowania tego świadczenia. Również NFZ nie dokonywał ponownej
oceny kryteriów, ponieważ zostały one określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia, a ich
merytoryczna zmiana pozostaje poza kompetencją Funduszu. AOTMiT wskazała, że
populacja badania CONVINCE była szersza niż populacja obecnie kwalifikowana do HDF w
Polsce. Do badania włączano dorosłych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek,
leczonych hemodializą przez co najmniej trzy miesiące, którzy mogli osiągnąć objętość
konwekcyjną wynoszącą co najmniej 23 litry na sesję. Kryteria badania nie ograniczały
populacji wyłącznie do chorych z dodatkowymi wskazaniami klinicznymi wymienionymi w
polskich przepisach. Jednocześnie AOTMiT podkreśliła, że na podstawie jednego badania
klinicznego nie można rozstrzygnąć, czy i w jakim zakresie należy rozszerzyć kryteria
kwalifikacji do HDF. Wymagałoby to kompleksowej oceny aktualnych dowodów
dotyczących skuteczności, bezpieczeństwa, efektów w poszczególnych grupach pacjentów,
wykonalności organizacyjnej oraz konsekwencji ekonomicznych
i budżetowych.
Odpowiadając na pytania 4 i 5 uprzejmie informuję, że Prezes AOTMiT nie dysponuje
aktualną odrębną analizą efektywności kosztowej szerszego stosowana hemodiafiltracji,
która uwzględniałaby kompleksowo całkowite koszty opieki nad pacjentem, w tym koszty
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
hospitalizacji i leczenia powikłań oraz efekty kliniczne i wpływ stosowania HDF na jakość
życia pacjentów. Należy jednocześnie wskazać, że ocena zasadności ewentualnego
rozszerzenia wskazań do stosowania HDF wymagałaby przeprowadzenia kompleksowej
oceny technologii medycznej, uwzględniającej całokształt aktualnych dowodów naukowych
oraz uwarunkowania kliniczne, ekonomiczne i organizacyjne. Analiza taka nie powinna
ograniczać się do porównania kosztów pojedynczych procedur dializacyjnych, lecz
uwzględniać łączne konsekwencje zdrowotne i ekonomiczne stosowania poszczególnych
metod leczenia w odpowiednim horyzoncie czasowym, w tym m.in. ich wpływ na przeżycie
pacjentów, jakość życia, częstość hospitalizacji i występowania powikłań, a także skutki
finansowe i organizacyjne dla systemu ochrony zdrowia. Aktualnie nie są prowadzone prace
związane z rozszerzeniem kryteriów kwalifikacji do HDF, stąd też nie jest możliwe
wskazanie terminu wprowadzenia ich w życie.
Wyceny punktowe produktów rozliczeniowych finansowanych przez NFZ, w tym dla HDF,
są ustalane na podstawie wyników prac taryfikacyjnych prowadzonych przez AOTMiT
w tym zakresie.
Odpowiadając na pytanie 6 uprzejmie informuje, że NFZ nie posiada danych pozwalających
określić liczbę pacjentów, którzy spełniają medyczne kryteria HDF, lecz nie korzystają z tej
metody z przyczyn pozamedycznych. Powyższe wynika z zakresu danych przekazywanych
w ramach sprawozdawczości. Nie wszystkie przesłanki kwalifikacji,
w szczególności niestabilność hemodynamiczna, hipotensja śróddializacyjna czy źle
kontrolowane nadciśnienie objętościowo - zależne, są identyfikowane za pomocą
odrębnych kodów rozpoznań ICD - 10. W systemie NFZ nie są administrowane informacje o
powodach niezastosowania HDF u konkretnego pacjenta. W konsekwencji, na podstawie
danych sprawozdawczych, nie można ustalić ani ogólnopolskiej liczby takich pacjentów, ani
podziału według województw i przyczyn niezastosowania HDF. Dane NFZ pozwalają
natomiast monitorować liczbę pacjentów, u których HDF faktycznie wykonano oraz
terytorialne zróżnicowanie realizacji świadczenia. Widoczne różnice pomiędzy
województwami nie przesądzają jednak same w sobie o występowaniu ograniczeń
pozamedycznych, ponieważ dane sprawozdawcze nie wskazują przyczyn tych różnic.
Odpowiadając na pytanie 7 uprzejmie informuję, że na obecnym etapie nie została podjęta
decyzja o zmianie kryteriów kwalifikacji do HDF ani o rozszerzeniu zakresu finansowania
tego świadczenia. Nie został również ustalony harmonogram ewentualnego wdrożenia
zmian. Realizacja ewentualnej zmiany warunków realizacji świadczenia gwarantowanego
odbywa się na zasadach ściśle określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r.,
poz. 1461), z uwzględnieniem następujących kwestii:
pełnego przeglądu aktualnych dowodów naukowych,
wskazania populacji odnoszącej najwyższą korzyść kliniczną z zastosowanej
technologii jak również populacji docelowej,
oceny bezpieczeństwa,
określenia wymagań organizacyjnych, technicznych i infrastrukturalnych,
analizy efektywności kosztowej oraz wpływu na budżet.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --