Interpelacja w sprawie sprzeciwów zgłoszonych przez prezesa Zarządu PFRON wobec wpisów wprowadzonych do systemu ICSMS w wykonaniu art. 59 ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (poz. 731)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19953
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sprzeciwów zgłoszonych przez prezesa Zarządu PFRON wobec wpisów wprowadzonych do systemu ICSMS w wykonaniu art. 59 ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (poz. 731)
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 22-09-2026
Szanowna Pani Ministro,
w dniu 28 czerwca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (poz. 731) (dalej: ustawa PAD). Celem ustawy była transpozycja do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (tzw. europejski akt o dostępności, ang. European Accessibility Act, EAA) (dalej: dyrektywa 2019/882).
Jak wskazano w treści uzasadnienia ustawy PAD (druk sejmowy nr 241), „dyrektywa 2019/882 ma na celu harmonizację wymogów dotyczących dostępności wybranych produktów i usług, tak aby zapewnić sprawniejsze funkcjonowanie rynku wewnętrznego UE w drodze eliminowania i zapobiegania powstawaniu barier swobodnego przepływu, które mogą wynikać z rozbieżnych przepisów krajowych. Istnieje rozbieżność między krajowymi wymaganiami dostępności związanymi z produktami i usługami wprowadzanymi do obrotu i świadczonymi na rynku UE, co prowadzi do fragmentacji rynku wewnętrznego. Ta rozbieżność nasila się w szczególności ze względu na zobowiązania przyjęte w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (zwanej dalej: KPON), której stronami są UE i wszystkie jej państwa członkowskie. Ogólny charakter zobowiązań wynikających z KPON w zakresie dostępności prowadzi zarówno do różnic we wdrażaniu ich na szczeblu krajowym, jak i do dalszych rozbieżności prawnych na rynku UE, zwłaszcza w odniesieniu do sprzętu komputerowego i systemów operacyjnych, usług i sprzętu telewizji cyfrowej, usług telekomunikacyjnych i obsługujących je urządzeń końcowych, e-booków, terminali, usług e-commerce; usług bankowych (w zakresie bankomatów, stron internetowych i otoczenia biznesowego), usług transportu pasażerskiego – lotniczego, kolejowego, autobusowego i morskiego (w zakresie biletomatów i automatów do odprawy, stron internetowych i środowiska zbudowanego).
Wraz z rozwojem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz postępującą digitalizacją wszystkich sfer życia zarówno popyt na dostępne produkty i usługi, jak i dostęp do informacji na temat tych produktów i usług zwiększa się. Jest to spowodowane stałym wzrostem liczby osób, które napotykają na ograniczenia funkcjonalne podczas korzystania z produktów i usług (przede wszystkim osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, migranci) oraz zmianami w zachowaniach i przyzwyczajeniach konsumenckich (np. poleganie na różnorodnych kanałach komunikacyjnych). Podaż dostępnych produktów i usług na wewnętrznym rynku nie jest obecnie w stanie zaspokoić tego popytu na satysfakcjonującym poziomie. Dyrektywa 2019/882 jest pierwszym aktem w prawie unijnym o tak szerokiej regulacji, który ma zagwarantować, że podmioty gospodarcze oraz władze publiczne będą obowiązane do stosowania wspólnych zasad dostępności niektórych produktów i usług, gwarantujących większą pewność obrotu gospodarczego. Zasadniczymi celami tej regulacji są usprawnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego określonych produktów i usług spełniających wymagania dostępności, przy jednoczesnym ułatwieniu funkcjonowania przedsiębiorstw i zaspokojeniu potrzeb konsumentów, a także przyczynienie się do realizacji ogólnych celów strategicznych UE oraz założeń Europejskiej Strategii w sprawie niepełnosprawności“.
Z kolei jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, „celem gospodarczym dyrektywy 2019/882 jest zatem wspieranie właściwych mechanizmów rynku wewnętrznego UE, a także usuwanie barier dla swobodnego przepływu produktów i usług oraz zapobieganie powstawaniu takich barier, które wynikają lub mogłyby wynikać z rozbieżnych przepisów krajowych w zakresie dostępności. Regulacja ma pomóc w uzyskiwaniu przez przedsiębiorców korzyści skali, ułatwić handel transgraniczny i transgraniczną mobilność, a także pomóc firmom w koncentrowaniu zasobów na innowacjach, zamiast wykorzystywaniu ich na wydatki wynikające z rozdrobnienia przepisów w UE. Wejście w życie przepisów powinno zatem poprawić konkurencyjność podmiotów gospodarczych funkcjonujących w ramach obrotu produktami i świadczenia usług na jednolitym rynku. Równocześnie dyrektywa 2019/882 realizuje cel społeczny, którym jest ograniczenie wykluczenia społecznego i umożliwienie niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwie. Poza osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z przepisów dyrektywy 2019/882 skorzystają także inne grupy konsumentów, m.in. osoby starsze i te, które czasowo doświadczają ograniczeń funkcjonalnych“.
Ustawa PAD odpowiada na wskazane problemy i realizuje cele dyrektywy 2019/882 w obszarze obowiązywania prawa polskiego. Jednocześnie uwzględnia krajowy kontekst społeczno-ekonomiczny. W efekcie, dzięki możliwości zapewnienia pełniejszej i skuteczniejszej dostępności, konsumenci korzystają na szerszym dostępie do produktów i usług, co z kolei bezpośrednio przyczynia się do ułatwienia korzystania z wielu obszarów życia, takich jak: edukacja, praca, mobilność, ochrona zdrowia, kultura – a w wielu przypadkach dodatkowo zezwala na dostęp do nich z poszanowaniem godności i równości.
W art. 58-60 ustawy PAD uregulowano kwestie przekazywania informacji i współpracy z Komisją Europejską, innymi państwami członkowskimi i państwami członkowskimi Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w sytuacji niespełniania przez produkty wymagań dostępności.
Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy PAD: prezes Zarządu PFRON i organa nadzoru rynku na zasadach określonych w rozporządzeniu (UE) 2019/1020 wprowadzają do systemu informacyjnego i komunikacyjnego, o którym mowa w art. 34 tego rozporządzenia, zwanego „systemem ICSMS“, informacje dotyczące produktów w zakresie niespełniania wymagań dostępności, w stosunku do których została przeprowadzona kontrola. Informacje, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności:
1) dane konieczne do identyfikacji produktu;
2) informacje na temat pochodzenia produktu;
3) opis niespełniania przez produkt wymagań dostępności ze wskazaniem, czy wynika to z którejkolwiek z następujących przyczyn:
a) niespełniania przez produkt mających zastosowanie wymagań dostępności,
b) braków lub błędów w normach zharmonizowanych lub specyfikacjach technicznych będących podstawą domniemania zgodności;
4) rodzaj i okres obowiązywania środków zastosowanych na podstawie art. 52 ust. 1 i art. 56 ust. 1;
5) stanowisko przedstawione w toku kontroli przez podmiot gospodarczy.
Z kolei zgodnie z przepisem art. 59 ustawy PAD, prezes Zarządu PFRON z urzędu lub na wniosek właściwego krajowego organu nadzoru rynku może wyrazić sprzeciw wobec środków zastosowanych w związku ze stwierdzeniem niezgodności produktu z wymaganiami dostępności przez organ nadzoru rynku innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które zostały wprowadzone do systemu ICSMS.
Z uwagi na fakt, że minął okres roku od wejścia w życie ustawy PAD, zaś zgodnie z art. 87 pierwsze kompleksowe sprawozdanie z wykonania ustawy prezes Zarządu PFRON przekaże do 31 marca 2030 roku, czyli niemal za 4 lata, co stanowi okres bardzo odległy, uprzejmie proszę Panią Ministrę o udzielenie odpowiedzi, na następujące pytania:
1. Ile prezes Zarządu PFRON z urzędu, a ile na wniosek właściwych krajowych organów nadzoru rynku (z rozróżnieniem rodzajowym na te organa) zgłosił sprzeciwów wobec wpisów do rejestru ICSMS dotyczących środków zastosowanych w związku ze stwierdzeniem niezgodności produktu z wymaganiami dostępności przez organ nadzoru rynku innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym?
2. Jaki skutek wynikł ze zgłoszonych sprzeciwów wyrażonych przez prezesa Zarządu PFRON ?
Udzielając odpowiedzi na pytania nr 1 i 2, proszę uwzględnić okres od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 28 czerwca 2025 r., aż do chwili obecnej.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3545 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.558.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19953 Pana Posła Krzysztofa Habury, w sprawie
sprzeciwów zgłoszonych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (PFRON) wobec wpisów wprowadzonych do systemu ICSMS w
wykonaniu art. 59 ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań
dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i
usług przez podmioty gospodarcze Prezes Zarządu PFRON oraz właściwe organy nadzoru
rynku uczestniczą w unijnym systemie wymiany informacji o produktach niespełniających
wymagań dostępności (ICSMS), funkcjonującym na podstawie rozporządzenia (UE).
Do systemu ICSMS wprowadzane są informacje dotyczące produktów objętych kontrolą,
obejmujące w szczególności dane identyfikujące produkt, informacje o jego pochodzeniu, opis
stwierdzonych niezgodności z wymaganiami dostępności, zastosowane środki nadzoru rynku
oraz stanowisko podmiotu gospodarczego przedstawione w toku postępowania.
Mechanizm ten zapewnia koordynację działań organów nadzoru rynku państw członkowskich
Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu
(EFTA) będących stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (dalej: państw
Unii Europejskiej i państw EFTA).
W przypadku zastosowania środków ograniczających lub zakazujących udostępniania
produktu, brak sprzeciwu Komisji Europejskiej lub innych państw członkowskich w terminie
trzech miesięcy skutkuje uznaniem tych środków za zasadne. Z kolei zgłoszenie sprzeciwu
powoduje przeprowadzenie procedury rozstrzygającej przez Komisję Europejską.
Prezes Zarządu PFRON posiada uprawnienie do zgłaszania sprzeciwu wobec środków
zastosowanych przez organy nadzoru rynku innych państw członkowskich, jeżeli uzna je za
nieuzasadnione. Jednocześnie jest on zobowiązany do podejmowania działań wdrażających na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środki zastosowane przez organy nadzoru rynku innych
państw Unii Europejskiej lub EFTA, jeśli dotyczą produktów udostępnianych na polskim rynku.
Uprzejmie informuję, że Prezes Zarządu PFRON dotychczas nie skorzystał z uprawnienia do
zgłoszenia sprzeciwu wobec środków zastosowanych przez organy nadzoru rynku innych
państw Unii Europejskiej lub EFTA. Do Prezesa Zarządu PFRON nie wpłynęły ponadto wnioski
właściwych organów nadzoru rynku dotyczące zgłoszenia takiego sprzeciwu.
Jednocześnie, korzystając z ustawowych uprawnień dostępu do systemu ICSMS, Prezes
Zarządu PFRON monitoruje informacje zamieszczane w tym systemie.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że Prezes Zarządu PFRON przywiązuje szczególną wagę do przepisów
ustanawiających mechanizm współpracy krajowych i unijnych organów nadzoru rynku
w zakresie egzekwowania wymagań dostępności produktów. Rozwiązania te stanowią istotny
element systemu nadzoru rynku, zapewniając skuteczną wymianę informacji o stwierdzonych
niezgodnościach.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --