Interpelacja w sprawie luk prawnych, terminów powiadamiania i rozkładu odpowiedzialności utrudniających testowanie i prezentowanie Siłom Zbrojnym RP bezzałogowych statków powietrznych oraz systemów rakietowych opracowywanych przez podmioty prywatne
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20011
do ministra obrony narodowej
w sprawie luk prawnych, terminów powiadamiania i rozkładu odpowiedzialności utrudniających testowanie i prezentowanie Siłom Zbrojnym RP bezzałogowych statków powietrznych oraz systemów rakietowych opracowywanych przez podmioty prywatne
Zgłaszający: Andrzej Tomasz Zapałowski, Grzegorz Płaczek, Michał Połuboczek, Michał Wawer, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 23-09-2026
Panie Ministrze,
zwracam się do Pana Ministra w sprawie istotnych luk w polskim porządku prawnym oraz w praktyce jego stosowania, które w istotny sposób utrudniają prywatnym producentom przemysłu obronnego przeprowadzanie testów kwalifikacyjnych oraz prezentowanie Siłom Zbrojnym Rzeczypospolitej Polskiej nowo opracowanych bezzałogowych statków powietrznych i systemów rakietowych dalekiego zasięgu.
Reżim prawny mający zastosowanie do lotów bezzałogowych statków powietrznych w Polsce ma charakter przede wszystkim unijny: opiera się na rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139, rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/947 oraz rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/945, a ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431, z późn. zm.) pełni funkcję wykonawczo-uzupełniającą. Żaden z tych aktów, ani odpowiadająca im definicja w art. 2 pkt 1a ustawy Prawo lotnicze, nie rozróżnia w sposób funkcjonalny bezzałogowego statku powietrznego wielokrotnego użytku od jednorazowego efektora bojowego (pocisku, amunicji krążącej, rakiety) — w przeciwieństwie do praktyki ICAO, która pociski kierowane konsekwentnie wyłącza z pojęcia statku powietrznego. Nie rozstrzyga tej granicy również wojskowa nomenklatura NATO, w której kategoria amunicji krążącej pozostaje na styku dwóch reżimów: lotniczego i zbrojeniowego.
W konsekwencji podmiot prywatny, który nie jest jeszcze stroną kontraktu z Ministerstwem Obrony Narodowej, musi co do zasady działać w pełnym reżimie cywilnym: zgłosić operację do Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, przeprowadzić ocenę ryzyka metodą SORA, a w praktyce — przejść kosztowną i długotrwałą procedurę raportu oceny konstrukcji (Design Verification Report) prowadzoną przez EASA. Procedura ta trwa od kilku miesięcy do roku i kosztuje od około 50 000 EUR wzwyż, a całościowe przygotowanie do lotu testowego wymaga co najmniej 12 miesięcy i kosztów sięgających kilkuset tysięcy złotych, nie licząc wartości niszczonego w trakcie testu egzemplarza.
Przepisem umożliwiającym uniknięcie tej ścieżki jest art. 156a ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze, wyłączający obowiązek zgłoszenia operacji do PAŻP w odniesieniu do lotów wykonywanych na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Z tego co mi wiadomo, przepis ten prawdopodobnie był zastosowany na początku września 2026 r., kiedy to Polska Agencja Żeglugi Powietrznej wydzieliła na podstawie art. 121 ustawy Prawo lotnicze strefę testową – o wydzieleniu takiej strefy mówił wiceminister MON Cezary Tomczyk. Tu powstają pytania: Po pierwsze: z jakim wyprzedzeniem producenci informowani są o możliwości udziału w testach? (bo przygotowanie do lotu w reżimie cywilnym wymaga realnie około roku). Po drugie – kto odpowiada cywilnie i karnie za lot, czy firma, która miałaby prezentować swój sprzęt, mimo, że ma wpływu na planowanie testu, dobór korytarza ani harmonogram, a na rynku komercyjnym nie ma możliwości ubezpieczenia (OC, NNW) tego rodzaju ryzyka. Po trzecie, sam art. 156a ust. 4 pkt 2 nie precyzuje formy ani treści potwierdzenia, jakiego powinien udzielić właściwy organ wojskowy, ani minimalnych wymogów bezpieczeństwa, które powinien nałożyć na operację w zamian za wyłączenie obowiązku zgłoszenia — co rodzi niepewność co do tego, czy w konkretnym przypadku przesłanki ustawowe rzeczywiście są spełnione, tym bardziej że ocena wyłączenia stosowania samych rozporządzeń unijnych wymaga dodatkowo uwzględnienia art. 2 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2018/1139.
Dodatkowym źródłem niepewności prawnej jest brak przepisu spinającego reżim ustawy Prawo lotnicze z reżimem ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1214, z późn. zm.), która w art. 3 wymienia pociski kierowane i pociski rakietowe jako odrębną kategorię wyrobów o przeznaczeniu wojskowym, podlegającą koncesji, poza reżimem lotniczym.
Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1080), wyłączając stosowanie prawa zamówień publicznych do zakupu systemów już przetestowanych przez Siły Zbrojne RP, rozwiązuje problem wyłącznie na etapie zamówienia — nie odnosi się do etapu testowania ani do rozkładu odpowiedzialności za nie.
W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej dostrzega problem braku w polskim i unijnym prawie definicji funkcjonalnej rozróżniającej bezzałogowy statek powietrzny wielokrotnego użytku od jednorazowego efektora bojowego i czy planuje w związku z tym wystąpić z inicjatywą nowelizacji art. 2 ustawy Prawo lotnicze w tym zakresie?
2. Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie trybu stosowania art. 156a ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze poprzez określenie obowiązkowej formy i treści potwierdzenia wydawanego przez właściwy organ wojskowy operatorowi cywilnemu (wskazanie operatora, systemu BSP, programu, terminu i wykorzystywanych stref) oraz minimalnych wymogów bezpieczeństwa nakładanych na taką operację w zamian za wyłączenie obowiązku zgłoszenia do Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej?
3. Czy ministerstwo rozważa wydanie rozporządzenia lub innego aktu powszechnie obowiązującego, z jawnymi kryteriami kwalifikacji do testów poligonowych, wiążącymi terminami rozpatrzenia zgłoszenia oraz trybem odwoławczym?
4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie minimalnego, ustawowego terminu powiadamiania producentów o planowanych testach systemów bezzałogowych i rakietowych?
5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym pełną odpowiedzialność cywilną i karną za przebieg lotu testowego wykonywanego na potrzeby Sił Zbrojnych RP ponosi organizator testu (właściwy organ wojskowy), a nie uczestniczący w nim producent, skoro producent nie ma wpływu na planowanie testu, dobór korytarza ani harmonogram — oraz czy ministerstwo dostrzega problem braku dostępności komercyjnego ubezpieczenia OC i NNW dla operacji tej klasy i planuje wprowadzenie mechanizmu państwowego ubezpieczenia lub gwarancji w tym zakresie?
6. Czy ministerstwo, mając na uwadze bezpieczeństwo państwa, planuje ustanowienie kilku alternatywnych korytarzy testowych łączących kluczowe poligony, z ograniczonym czasowo ujawnianiem konkretnego wariantu wykorzystywanego w danym teście?
7. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej, we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury oraz Urzędem Lotnictwa Cywilnego, planuje podjęcie prac nad przepisem precyzującym relację między ustawą Prawo lotnicze a ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym?
8. Czy Polska, za pośrednictwem Ministerstwa Obrony Narodowej i Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, podejmuje lub planuje podjąć na forum NATO inicjatywę na rzecz wypracowania jednoznacznego, wiążącego kryterium klasyfikacyjnego (STANAG) odróżniającego jednorazowe efektory bojowe od bezzałogowych platform wielokrotnego użytku?
9. Ilu producentów krajowego przemysłu obronnego zgłosiło się dotychczas o dopuszczenie do testów systemów bezzałogowych w korytarzach powietrznych, ile takich zgłoszeń zostało rozpatrzonych pozytywnie, a ile odmownie i jaki był średni czas między ogłoszeniem, zgłoszeniem a przeprowadzeniem testu?
Sekretarz stanu Paweł Bejda
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3789 znakówAl. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.928.2026/In-421-26/SW
Warszawa, 07.10.2026 r.
Pan Włodzimierz CZARZASTY
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji nr 20011 Pana Posła Andrzeja Zapałowskiego wraz z grupą posłów w sprawie luk
prawnych, terminów powiadamiania i rozkładu odpowiedzialności utrudniających testowanie i
prezentowanie Siłom Zbrojnym RP bezzałogowych statków powietrznych oraz systemów rakietowych
opracowywanych przez podmioty prywatne
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 20011 Pana Posła
Andrzeja Zapałowskiego wraz z grupą posłów w sprawie luk prawnych, terminów powiadamiania i
rozkładu odpowiedzialności utrudniających testowanie i prezentowanie Siłom Zbrojnym RP
bezzałogowych statków powietrznych oraz systemów rakietowych opracowywanych przez podmioty
prywatne, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Definicje statku powietrznego i bezzałogowego statku powietrznego zawarte w art. 2 pkt 1 i 1a ustawy
z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r., poz. 1431 z późn. zm.) nie uzależniają tej
kwalifikacji wyłącznie od możliwości wielokrotnego użycia. Samo jednorazowe wykorzystanie
konstrukcji nie przesądza o wyłączeniu jej z zakresu przepisów lotniczych. Odrębną kwestią jest status
wojskowego statku powietrznego, którego dotyczy art. 2 pkt 2 lit. a tej ustawy. W Ministerstwie Obrony
Narodowej trwają prace nad nowelizacją ustawy Prawo lotnicze oraz aktów wykonawczych w zakresie
dostosowania przepisów prawa do dynamicznych zmian w zakresie rozwoju technologii bezzałogowych
statków powietrznych (BSP). Prace te mają na celu aktualizację regulacji dotyczących rejestru
wojskowych statków powietrznych i wprowadzenie ich klasyfikacji na potrzeby MON - ze szczególnym
uwzględnieniem BSP. Prowadzone są także analizy w zakresie kryterium klasyfikacyjnego odróżniającego
jednorazowe efektory bojowe od bezzałogowych platform wielokrotnego użytku.
Organizację i tryby testowania BSP na potrzeby Sił Zbrojnych RP reguluje decyzja Nr 123/MON Ministra
Obrony Narodowej z dnia 12 września 2025 r. w sprawie organizacji i trybów testowania w Siłach
Zbrojnych RP bezzałogowych statków powietrznych i bezzałogowych systemów uzbrojenia oraz środków
zwalczania bezzałogowych statków powietrznych i środków zwalczania bezzałogowych systemów
uzbrojenia (Dz. Urz. MON poz. 147 z późn. zm.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem jej § 9 ust. 2
organizacja i realizacja testów trwają nie dłużej niż 40 dni od wydania tego rozkazu. W szczególnie
uzasadnionych przypadkach termin może zostać wydłużony na wniosek Inspektora Wojsk
Bezzałogowych Systemów Uzbrojenia. Sposób wydzielenia przestrzeni dla testów jest dostosowywany
do charakteru i parametrów konkretnego przedsięwzięcia.
W resorcie obrony narodowej prowadzone są również analizy dotyczące relacji między ustawą Prawo
lotnicze a ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie
wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o
przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1743).
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
W odniesieniu do pytania dotyczącego producentów krajowego przemysłu obronnego, którzy zgłosili się
do testów systemów bezzałogowych w korytarzach powietrznych informuję, że ujawnienie informacji w
tym zakresie nie jest możliwe z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa, jak i charakter omawianych
działań.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --