Interpelacja w sprawie zasad wydatkowania nieodebranych kaucji oraz przejrzystości finansowej operatorów systemu kaucyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19939
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zasad wydatkowania nieodebranych kaucji oraz przejrzystości finansowej operatorów systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Joanna Borowiak, Piotr Król, Patryk Wicher, Bożena Borys-Szopa, Marek Wesoły, Grzegorz Matusiak, Andrzej Gawron, Grzegorz Gaża
Data wpływu: 21-09-2026
Szanowna Pani Minister,
od 1 października 2025 r. w Polsce funkcjonuje system kaucyjny obejmujący jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych, metalowe puszki oraz szklane butelki wielokrotnego użytku. Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska zezwolenia na prowadzenie systemu otrzymało dotychczas osiem podmiotów reprezentujących, działających jako operatorzy systemu kaucyjnego.
Zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi środki pochodzące z nieodebranych kaucji, sprzedaży zebranych odpadów opakowaniowych oraz sprzedaży materiałów uzyskanych z ich przetworzenia mają być przeznaczane na finansowanie systemu kaucyjnego. Obowiązujące przepisy nie wskazują jednak w sposób dostatecznie precyzyjny, jakie wydatki mogą zostać uznane za finansowanie systemu ani jaka część tych środków może być przeznaczana na koszty administracyjne.
W przestrzeni publicznej pojawiły się wątpliwości, czy środki pochodzące z nieodebranych kaucji mogą być wykorzystywane między innymi na wysokie wynagrodzenia i premie kadry zarządzającej, obsługę prawną i doradczą, działania marketingowe i wizerunkowe, a także zakup usług od akcjonariuszy operatorów lub innych podmiotów z nimi powiązanych.
Ministerstwo zapewnia, że operatorzy działają w formule non-profit, a nieodebrane kaucje nie mogą stanowić dywidendy, nagrody ani premii dla operatorów. Sama deklaracja działania bez nastawienia na zysk nie wyklucza jednak możliwości pośredniego transferowania środków poprzez wynagrodzenia, premie, umowy doradcze, opłaty za zarządzanie czy transakcje zawierane z podmiotami powiązanymi.
Problem ma istotne znaczenie społeczne. Kaucje są pobierane od milionów konsumentów, natomiast środki, których konsumenci nie odzyskają, pozostają w systemie zarządzanym przez prywatne spółki. Tym samym konieczne jest zagwarantowanie pełnej przejrzystości ich gromadzenia, przechowywania oraz wydatkowania.
Niepokój potęguje fakt, że sprawozdawczość przewidziana w obecnych przepisach koncentruje się przede wszystkim na liczbie opakowań oraz wysokości kaucji pobranej, zwróconej i nieodebranej. Nie zapewnia natomiast obywatelom łatwego dostępu do szczegółowych informacji o przeznaczeniu środków finansowych przez poszczególnych operatorów.
W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jaka była – w podziale na poszczególnych operatorów – łączna wartość kaucji pobranych, zwróconych oraz nieodebranych w 2025 r. i w kolejnych miesiącach 2026 r.? Proszę również o wskazanie liczby opakowań odpowiadających tym kwotom.
2. Jakie przychody osiągnęli poszczególni operatorzy ze sprzedaży zebranych odpadów opakowaniowych oraz materiałów pochodzących z ich przetwarzania?
3. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące sposobu wykorzystania przez poszczególnych operatorów środków pochodzących z nieodebranych kaucji?
4. Jakie organy są odpowiedzialne za kontrolowanie prawidłowości wykorzystania środków pochodzących z nieodebranych kaucji? Ile kontroli przeprowadzono od uruchomienia systemu, których operatorów objęły oraz jakie były ich wyniki?
5. Czy ministerstwo opublikuje sprawozdania finansowe operatorów obejmujące wartość pobranych i nieodebranych kaucji oraz szczegółowy sposób ich wydatkowania? Jeżeli tak, w jakim terminie i w jakiej formie?
6. Czy ministerstwo rozważa ustanowienie zasady, zgodnie z którą niewykorzystane nadwyżki przekraczające uzasadnione koszty funkcjonowania i rozwoju systemu byłyby przeznaczane na cele publiczne związane z gospodarką odpadami, w tym na wsparcie gmin ponoszących skutki wyłączenia najbardziej wartościowych surowców z komunalnego strumienia odpadów?
7. Jak ministerstwo zamierza zagwarantować, że środki pochodzące od konsumentów nie będą służyły pośredniemu wzbogacaniu się osób zarządzających systemem, akcjonariuszy operatorów ani podmiotów z nimi powiązanych?
Z poważaniem
Robert Warwas
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11430 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.48.2026.AK
4577069.18926371.15494875
Warszawa, 13-11-2026
Dotyczy: odpowiedź na Interpelację Posła Roberta Warwasa oraz grupy Posłów w sprawie
zasad wydatkowania nieodebranych kaucji oraz przejrzystości finansowej operatorów
systemu kaucyjnego, K10INT19939
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji poniżej przedstawiam wyjaśnienia.
1. Jaka była – w podziale na poszczególnych operatorów – łączna wartość kaucji
pobranych, zwróconych oraz nieodebranych w 2025 r. i w kolejnych miesiącach
2026 r.? Proszę również o wskazanie liczby opakowań odpowiadających tym kwotom.
Na obecnym etapie brak jest danych dot. niezwróconej kaucji za 2026 r. Zgodnie z art. 8
pkt 7a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 619) nieodebraną kaucję stanowi różnica pomiędzy
kaucją pobraną a kaucją zwróconą, obliczona na ostatni dzień danego roku kalendarzowego.
Na potrzeby przygotowania odpowiedzi dokonano weryfikacji dostępnych w BDO
sprawozdań sporządzonych przez operatorów za 2025 r. Obecnie są to jedyne dostępne
dane w tym zakresie:
• wartość kaucji pobranej w 2025 r.: 121,826 mln zł,
• wartość kaucji zwróconej w 2025 r.: 728,8 tys. zł,
• wartość nieodebranej kaucji w 2025 r: 121,097 mln zł.
Kwota w zestawieniu nie powinna być interpretowana jako ostateczny „zysk operatorów”
ani jako wartość kaucji utraconej przez konsumentów. Opakowania wprowadzone pod
koniec 2025 r. mogły w danym roku pozostawać w łańcuchu dystrybucji i nie trafić do
sprzedaży. Mogły też zostać sprzedane, ale ze względu na późny termin wprowadzenia
i sprzedaży pozostawać u konsumentów i być zwrócone dopiero w 2026 r. ze względu na
okres potrzebny na dystrybucję, sprzedaż, konsumpcję oraz zwrot opakowań dane ze
sprawozdań za ostatni kwartał 2025 r. nie są miarodajne do oceny docelowej efektywności
systemu. Na podstawie danych zgormadzonych przez MKiŚ w 2025 r. wprowadzono do
obrotu w ramach systemu kaucyjnego w 2025 r. wprowadzono do obrotu blisko 250 mln
szt. opakowań (2,5 razy więcej PET niż puszek) a zebrano blisko 3 mln opakowań.
Jednocześnie informuję, że dane dotyczące kaucji pobranej, zwróconej i nieodebranej za
2026 r. będą dostępne po złożeniu przez operatorów rocznych sprawozdań za 2026 r., co
powinno nastąpić w terminie do 15 marca 2027 r. Następnie sprawozdania podlegać będą
weryfikacji przez marszałków województw do 30 września 2027 r. Do tego czasu nie jest
-- 1 of 4 --
możliwe określenie wartości nieodebranej kaucji za 2026 r., ponieważ jak wskazano powyżej
ustala się ją według stanu na ostatni dzień roku kalendarzowego.
2. Jakie przychody osiągnęli poszczególni operatorzy ze sprzedaży zebranych odpadów
opakowaniowych oraz materiałów pochodzących z ich przetwarzania?
MKiŚ nie dysponuje danymi dotyczącymi przychodów poszczególnych operatorów ze
sprzedaży zebranych odpadów opakowaniowych oraz materiałów pochodzących z ich
przetwarzania. Dane te nie będą również gromadzone w ramach sprawozdawczości BDO.
Za pośrednictwem BDO zbierane będą wyłącznie informacje o masie opakowań oraz masie
odpadów opakowaniowych zebranych selektywnie w ramach systemu kaucyjnego,
w podziale na poszczególne rodzaje opakowań oraz o sposobie gospodarowania odpadami
opakowaniowymi zebranymi selektywnie w ramach systemu kaucyjnego, w podziale na
poszczególne rodzaje opakowań, wskazując recykling, przygotowanie do ponownego użycia
lub inny proces odzysku.
3. Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące sposobu wykorzystania przez
poszczególnych operatorów środków pochodzących z nieodebranych kaucji?
Zgodnie z ustawą środki finansowe pochodzące z nieodebranej kaucji w ramach systemu
kaucyjnego przeznacza się na finansowanie systemu kaucyjnego, co obejmuje inwestycję
w infrastrukturę zbiórki, transportu i zagospodarowania zebranych odpadów
opakowaniowych. Kwestie wydatkowania środków pochodzących z nieodebranych kaucji
będą weryfikowane w ramach prowadzonych kontroli wojewódzkich inspektorów ochrony
środowiska (WIOŚ) u operatorów w pierwszym roku funkcjonowania.
4. Jakie organy są odpowiedzialne za kontrolowanie prawidłowości wykorzystania
środków pochodzących z nieodebranych kaucji? Ile kontroli przeprowadzono od
uruchomienia systemu, których operatorów objęły oraz jakie były ich wyniki?
Zgodnie z Art. 53b Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska przeprowadza kontrole podmiotu
reprezentującego dwukrotnie:
1) po przekazaniu informacji, o której mowa w art. 40j ust. 5a - w zakresie zgodności
stanu faktycznego z tą informacją;
2) w pierwszym roku po uruchomieniu systemu kaucyjnego - w zakresie zgodności
stanu faktycznego z wydanym temu podmiotowi reprezentującemu zezwoleniem
na prowadzenie systemu kaucyjnego oraz z przepisami ustawy określającymi
obowiązki podmiotu reprezentującego oraz spełnienia warunków, o których mowa
w art. 40g ust. 1, 2 pkt 1-4 i 6 oraz ust. 6 .
Obecnie WIOŚ prowadzą kontrole zgodnie z pkt 2). Kontrole wynikające z pkt 1) były
przeprowadzone przez WIOŚ na wcześniejszym etapie i w ich ramach dokonano weryfikacji:
czy operatorzy systemu kaucyjnego przekazali wskazaną informację na temat
stopnia realizacji Harmonogramu w terminie przewidzianym przepisami ustawy o
opakowaniach, tj. nie wcześniej niż cztery miesiące i nie później niż trzy miesiące
przed terminem uruchomienia systemu kaucyjnego (art. 40j ust. 5a ustawy o
opakowaniach),
-- 2 of 4 --
stopnia rzeczywistego przygotowania oraz prowadzonych prac, wykonywanych w
zakresie uruchomienia systemu kaucyjnego w kontekście zadeklarowanych w
Harmonogramie terminów realizacji poszczególnych etapów jego wdrożenia,
czy w przekazanej informacji podmioty reprezentujące uwzględniły i odniosły się
do każdego, wskazanego etapu prac zawartego w Harmonogramie,
czy przekazana do wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska informacja jest
kompletna i dokładna, czy nie pominięto żadnej kwestii, ewentualnie, czy
wyszczególniono powody, przez które podmiot nie ustosunkował się do wszystkich
zagadnień.
Ustalenia kontroli:
Po analizie przekazanej przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska zbiorczej
informacji o wynikach przeprowadzonych kontroli podmiotów reprezentujących w 2025 r.,
w ocenie GIOŚ nie zaistniały problemy po stronie operatorów systemu kaucyjnego
związane z przygotowaniem i jego uruchomieniem. Każdy ze skontrolowanych podmiotów
był przygotowany na rozpoczęcie działania nowego mechanizmu, zgodnie z datą wskazaną
w zezwoleniach, udzielonych przez ministra właściwego do spraw klimatu. Podmioty
reprezentujące terminowo wywiązały się z działań, wskazanych w Harmonogramach
przygotowania, realizacji oraz zakończenia działań podejmowanych w celu uruchomienia
systemu kaucyjnego. Kontrole przeprowadzone przez wojewódzkich inspektorów ochrony
środowiska zakończyły się rezultatem pozytywnym, nie stwierdzono naruszeń
i nieprawidłowości. Podmioty reprezentujące podczas przygotowań do uruchomienia
systemu kaucyjnego wykazały się odpowiedzialnością w podejściu do tematu.
5. Czy Ministerstwo opublikuje sprawozdania finansowe operatorów obejmujące wartość
pobranych i nieodebranych kaucji oraz szczegółowy sposób ich wydatkowania? Jeżeli
tak, w jakim terminie i w jakiej formie?
Ministerstwo nie planuje dodatkowej publikacji sprawozdań operatorów systemu
kaucyjnego, składanych za pośrednictwem BDO. Dane ze sprawozdań składanych przez
operatorów będą częścią analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po pełnym roku jego
działania. Dane zawarte w tych sprawozdaniach będą stanowiły podstawę oceny działania
systemu oraz rozpatrzenia potrzeby ewentualnych zmian.
Stoimy na stanowisku, że rzetelna ocena systemu wymaga analizy kompletnych danych
rocznych, obejmujących pełny cykl operacyjny, sezonowość zwrotów oraz ustabilizowanie
procesów po stronie operatorów, handlu i konsumentów. Jakiekolwiek dane, które mogłyby
zostać uznane za wiarygodne i miarodajne – w szczególności w zakresie efektów
funkcjonowania systemu, rzeczywistych kosztów jego funkcjonowania oraz kosztów
wdrożenia – będą dostępne dopiero po zakończeniu pierwszego pełnego roku działania
systemu. Wcześniejsze podsumowania, oparte na niepełnych lub fragmentarycznych
informacjach, mogłyby prowadzić do wniosków nieodzwierciedlających faktycznego
funkcjonowania systemu.
6. Czy Ministerstwo rozważa ustanowienie zasady, zgodnie z którą niewykorzystane
nadwyżki przekraczające uzasadnione koszty funkcjonowania i rozwoju systemu
byłyby przeznaczane na cele publiczne związane z gospodarką odpadami, w tym na
wsparcie gmin ponoszących skutki wyłączenia najbardziej wartościowych surowców
z komunalnego strumienia odpadów?
7. Jak Ministerstwo zamierza zagwarantować, że środki pochodzące od konsumentów nie
będą służyły pośredniemu wzbogacaniu się osób zarządzających systemem,
akcjonariuszy operatorów ani podmiotów z nimi powiązanych?
-- 3 of 4 --
Wskazać należy wskazać, że art. 8a ust. 4 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre
dyrektywy określa zasady ustalania wysokości wkładów finansowych producentów w
ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Zgodnie z tym przepisem wkłady te
mają pokrywać koszty selektywnej zbiórki odpadów, ich transportu i przetwarzania, w tym
przetwarzania niezbędnego do osiągnięcia unijnych celów w zakresie gospodarowania
odpadami, oraz koszty niezbędne do realizacji innych celów i zadań, o których mowa w ust.
1 lit. b tego artykułu, po uwzględnieniu dochodów z ponownego użycia, ze sprzedaży
surowców wtórnych pochodzących z produktów danego producenta i z nieodebranych
kaucji. Wkłady te obejmują również koszty dostarczania posiadaczom odpadów
odpowiednich informacji oraz gromadzenia danych i sprawozdawczości, zgodnie z
wymaganiami wskazanymi w tym przepisie. Nieodebrane kaucje są zatem uwzględniane
przy określaniu kosztów, które mają zostać pokryte z wkładów producentów. Ich funkcję
należy rozpatrywać w powiązaniu z finansowaniem realizacji obowiązków wynikających z
rozszerzonej odpowiedzialności producenta, a nie jako środki niezależne od tych
obowiązków.
Środki pochodzące z nieodebranej kaucji stanowią element finansowania systemu
kaucyjnego i zgodnie z przyjętym modelem powinny pozostawać w systemie, służąc
pokrywaniu kosztów jego funkcjonowania. Rozwiązanie polegające na automatycznym
przekierowaniu określonej części tych środków do JST mogłoby ingerować w konstrukcję
systemu, w której finansowanie obowiązków związanych z osiąganiem poziomów zbierania
zostało przypisane podmiotom reprezentującym. Środki z nieodebranej przez klientów
kaucji są przeznaczane na funkcjonowanie i rozwój systemu, a informacje o pobranej,
zwróconej oraz nieodebranej kaucji stanowią element sprawozdania operatorów. Nie
przewiduje się poparcia dla rozwiązania polegającego na ustawowej redystrybucji części
środków z nieodebranej kaucji do jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --