Interpelacja w sprawie ochrony prawnej nabywców lokali mieszkalnych przed skutkami postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko deweloperom
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19774
do ministra sprawiedliwości
w sprawie ochrony prawnej nabywców lokali mieszkalnych przed skutkami postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko deweloperom
Zgłaszający: Kazimierz Plocke
Data wpływu: 14-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą problemu ochrony prawnej osób, które w dobrej wierze nabyły lokale mieszkalne od dewelopera, uiściły należną cenę, uzyskały przeniesienie prawa własności i nie są dłużnikami dewelopera, a mimo to mogą zostać dotknięte skutkami postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko temu deweloperowi.
Do mojego biura wpłynęło wystąpienie burmistrza Władysławowa dotyczące sytuacji nabywców lokali mieszkalnych w inwestycji przy ul. Rybackiej 5A we Władysławowie. Przedstawiony przypadek wskazuje na problem, który może mieć znaczenie szersze niż sytuacja pojedynczego właściciela nieruchomości.
Z przekazanej dokumentacji wynika, że jeden z nabywców zawarł w 2013 r. z deweloperem umowę dotyczącą lokalu mieszkalnego, a następnie w 2015 r. doszło do ustanowienia odrębnej własności lokalu A26 i przeniesienia jego własności na nabywcę. Jednocześnie wobec dewelopera prowadzone było postępowanie egzekucyjne.
Sprawa była przedmiotem postępowania sądowego. Postanowieniem z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt III Ca 426/19, Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił wcześniejsze rozstrzygnięcie i nakazał wykreślenie z księgi wieczystej wpisów dotyczących wszczęcia egzekucji z nieruchomości oraz przyłączenia kolejnych wierzycieli. Z uzasadnienia wynika m.in., że sąd analizował skutki prawne wcześniejszego zajęcia nieruchomości w odniesieniu do lokalu, którego własność została następnie wyodrębniona i przeniesiona na osobę trzecią.
Pomimo tego, według dokumentacji przekazanej przez pełnomocnika nabywcy, postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone. Obwieszczenie komornika przewiduje pierwszą licytację elektroniczną lokalu A26 przy ul. Rybackiej 5A. Cena wywołania została określona na 393 000 zł, przy sumie oszacowania wynoszącej 524 000 zł.
Dodatkowo przed Sądem Najwyższym toczy się postępowanie w sprawie III CZP 9/26, dotyczące zagadnienia prawnego odnoszącego się do możliwości objęcia egzekucją lokalu wyodrębnionego z nieruchomości dewelopera i następnie nabytego przez osobę, która nie jest dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym. Okoliczność ta wskazuje, że mamy do czynienia z problemem wymagającym jednoznacznego wyjaśnienia także z punktu widzenia systemu prawa.
Sytuacja, w której obywatel zapłacił za mieszkanie, uzyskał prawo jego własności i nie jest dłużnikiem podmiotu, od którego lokal nabył, a mimo to może ponosić konsekwencje zobowiązań tego podmiotu, rodzi poważne pytania o rzeczywisty zakres ochrony prawa własności oraz bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami.
Problem może dotyczyć również innych nabywców lokali, zarówno w przedmiotowej inwestycji we Władysławowie, jak i w podobnych inwestycjach na terenie kraju. Tym samym zasadne jest przeanalizowanie, czy obowiązujące instrumenty prawne zapewniają takim osobom wystarczającą, skuteczną i przede wszystkim odpowiednio szybką ochronę.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega problem dotyczący możliwości prowadzenia egzekucji z lokali stanowiących własność osób, które nie są dłużnikami dewelopera, lecz nabyły od niego lokale po wcześniejszym wszczęciu postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieruchomości?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby postępowań egzekucyjnych, w których egzekucja została skierowana do lokali wyodrębnionych i zbytych na rzecz osób trzecich niebędących dłużnikami? Jeżeli tak, jaka była skala takich przypadków w ostatnich pięciu latach?
Czy w ocenie ministerstwa obecnie obowiązujące przepisy w wystarczającym stopniu chronią osobę, która w dobrej wierze nabyła lokal mieszkalny, zapłaciła za niego i uzyskała prawo własności, przed skutkami zobowiązań dewelopera?
Czy ministerstwo analizuje skutki prawne rozbieżności pojawiających się w orzecznictwie w zakresie wpływu wcześniejszego zajęcia nieruchomości dewelopera na prawa późniejszych nabywców wyodrębnionych lokali?
Czy ministerstwo monitoruje postępowanie przed Sądem Najwyższym w sprawie III CZP 9/26 i czy po jego rozstrzygnięciu przewiduje analizę potrzeby dokonania zmian legislacyjnych?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie przepisów pozwalających na skuteczne i odpowiednio szybkie wyłączenie spod egzekucji lokalu należącego do osoby niebędącej dłużnikiem, w szczególności gdy lokal został wyodrębniony, jego własność została przeniesiona na nabywcę, a cena została przez niego zapłacona?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę jednoznacznego uregulowania skutków zajęcia nieruchomości dewelopera w odniesieniu do lokali, które po dokonaniu zajęcia zostały prawnie wyodrębnione i zbyte na rzecz osób trzecich?
Czy rozważane jest wprowadzenie dodatkowych mechanizmów informacyjnych lub ostrzegawczych dla osób nabywających lokale od deweloperów, pozwalających przed dokonaniem transakcji jednoznacznie ustalić ryzyko związane z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi i ich potencjalnymi skutkami dla nabywanego lokalu?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjąć prace legislacyjne lub inne działania systemowe zmierzające do wzmocnienia ochrony nabywców lokali w opisanych sytuacjach? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany zakres i harmonogram tych działań?
Przedmiotem niniejszej interpelacji nie jest ocena prawidłowości działań sądu, komornika ani ingerencja w konkretne postępowanie egzekucyjne. Przypadek dotyczący inwestycji przy ul. Rybackiej 5A we Władysławowie wskazuje jednak na problem, który może mieć charakter systemowy i prowadzić do sytuacji, w której konsekwencje zobowiązań dewelopera ponoszą osoby trzecie będące właścicielami lokali.
W mojej ocenie kwestia ta wymaga analizy z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami oraz skuteczności ochrony prawa własności osób działających w dobrej wierze.
Kazimierz Plocke
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10950 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.487.2026
Warszawa, 04 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 19774 Pana Posła Kazimierz Plocke
w sprawie ochrony prawnej nabywców lokali mieszkalnych przed skutkami postępowań
egzekucyjnych prowadzonych przeciwko deweloperom.
Ad 1
Zgodnie z art. 930 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania
cywilnego1 (k.p.c.), rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze
prowadzenie egzekucji, a nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze
dłużnika. Regulacja ta odnosi się zatem do sytuacji, w której rozporządzenie
nieruchomością następuje już po jej zajęciu.
Odrębnej oceny wymaga natomiast sytuacja, w której przed zajęciem nieruchomości
zostało już ujawnione w księdze wieczystej roszczenie nabywcy lokalu wynikające
z umowy deweloperskiej, a następnie doszło do wyodrębnienia lokalu i przeniesienia jego
własności na nabywcę niebędącego dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym.
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.
-- 1 of 7 --
2
W tym zakresie istotne znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach
wieczystych i hipotece2 (u.k.w.h.), w szczególności art. 17, art. 18 i art. 20 ust. 2,
określające skutki ujawnienia roszczenia w księdze wieczystej oraz jego pierwszeństwo.
Wzajemna relacja skutków wcześniejszego ujawnienia roszczenia nabywcy
oraz późniejszego zajęcia nieruchomości stanowi przedmiot zagadnienia prawnego
przedstawionego Sądowi Najwyższemu w sprawie o sygn. akt III CZP 9/26.
Tym samym należy odróżnić odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania dewelopera
od kwestii skuteczności czynności egzekucyjnych podejmowanych w stosunku
do nieruchomości, z której wyodrębniono lokal nabyty następnie przez osobę trzecią.
Ta druga kwestia ma charakter procesowy i wieczystoksięgowy i nie może być
rozstrzygana w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego oraz momentu dokonania
poszczególnych czynności.
Ad 2
W Ministerstwie Sprawiedliwości nie jest prowadzona odrębna analiza statystyczna
obejmująca liczbę postępowań egzekucyjnych, w których egzekucja została skierowana
do lokali uprzednio wyodrębnionych i nabytych przez osoby trzecie.
Należy przy tym wyjaśnić, że prawidłowa ocena skali wskazanego zjawiska wymagałaby
uprzedniego jednoznacznego określenia kategorii spraw podlegających analizie,
z uwzględnieniem w szczególności momentu nabycia prawa przez osobę trzecią,
momentu zajęcia nieruchomości, sposobu nabycia lokalu oraz treści i chwili dokonania
wpisów w księdze wieczystej. Samo wskazanie, że egzekucja prowadzona jest
z nieruchomości należącej uprzednio do dewelopera, nie pozwala bowiem na ustalenie,
czy w konkretnej sprawie zachodzi problem prawny będący przedmiotem zagadnienia
prawnego o sygn. akt III CZP 9/26, o którym mowa w odpowiedzi na pierwsze pytanie.
2 Dz. U. z 2026 r. poz. 1066 ze zm.
-- 2 of 7 --
3
Ad 3
W związku z pytaniem o ochronę nabywcy lokalu mieszkalnego w dobrej wierze istotne
należy wskazać na ustawę z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu
mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym3.
Ustawa ta przewiduje m.in. ujawnienie w księdze wieczystej roszczenia nabywcy
wynikającego z umowy deweloperskiej. Zgodnie z art. 17 u.k.w.h. przez ujawnienie
w księdze wieczystej prawo osobiste lub roszczenie uzyskuje skuteczność względem praw
nabytych przez czynność prawną po jego ujawnieniu. Z kolei art. 18 u.k.w.h. określa skutki
ujawnienia prawa, którego dotyczyło roszczenie, wobec praw nabytych po ujawnieniu
tego roszczenia. W myśl tego przepisu równocześnie z wpisem prawa, do którego odnosi
się ujawnione w księdze wieczystej roszczenie, wykreśla się z urzędu wpisy praw nabytych
po ujawnieniu roszczenia, jeżeli wpisy te są sprzeczne z wpisem prawa, którego roszczenie
dotyczyło, albo jeżeli w inny sposób naruszają to prawo. Natomiast zgodnie z art. 20 ust.
2 u.k.w.h. o pierwszeństwie prawa, którego ustanowienie było przedmiotem roszczenia
ujawnionego w księdze wieczystej, rozstrzyga chwila złożenia wniosku o wpis roszczenia.
Ustawa deweloperska przewiduje ponadto obowiązki informacyjne dotyczące stanu
prawnego nieruchomości oraz mechanizm ujawnienia roszczenia nabywcy w księdze
wieczystej. Zgodnie z art. 41a tej ustawy, w przypadkach w nim wskazanych,
do odpowiedzialności dewelopera za wady fizyczne i prawne stosuje się odpowiednio
przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi przy sprzedaży.
Jednocześnie należy podkreślić, że istnienie wskazanych instrumentów ochrony
nie przesądza o sposobie rozstrzygnięcia kwestii skuteczności zajęcia egzekucyjnego
wobec lokalu, którego nabywca wcześniej ujawnił w księdze wieczystej roszczenie
o przeniesienie własności. Jak wskazano powyżej, kwestia ta jest obecnie przedmiotem
rozpoznania przez Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III CZP 9/26.
Ad 4 i 5
3 Dz. U. z 2026 r. poz. 880 ze zm. Ustawa znajduje się poza zakresem właściwości Ministra
Sprawiedliwości, jest to właściwość Ministra Finansów i Gospodarki
-- 3 of 7 --
4
Po wydaniu orzeczenia przez Sąd Najwyższy w sprawie sygn. akt III CZP 9/26 zasadne
będzie dokonanie oceny jego znaczenia dla obowiązującego modelu ochrony nabywców
lokali oraz ewentualnej potrzeby podjęcia prac legislacyjnych.
Ad 6
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie jest rozważane wprowadzenie odrębnego
mechanizmu automatycznego wyłączenia lokalu należącego do osoby niebędącej
dłużnikiem spod egzekucji.
Nie oznacza to jednak, że przedstawiony problem pozostaje poza analizą prawną.
Art. 930 § 1 k.p.c. odnosi się do sytuacji, w której rozporządzenie nieruchomością
następuje już po jej zajęciu. Odrębnej oceny wymaga sytuacja, w której przed zajęciem
nieruchomości zostało już ujawnione w księdze wieczystej roszczenie nabywcy
o przeniesienie własności lokalu, a następnie doszło do wyodrębnienia lokalu
i przeniesienia jego własności na nabywcę.
Jak już wskazano powyżej, wzajemna relacja skutków wcześniejszego ujawnienia
roszczenia oraz późniejszego zajęcia nieruchomości stanowi istotę zagadnienia prawnego
przedstawionego Sądowi Najwyższemu w sprawie III CZP 9/26. Rozstrzygnięcie tego
zagadnienia będzie miało istotne znaczenie dla oceny, czy i w jakim zakresie istniejące
instrumenty procesowe oraz wieczystoksięgowe zapewniają ochronę praw nabywców
lokali w opisanej sytuacji.
Należy jednocześnie wskazać, że obowiązujące przepisy przewidują instrument
procesowy służący ochronie właściciela niebędącego dłużnikiem, którego prawa zostały
naruszone przez skierowanie egzekucji do przedmiotu stanowiącego jego własność.
Zgodnie z art. 841 § 1 k.p.c. osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia
zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa.
Stosownie do art. 841 § 3 k.p.c. powództwo takie może zostać wniesione w terminie
miesiąca od dnia, w którym osoba trzecia dowiedziała się o naruszeniu jej prawa.
-- 4 of 7 --
5
W zależności od okoliczności konkretnej sprawy mogą mieć również zastosowanie
przepisy dotyczące zabezpieczenia roszczeń, regulowane w art. 730 i nast. k.p.c. Ocena
potrzeby i dopuszczalności zastosowania zabezpieczenia należy jednak do sądu
rozpoznającego konkretną sprawę.
Należy zatem wskazać, że obowiązujące przepisy przewidują instrument procesowy
służący ochronie właściciela niebędącego dłużnikiem, jednak skuteczność tej ochrony
w konkretnym przypadku zależy od stanu faktycznego, w szczególności od momentu
nabycia własności, momentu zajęcia nieruchomości oraz charakteru praw ujawnionych
w księdze wieczystej.
Ad 7
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace legislacyjne
zmierzające do wprowadzenia szczególnej regulacji dotyczącej skutków zajęcia
nieruchomości dewelopera w odniesieniu do lokali wyodrębnionych i następnie nabytych
przez osoby trzecie.
Obowiązujący system prawny przewiduje w tym zakresie zarówno instrumenty
wynikające z k.p.c., w szczególności art. 841 i art. 930, jak i instrumenty ochrony związane
z ujawnieniem roszczenia nabywcy w księdze wieczystej, wynikające z przepisów u.k.w.h.
oraz ustawy deweloperskiej.
Jednocześnie, z uwagi na toczące się przed Sądem Najwyższym postępowanie w sprawie
o sygn. akt III CZP 9/26, przedwczesne byłoby przesądzanie o potrzebie wprowadzenia
szczególnej regulacji przed poznaniem stanowiska Sądu Najwyższego co do wzajemnej
relacji wskazanych regulacji.
Ad 8
-- 5 of 7 --
6
Obowiązujące przepisy przewidują już mechanizmy umożliwiające nabywcy uzyskanie
informacji o stanie prawnym nieruchomości oraz ujawnienie w księdze wieczystej
roszczenia wynikającego z umowy deweloperskiej.
Ustawa deweloperska określa m.in. informacje dotyczące stanu prawnego nieruchomości,
które powinny zostać przedstawione nabywcy, oraz przewiduje ujawnienie w księdze
wieczystej roszczenia nabywcy. Z kolei przepisy u.k.w.h. określają skutki takiego
ujawnienia wobec później nabywanych praw. Rozwiązania te tworzą zatem system
pozwalający nabywcy na uzyskanie informacji o stanie prawnym nieruchomości
oraz zabezpieczenie roszczenia o przeniesienie własności.
Jednocześnie należy rozróżnić funkcję informacyjną wpisów w księdze wieczystej
od skutków, jakie określony wpis wywołuje w postępowaniu egzekucyjnym. Właśnie
ta druga kwestia pozostaje przedmiotem zagadnienia prawnego rozstrzyganego
w sprawie o sygn. akt III CZP 9/26.
Ad 9
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace legislacyjne
zmierzające do wzmocnienia ochrony nabywców lokali w sytuacjach opisanych
w interpelacji.
Obowiązujące przepisy przewidują instrumenty ochrony nabywców lokali zarówno
na etapie zawierania i wykonywania umowy deweloperskiej, jak i w postępowaniu
egzekucyjnym. Obejmują one w szczególności mechanizm ujawnienia roszczenia nabywcy
w księdze wieczystej, skutki tego ujawnienia określone w przepisach u.k.w.h., a także
środki ochrony procesowej przewidziane w k.p.c., w tym powództwo o zwolnienie
zajętego przedmiotu od egzekucji.
Jednocześnie szczególnego znaczenia nabiera kwestia wzajemnej relacji skutków
ujawnienia w księdze wieczystej roszczenia nabywcy oraz późniejszego zajęcia
-- 6 of 7 --
7
nieruchomości. Kwestia ta jest obecnie przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego
w sprawie o sygn. akt III CZP 9/26.
Z tego względu przed rozstrzygnięciem wskazanej sprawy przez Sąd Najwyższy
przedwczesne byłoby przesądzanie o konieczności wprowadzenia szczególnych rozwiązań
legislacyjnych. Po wydaniu orzeczenia możliwa będzie pełniejsza ocena, czy obowiązujące
rozwiązania zapewniają wystarczającą spójność regulacji dotyczących postępowania
egzekucyjnego, ksiąg wieczystych oraz ochrony praw nabywców lokali, a w konsekwencji
– czy zachodzi potrzeba podjęcia prac legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --