Interpelacja w sprawie zanieczyszczania i podgrzewania wód rzeki Odry przez ścieki odprowadzane z niemieckich zakładów przemysłowych w pasie nadgranicznym oraz kroków prawno-finansowych w celu wyciągnięcia konsekwencji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19736
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zanieczyszczania i podgrzewania wód rzeki Odry przez ścieki odprowadzane z niemieckich zakładów przemysłowych w pasie nadgranicznym oraz kroków prawno-finansowych w celu wyciągnięcia konsekwencji
Zgłaszający: Anita Czerwińska
Data wpływu: 10-09-2026
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2018 r. poz. 1799, z późn. zm.) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, składam interpelację w sprawie krytycznej sytuacji ekologicznej w dorzeczu Odry, wywołanej zrzutami ścieków przemysłowych przez niemieckie podmioty gospodarcze.
Z docierających informacji, zgłoszeń mieszkańców obszarów nadodrzańskich (m.in. w okolicach Widuchowej, Krajnika Dolnego czy Ognicy) oraz z doniesień medialnych wynika, że zlokalizowane po stronie niemieckiej zakłady przemysłowe – w tym duże fabryki papieru, m.in. w Schwedt oraz Eisenhüttenstadt – regularnie odprowadzają do Odry zanieczyszczone wody poprodukcyjne.
Szczególny niepokój budzi fakt, że odprowadzane ścieki charakteryzują się bardzo wysoką temperaturą, nierzadko przekraczającą 30 stopni Celsjusza, co prowadzi do tzw. termicznego zanieczyszczenia rzeki. W połączeniu z wysoką przewodnością elektrolityczną wody oraz obecnością substancji biogennych, stwarza to idealne warunki do gwałtownego zakwitu toksycznych złotych alg (Prymnesium parvum). Sytuacja ta bezpośrednio zagraża ekosystemowi Odry i może doprowadzić do kolejnej katastrofy ekologicznej na masową skalę. Mieszkańcy i wędkarze alarmują również o okresowym, silnym zmętnieniu wody oraz uciążliwym zapachu chemicznym.
W związku z powyższym zwracam się do Pani/Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzą regularny, całodobowy monitoring parametrów wody (w tym temperatury i przewodności) w miejscach bezpośrednio sąsiadujących z punktami zrzutu ścieków przez niemieckie fabryki? Jakie są uśrednione wyniki tych pomiarów z ostatnich miesięcy?
Czy strona polska podjęła oficjalne rozmowy bilateralne ze swoimi odpowiednikami w landzie Brandenburgia oraz na szczeblu federalnym RFN w celu wymuszenia na niemieckich przedsiębiorstwach modernizacji systemów chłodzenia wody poprzemysłowej?
Jakie konkretne kroki prawne i dyplomatyczne zamierza podjąć resort, aby zabezpieczyć polski odcinek Odry przed negatywnym wpływem zrzutów termicznych z terytorium Niemiec?
Czy w ramach Polsko-Niemieckiej Komisji ds. Wód Granicznych wypracowano wspólne, wiążące limity temperaturowe oraz procedury alarmowe na wypadek stwierdzenia drastycznego pogorszenia wód Odry na skutek działalności niemieckiego przemysłu?
Czy resort Klimatu i Środowiska rozważa formalne zgłoszenie sprawy do Komisji Europejskiej lub wniesienie skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w związku z naruszeniem przez stronę niemiecką przepisów Ramowej Dyrektywy Wodnej, co mogłoby skutkować nałożeniem na RFN wysokich unijnych kar finansowych?
Czy ministerstwo we współpracy z Prokuratorią Generalną RP analizuje możliwość wystąpienia przeciwko niemieckim podmiotom lub władzom landowym o odszkodowania za straty w środowisku naturalnym oraz koszty ponoszone przez polskie instytucje na ciągłe monitorowanie i neutralizowanie skutków tych zrzutów?
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5841 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DSOK-ZEW.0500.17.2026.JS
4557703.19116248.15393405
Warszawa, 28-10-2026
Dotyczy: odpowiedzi na Interpelację nr K10INT19736 posłanki Anity Czerwińskiej.
Temat: zanieczyszczanie i podgrzewanie wód rzeki Odry.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z Interpelacją nr K10INT19736 posłanki Anity Czerwińskiej, przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
prowadzą regularny, całodobowy monitoring parametrów wody (w tym temperatury
i przewodności) w miejscach bezpośrednio sąsiadujących z punktami zrzutu ścieków przez
niemieckie fabryki? Jakie są uśrednione wyniki tych pomiarów z ostatnich miesięcy?
W ramach pilotażowego monitoringu automatycznego dorzecza Odry realizowany jest
całodobowy monitoring parametrów jakości wody, umożliwiający bieżącą obserwację zmian
jakości wody oraz szybkie reagowanie na potencjalne zagrożenia przy wykorzystaniu sond
pomiarowych. Oznaczane są następujące parametry:
temperatura wody [st.C],
tlen rozpuszczony [mg/l],
nasycenie tlenem [%],
przewodność [μS/cm],
odczyn pH.
Monitoring prowadzony jest w 10 punktach zlokalizowanych na całej długości rzeki Odry,
w tym w miejscowości Widuchowa w województwie zachodniopomorskim1.
Poniżej wartości uśrednione z danych miesięcznych z punktu Widuchowa.
1 Wyniki są dostępne na stronie: https://badania.gios.gov.pl/pomiary-
odra/?station=Widuchowa&days=3
-- 1 of 4 --
2. Czy strona polska podjęła oficjalne rozmowy bilateralne ze swoimi odpowiednikami
w landzie Brandenburgia oraz na szczeblu federalnym RFN w celu wymuszenia na
niemieckich przedsiębiorstwach modernizacji systemów chłodzenia wody poprzemysłowej?
Główny Inspektor Ochrony Środowiska na wniosek Zachodniopomorskiego
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zwrócił się pismem2 do Landesamt für
Umwelt Brandenburg z prośbą o przekazanie informacji dotyczących podejrzenia
nieprawidłowości w odprowadzaniu ścieków do rzeki Odry z fabryki papieru LEIPA Georg
Leinfelder GmbH, Werk Schwedt oraz ustaleń dokonanych przez niemieckie organy ochrony
środowiska.
4. Czy w ramach Polsko-Niemieckiej Komisji ds. Wód Granicznych wypracowano wspólne,
wiążące limity temperaturowe oraz procedury alarmowe na wypadek stwierdzenia
drastycznego pogorszenia wód Odry na skutek działalności niemieckiego przemysłu?
Zgodnie z informacją uzyskaną od Ministra Infrastruktury, do zadań Polsko-Niemieckiej
Komisji ds. Wód Granicznych3 nie należy ustalanie wiążących limitów zanieczyszczeń, w tym
termicznych.
Narzędziem szybkiego reagowania na transgraniczne zanieczyszczenia Odry jest
Międzynarodowy Plan Ostrzegawczo-Alarmowy dla Odry (MPOA) opracowany przez grupę
roboczą G3 ,,Zanieczyszczenia awaryjne” w ramach Międzynarodowej Komisji Ochrony
Odry przez Zanieczyszczeniem.
2 Pismo z dn. 20 sierpnia 2026 r.
3 Zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. a oraz b Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną
Niemiec o współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych, sporządzonej w
Warszawie dnia 19 maja 1992 r. (Dz.U. 1997 nr 11 poz. 56),
-- 2 of 4 --
MPOA określa zasady informowania właściwych organów na terenie Czech, Niemiec i Polski
o awaryjnym zanieczyszczeniu wód rzeki Odry i jej dopływów. W przypadku wystąpienia
zanieczyszczenia o możliwych skutkach transgranicznych właściwe do informowania lub
przyjmowania informacji od kraju sąsiedniego są Międzynarodowe Główne Centrale
Ostrzegawcze (MGCO). W Polsce rolę ww. centrali pełnią Wojewódzkie Centra Zarządzania
Kryzysowego w Katowicach, Opolu, Wrocławiu, Gorzowie Wlkp. i Szczecinie.
3. Jakie konkretne kroki prawne i dyplomatyczne zamierza podjąć resort, aby zabezpieczyć
polski odcinek Odry przed negatywnym wpływem zrzutów termicznych z terytorium
Niemiec?
5. Czy resort Klimatu i Środowiska rozważa formalne zgłoszenie sprawy do Komisji
Europejskiej lub wniesienie skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w
związku z naruszeniem przez stronę niemiecką przepisów Ramowej Dyrektywy Wodnej, co
mogłoby skutkować nałożeniem na RFN wysokich unijnych kar finansowych?
6. Czy Ministerstwo we współpracy z Prokuratorią Generalną RP analizuje możliwość
wystąpienia przeciwko niemieckim podmiotom lub władzom landowym o odszkodowania za
straty w środowisku naturalnym oraz koszty ponoszone przez polskie instytucje na ciągłe
monitorowanie i neutralizowanie skutków tych zrzutów?
Ministerstwo monitoruje sytuację. Ostatnie badania terenowe w omawianym zakresie
zostały wykonane w dniu 11 sierpnia 2026 r. – na zlecenie WIOŚ – pracownicy CLB GIOŚ4
pobrali próbki wody z rzeki Odry w 3 punktach pomiarowo-kontrolnych:
rzeka Odra, Widuchowa – za wylotem ścieków z papierni,
rzeka Odra, Ognica – na wysokości wylotu ścieków z papierni,
rzeka Odra, Krajnik Dolny – przed wylotem ścieków z papierni.
W pobranych próbkach wykonano m.in. pomiary temperatury. Wyniki badań były
porównywalne, nie wykazały pogorszenia jakości wody w rzece Odrze na odcinkach
obserwowanych z prawego brzegu (strona polska).
W chwili obecnej, w świetle posiadanych informacji, nie przewiduje się podejmowania
działań prawnych ani występowania z roszczeniami odszkodowawczymi wobec strony
niemieckiej w omawianym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
4 Centralne Laboratorium Badawcze Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
-- 3 of 4 --
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska – Dyrektorka Departamentu Spraw
Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --