Interpelacja w sprawie finansowych skutków wielokrotnego zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu z pracy przez osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19863
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie finansowych skutków wielokrotnego zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu z pracy przez osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie
Zgłaszający: Iwona Hartwich
Data wpływu: 16-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą finansowych skutków obowiązujących zasad zmniejszania lub zawieszania świadczeń w przypadku osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie posiadają prawo do więcej niż jednego świadczenia, w szczególności renty socjalnej, renty rodzinnej oraz dodatku dopełniającego do renty socjalnej.
Osiąganie przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może, po przekroczeniu określonych ustawowo progów, wpływać na wysokość pobieranych świadczeń. Szczególne wątpliwości budzi sytuacja osób, które jednocześnie posiadają prawo do kilku świadczeń, ponieważ ten sam przychód uzyskany z jednego źródła zatrudnienia może wpływać na rozliczenie więcej niż jednego z nich.
W praktyce może zatem dojść do sytuacji, w której jedno przekroczenie określonego limitu przychodu powoduje dwukrotne, a w określonych przypadkach nawet wielokrotne konsekwencje finansowe dla tej samej osoby. Powstaje wówczas istotna dysproporcja pomiędzy kwotą, o którą został przekroczony limit przychodu, a łączną wartością pomniejszonych świadczeń lub kwot, które świadczeniobiorca jest zobowiązany zwrócić.
Problem ten ma szczególne znaczenie w przypadku osób z niepełnosprawnościami, które mimo ograniczeń podejmują zatrudnienie i starają się pozostawać aktywne zawodowo. Praca powinna zwiększać ich samodzielność ekonomiczną i poprawiać sytuację materialną. Tymczasem obowiązujące mechanizmy mogą prowadzić do sytuacji, w której zwiększenie wynagrodzenia, wymiaru czasu pracy czy stosunkowo niewielkie przekroczenie ustawowego limitu powoduje nieproporcjonalnie wysokie konsekwencje finansowe.
Może to prowadzić do sytuacji, w której dalsza aktywność zawodowa przestaje być dla świadczeniobiorcy ekonomicznie korzystna. Osoby te mogą obawiać się podejmowania dodatkowej pracy, zwiększania wymiaru zatrudnienia czy przyjmowania wyższego wynagrodzenia ze względu na ryzyko jednoczesnego zmniejszenia kilku przysługujących im świadczeń.
Szczególnie niezrozumiała z punktu widzenia świadczeniobiorcy jest sytuacja, gdy jeden i ten sam przychód z pracy oraz jedno przekroczenie limitu są uwzględniane przy rozliczaniu kilku świadczeń, prowadząc w konsekwencji do wielokrotnego obciążenia finansowego.
W ocenie wnioskodawcy zasadne jest przeanalizowanie, czy obecny mechanizm zachowuje właściwą proporcję pomiędzy wysokością przekroczenia limitu przychodu a rzeczywistymi konsekwencjami finansowymi ponoszonymi przez osobę pracującą oraz czy nie stanowi bariery dla aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów analizowało finansowe skutki sytuacji, w której ten sam przychód z pracy powoduje zmniejszenie lub konieczność zwrotu więcej niż jednego świadczenia pobieranego przez tę samą osobę?
2. Czy zdaniem ministerstwa obecny system może prowadzić do nadmiernego obciążenia finansowego osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie pobierają więcej niż jedno świadczenie, w szczególności rentę socjalną i rentę rodzinną?
3. Czy ministerstwo analizowało, jaka jest rzeczywista korzyść finansowa z podjęcia pracy lub zwiększenia jej wymiaru przez osobę pobierającą więcej niż jedno świadczenie, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń świadczeń wynikających z przekroczenia limitu przychodu?
4. Czy Ministerstwo Finansów widzi potrzebę i możliwość wprowadzenia zmian, które zapobiegałyby sytuacji, w której jeden przychód z pracy prowadzi do wielokrotnych konsekwencji finansowych dla tej samej osoby, a jednocześnie zapewniałyby, że podejmowanie i kontynuowanie zatrudnienia pozostaje ekonomicznie korzystne dla osób z niepełnosprawnościami?
Z poważaniem
Iwona Hartwich
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6380 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 8 października 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 19863
Znak sprawy: DWR1.054.23.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19863, w sprawie finansowych skutków
wielokrotnego zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu z pracy
przez osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie, uprzejmie informuję jak
niżej.
Zakres przedmiotowy interpelacji, obejmujący zasady zmniejszania lub zawieszania
świadczeń w przypadku osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie
posiadają prawo do więcej niż jednego świadczenia (w szczególności renty
socjalnej, renty rodzinnej oraz dodatku dopełniającego do renty socjalnej)
pozostaje w kompetencji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który jest
właściwy do przedstawienia stanowiska w przedmiotowej sprawie.
W Ministerstwie Finansów nie są obecnie prowadzone prace analityczne w
obszarach wskazanych w Pani interpelacji poselskiej.
