Interpelacja w sprawie stanu tworzenia Komponentu Obrony Pogranicza oraz jego gotowości kadrowej i sprzętowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19822
do ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie stanu tworzenia Komponentu Obrony Pogranicza oraz jego gotowości kadrowej i sprzętowej
Zgłaszający: Jarosław Krajewski
Data wpływu: 15-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w sierpniowym numerze miesięcznika „Polska Zbrojna“ nr 8/2026 opublikowany został materiał pt. „Cztery brygady, jeden cel“, poświęcony tworzeniu Komponentu Obrony Pogranicza w strukturach Wojsk Obrony Terytorialnej. Z publikacji wynika, że jest to jedna z największych zmian organizacyjnych w historii WOT. Cztery brygady zmieniają swoją strukturę, zwiększają udział żołnierzy zawodowych oraz mają docelowo przejąć odpowiedzialność za ochronę infrastruktury powstającej w ramach programu „Tarcza Wschód“. Jednocześnie wskazano, że prace nad pierwszą koncepcją utworzenia Komponentu Obrony Pogranicza rozpoczęły się już w 2022 r., natomiast zasadniczy etap organizacyjny, obejmujący wyznaczenie dowódców i formalne przekształcanie brygad, realizowany jest w 2026 r.
Docelowo Komponent Obrony Pogranicza ma liczyć około 15 tys. żołnierzy zawodowych, żołnierzy terytorialnej służby wojskowej oraz pracowników resortu obrony. Około 17% etatów mają stanowić żołnierze zawodowi, czyli około 2,5 tys. osób. W chwili opisywanej w materiale około 450 żołnierzy z czterech brygad pełniło służbę bezpośrednio na granicy. Jednocześnie wskazano, że dotychczasowy system rotacyjnego kierowania żołnierzy WOT do służby granicznej ograniczał możliwości szkoleniowe jednostek i powodował konieczność ciągłego wdrażania kolejnych zmian do specyfiki zadań wykonywanych na granicy.
Zmiana modelu funkcjonowania ma polegać nie tylko na stałym przypisaniu brygad do określonych odcinków granicy, lecz również na znacznym rozszerzeniu ich zdolności operacyjnych. W każdej brygadzie mają powstać lub zostać rozbudowane m.in. bataliony logistyczne, kompanie logistyczne, pododdziały rozpoznawcze, sekcje dronowe, sekcje montażu i naprawy bezzałogowych systemów uzbrojenia, a także zdolności przeciwlotnicze, przeciwpancerne i wsparcia ogniowego. Wskazano również na potrzebę wyposażenia jednostek w systemy rozpoznania obrazowego, środki walki radioelektronicznej oraz zdolności wykorzystujące bezzałogowe statki powietrzne.
Skala tych zmian rodzi jednak pytanie o realny stopień gotowości organizacyjnej, kadrowej i sprzętowej Komponentu Obrony Pogranicza, szczególnie wobec napiętego harmonogramu. Z publikacji wynika, że proces tworzenia komponentu ma zostać zakończony do końca 2026 r., natomiast program „Tarcza Wschód“ ma zostać sfinalizowany do końca 2027 r. Od 2028 r. brygady obrony pogranicza mają natomiast stać się operatorami i gospodarzami powstałych umocnień, magazynów oraz infrastruktury inżynieryjnej.
Wobec powyższego zasadniczego znaczenia nabiera odpowiedź na pytanie, czy wraz ze zmianami formalno-organizacyjnymi zapewniono odpowiednią liczbę żołnierzy zawodowych, przeszkolonych terytorialsów, sprzętu, systemów bezzałogowych, środków przeciwlotniczych i przeciwpancernych oraz odpowiednie zaplecze logistyczne. Z materiału wynika, że szkolenie żołnierzy Komponentu Obrony Pogranicza ma obejmować współdziałanie ze Strażą Graniczną, techniki interwencyjne, stosowanie środków przymusu bezpośredniego oraz posługiwanie się bronią gładkolufową. Wymaga to jasnego określenia kompetencji, zasad dowodzenia i odpowiedzialności poszczególnych służb w sytuacjach kryzysowych.
W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów z następującymi pytaniami:
1. Jaki jest obecny rzeczywisty stan osobowy czterech brygad tworzących Komponent Obrony Pogranicza w stosunku do zakładanej docelowej liczby około 15 tys. osób oraz ilu z przewidzianych około 2,5 tys. żołnierzy zawodowych zostało już przydzielonych do tych jednostek?
2. Dlaczego – pomimo rozpoczęcia prac koncepcyjnych nad Komponentem Obrony Pogranicza już w 2022 r. – zasadniczy etap reorganizacji brygad i budowy nowych zdolności prowadzony jest dopiero w 2026 r. oraz jakie działania organizacyjne, kadrowe i sprzętowe zostały wykonane w latach 2022-2025?
3. Czy termin zakończenia procesu tworzenia Komponentu Obrony Pogranicza do końca 2026 r. oznacza osiągnięcie przez wszystkie cztery brygady pełnej gotowości operacyjnej, czy jedynie zakończenie ich formalnego przeformowania? Jeżeli pełna gotowość ma zostać osiągnięta później, proszę o wskazanie harmonogramu dla poszczególnych brygad.
4. Jaki jest obecny poziom wyposażenia czterech brygad w systemy bezzałogowe, środki przeciwdronowe, systemy walki radioelektronicznej, uzbrojenie przeciwlotnicze i przeciwpancerne oraz czy wszystkie planowane pododdziały logistyczne, rozpoznawcze, dronowe i techniczne zostały już utworzone i obsadzone?
5. Jaki jest obecny podział kompetencji pomiędzy Komponentem Obrony Pogranicza a Strażą Graniczną w zakresie ochrony granicy państwowej i reagowania na sytuacje kryzysowe oraz czy opracowano jednolite procedury dowodzenia, współdziałania i odpowiedzialności obu formacji?
6. Czy MON posiada pełne oszacowanie kosztów utworzenia i wyposażenia Komponentu Obrony Pogranicza oraz późniejszego utrzymania infrastruktury programu „Tarcza Wschód“, a także jakie kryteria zostaną zastosowane przy ocenie gotowości brygad do przejęcia odpowiedzialności za tę infrastrukturę od 2028 r.?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Czesław Mroczek
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3519 znakówAl. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.905.2026/In-401-26/SW
Warszawa, 08.10.2026 r.
Pan Włodzimierz CZARZASTY
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji nr 19822 Pana Posła Jarosława Krajewskiego w sprawie stanu tworzenia
Komponentu Obrony Pogranicza oraz jego gotowości kadrowej i sprzętowej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 19822 Pana Posła
Jarosława Krajewskiego w sprawie stanu tworzenia Komponentu Obrony Pogranicza oraz jego gotowości
kadrowej i sprzętowej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zasadniczą przyczyną utworzenia Komponentu Obrony Pogranicza była głęboka analiza sytuacji
powstałej w wyniku kryzysu granicznego na granicy polsko-białoruskiej, trwającego od połowy 2021 r.
Ponadto wpływ na formowanie Komponentu miały wnioski z trwającego konfliktu na Ukrainie oraz
wnioski z ćwiczenia ZIMA-20. Koncepcja utworzenia KOP w Wojskach Obrony Terytorialnej została
zatwierdzona 24 września 2022 r. w kolejnych latach rozpoczęto proces formowania, a także
przeprowadzano ćwiczenia w sprawie funkcjonowania i prowadzenia działań, które wpłynęły na zmiany
w koncepcji.
Obecnie trwa przeformowanie czterech Brygad Obrony Terytorialnej w Brygady Obrony Pogranicza.
Proces przeformowania na nową strukturę organizacyjną, w tym wyznaczanie żołnierzy i pracowników
na nowe stanowiska służbowe, odbywa się zgodnie z wydanymi rozkazami oraz przyjętymi
harmonogramami. Termin zakończenia wdrażanych zmian to 31 grudnia 2026 r., nie oznacza to jednak
osiągnięcia przez wszystkie cztery brygady pełnej gotowości operacyjnej, a jedynie zakończenie ich
formalnego przeformowania. Harmonogram osiągania wstępnej i pełnej gotowości operacyjnej jest
realizowany zgodnie z określonymi kryteriami i stanowi informację niejawną.
Brygady wchodzące w skład KOP sukcesywnie są wyposażane w sprzęt wojskowy. Wszystkie Brygady
Obrony Pogranicza wchodzące w skład KOP posiadają uzbrojenie przeciwlotnicze, przeciwpancerne czy
też systemy bezzałogowe. Szczegółowe dane dotyczące pozyskiwanego sprzętu znajdują się w Planie
Modernizacji Technicznej na lata 2025-2039, który jest dokumentem niejawnym.
W aktualnej koncepcji dla Brygad Obrony Pogranicza określono szeroki wachlarz zadań
w poszczególnych stanach gotowości obronnej państwa. Zaznaczyć jednakże należy, że KOP nie zastąpi
Straży Granicznej w realizacji jej ustawowych zadań - trwają prace nad zmianami legislacyjnymi oraz
podziałem kompetencji ze Strażą Graniczną, ze szczególnym uwzględnieniem zadań realizowanych w
stanie pełnej gotowości obronnej państwa.
Koncepcja utworzenia KOP została opracowana w synchronizacji z Narodowym Programem
Odstraszania i Obrony — Tarcza Wschód, przy jednoczesnym uwzględnieniu zapisów w aktualnych
Centralnych Planach Rzeczowych. Przejmowanie przez jednostki KOP (jako użytkownika)
odpowiedzialności za infrastrukturę programu „Tarcza Wschód” jest realizowane na bieżąco.
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
Szczegółowe dane dotyczące sposobu rozwoju i przygotowania KOP do przewidywanych zagrożeń w
warunkach trwającego konfliktu zbrojnego między Federacją Rosyjską a Ukrainą oraz w realiach wojny
hybrydowej pozostają niejawne.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --