Interpelacja nr 1981
Interpelacja w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności
Interpelacja nr 1981
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności
Zgłaszający: Stanisław Tomczyszyn
Data wpływu: 11-03-2024
Szanowna Pani Ministro,
proszę o pochylenie się nad tematem orzecznictwa o niepełnosprawności, a dokładniej – odpowiedniej klasyfikacji pod względem stwierdzania jego przyczyn i rodzajów.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110) symbol przyczyny niepełnosprawności oznacza się następująco:
01-U – upośledzenie umysłowe,
02-P – choroby psychiczne,
03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu,
04-O – choroby narządu wzroku,
05-R – upośledzenie narządu ruchu,
06-E – epilepsja,
07-S – choroby układu oddechowego i krążenia,
08-T – choroby układu pokarmowego,
09-M – choroby układu moczowo-płciowego,
10-N – choroby neurologiczne,
11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego,
12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.
Chciałbym pochylić się nad klasyfikacją symbolu 07-S, tj.
a) przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej,
b) nowotwory płuc i opłucnej prowadzące do niewydolności oddechowej,
c) wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności serca według klasyfikacji NYHA,
d) nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi,
e) miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych, począwszy od II stopnia niedokrwienia kończyn według klasyfikacji Fontaine'a,
f) niewydolność żył głębokich z powikłaniami pod postacią zapaleń i długotrwałych owrzodzeń, tj. choroby układu oddechowego i krążenia, w tym m.in. przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej, nowotwory płuc i opłucnej, wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, nadciśnienie tętnicze z powikłaniami i wiele innych.
Dla zobrazowania powagi sytuacji przypominam o istnieniu tzw. niepełnosprawności sprężonej – uwzględnia co najmniej dwie jednostki chorobowe spośród uszkodzeń narządów wewnętrznych, narządów zmysłów i narządów ruchu, zaburzeń funkcjonalnych o podłożu emocjonalno-psychicznym (tym samym obniżeniu funkcji intelektualnych), które zostały wywołane przez jeden czynnik. Sprzężenie polega na ścisłym powiązaniu ze sobą różnych rodzajów niepełnosprawności lub na ich wzajemnym oddziaływaniu.
W praktyce przyczyny w orzeczeniach określane są w postaci właśnie zaszyfrowanych kodów, przy czym kombinacja przynajmniej dwóch, a nie więcej niż trzech symboli oznacza niepełnosprawność sprzężoną. Tym bardziej odpowiednia klasyfikacja już na poziomie rozporządzenia w bardzo dużym stopniu kategoryzuje, a wręcz pozwala na zdiagnozowanie odpowiednich zakresów niepełnosprawności zwykłych i sprzężonych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie informacji:
1. Dlaczego w klasyfikacji symbolu 07-S nie występują choroby alergiczne, do których zaliczane są m.in. alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, astma, obrzęk naczynioruchowy, wyprysk kontaktowy, alergia pokarmowa oraz reakcje anafilaktyczne?
Cechą wspólną różnych rodzajów chorób alergicznych są nagłe i odwracalne upośledzenie przepływu powietrza pod wpływem różnych bodźców drażniących. W miarę progresji dochodzi do przebudowy płuc i postępującej dysfunkcji układu oddechowego.
2. Dlaczego klasyfikacja chorób względem symboli nie uwzględnia stanów zapalnych, które prowadzą do stałego uszczerbku na zdrowiu i ułomności jedno- lub wielonarządowej, takiej jak np. choroby alergiczne, zapalenia mięśnia sercowego i tym podobne?
Z poważaniem
Stanisław Tomczyszyn
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 1981
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności
Zgłaszający: Stanisław Tomczyszyn
Data wpływu: 11-03-2024
Szanowna Pani Ministro,
proszę o pochylenie się nad tematem orzecznictwa o niepełnosprawności, a dokładniej – odpowiedniej klasyfikacji pod względem stwierdzania jego przyczyn i rodzajów.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110) symbol przyczyny niepełnosprawności oznacza się następująco:
01-U – upośledzenie umysłowe,
02-P – choroby psychiczne,
03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu,
04-O – choroby narządu wzroku,
05-R – upośledzenie narządu ruchu,
06-E – epilepsja,
07-S – choroby układu oddechowego i krążenia,
08-T – choroby układu pokarmowego,
09-M – choroby układu moczowo-płciowego,
10-N – choroby neurologiczne,
11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego,
12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.
Chciałbym pochylić się nad klasyfikacją symbolu 07-S, tj.
a) przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej,
b) nowotwory płuc i opłucnej prowadzące do niewydolności oddechowej,
c) wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności serca według klasyfikacji NYHA,
d) nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi,
e) miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych, począwszy od II stopnia niedokrwienia kończyn według klasyfikacji Fontaine'a,
f) niewydolność żył głębokich z powikłaniami pod postacią zapaleń i długotrwałych owrzodzeń, tj. choroby układu oddechowego i krążenia, w tym m.in. przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej, nowotwory płuc i opłucnej, wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, nadciśnienie tętnicze z powikłaniami i wiele innych.
Dla zobrazowania powagi sytuacji przypominam o istnieniu tzw. niepełnosprawności sprężonej – uwzględnia co najmniej dwie jednostki chorobowe spośród uszkodzeń narządów wewnętrznych, narządów zmysłów i narządów ruchu, zaburzeń funkcjonalnych o podłożu emocjonalno-psychicznym (tym samym obniżeniu funkcji intelektualnych), które zostały wywołane przez jeden czynnik. Sprzężenie polega na ścisłym powiązaniu ze sobą różnych rodzajów niepełnosprawności lub na ich wzajemnym oddziaływaniu.
W praktyce przyczyny w orzeczeniach określane są w postaci właśnie zaszyfrowanych kodów, przy czym kombinacja przynajmniej dwóch, a nie więcej niż trzech symboli oznacza niepełnosprawność sprzężoną. Tym bardziej odpowiednia klasyfikacja już na poziomie rozporządzenia w bardzo dużym stopniu kategoryzuje, a wręcz pozwala na zdiagnozowanie odpowiednich zakresów niepełnosprawności zwykłych i sprzężonych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie informacji:
1. Dlaczego w klasyfikacji symbolu 07-S nie występują choroby alergiczne, do których zaliczane są m.in. alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, astma, obrzęk naczynioruchowy, wyprysk kontaktowy, alergia pokarmowa oraz reakcje anafilaktyczne?
Cechą wspólną różnych rodzajów chorób alergicznych są nagłe i odwracalne upośledzenie przepływu powietrza pod wpływem różnych bodźców drażniących. W miarę progresji dochodzi do przebudowy płuc i postępującej dysfunkcji układu oddechowego.
2. Dlaczego klasyfikacja chorób względem symboli nie uwzględnia stanów zapalnych, które prowadzą do stałego uszczerbku na zdrowiu i ułomności jedno- lub wielonarządowej, takiej jak np. choroby alergiczne, zapalenia mięśnia sercowego i tym podobne?
Z poważaniem
Stanisław Tomczyszyn
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5379 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.173.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1981, wniesioną 15 marca 2024 r. przez Pana Posła Stanisława Tomczyszyna,
w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności, proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień
Podstawę materialno-prawną w sprawach o ustalenie niepełnosprawności stanowią przepisy ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z
2024 r. poz. 44, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, ze
zm.). Ustawodawca w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych przesądził merytorycznie o treści orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o
niepełnosprawności. W przywołanym przepisie jako jego obligatoryjny element wskazany został symbol
przyczyny niepełnosprawności, przy czym w orzeczeniu ustala się nie więcej niż trzy symbole przyczyn
niepełnosprawności. Pojęcie symbolu niepełnosprawności zostało zatem umocowane w przepisie materialnym
rangi ustawowej, z jednoczesnym delegowaniem sprawy określeń poszczególnych symboli oraz zasad ich
ustalania do aktu wykonawczego.
Sposób oznaczenia symbolu przyczyny niepełnosprawności określony został w § 32 ust. 2 rozporządzenia
Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności. Stosownie zaś do ust. 3 tego przepisu symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w
orzeczeniu o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub wskazaniach do ulg i uprawnień
odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje
zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej
osoby zainteresowanej lub dziecka. W kolejnym ustępie tego paragrafu wskazano, że orzeczenie może
zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które
w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenia funkcji organizmu. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga,
że przymiotnik „porównywalny” oznacza „taki, który jest podobny do innego na tyle, aby można go z nim
porównywać, zestawić”, co w kontekście brzmienia przepisu § 32 ust. 3 analizowanego rozporządzenia
oznaczać powinno uszkodzenia i schorzenia podobne do siebie pod względem wpływu na zaburzenie funkcji
organizmu. Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że występowanie współchorobowości rozumianej
jako występowania różnych zaburzeń (chorób) u tej samej osoby znajduje odzwierciedlenie w wydanym przez
zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności orzeczeniu, z zastrzeżeniem, że zaburzenia te w
porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu (§ 32 ust. 4 rozporządzenia). Powyższe
oznacza, że w wydanym orzeczeniu nie są uwzględniane te stany chorobowe, które w mniejszym stopniu
nasilenia (nieporównywalnym) wpływają na funkcjonowanie osoby orzekanej lub nie osiągają takiego nasilenia,
by nadać im kryterialne znaczenie dla dokonania kwalifikacji do stopnia niepełnosprawności.
Pragnę wskazać, że w § 32 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wymienione zostały różne grupy schorzeń, w
skład których mogą wchodzić określone jednostki chorobowe, naruszające sprawność organizmu i mogące
kwalifikować do określonego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z dyspozycją § 32 ust. 1 pkt 7
przedmiotowego rozporządzenia przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia
niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności spowodowany przez różnego rodzaju
schorzenia z zakresu chorób układu oddechowego i krążenia, w tym przez przewlekłe obturacyjne i
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej (np. astmę oskrzelową).
Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż orzekanie o stopniu niepełnosprawności nie jest orzekaniem o chorobie,
wadzie wrodzonej albo urazie. Na powyższe wskazuje treść art. 4 ust. 1-3 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zawierającego kryteria definicyjne stopni
niepełnosprawności. Kwalifikacja do jednego z trzech stopni niepełnosprawności może zatem nastąpić tylko
po spełnieniu ustawowych kryteriów kwalifikacji. Dla zaliczenia do danego stopnia niepełnosprawności nie jest
bowiem istotne, czy naruszanie sprawności organizmu spowodowane zostało jedną, czy wieloma chorobami,
ale to, w jakim stopniu naruszona sprawność organizmu ogranicza lub uniemożliwia wykonywanie pracy
zarobkowej i pełnienie ról społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.173.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1981, wniesioną 15 marca 2024 r. przez Pana Posła Stanisława Tomczyszyna,
w sprawie klasyfikacji przyczyn i rodzajów niepełnosprawności w orzecznictwie o niepełnosprawności, proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień
Podstawę materialno-prawną w sprawach o ustalenie niepełnosprawności stanowią przepisy ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z
2024 r. poz. 44, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, ze
zm.). Ustawodawca w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych przesądził merytorycznie o treści orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o
niepełnosprawności. W przywołanym przepisie jako jego obligatoryjny element wskazany został symbol
przyczyny niepełnosprawności, przy czym w orzeczeniu ustala się nie więcej niż trzy symbole przyczyn
niepełnosprawności. Pojęcie symbolu niepełnosprawności zostało zatem umocowane w przepisie materialnym
rangi ustawowej, z jednoczesnym delegowaniem sprawy określeń poszczególnych symboli oraz zasad ich
ustalania do aktu wykonawczego.
Sposób oznaczenia symbolu przyczyny niepełnosprawności określony został w § 32 ust. 2 rozporządzenia
Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności. Stosownie zaś do ust. 3 tego przepisu symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w
orzeczeniu o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub wskazaniach do ulg i uprawnień
odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje
zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej
osoby zainteresowanej lub dziecka. W kolejnym ustępie tego paragrafu wskazano, że orzeczenie może
zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które
w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenia funkcji organizmu. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga,
że przymiotnik „porównywalny” oznacza „taki, który jest podobny do innego na tyle, aby można go z nim
porównywać, zestawić”, co w kontekście brzmienia przepisu § 32 ust. 3 analizowanego rozporządzenia
oznaczać powinno uszkodzenia i schorzenia podobne do siebie pod względem wpływu na zaburzenie funkcji
organizmu. Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że występowanie współchorobowości rozumianej
jako występowania różnych zaburzeń (chorób) u tej samej osoby znajduje odzwierciedlenie w wydanym przez
zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności orzeczeniu, z zastrzeżeniem, że zaburzenia te w
porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu (§ 32 ust. 4 rozporządzenia). Powyższe
oznacza, że w wydanym orzeczeniu nie są uwzględniane te stany chorobowe, które w mniejszym stopniu
nasilenia (nieporównywalnym) wpływają na funkcjonowanie osoby orzekanej lub nie osiągają takiego nasilenia,
by nadać im kryterialne znaczenie dla dokonania kwalifikacji do stopnia niepełnosprawności.
Pragnę wskazać, że w § 32 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wymienione zostały różne grupy schorzeń, w
skład których mogą wchodzić określone jednostki chorobowe, naruszające sprawność organizmu i mogące
kwalifikować do określonego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z dyspozycją § 32 ust. 1 pkt 7
przedmiotowego rozporządzenia przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia
niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności spowodowany przez różnego rodzaju
schorzenia z zakresu chorób układu oddechowego i krążenia, w tym przez przewlekłe obturacyjne i
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej (np. astmę oskrzelową).
Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż orzekanie o stopniu niepełnosprawności nie jest orzekaniem o chorobie,
wadzie wrodzonej albo urazie. Na powyższe wskazuje treść art. 4 ust. 1-3 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zawierającego kryteria definicyjne stopni
niepełnosprawności. Kwalifikacja do jednego z trzech stopni niepełnosprawności może zatem nastąpić tylko
po spełnieniu ustawowych kryteriów kwalifikacji. Dla zaliczenia do danego stopnia niepełnosprawności nie jest
bowiem istotne, czy naruszanie sprawności organizmu spowodowane zostało jedną, czy wieloma chorobami,
ale to, w jakim stopniu naruszona sprawność organizmu ogranicza lub uniemożliwia wykonywanie pracy
zarobkowej i pełnienie ról społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --