Interpelacja w sprawie zasad naboru oraz funkcjonowania Systemu Obsługi Wsparcia w programie "Samodzielność - Aktywność - Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19768
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad naboru oraz funkcjonowania Systemu Obsługi Wsparcia w programie "Samodzielność - Aktywność - Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością"
Zgłaszający: Barbara Okuła, Maja Ewa Nowak, Ewa Szymanowska, Sławomir Ćwik
Data wpływu: 11-09-2026
Szanowna Pani Minister,
1 września 2026 r. rozpoczęła się kolejna tura naboru wniosków w programie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych „Samodzielność – Aktywność – Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością”. Po rozpoczęciu naboru do mojego biura oraz w przestrzeni publicznej zaczęły docierać sygnały od osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin dotyczące problemów z logowaniem do Systemu Obsługi Wsparcia, czasowej niedostępności systemu, trudności z wysłaniem przygotowanego wniosku oraz komunikatów uniemożliwiających jego prawidłowe złożenie. Nie przesądzając na tym etapie przyczyn poszczególnych problemów technicznych, ich wystąpienie budzi szczególne wątpliwości w związku z zasadami ustalania kolejności wniosków.
Zgodnie z obowiązującym regulaminem po ustaleniu liczby punktów, w przypadku uzyskania przez kilka wniosków tej samej punktacji, o miejscu na liście rankingowej decyduje czas ich złożenia liczony z dokładnością do sekundy. Tym samym różnica kilku czy kilkudziesięciu sekund może mieć wpływ na możliwość uzyskania dofinansowania. Powstaje pytanie, czy w programie adresowanym do osób z poważnymi ograniczeniami w poruszaniu się właściwym kryterium różnicującym dostęp do publicznego wsparcia powinny być szybkość obsługi systemu informatycznego, jakość połączenia internetowego, sprawność urządzenia, możliwość samodzielnego posługiwania się komputerem czy obciążenie serwerów w konkretnej sekundzie.
Wątpliwości pogłębia fakt, że PFRON umożliwia korzystanie z pomocy pracowników Oddziałów Funduszu przy składaniu wniosku. Osoba, która z uwagi na niepełnosprawność, wiek lub wykluczenie cyfrowe potrzebuje takiej pomocy, siłą rzeczy znajduje się w innej sytuacji niż osoba zdolna rozpocząć składanie wniosku samodzielnie dokładnie o godzinie 10.00.
Należy również zauważyć, że w obecnej edycji programu nabór organizowany jest tylko raz w roku, co w oczywisty sposób koncentruje zainteresowanie wnioskodawców w jednym terminie i może powodować bardzo duże obciążenie systemu bezpośrednio po jego uruchomieniu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy 1 września 2026 r. PFRON odnotował przeciążenia, awarie lub inne problemy techniczne systemu SOW utrudniające albo uniemożliwiające składanie wniosków, a jeżeli tak – w jakich godzinach występowały?
Dlaczego w przypadku jednakowej liczby punktów przyjęto zasadę pierwszeństwa wniosku złożonego wcześniej, z dokładnością do sekundy, zamiast zastosowania kryterium merytorycznego niezależnego od sprawności technicznej wnioskodawcy i systemu?
W jaki sposób PFRON zapewnia równość szans osobom, które ze względu na niepełnosprawność lub wykluczenie cyfrowe potrzebują pomocy innej osoby albo pracownika PFRON przy złożeniu wniosku?
Czy przed rozpoczęciem naboru przeprowadzono testy obciążeniowe systemu SOW odpowiadające przewidywanej liczbie osób próbujących jednocześnie złożyć wniosek?
Czy ministerstwo lub PFRON zamierzają zmienić zasady kolejnych naborów tak, aby o uzyskaniu dofinansowania przy jednakowej punktacji nie decydowały sekundy oraz sprawność systemu informatycznego?
W jaki sposób PFRON zamierza zabezpieczyć sytuację osób, które z powodu problemów technicznych systemu SOW nie mogły skutecznie złożyć wniosku w chwili rozpoczęcia naboru, jeżeli późniejszy czas złożenia może mieć wpływ na miejsce na liście rankingowej?
Z poważaniem
Barbara Okuła
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13133 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.544.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19768 Pani Posłanki Barbary Okuły wraz z grupą posłów,
w sprawie zasad naboru oraz funkcjonowania Systemu Obsługi Wsparcia w programie
"Samodzielność - Aktywność - Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością", proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w funkcjonowaniu systemu
SOW Rada Nadzorcza PFRON postanowiła uchwałą nr 14/2026 z dnia 15 września 2026
r. unieważnić VIII turę naboru wniosków o dofinansowanie w programie, która rozpoczęła
się 1 września 2026 r., bez dokonywania rozstrzygnięcia w zakresie przyznania
dofinansowania. Wnioski złożone dotychczas w ramach unieważnionej tury nie będą
podlegały dalszemu rozpatrywaniu. W ślad za uchwałą rady nadzorczej wyznaczono nowy
termin naboru w programie od 5 do 22 października oraz podjęto działania mające na celu
usunięcie problemów technicznych, które wystąpiły w systemie Systemu Obsługi Wsparcia
(SOW).
Bezpośrednio po rozpoczęciu naboru 1 września br. o godz. 10:00, wystąpiły istotne
zakłócenia dostępności produkcyjnego SOW. Użytkownicy doświadczali wydłużonego
czasu logowania i obsługi żądań, błędów odpowiedzi oraz okresowych trudności albo
niemożności korzystania z niektórych funkcji. Zgodnie z ustaleniami opartymi na analizie
technicznej zasadniczy okres degradacji występował od około godz. 10:00 do około 10:31,
po czym następowała stopniowa poprawa parametrów obsługi.
Dane techniczne wskazują, że od godz. 10:01 odnotowano przekroczenie dostępnej liczby
połączeń do głównego serwera bazy danych, co skutkowało ograniczeniem dostępności
systemu. Szczegółowa analiza przyczyn źródłowych incydentu jest nadal prowadzona.
PFRON przywiązuje szczególną wagę do równego traktowania wszystkich uczestników
programów oraz przejrzystości zasad przyznawania wsparcia. W związku z tym podjęto
decyzję o unieważnieniu naboru i jego ponownym przeprowadzeniu, aby każda osoba
ubiegająca się o wsparcie miała takie same warunki udziału.
Informuję przy tym, że w trosce o zapewnienie równych szans osobom
z niepełnosprawnością PFRON zapewnił różne możliwości złożenia wniosku. Osoby
z niepełnosprawnościami mogą składać wnioski o dofinansowanie w programie osobiście
lub korzystając z pomocy pracowników w Oddziałach PFRON. Program dopuszcza też
składanie wniosków przez pełnomocników czy opiekunów osób z niepełnosprawnościami.
Przed uruchomieniem naboru podjęto działania przygotowawcze mające na celu
zapewnienie odpowiedniej wydajności infrastruktury systemu SOW. Zasoby środowiska
produkcyjnego zostały zwiększone do konfiguracji odpowiadającej tej zastosowanej
podczas wcześniejszego naboru w marcu 2026 r., kiedy nie wystąpiły analogiczne problemy.
Przy doborze zasobów wykorzystywano dane historyczne z monitoringu, wcześniejsze
doświadczenia eksploatacyjne i informacje dotyczące obciążenia systemu.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z przeprowadzonej po incydencie analizy wynika jednak, że przed naborem 1 września nie
wykonano pełnego testu obciążeniowego typu end-to-end, który odtwarzałby w
warunkach produkcyjnych rzeczywisty, gwałtowny napływ kilku tysięcy różnych
użytkowników oraz cały proces aż do podpisania i złożenia wniosku. W toku późniejszych
prac wykonawca wskazał, że dla wiarygodnego odwzorowania charakterystyki ruchu
potrzebne jest około 5 tys. odrębnych kont testowych, ponieważ wielokrotne wykonywanie
tych samych operacji przez jednego lub kilku użytkowników nie odzwierciedla
rzeczywistego obciążenia systemu w sytuacji jego masowego, przypadającego na krótki
okres użytkowania. Wykonawca wskazał również, że wcześniejsze testy produkcyjne nie
obejmowały pełnego przejścia przez krytyczny etap złożenia wniosku.
Po zdarzeniu z 1 września zakres weryfikacji istotnie rozszerzono. Przygotowany program
działań przewiduje testy wydajnościowe i przeciążeniowe środowiska produkcyjnego, testy
na dodatkowym środowisku możliwie zbliżonym do produkcji oraz porównanie zachowania
się systemu przed i po wdrożeniu zmian optymalizacyjnych. Testy obejmują
reprezentatywne operacje związane z naborem: wejście i logowanie do systemu, wybór
naboru i kategorii, utworzenie i zapis wniosku oraz jego podpisanie i złożenie.
Dla kolejnego naboru przyjęto również, że szczegółowy plan testów będzie określał
poziomy obciążenia, scenariusze ruchu, zakres pomiarów, warunki przerwania testów oraz
mierzalne kryteria powodzenia.
Przechodząc do zasad naboru należy podkreślić, że kolejność zgłoszeń nie jest jedynym
kryterium przyznawania dofinansowania. Dofinansowanie przyznaje się osobom
spełniającym warunki udziału w programie (posiadanie znacznego stopnia
niepełnosprawności, poruszanie się na wózku inwalidzkim i brak możliwości przesiadania się
na fotel pojazdu - co potwierdza lekarz specjalista na zaświadczeniu lekarskim) według
kolejności wniosków z listy rankingowej, do wyczerpania puli środków będącej w dyspozycji
danego Oddziału PFRON. Na pozycję wniosku na liście rankingowej nie wpływa wyłącznie
czas złożenia wniosku, ale również suma liczby punktów za spełnianie poszczególnych
kryteriów w programie. Z uwagi na to, że liczba wnioskujących przekracza w naborze liczbę
możliwych do udzielenia dofinansowań, zastosowanie ww. kryteriów zapewnia obiektywną
ocenę wniosków i przyznanie dofinansowania osobom z najwyższą punktacją na liście
rankingowej. Specyfika programu powoduje, że termin złożenia wniosku może mieć wpływ
na szanse uzyskania dofinansowania w przypadku, gdy więcej niż jeden wniosek uzyska
taką samą liczbę punktów. Wnioski z taką samą liczbą punktów szereguje
się na liście rankingowej według czasu (daty, godziny i minuty) ich złożenia, przyjmując,
że wnioski złożone bliżej terminu rozpoczęcia naboru rozpatruje się w pierwszej kolejności.
Wprowadzając zasady punktacji wniosków składanych w ramach programu zarząd PFRON
nie zdecydował się na uwzględnienie w ramach kryteriów dodatkowych punktów za inne
okoliczności, które mogą być postrzegane jako subiektywne i trudne do jednoznacznej
weryfikacji, a ich zastosowanie mogłoby prowadzić do sytuacji, w której ocena wniosków
byłaby uzależniona od indywidualnych okoliczności życiowych niepozostających
w bezpośrednim związku z celem programu. Z tego względu przyjęto rozwiązanie oparte na
jasnych, mierzalnych i możliwych do zweryfikowania kryteriach, które zapewniają jednolitą
ocenę wszystkich wniosków oraz ograniczają ryzyko uznaniowości przy podejmowaniu
decyzji o przyznaniu dofinansowania.
Rada Nadzorcza PFRON 17 lutego 2026 r. dokonała zmian w programie, które obowiązują
od 1 lipca 2026 r. i polegają między innymi na:
— uproszczeniu sposobu składania wniosków. Wnioski będą zawierać zgody
i oświadczenia, a dokumenty potwierdzające określony stan faktyczny będą wymagane
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dopiero od wnioskodawców zakwalifikowanych do dofinansowania. Wnioskodawca ma
14 dni na ich dostarczenie od dnia otrzymania informacji o zakwalifikowaniu wniosku.
W przypadku niedostarczenia dokumentów w terminie wniosek zostanie odrzucony;
— poszerzeniu listy lekarzy specjalistów - oprócz neurologii, rehabilitacji, ortopedii,
dodatkowo o specjalizacje z: chorób wewnętrznych (internista), medycyny rodzinnej
(lekarz rodzinny) lub pediatrii (w przypadku dzieci);
— dokonaniu modyfikacji kryteriów i punktacji:
a. punkt otrzymają osoby od 7 roku życia do 18 roku życia,
b. osoby od 18 roku życia otrzymają 1 punkt, gdy potwierdzą zatrudnienie
lub naukę,
c. za wcześniejsze wnioski składane w programie, które nie otrzymały dofinansowania
z powodu wyczerpania się środków finansowych przyznane będą 0,5 punktu za 1–
3 razy; 1 punkt za 4 i więcej,
d. przyznawany będzie 1 punkt, jeśli w gospodarstwie domowym beneficjenta mieszka
poza nim co najmniej 1 osoba z niepełnosprawnością narządu ruchu o znacznym
stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że dodatkowa osoba w gospodarstwie
domowym nie musi poruszać się na wózku inwalidzkim.
Od początku trwania programu analizie podlegają opinie i uwagi dotyczące funkcjonowania
programu zgłaszane przez osoby z niepełnosprawnościami oraz ich środowisko pod
względem możliwości modyfikacji zasad programu z uwzględnieniem środków
przewidzianych na jego realizację oraz możliwości organizacyjnych PFRON. Podobna
analiza zostanie przeprowadzona również po obecnym naborze, który odbywa się na
nowych, zmienionych warunkach.
Niezależnie od ww. zmian dotyczących programu „Samodzielność – Aktywność –
Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością”, cały czas poszerzana jest oferta działań
służących likwidacji barier transportowych, z którymi muszą się mierzyć osoby
z niepełnosprawnościami. W br. PFRON wdrożył nową inicjatywę służącą niwelowaniu
wykluczenia transportowego osób z niepełnosprawnościami, polegającą na zaoferowaniu
jednostkom samorządu terytorialnego środków na uruchomienie usługi „door-to-door”.
W ramach „Programu wyrównywania różnic między regionami III” od 1 czerwca
do 15 lipca br. trwał pierwszy nabór wniosków samorządów gminnych oraz powiatowych
na udzielenie dofinansowania do usługi „door-to-door”, w ramach której jednostki
samorządu terytorialnego będą mogły zapewnić osobom z niepełnosprawnościami przewóz
z miejsca zamieszkania do wybranego punktu oraz pomoc w dotarciu do pojazdu i wyjściu z
niego.
Wprowadzenie do „Programu wyrównywania różnic między regionami III” obszaru
H („door-to-door”), obejmującego usługi indywidualnego, dostępnego transportu dla osób
z niepełnosprawnościami pozwala na zapewnienie im wsparcia transportowego przez
jednostki samorządu terytorialnego w efektywniejszy niż dotychczas sposób. W programie
„Samodzielność – Aktywność – Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością” średnia
wysokość dofinansowania zakupu jednego samochodu, z którego korzysta zazwyczaj jedna
osoba z niepełnosprawnością, wynosi około 150 tys. zł. W ramach „Programu
wyrównywania różnic między regionami III” obszaru H za 198 tys. zł rocznie można
natomiast zaspokoić potrzeby przewozowe wielu potrzebującym mieszkańcom danej gminy
czy powiatu. Można liczyć, że dostępność usługi transportu „door-to-door” będzie z biegiem
lat rosła.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W ramach złożonych wniosków dotyczących pierwszego naboru wpłynęło 65 projektów
w zakresie dofinansowania usługi „door-to-door”. Łączna wnioskowana kwota
dofinansowania realizacji tych projektów wyniosła ponad 8 mln złotych.
Decyzja o przystąpieniu do programu i uruchomieniu usługi „door-to-door” należy
do jednostki samorządu terytorialnego. Osoby zainteresowane mogłyby zaspakajać
zgłoszone potrzeby w ramach takiej właśnie usługi, w przypadku gdy o wsparcie
wystąpiłaby gmina lub powiat.
Osoby z niepełnosprawnościami, które samodzielnie prowadzą samochód mogą zaspokoić
swoje potrzeby również w ramach innych programów i zadań finansowanych przez PFRON.
W ich ramach nie przewiduje się co prawda dofinansowania zakupu samego samochodu, ale
możliwe jest dostosowanie posiadanego pojazdu do potrzeb wynikających
z niepełnosprawności. Przykładem jest program „Aktywny samorząd”, w ramach którego
osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i z różnego rodzaju
dysfunkcjami narządu ruchu mogą uzyskać pomoc w pokonywaniu barier transportowych
poprzez odpowiednie dostosowanie posiadanych pojazdów. Program zapewnia
dofinansowanie wszelkich ogólnodostępnych urządzeń lub wyposażenia samochodu, które
umożliwiają użytkowanie go przez osobę z niepełnosprawnością. Dofinansowanie
przyznawane w ramach programu efektywnie niweluje większość barier napotykanych
przez kierowców i pasażerów z niepełnosprawnościami.
Nabór wniosków o dofinansowanie rozpoczął się 1 marca 2026 r. i trwał do końca sierpnia.
Na etapie złożenia wniosku nie ma wymogu posiadania samochodu, jeśli wnioskodawca
dopiero zamierza zakupić samochód oprzyrządowany lub zakupić najpierw samochód, by
następnie go oprzyrządować. Podstawą ustalenia wartości oprzyrządowania jest faktura lub
opinia rzeczoznawcy albo inny dowód księgowy wskazujący wartość wyłącznie
oprzyrządowania. Obecnie na zakup i montaż oprzyrządowania do samochodu można
uzyskać do 73,5 tys. zł.
Informuję ponadto, że w latach 2023 – 2026, w ramach siedmiu naborów w programie
"Samodzielność - Aktywność - Mobilność! Mobilność osób z niepełnosprawnością", PFRON
przeznaczył na realizację programu środki finansowe w kwocie 875 mln złotych. Na ósmy
nabór , którego nowy termin PFRON wyznaczył na okres od 5 do 22 października 2026 r.,
przewidziano do rozdysponowania 105 mln złotych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --