Interpelacja w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19794
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 14-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
rosnąca liczba satelitów umieszczanych na niskiej orbicie okołoziemskiej stwarza coraz większe utrudnienia dla prowadzenia obserwacji astronomicznych. Problem obejmuje zarówno zanieczyszczenie świetlne, jak i zakłócenia częstotliwości radiowych wykorzystywanych przez radioteleskopy oraz inne instrumenty naukowe.
Rozwój megakonstelacji może zatem negatywnie wpływać na działalność polskich obserwatoriów i instytutów badawczych. Wymaga to oceny skali problemu oraz podjęcia działań służących ochronie możliwości prowadzenia badań astronomicznych w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy polskie obserwatoria astronomiczne, uczelnie lub instytuty naukowe zgłaszały ministerstwu problemy związane z zakłóceniami obserwacji powodowanymi przez satelity należące do megakonstelacji?
Jeżeli takie zgłoszenia wpłynęły, ilu jednostek dotyczyły i jakie problemy zostały w nich wskazane?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi obecnego oraz prognozowanego wpływu rozwoju megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i radioastronomicznych w Polsce?
Czy prowadzone są krajowe badania lub monitoring pozwalające określić skalę zakłóceń obserwacji optycznych oraz radiowych powodowanych przez satelity?
Czy ministerstwo planuje przeznaczenie dodatkowych środków na modernizację aparatury i systemów informatycznych wykorzystywanych przez polskie obserwatoria, aby ograniczyć skutki zakłóceń powodowanych przez megakonstelacje?
Czy problem wpływu megakonstelacji jest uwzględniany przy określaniu priorytetów finansowania badań astronomicznych i radioastronomicznych?
Czy przeprowadzono ocenę wpływu emisji radiowych pochodzących od satelitów na działalność polskich stacji systemu LOFAR oraz innych krajowych instrumentów radioastronomicznych?
Czy Polska podejmuje działania w tej sprawie na forum Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej lub Międzynarodowej Unii Astronomicznej?
Jakie stanowisko zajmuje Polska wobec propozycji ustanowienia międzynarodowych standardów ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające badania naukowe?
Czy ministerstwo współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Cyfryzacji, Urzędem Komunikacji Elektronicznej oraz Polską Agencją Kosmiczną?
Czy prowadzony jest dialog z operatorami systemów satelitarnych dotyczący ograniczenia wpływu ich działalności na polskie obserwatoria i ośrodki naukowe?
Czy rząd rozważa ustanowienie dodatkowych form ochrony obszarów, na których znajdują się najważniejsze polskie obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne?
Czy ministerstwo planuje opracowanie długofalowego programu ochrony polskich badań astronomicznych przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Bardzo krótka odpowiedź w stosunku do liczby pytań poselskich
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23254 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WPN.055.5.2026.ASz
Warszawa, 28 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 19794
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Olgi Ewy Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji
astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce.
Szanowna Pani Poseł,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Czy polskie obserwatoria astronomiczne, uczelnie lub instytuty naukowe zgłaszały
Ministerstwu problemy związane z zakłóceniami obserwacji powodowanymi przez
satelity należące do megakonstelacji?
Tak. Polskie stacje: PL610 Borówiec, PL611 Łazy, PL612 Bałdy; skupione w ramach
europejskiego konsorcjum LOFAR ERIC, prowadzą na bieżąco analizy wpływu różnego
rodzaju zakłóceń na jakość sygnałów radiowych docierających do radioteleskopów.
W trakcie swoich posiedzeń Rady konsorcja europejskich radioteleskopów, w tym LOFAR
ERIC i JIVE ERIC, poruszały wyżej wskazany temat.
2. Jeżeli takie zgłoszenia wpłynęły, ilu jednostek dotyczyły i jakie problemy zostały
w nich wskazane?
W przypadku polskiego konsorcjum POLFAR, które wchodzi w skład LOFAR ERIC,
zagadnienie dotyczy 12 instytucji szkolnictwa wyższego: CBK PAN (właściciel stacji PL610
Borówiec), UJ (właściciel stacji PL611 Łazy), UWM (właściciel stacji PL612 Bałdy, lider
POLFAR), CAMK PAN, NCBJ, PCSS, UAM, UMK, UPWr, USz, UWr, UZ.
Obecnie głównie zgłaszanym przez POLFAR problemem jest rozrastająca się konstelacja
Starlink, której satelity emitują niezamierzone sygnały radiowe, także w pasmach obser-
wowanych przez LOFAR poza uprawnionymi przyznanymi dla tego systemu komunikacji.
Mogą one zagłuszać słabe sygnały źródeł astrofizycznych i zmuszać astronomów
do odrzucania części danych, co zmniejsza jakość obserwacji. Silne zakłócenia mogą
utrudniać kalibrację i prowadzić do fałszywych struktur na obrazach radiowych.
3. Czy Ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi obecnego oraz prognozowanego
wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i radioastronomicz-
nych w Polsce?
-- 1 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Nie, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi analiz dotyczących obecnego
oraz prognozowanego wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i
radioastronomicznych w Polsce, ani nie jest w ich posiadaniu.
4. Czy prowadzone są krajowe badania lub monitoring pozwalające określić skalę
zakłóceń obserwacji optycznych oraz radiowych powodowanych przez satelity?
Tak. Europejskie konsorcjum LOFAR ERIC, w ramach którego funkcjonują 3 polskie stacje
LOFAR, opublikowało wyniki wpływu megakonstelacji Starlink na działanie systemu LOFAR.
W zakresie radiowym na niskich częstotliwościach pasma VLF polskie stacje LOFAR,
skupione w konsorcjum POLFAR, na bieżąco monitorują wpływ zakłóceń od Systemu
Starlink i innych systemów satelitarnych na jakość obserwacji.
5. Czy Ministerstwo planuje przeznaczenie dodatkowych środków na modernizację
aparatury i systemów informatycznych wykorzystywanych przez polskie obserwato-
ria, aby ograniczyć skutki zakłóceń powodowanych przez megakonstelacje?
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera modernizację i utrzymanie aparatury
naukowo-badawczej oraz specjalnej infrastruktury informatycznej wykorzystywanej
przez polskie obserwatoria. Obecnie nie jest jednak możliwe potwierdzenie wydatkowania
dodatkowych środków finansowych w tym zakresie.
6. Czy problem wpływu megakonstelacji jest uwzględniany przy określaniu priorytetów
finansowania badań astronomicznych i radioastronomicznych?
Obecnie w określaniu priorytetów finansowania badań astronomicznych i radioastrono-
micznych zagadnienie megakonstelacji nie jest brane pod uwagę.
7. Czy przeprowadzono ocenę wpływu emisji radiowych pochodzących od satelitów
na działalność polskich stacji systemu LOFAR oraz innych krajowych instrumentów
radioastronomicznych?
Tak. W ramach pracy polskich stacji systemu LOFAR prowadzone są okresowe badania
czystości radiowej wokół poszczególnych stacji radioteleskopu LOFAR.
W aktualnie przygotowanym do druku raporcie z badania źródeł zakłóceń znalazła się
ostatnia ocena wpływu RFI na wyniki obserwacji, w tym wpływu niekorzystnych sygnałów
od megakonstelacji Starlink na jakość obserwacji prowadzonych radioteleskopem LOFAR.
8. Czy Polska podejmuje działania w tej sprawie na forum Unii Europejskiej, Europejskiej
Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu
ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej lub Między-
narodowej Unii Astronomicznej?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie reprezentowania
Polski na forum Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego
Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania
Przestrzeni Kosmicznej lub Międzynarodowej Unii Astronomicznej.
9. Jakie stanowisko zajmuje Polska wobec propozycji ustanowienia międzynarodowych
standardów ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające
badania naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie prezentowania
stanowiska Polski odnośnie propozycji ustanowienia międzynarodowych standardów
ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające badania naukowe.
-- 2 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
10. Czy Ministerstwo współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Cyfryzacji, Urzędem
Komunikacji Elektronicznej oraz Polską Agencją Kosmiczną?
Ministerstwo Cyfryzacji, Urząd Komunikacji Elektronicznej oraz Polska Agencja Kosmiczna
nie zwróciły się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o współpracę w tym
zakresie.
11. Czy prowadzony jest dialog z operatorami systemów satelitarnych dotyczący
ograniczenia wpływu ich działalności na polskie obserwatoria i ośrodki naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi komunikacji z operatorami
systemów satelitarnych.
12. Czy rząd rozważa ustanowienie dodatkowych form ochrony obszarów, na których
znajdują się najważniejsze polskie obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne?
Zgodnie z podziałem kompetencji w ramach Rady Ministrów, Minister Nauki i Szkolnictwa
Wyższego odpowiada za sprawy należące do właściwości Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa
Wyższego. Kwestia założeń i planów działania całej Rady Ministrów w zakresie ustanowienia
dodatkowych form ochrony obszarów, na których znajdują się najważniejsze polskie
obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne, ma charakter międzyresortowy i wymaga
koordynacji na poziomie Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady
Ministrów. W związku z powyższym Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dysponuje
wystarczającą wiedzą w zakresie kompleksowych planów całego rządu w przedmiotowej
sprawie.
13. Czy Ministerstwo planuje opracowanie długofalowego programu ochrony polskich
badań astronomicznych przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej
orbicie okołoziemskiej?
Na obecnym etapie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi prac
nad opracowaniem długofalowego programu ochrony polskich badań astronomicznych
przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WPN.055.5.2026.ASz
Warszawa, 28 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 19794
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Olgi Ewy Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji
astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce.
Szanowna Pani Poseł,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Czy polskie obserwatoria astronomiczne, uczelnie lub instytuty naukowe zgłaszały
Ministerstwu problemy związane z zakłóceniami obserwacji powodowanymi przez
satelity należące do megakonstelacji?
Tak. Polskie stacje: PL610 Borówiec, PL611 Łazy, PL612 Bałdy; skupione w ramach
europejskiego konsorcjum LOFAR ERIC, prowadzą na bieżąco analizy wpływu różnego
rodzaju zakłóceń na jakość sygnałów radiowych docierających do radioteleskopów.
W trakcie swoich posiedzeń Rady konsorcja europejskich radioteleskopów, w tym LOFAR
ERIC i JIVE ERIC, poruszały wyżej wskazany temat.
2. Jeżeli takie zgłoszenia wpłynęły, ilu jednostek dotyczyły i jakie problemy zostały
w nich wskazane?
W przypadku polskiego konsorcjum POLFAR, które wchodzi w skład LOFAR ERIC,
zagadnienie dotyczy 12 instytucji szkolnictwa wyższego: CBK PAN (właściciel stacji PL610
Borówiec), UJ (właściciel stacji PL611 Łazy), UWM (właściciel stacji PL612 Bałdy, lider
POLFAR), CAMK PAN, NCBJ, PCSS, UAM, UMK, UPWr, USz, UWr, UZ.
Obecnie głównie zgłaszanym przez POLFAR problemem jest rozrastająca się konstelacja
Starlink, której satelity emitują niezamierzone sygnały radiowe, także w pasmach obser-
wowanych przez LOFAR poza uprawnionymi przyznanymi dla tego systemu komunikacji.
Mogą one zagłuszać słabe sygnały źródeł astrofizycznych i zmuszać astronomów
do odrzucania części danych, co zmniejsza jakość obserwacji. Silne zakłócenia mogą
utrudniać kalibrację i prowadzić do fałszywych struktur na obrazach radiowych.
3. Czy Ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi obecnego oraz prognozowanego
wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i radioastronomicz-
nych w Polsce?
-- 1 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Nie, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi analiz dotyczących obecnego
oraz prognozowanego wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i
radioastronomicznych w Polsce, ani nie jest w ich posiadaniu.
4. Czy prowadzone są krajowe badania lub monitoring pozwalające określić skalę
zakłóceń obserwacji optycznych oraz radiowych powodowanych przez satelity?
Tak. Europejskie konsorcjum LOFAR ERIC, w ramach którego funkcjonują 3 polskie stacje
LOFAR, opublikowało wyniki wpływu megakonstelacji Starlink na działanie systemu LOFAR.
W zakresie radiowym na niskich częstotliwościach pasma VLF polskie stacje LOFAR,
skupione w konsorcjum POLFAR, na bieżąco monitorują wpływ zakłóceń od Systemu
Starlink i innych systemów satelitarnych na jakość obserwacji.
5. Czy Ministerstwo planuje przeznaczenie dodatkowych środków na modernizację
aparatury i systemów informatycznych wykorzystywanych przez polskie obserwato-
ria, aby ograniczyć skutki zakłóceń powodowanych przez megakonstelacje?
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera modernizację i utrzymanie aparatury
naukowo-badawczej oraz specjalnej infrastruktury informatycznej wykorzystywanej
przez polskie obserwatoria. Obecnie nie jest jednak możliwe potwierdzenie wydatkowania
dodatkowych środków finansowych w tym zakresie.
6. Czy problem wpływu megakonstelacji jest uwzględniany przy określaniu priorytetów
finansowania badań astronomicznych i radioastronomicznych?
Obecnie w określaniu priorytetów finansowania badań astronomicznych i radioastrono-
micznych zagadnienie megakonstelacji nie jest brane pod uwagę.
7. Czy przeprowadzono ocenę wpływu emisji radiowych pochodzących od satelitów
na działalność polskich stacji systemu LOFAR oraz innych krajowych instrumentów
radioastronomicznych?
Tak. W ramach pracy polskich stacji systemu LOFAR prowadzone są okresowe badania
czystości radiowej wokół poszczególnych stacji radioteleskopu LOFAR.
W aktualnie przygotowanym do druku raporcie z badania źródeł zakłóceń znalazła się
ostatnia ocena wpływu RFI na wyniki obserwacji, w tym wpływu niekorzystnych sygnałów
od megakonstelacji Starlink na jakość obserwacji prowadzonych radioteleskopem LOFAR.
8. Czy Polska podejmuje działania w tej sprawie na forum Unii Europejskiej, Europejskiej
Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu
ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej lub Między-
narodowej Unii Astronomicznej?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie reprezentowania
Polski na forum Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego
Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania
Przestrzeni Kosmicznej lub Międzynarodowej Unii Astronomicznej.
9. Jakie stanowisko zajmuje Polska wobec propozycji ustanowienia międzynarodowych
standardów ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające
badania naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie prezentowania
stanowiska Polski odnośnie propozycji ustanowienia międzynarodowych standardów
ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające badania naukowe.
-- 2 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
10. Czy Ministerstwo współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Cyfryzacji, Urzędem
Komunikacji Elektronicznej oraz Polską Agencją Kosmiczną?
Ministerstwo Cyfryzacji, Urząd Komunikacji Elektronicznej oraz Polska Agencja Kosmiczna
nie zwróciły się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o współpracę w tym
zakresie.
11. Czy prowadzony jest dialog z operatorami systemów satelitarnych dotyczący
ograniczenia wpływu ich działalności na polskie obserwatoria i ośrodki naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi komunikacji z operatorami
systemów satelitarnych.
12. Czy rząd rozważa ustanowienie dodatkowych form ochrony obszarów, na których
znajdują się najważniejsze polskie obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne?
Zgodnie z podziałem kompetencji w ramach Rady Ministrów, Minister Nauki i Szkolnictwa
Wyższego odpowiada za sprawy należące do właściwości Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa
Wyższego. Kwestia założeń i planów działania całej Rady Ministrów w zakresie ustanowienia
dodatkowych form ochrony obszarów, na których znajdują się najważniejsze polskie
obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne, ma charakter międzyresortowy i wymaga
koordynacji na poziomie Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady
Ministrów. W związku z powyższym Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dysponuje
wystarczającą wiedzą w zakresie kompleksowych planów całego rządu w przedmiotowej
sprawie.
13. Czy Ministerstwo planuje opracowanie długofalowego programu ochrony polskich
badań astronomicznych przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej
orbicie okołoziemskiej?
Na obecnym etapie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi prac
nad opracowaniem długofalowego programu ochrony polskich badań astronomicznych
przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WPN.055.5.2026.ASz
Warszawa, 28 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 19794
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Olgi Ewy Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji
astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce.
Szanowna Pani Poseł,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Czy polskie obserwatoria astronomiczne, uczelnie lub instytuty naukowe zgłaszały
Ministerstwu problemy związane z zakłóceniami obserwacji powodowanymi przez
satelity należące do megakonstelacji?
Tak. Polskie stacje: PL610 Borówiec, PL611 Łazy, PL612 Bałdy; skupione w ramach
europejskiego konsorcjum LOFAR ERIC, prowadzą na bieżąco analizy wpływu różnego
rodzaju zakłóceń na jakość sygnałów radiowych docierających do radioteleskopów.
W trakcie swoich posiedzeń Rady konsorcja europejskich radioteleskopów, w tym LOFAR
ERIC i JIVE ERIC, poruszały wyżej wskazany temat.
2. Jeżeli takie zgłoszenia wpłynęły, ilu jednostek dotyczyły i jakie problemy zostały
w nich wskazane?
W przypadku polskiego konsorcjum POLFAR, które wchodzi w skład LOFAR ERIC,
zagadnienie dotyczy 12 instytucji szkolnictwa wyższego: CBK PAN (właściciel stacji PL610
Borówiec), UJ (właściciel stacji PL611 Łazy), UWM (właściciel stacji PL612 Bałdy, lider
POLFAR), CAMK PAN, NCBJ, PCSS, UAM, UMK, UPWr, USz, UWr, UZ.
Obecnie głównie zgłaszanym przez POLFAR problemem jest rozrastająca się konstelacja
Starlink, której satelity emitują niezamierzone sygnały radiowe, także w pasmach obser-
wowanych przez LOFAR poza uprawnionymi przyznanymi dla tego systemu komunikacji.
Mogą one zagłuszać słabe sygnały źródeł astrofizycznych i zmuszać astronomów
do odrzucania części danych, co zmniejsza jakość obserwacji. Silne zakłócenia mogą
utrudniać kalibrację i prowadzić do fałszywych struktur na obrazach radiowych.
3. Czy Ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi obecnego oraz prognozowanego
wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i radioastronomicz-
nych w Polsce?
-- 1 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Nie, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi analiz dotyczących obecnego
oraz prognozowanego wpływu megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i
radioastronomicznych w Polsce, ani nie jest w ich posiadaniu.
4. Czy prowadzone są krajowe badania lub monitoring pozwalające określić skalę
zakłóceń obserwacji optycznych oraz radiowych powodowanych przez satelity?
Tak. Europejskie konsorcjum LOFAR ERIC, w ramach którego funkcjonują 3 polskie stacje
LOFAR, opublikowało wyniki wpływu megakonstelacji Starlink na działanie systemu LOFAR.
W zakresie radiowym na niskich częstotliwościach pasma VLF polskie stacje LOFAR,
skupione w konsorcjum POLFAR, na bieżąco monitorują wpływ zakłóceń od Systemu
Starlink i innych systemów satelitarnych na jakość obserwacji.
5. Czy Ministerstwo planuje przeznaczenie dodatkowych środków na modernizację
aparatury i systemów informatycznych wykorzystywanych przez polskie obserwato-
ria, aby ograniczyć skutki zakłóceń powodowanych przez megakonstelacje?
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera modernizację i utrzymanie aparatury
naukowo-badawczej oraz specjalnej infrastruktury informatycznej wykorzystywanej
przez polskie obserwatoria. Obecnie nie jest jednak możliwe potwierdzenie wydatkowania
dodatkowych środków finansowych w tym zakresie.
6. Czy problem wpływu megakonstelacji jest uwzględniany przy określaniu priorytetów
finansowania badań astronomicznych i radioastronomicznych?
Obecnie w określaniu priorytetów finansowania badań astronomicznych i radioastrono-
micznych zagadnienie megakonstelacji nie jest brane pod uwagę.
7. Czy przeprowadzono ocenę wpływu emisji radiowych pochodzących od satelitów
na działalność polskich stacji systemu LOFAR oraz innych krajowych instrumentów
radioastronomicznych?
Tak. W ramach pracy polskich stacji systemu LOFAR prowadzone są okresowe badania
czystości radiowej wokół poszczególnych stacji radioteleskopu LOFAR.
W aktualnie przygotowanym do druku raporcie z badania źródeł zakłóceń znalazła się
ostatnia ocena wpływu RFI na wyniki obserwacji, w tym wpływu niekorzystnych sygnałów
od megakonstelacji Starlink na jakość obserwacji prowadzonych radioteleskopem LOFAR.
8. Czy Polska podejmuje działania w tej sprawie na forum Unii Europejskiej, Europejskiej
Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu
ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej lub Między-
narodowej Unii Astronomicznej?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie reprezentowania
Polski na forum Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego
Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania
Przestrzeni Kosmicznej lub Międzynarodowej Unii Astronomicznej.
9. Jakie stanowisko zajmuje Polska wobec propozycji ustanowienia międzynarodowych
standardów ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające
badania naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest wiodące w zakresie prezentowania
stanowiska Polski odnośnie propozycji ustanowienia międzynarodowych standardów
ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające badania naukowe.
-- 2 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
10. Czy Ministerstwo współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Cyfryzacji, Urzędem
Komunikacji Elektronicznej oraz Polską Agencją Kosmiczną?
Ministerstwo Cyfryzacji, Urząd Komunikacji Elektronicznej oraz Polska Agencja Kosmiczna
nie zwróciły się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o współpracę w tym
zakresie.
11. Czy prowadzony jest dialog z operatorami systemów satelitarnych dotyczący
ograniczenia wpływu ich działalności na polskie obserwatoria i ośrodki naukowe?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi komunikacji z operatorami
systemów satelitarnych.
12. Czy rząd rozważa ustanowienie dodatkowych form ochrony obszarów, na których
znajdują się najważniejsze polskie obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne?
Zgodnie z podziałem kompetencji w ramach Rady Ministrów, Minister Nauki i Szkolnictwa
Wyższego odpowiada za sprawy należące do właściwości Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa
Wyższego. Kwestia założeń i planów działania całej Rady Ministrów w zakresie ustanowienia
dodatkowych form ochrony obszarów, na których znajdują się najważniejsze polskie
obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne, ma charakter międzyresortowy i wymaga
koordynacji na poziomie Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady
Ministrów. W związku z powyższym Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dysponuje
wystarczającą wiedzą w zakresie kompleksowych planów całego rządu w przedmiotowej
sprawie.
13. Czy Ministerstwo planuje opracowanie długofalowego programu ochrony polskich
badań astronomicznych przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej
orbicie okołoziemskiej?
Na obecnym etapie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi prac
nad opracowaniem długofalowego programu ochrony polskich badań astronomicznych
przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --