Interpelacja w sprawie konieczności wzmocnienia ochrony właścicieli nieruchomości przed bezprawnym zajęciem lokalu przez osoby, które nie posiadają żadnego tytułu prawnego do jego używania, oraz wykorzystania prac nad projektem ustawy z druku sejmowego nr 2447 do rozwiązania tego problemu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20010
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie konieczności wzmocnienia ochrony właścicieli nieruchomości przed bezprawnym zajęciem lokalu przez osoby, które nie posiadają żadnego tytułu prawnego do jego używania, oraz wykorzystania prac nad projektem ustawy z druku sejmowego nr 2447 do rozwiązania tego problemu
Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski
Data wpływu: 23-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie ochrony prawa własności do nieruchomości mieszkalnych w sytuacji, gdy osoba fizyczna rozpoczyna zamieszkiwanie w cudzej nieruchomości bez zgody właściciela i bez posiadania tytułu prawnego do korzystania z lokalu, a następnie odmawia jego opuszczenia.
Problem ten ma szczególne znaczenie w kontekście prac parlamentarnych nad poselskim projektem ustawy zawartym w druku nr 2447 – projektem ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Projekt dotyczy m.in. poprawy ochrony prawa własności do lokalu mieszkalnego, ograniczenia nadużywania praw przez lokatorów oraz ułatwienia właścicielom odzyskania lokalu w określonych sytuacjach. Projekt został skierowany do dalszych prac parlamentarnych, a 7 września 2026 r. do sejmu wpłynęło stanowisko rządu.
W obecnym stanie prawnym ustawa o ochronie praw lokatorów posługuje się definicją „lokatora”, obejmującą najemcę lokalu lub osobę używającą lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności.
W praktyce powstaje jednak istotny problem dotyczący sytuacji granicznej: osoby, która nie zawarła umowy najmu, nie uzyskała zgody właściciela na zamieszkiwanie, nie posiada innego tytułu prawnego do lokalu, a mimo to faktycznie zajmuje nieruchomość i odmawia jej opuszczenia.
W takiej sytuacji właściciel może być zmuszony do prowadzenia długotrwałego postępowania sądowego w celu odzyskania faktycznego władztwa nad własną nieruchomością. Z punktu widzenia właściciela oznacza to sytuację, w której osoba nieposiadająca – według jego twierdzeń – żadnego prawa do lokalu uzyskuje faktyczną możliwość korzystania z nieruchomości, natomiast właściciel nie może po prostu przywrócić stanu zgodnego z jego prawem własności.
Problem ten został podniesiony również w toku prac nad drukiem nr 2447. Projektodawcy wskazują na potrzebę zwiększenia ochrony prawa własności i ograniczenia możliwości nadużywania ochrony praw lokatorskich. Projekt jest obecnie przedmiotem prac parlamentarnych.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę na przypadki, w których nie chodzi o spór pomiędzy właścicielem a osobą, która wcześniej legalnie wynajmowała lokal, lecz o sytuację, w której spór dotyczy samego źródła prawa do przebywania w nieruchomości.
Może dojść bowiem do sytuacji, w której osoba:
wchodzi do cudzej nieruchomości bez zgody właściciela;
rozpoczyna w niej zamieszkiwanie bez zawarcia umowy lub uzyskania innego tytułu prawnego;
po wezwaniu przez właściciela do opuszczenia nieruchomości odmawia tego;
powołuje się następnie na ochronę przewidzianą dla lokatorów;
w konsekwencji zmusza właściciela do dochodzenia odzyskania nieruchomości w drodze postępowania sądowego.
Z perspektywy ochrony prawa własności konieczne wydaje się zatem wyraźne rozróżnienie pomiędzy osobą, która legalnie uzyskała tytuł do korzystania z lokalu, a osobą, która od początku korzysta z nieruchomości bez zgody właściciela i bez jakiegokolwiek tytułu prawnego.
Przykład przedstawiony przez obywatela.
Do mojego biura poselskiego zwrócił się obywatel, który wskazuje, że po śmierci ojca doszło do zajęcia domu rodzinnego przez osobę trzecią. Według przedstawionej relacji osoba ta nie uzyskała od właściciela zgody na zamieszkiwanie w nieruchomości, a obecnie prowadzona jest sprawa o eksmisję.
Z przekazanych informacji wynika ponadto, że osoba zajmująca nieruchomość dysponuje inną nieruchomością w sąsiedniej miejscowości oraz korzysta z lokalu wynajmowanego w Austrii. Według relacji obywatela osoba ta podczas interwencji Policji miała również wskazywać, że wywozi i zamierza wywozić rzeczy znajdujące się w domu.
Powyższe informacje przedstawiam jako relację obywatela, a nie jako ustalenia faktyczne przesądzone prawomocnym orzeczeniem sądu.
Sprawa ta unaocznia jednak szerszy problem systemowy: jak powinien działać właściciel nieruchomości w sytuacji, gdy osoba zajmująca lokal twierdzi, że przysługuje jej ochrona lokatorska, podczas gdy właściciel twierdzi, że nigdy nie udzielił jej zgody na zamieszkiwanie i że osoba ta nigdy nie posiadała żadnego tytułu prawnego do lokalu?
Nie chodzi przy tym o pozbawienie ochrony osób znajdujących się w trudnej sytuacji mieszkaniowej ani o umożliwienie właścicielom samowolnego usuwania osób posiadających rzeczywisty tytuł prawny do lokalu. Chodzi o ustanowienie jasnej granicy pomiędzy ochroną legalnego korzystania z lokalu a sytuacją, w której ochrona ta mogłaby zostać wykorzystana przez osobę, która od początku zajmuje nieruchomość bez zgody i bez tytułu prawnego.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo dostrzega problem prawny dotyczący osób, które rozpoczynają zamieszkiwanie w lokalu bez zgody właściciela i bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, a następnie odmawiają opuszczenia nieruchomości?
2. Czy w ocenie ministerstwa obecna definicja „lokatora” zawarta w ustawie o ochronie praw lokatorów w sposób wystarczająco jednoznaczny odróżnia osobę posiadającą tytuł prawny do korzystania z lokalu od osoby, która zajęła lokal bez zgody właściciela i bez takiego tytułu?
3. Czy ministerstwo rozważa zmianę ustawy o ochronie praw lokatorów w taki sposób, aby jednoznacznie wyłączyć spod ochrony przewidzianej dla lokatorów osoby, które rozpoczęły korzystanie z lokalu bez zgody właściciela i bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, z zastrzeżeniem odpowiednich gwarancji procesowych pozwalających rozstrzygnąć spór co do istnienia takiego tytułu?
4. Czy w ramach dalszych prac nad drukiem nr 2447 ministerstwo rozważa wprowadzenie szczególnego mechanizmu szybkiego odzyskania nieruchomości przez właściciela w sytuacji, w której zostanie uprawdopodobnione, że osoba zajmująca lokal nigdy nie posiadała tytułu prawnego do jego używania?
5. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia procedury, w której w przypadku oczywistego braku tytułu prawnego do nieruchomości właściciel mógłby uzyskać szybkie orzeczenie lub decyzję umożliwiającą przywrócenie posiadania, bez konieczności prowadzenia pełnego, wielomiesięcznego postępowania eksmisyjnego?
6. Czy ministerstwo prowadziło analizy dotyczące czasu trwania postępowań o opróżnienie lokalu w przypadkach, w których pozwany nie dysponuje umową najmu ani innym dokumentem potwierdzającym jego tytuł prawny do lokalu? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
7. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby postępowań eksmisyjnych, w których pozwany twierdził, że przysługuje mu status lokatora, mimo że właściciel kwestionował istnienie jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu?
8. Czy ministerstwo uważa za zasadne wprowadzenie do polskiego porządku prawnego jednoznacznego mechanizmu prawnego dotyczącego tzw. bezprawnego zajęcia nieruchomości mieszkalnej, w szczególności sytuacji polegającej na wtargnięciu do nieruchomości, rozpoczęciu zamieszkiwania bez zgody właściciela oraz odmowie opuszczenia nieruchomości pomimo jednoznacznego wezwania?
9. Czy ministerstwo, w ramach właściwości Rady Ministrów, zamierza wystąpić do ministra sprawiedliwości o analizę możliwości uzupełnienia przepisów prawa karnego o rozwiązania zapewniające skuteczną ochronę właścicieli przed bezprawnym zajęciem nieruchomości, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony osób posiadających rzeczywisty tytuł prawny do lokalu?
10. Czy w ocenie ministerstwa problem opisany powyżej może i powinien zostać rozwiązany w ramach obecnie procedowanego druku nr 2447, czy też wymaga odrębnej nowelizacji przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów?
11. Czy ministerstwo rozważa rozwiązanie, zgodnie z którym osoba, która bez zgody właściciela i bez tytułu prawnego zajęła nieruchomość, nie mogłaby następnie uzyskać statusu prawnego pozwalającego jej na wielomiesięczne korzystanie z tej nieruchomości wyłącznie wskutek faktycznego zamieszkiwania w niej?
12. Czy w ramach prac legislacyjnych analizowano rozwiązania funkcjonujące w innych państwach europejskich dotyczące bezprawnego zajmowania cudzych nieruchomości mieszkalnych, w tym rozwiązania brytyjskie? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy oraz wskazanie, czy któreś z tych rozwiązań mogłoby zostać zastosowane w Polsce.
13. Czy ministerstwo zamierza zaproponować rozwiązanie, które uniemożliwiłoby osobie bez tytułu prawnego do nieruchomości skuteczne przekazywanie faktycznego korzystania z lokalu kolejnym osobom, tak aby właściciel po uzyskaniu orzeczenia dotyczącego jednej osoby nie był zmuszony do wszczynania kolejnych postępowań wobec każdej następnej osoby wprowadzonej do nieruchomości?
14. Czy ministerstwo zgadza się z potrzebą ustawowego wyraźnego rozróżnienia pomiędzy:
osobą posiadającą ważny tytuł prawny do korzystania z lokalu,
osobą, której tytuł prawny jest sporny,
osobą, która bezspornie nie posiada żadnego tytułu prawnego i zajęła nieruchomość bez zgody właściciela?
15. Czy ministerstwo jest gotowe zaproponować rozwiązania legislacyjne, które zapewnią właścicielowi realną i szybką możliwość odzyskania nieruchomości w przypadku bezprawnego jej zajęcia, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli sądowej i ochrony przed bezprawnym usunięciem osoby, której rzeczywiście przysługuje tytuł prawny do lokalu?
Wnoszę również o wskazanie, czy ministerstwo zamierza zgłosić lub poprzeć poprawki do druku nr 2447 odnoszące się bezpośrednio do opisanej wyżej sytuacji bezprawnego zajęcia nieruchomości przez osobę nieposiadającą tytułu prawnego.
W mojej ocenie obecne prace legislacyjne stanowią właściwy moment, aby rozstrzygnąć nie tylko problemy występujące w relacji wynajmujący – najemca, ale również sytuacje, w których w ogóle nie powinno dochodzić do powstania stosunku lokatorskiego.
Ochrona osób znajdujących się w trudnej sytuacji mieszkaniowej jest istotnym zadaniem państwa, jednak nie powinna prowadzić do sytuacji, w której osoba, która od początku nie posiadała prawa do korzystania z konkretnej nieruchomości, może poprzez samo faktyczne zamieszkanie uzyskać ochronę prowadzącą do wielomiesięcznego pozbawienia właściciela możliwości korzystania z jego własności.
Proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższej sprawie oraz o wskazanie, jakie konkretne działania legislacyjne rząd zamierza podjąć w celu rozwiązania tego problemu.
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19040 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.10.2026
Warszawa, 03 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 20010
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20010 wniesioną przez Pana Posła Bartłomieja
Wróblewskiego w sprawie konieczności wzmocnienia ochrony właścicieli nieruchomości
przed bezprawnym zajęciem lokalu przez osoby, które nie posiadają żadnego tytułu
prawnego do jego używania oraz wykorzystania prac nad projektem ustawy z druku
sejmowego nr 2447 do rozwiązania tego problemu, w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości, przedstawiam następujące stanowisko do poszczególnych pytań.
Ad 1
Obowiązujące przepisy prawa cywilnego oraz procedury cywilnej dają dość szerokie
uprawnienia właścicielowi nieruchomości zmierzające do ochrony jego własności, jak
i umożliwiają egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego zobowiązującego do wydania
nieruchomości albo opróżnienia pomieszczenia. W związku z tym Ministerstwo Rozwoju
i Technologii nie widzi potrzeby wprowadzenia dodatkowego instrumentu prawnego
dotyczącego ochrony prawa własności w przypadku zamieszkiwania w lokalu innych osób
bez jakiegokolwiek tytułu prawnego.
Ad 2 i 3
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie
praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego1, dalej:
u.o.p.l., przez lokatora należy rozumieć najemcę lokalu lub osobę używającą lokal na
podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Według tej definicji lokatorem jest
osoba zajmująca lokal na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego, z wyjątkiem prawa
własności. Oznacza to, że lokatorem w rozumieniu u.o.p.l. jest nie tyko najemca bądź
podnajemca lokalu, ale także osoba, która zajmuje lokal na podstawie umowy użyczenia,
osoba uprawniona do używania lokalu z tytułu służebności mieszkania, użytkowania,
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 725.
-- 1 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, własnościowego
spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, itp. Lokatorem w rozumieniu u.o.p.l. jest
również współlokator, przez którego należy rozumieć lokatora, któremu przysługuje tytuł
prawny do używania lokalu wspólnie z innym lokatorem (art. 2 ust. 1 pkt 3 u.o.p.l.).
Wobec tego obowiązująca definicja lokatora w sposób jednoznaczny odróżnia osobę
posiadającą tytuł prawny do korzystania z lokalu od osoby, która zajęła lokal bez tytułu
prawnego. Osoba, która zajęła lokal bez żadnego tytułu prawnego, nie jest lokatorem, a w
konsekwencji nie podlega ochronie, którą daje ustawa o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Należy zwrócić uwagę, że
osoby, które zajęły lokal bez tytułu prawnego nie korzystają z ochrony przewidzianej w art.
14 u.o.p.l., tj. orzekania przez sąd o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego
lokalu. Wyjątek od zasady niestosowania przepisów u.o.p.l. do osób, które zajęły lokal
mieszkalny bez tytułu prawnego, dotyczy art. 17 ust. 1a - w stosunku do takich osób sąd
może jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych w świetle zasad współżycia
społecznego orzec o przyznaniu prawa do lokalu w ramach najmu socjalnego na podstawie
ww. przepisu. Oznacza to, iż do wyłącznej właściwości sądu została oddana decyzja o
wyjątkowym przyznaniu prawa do najmu socjalnego wobec osób, które zajęły lokalu bez
tytułu prawnego.
Ad 4
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie znajduje uzasadnienia do wprowadzenia zmian
w u.o.p.l. we wnioskowanym zakresie, ponieważ u.o.p.l. nie chroni osób, które zajmują lokal
bez tytułu prawnego.
Ad 5
W obowiązującym stanie prawnym ochronę prawa własności na gruncie prawa cywilnego
przewiduje art. 222 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny2, dalej: k.c. Zgodnie
z art. 222 § 1 k.c. właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby
rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela
uprawnienie do władania rzeczą (tzw. ochrona petytoryjna, windykacyjna - § 1). Tak więc
roszczenie windykacyjne przysługuje właścicielowi niezależnie od posiadania. Ponadto
przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie
właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, właścicielowi przysługuje roszczenie
o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (tzw. ochrona
negatoryjna - § 2).
Wprowadzenie procedury pozwalającej na pominięcie pełnego postępowania sądowego
w sprawach o przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego budzi istotne wątpliwości
natury konstytucyjnej oraz systemowej. Każda procedura zmierzająca do pozbawienia
osoby fizycznej dachu nad głową - nawet przy braku oczywistego tytułu prawnego -
wymaga zachowania odpowiednich gwarancji procesowych i zbadania sytuacji socjalnej
danej osoby, co jest domeną niezawisłych sądów. Wprowadzenie uproszczonych procedur
mogłoby prowadzić do nadużyć i naruszenia miru domowego osób, których tytuł prawny
jest sporny, a nie jest w stopniu oczywistym nieistniejący.
Ad 6
2 Dz. U. z 2026 r. poz. 795, z późn. zm.
-- 2 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło analizy dotyczącej czasu trwania postępowań
o opróżnienie lokalu w przypadkach, w których pozwany nie dysponuje umową najmu ani
innym dokumentem potwierdzającym jego tytuł prawny do lokalu.
Ad 7
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych dotyczących liczby postępowań
eksmisyjnych, w których pozwany twierdził, że przysługuje mu status lokatora, mimo
że właściciel kwestionował istnienie jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu.
Ad 8
Obowiązujące przepisy prawa dają dość szerokie uprawnienia właścicielowi nieruchomości,
zmierzające do ochrony jego własności. W tym zakresie należy wskazać na roszczenie
właściciela o wydanie rzeczy, określone w art. 222 § 1 k.c. W zależności od okoliczności
konkretnego przypadku właścicielowi mogą również przysługiwać roszczenia z tytułu
bezpodstawnego wzbogacenia, o których mowa w art. 224 i art. 225 k.c., roszczenie
o naprawienie szkody na podstawie art. 415 k.c. oraz roszczenia uzupełniające między
właścicielem a samoistnym bezumownym posiadaczem rzeczy.
Jednocześnie należy odróżnić ochronę prawa własności od ochrony posiadania. Zgodnie
z art. 344 k.c. przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko
temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie
o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne
od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba
że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego
rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia
jest zgodny z prawem. Roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od
chwili naruszenia. W przypadku lokali mieszkalnych wskazany przepis chroni swoisty mir
domowy i nienaruszalność mieszkania, a nie prawo własności.
Ochronie posiadania lokalu służą również instytucje takie jak obrona konieczna (art. 343 §
1 k.c. w zw. z art. 3431 k.c.). czy dozwolona samopomoc (art. 343 § 2 k.c. w zw. z art. 3431
k.c.), przy czym istotne jest, że z tej ochrony może skorzystać władający swoją rzeczą
właściciel, jak i osoba nie mająca tytułu prawnego do lokalu.
Powyższe regulacje pozwalają właścicielowi na natychmiastowe odparcie zamachu na
posiadanie nieruchomości lub niezwłoczne przywrócenie stanu poprzedniego własnym
działaniem, pod warunkiem zaniechania przemocy wobec osób. W przypadkach, gdy doszło
już do ugruntowania posiadania przez osobę trzecią, jedyną legalną drogą pozostaje ochrona
petytoryjna na drodze sądowej.
Ewentualne wprowadzenie dodatkowego mechanizmu prawnego wymagałoby określenia
jego przesłanek oraz relacji do istniejących instrumentów ochrony prawa własności
i posiadania, z uwzględnieniem konieczności rozstrzygania sporów dotyczących istnienia lub
skuteczności tytułu prawnego do lokalu. W tym stanie rzeczy oraz mając na uwadze, iż jak
wskazano wyżej obowiązujące regulacje prawne dają szerokie uprawnienia właścicielowi
nieruchomości, zmierzające do ochrony jego własności, wprowadzenie do polskiego
porządku prawnego jednoznacznego mechanizmu prawnego dotyczącego
tzw. bezprawnego zajęcia nieruchomości mieszkalnej nie wydaje się zasadne.
-- 3 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 9
W poselskim projekcie ustawy zawartym w druku sejmowym nr 24473 zaproponowano
dodanie do art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny4, dalej: k.k., § 1a
w brzmieniu: „Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1 właściciel domu, mieszkania,
lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu lub osoba przez niego upoważniona, jeżeli
są one zajmowane przez osobę nieposiadającą do tego tytułu prawnego”.
Należy wskazać, że Rada Ministrów negatywnie zaopiniowała proponowaną regulację.
W stanowisku Rządu zwrócono uwagę na art. 50 Konstytucji RP oraz wyrażono stanowisko,
że projektowany przepis „pozostaje w aksjologicznej kolizji z przepisami art. 342 k.c. oraz
3431 k.c.”. Rząd zwrócił uwagę na możliwość wystąpienia sporu co do istnienia tytułu
prawnego do lokalu i konieczność jego rozstrzygania na drodze sądowej. Przytoczył również
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2023 r. I KK 361/23. Podkreślono także
ryzyko obchodzenia przepisów prawa cywilnego i przeprowadzania nielegalnych eksmisji.
Stanowisko Rządu wskazuje na konieczność korzystania z instytucji cywilnoprawnych
w sytuacji zajmowania cudzej nieruchomości bez tytułu prawnego oraz wskazał, że nie
znajduje argumentów, które nakazywałyby zakwestionowanie tego stanowiska i poparcie
wprowadzenia przepisów prawnokarnych, które umożliwiłyby odzyskiwanie lokalu przez
właściciela poza cywilnym postępowaniem sądowym.
Ad 10
W stanowisku Rządu do przedmiotowego projektu z druku sejmowego nr 2447 negatywnie
odniesiono się do zaproponowanych w nim zmian zarówno tych w k.k., jak i w ustawie z dnia
17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego5, dalej k.p.c. Wydaje się zatem, że na
powyższą ocenę bez wpływu pozostaje kwestia ulokowania zmian, tj. czy będą one
procedowane w poselskim projekcie, czy w ramach odrębnej nowelizacji.
Ad 11
Wyjaśniam, że samo faktyczne zajmowanie lokalu nie tworzy tytułu prawnego do
korzystania z niego. Zgodnie z art. 222 § 1 k.c. właściciel może żądać wydania rzeczy od
osoby, która nią faktycznie włada, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem
właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
Obowiązujące przepisy prawa w sposób wystarczający i kompletny regulują tę materię,
jednoznacznie wykluczając możliwość automatycznego uzyskania jakiegokolwiek statusu
prawnego chroniącego osobę, która bezprawnie zajęła cudzą nieruchomość. Osoba taka od
samego początku pozostaje posiadaczem bez tytułu prawnego, a właścicielowi przysługuje
pełny wachlarz instrumentów prawnych - w tym roszczenie windykacyjne oraz roszczenia
uzupełniające za bezumowne korzystanie z lokalu.
Jednocześnie w przypadku sporu co do istnienia lub skuteczności tytułu prawnego
konieczna jest ocena okoliczności konkretnej sprawy. Samo powołanie się przez osobę
3 https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2447 - stanowisko Rządu
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.
5 Dz. U. z 2026 r. poz. 468, z późn. zm.
-- 4 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zajmującą lokal na status lokatora nie przesądza o przysługiwaniu jej ochrony, podobnie jak
zakwestionowanie tego statusu przez właściciela nie przesądza o jego braku.
Ad 12
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie analizowało rozwiązań legislacyjnych dotyczących
bezprawnego zajmowania cudzych nieruchomości mieszkalnych funkcjonujących
w państwach europejskich, w tym rozwiązania brytyjskiego.
Ad 13
Zgodnie z art. 791 § 1 k.p.c. tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości
lub opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji również przeciwko
osobie, która uzyskała władanie nad tym przedmiotem po wszczęciu postępowania,
w którym wydano tytuł egzekucyjny. Na podstawie § 2 egzekucja może być prowadzona
również przeciwko domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym prawa
dłużnika. W myśl art. 791 § 3 k.p.c. przepisy te nie wyłączają praw określonych przepisami
o ochronie lokatorów ani praw skutecznych wobec wierzyciela. Zakres zastosowania tego
przepisu zależy zatem od okoliczności sprawy oraz uprawnień przysługujących osobom,
przeciwko którym egzekucja ma być prowadzona.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Ministerstwo Sprawiedliwości obowiązujące regulacje
zapewniają wystarczającą skuteczność egzekucji, z możliwością prowadzenia egzekucji na
podstawie tytułu wykonawczego zobowiązującego do wydania m.in. nieruchomości albo
opróżnienia pomieszczenia nie tylko przeciwko wskazanemu w nim dłużnikowi, ale
rozciągnął zakres jego stosowania do każdego podmiotu, który uzyskał władanie nad tym
przedmiotem.
Ad 14
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.p.l. lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokal
na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Sam fakt faktycznego
zajmowania lokalu nie przesądza zatem o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania
z niego.
Podstawowym środkiem ochrony prawa własności jest roszczenie przewidziane w art. 222
§ 1 k.c., zgodnie z którym: „Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego
rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne
względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą”.
W przypadku zakwestionowania przez właściciela tytułu prawnego osoby zajmującej lokal
istnienie i skuteczność tego tytułu podlegają ocenie sądu w postępowaniu, w którym
dochodzone jest wydanie lokalu. Ocena ta wymaga uwzględnienia okoliczności konkretnej
sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego. Samo twierdzenie osoby zajmującej
lokal o przysługującym jej uprawnieniu nie przesądza o jego istnieniu, podobnie jak
zakwestionowanie tego uprawnienia przez właściciela nie przesądza o jego braku.
Należy przy tym odróżnić ochronę prawa własności od ochrony posiadania. Zgodnie
z art. 344 § 1 k.c. przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, przysługuje
posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń.
Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze
-- 5 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
stanem prawnym, z wyjątkiem określonym w tym przepisie. Ochrona posiadania służy
zatem ochronie stanu faktycznego i nie przesądza o przysługiwaniu tytułu prawnego do
lokalu.
W związku z powyższym obowiązujące przepisy pozwalają na ocenę wskazanych sytuacji
w ramach istniejących środków ochrony prawnej. W przypadku sporu o istnienie lub
skuteczność tytułu prawnego okoliczności te podlegają ocenie sądu w konkretnej sprawie.
Ad 15
Obowiązujące przepisy regulują zarówno sądowe dochodzenie roszczenia o wydanie
nieruchomości lub opróżnienie lokalu, jak i egzekucję obowiązku wynikającego z tytułu
wykonawczego.
Zgodnie z art. 6 § 1 k.p.c. sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć
do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez
szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozstrzygnięcie o obowiązku wydania lokalu wymaga oceny,
czy osobie, która nim włada, przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do
władania rzeczą.
Podstawę prowadzenia egzekucji stanowią art. 776 k.p.c. i art. 777 k.p.c., określające
wymóg posiadania tytułu wykonawczego oraz rodzaje tytułów egzekucyjnych. Zgodnie
z art. 782 k.p.c. i art. 783 k.p.c. sąd nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności,
jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki, a klauzula określa zakres, w jakim tytuł podlega
wykonaniu. W przypadkach określonych w art. 333 k.p.c. wyrokowi może zostać nadany
rygor natychmiastowej wykonalności.
Szczegółowe zasady wykonywania obowiązku wydania nieruchomości lub opróżnienia
pomieszczenia określa art. 1046 k.p.c. Zgodnie z § 1 tego przepisu komornik wzywa dłużnika
do dobrowolnego wykonania obowiązku w terminie wyznaczonym stosownie do
okoliczności, a po jego bezskutecznym upływie dokonuje czynności potrzebnych do
wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Kolejne paragrafy art. 1046 k.p.c. regulują sposób
wykonania obowiązku opróżnienia lokalu, w tym zasady postępowania w sytuacji, gdy
dłużnik nie ma tytułu prawnego do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może
zamieszkać.
Znaczenie ma również art. 791 k.p.c., który określa możliwość prowadzenia egzekucji na
podstawie tytułu wykonawczego zobowiązującego do wydania nieruchomości lub
opróżnienia pomieszczenia także wobec określonych osób innych niż dłużnik. Jednocześnie
regulacja ta uwzględnia ochronę praw osób, którym przysługuje uprawnienie skuteczne
wobec wierzyciela, przewidując odpowiednie gwarancje na etapie egzekucji.
W świetle powyższego, w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, obowiązujące przepisy
przewidują mechanizmy dochodzenia przez właściciela roszczenia o wydanie nieruchomości
oraz wykonania orzeczenia, przy jednoczesnym uwzględnieniu praw osób, którym
przysługuje skuteczne uprawnienie do korzystania z lokalu. Rozstrzygnięcie sporu co do
istnienia lub skuteczności takiego uprawnienia następuje w postępowaniu sądowym,
natomiast wykonanie obowiązku podlega zasadom egzekucji określonym w k.p.c.
-- 6 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Resumując, Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwo Sprawiedliwości nie
znajdują uzasadnienia do podjęcia inicjatywy legislacyjnej we wnioskowanym zakresie oraz
wprowadzenia w u.o.p.l. mechanizmu ochrony właścicieli przed osobami zajmującymi lokal
bez tytułu prawnego. Obowiązujące przepisy przewidują odpowiednie mechanizmy, które
chronią właścicieli przed zajmowaniem lokali przez osoby bez jakiegokolwiek tytułu
prawnego. Rada Ministrów wyraziła negatywną ocenę projektu zawartego w druku 2447 i
Ministerstwo nie znajduje podstawy do zgłoszenia lub poparcia poprawek do druku w
zakresie odnoszącym się do bezprawnego zajęcia nieruchomości przez osobę
nieposiadającą tytułu prawnego.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 7 of 7 --