W zakresie właściwości Ministra Finansów i Gospodarki pragnę podkreślić, że
wydatki budżetu państwa są opracowywane z uwzględnieniem wymogów i
ograniczeń określonych w przepisach prawa krajowego i unijnego, w szczególności
z regulacji dotyczących stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zdefiniowanej w
art. 112aa ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025
r. poz. 1483 ze zm.) oraz działań określonych w Średniookresowym planie
budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, w którym określone zostały
działania prowadzące do ograniczenia deficytu nominalnego i stopniowej redukcji
długu w średnim okresie w celu zdjęcia procedury nadmiernego deficytu nałożonej
na Polskę decyzją Rady UE.
Wydatki budżetu państwa w przeważającej części składają się z tzw. wydatków
sztywnych, których ponoszenie jest obligatoryjne (prawnie zdeterminowane), a ich
wysokość wynika z ustaw innych niż ustawa budżetowa lub wcześniej podjętych
zobowiązań, ujętych w ramy prawne (w postaci np. aktu prawnego, wyroku czy
umowy międzynarodowej). Wydatki te nie zależą zatem w krótkim okresie
od dyskrecjonalnych decyzji rządu, a w konsekwencji, ich wysokość nie może być
dowolnie regulowana przez rząd.
-- 1 of 3 --
2/3
Trzeba również zwrócić uwagę na fakt, że ustawa budżetowa zawiera - poza
dochodami, wydatkami, przychodami i rozchodami budżetu państwa - także m.in.
plany finansowe jednostek takich jak: państwowe fundusze celowe, agencje
wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej oraz państwowe osoby prawne,
których wydatki również objęte są SRW i determinują przestrzeń wydatkową dla
budżetu państwa. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jest państwowym
funduszem celowym. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 przyjętym
przez Radę Ministrów 29 września br. przekazanym do Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej (druk sejmowy 3150) wydatki FUS planowane są w łącznej kwocie 534.225
mln zł, odpowiadającej około 55% łącznych wydatków budżetu państwa na rok
2027.
Warto podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, renta
socjalna oraz dodatek dopełniający wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego są finansowane ze
środków Funduszu Solidarnościowego. Renty rodzinne wypłacane w ramach
powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, są natomiast co do zasady
finansowane z FUS, stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych. Ewentualny brak odpowiednich zmniejszeń wysokości
świadczeń w związku z osiąganiem ponadprogowego przychodu z pracy przez
osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie skutkowałby wzrostem wydatków
przedmiotowych Funduszy, co przy założeniu ceteris paribus, zmniejsza przestrzeń
wydatkową dostępną w ramach SRW i ogranicza możliwość finansowania
pozostałych zadań publicznych.
Warto także zauważyć, że w ostatnich latach wprowadzono nowe rozwiązania
prawne zarówno w zakresie implementacji nowych świadczeń pieniężnych dla osób
najbardziej potrzebujących i wymagających pomocy materialnej, jak również
w zakresie zmiany zasad wypłaty dotychczasowych świadczeń przypadających
w zbiegu, które rozszerzyły możliwość łącznego pobierania określonych świadczeń.
Od 1 stycznia 2025 r., na mocy ustawy z dnia 27 września 2024 r. o zmianie ustawy
o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw wprowadzano do katalogu
świadczeń socjalnych nowy instrument w postaci dodatku dopełniającego.
Dodatek ten przysługuje osobom uprawnionym do renty socjalnej, które spełniają
jednocześnie dodatkowy warunek tj. posiadają orzeczenie o całkowitej
niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.
Ponadto na podstawie wyżej wymienionej ustawy limit stosowany przy badaniu
zbiegu renty socjalnej z rentą rodzinną został zwiększony z 200% do 300% kwoty
najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 9 ust. 1
ustawy o rencie socjalnej oba świadczenia mogą być wypłacane łącznie, przy czym
w przypadku przekroczenia tego limitu renta socjalna podlega odpowiedniemu
obniżeniu, a jej wysokość nie może być niższa niż 10% kwoty najniższej renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (jeżeli natomiast sama renta rodzinna
przekracza limit 300%, renta socjalna nie przysługuje).
Dodatkowo, zgodnie z art. 95a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, po spełnieniu
określonych w tym przepisie warunków, możliwa jest wypłata renty rodzinnej po
małżonku wraz z częścią własnego świadczenia albo własnego świadczenia wraz
z częścią renty rodzinnej w ramach tzw. renty wdowiej. W okresie od 1 lipca 2025 r.
do 31 grudnia 2026 r. udział drugiego świadczenia wynosi 15%, natomiast od
1 stycznia 2027 r. ulegnie zwiększeniu i będzie wynosił 25%, przy czym łączna
wysokość świadczeń wypłacanych w zbiegu nie może przekroczyć trzykrotności
kwoty najniższej emerytury.
-- 2 of 3 --
3/3
Wyżej wymienione rozwiązania wskazują, że obowiązujący system przewiduje już
mechanizmy umożliwiające szersze łączenie określonych świadczeń, przy
jednoczesnym zachowaniu ustawowych limitów ich łącznej wysokości.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --