Interpelacja w sprawie przyszłości Centralnego Portu Komunikacyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1969
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie przyszłości Centralnego Portu Komunikacyjnego
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 08-03-2024
Centralny Port Komunikacyjny to inwestycja, która w znacznym stopniu przyczyni się do rozwoju naszego kraju. Ma to być największy w Europie Środkowo-Wschodniej węzeł transportowy łączący lotnisko hubowe oraz sieci drogowe i kolejowe.
W ramach inwestycji w pobliżu Warszawy ma zostać wybudowany Port Lotniczy Solidarność, który do 2040 roku będzie w stanie obsłużyć 40 milionów pasażerów rocznie i będzie 12 lotniskiem w Europie pod względem ruchu lotniczego. Jednak to nie wszystko. W skład Centralnego Portu Komunikacyjnego mają też wejść inwestycje drogowe i kolejowe, które umożliwią przejazd między stolicą, a największymi polskimi miastami w czasie nie dłuższym niż dwie i pół godziny. Ponadto inwestycja umożliwi powstanie ponad 150 tysięcy nowych miejsc pracy oraz licznych obiektów targowo-kongresowych, biurowych i konferencyjnych.
Nie budzi więc żadnych wątpliwości, iż przedmiotowa inwestycja jest niezbędna dla szybszego rozwoju naszego kraju oraz będzie generować zyski, które wpłyną do polskiego, a nie berlińskiego budżetu. Twierdzenie niektórych polityków, iż nie potrzebujemy takiego lotniska, bo „mamy” lotnisko w Berlinie, jest zupełnie nietrafione. Lotnisko berlińskie nie wpłynie na rozwój naszego kraju ani nie będzie generowało zysków dla polskiego budżetu.
Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych sporządziło analizę, z której jednoznacznie wynika olbrzymia potrzeba budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego. Miejmy na uwadze, iż w najbliższym czasie liczba osób korzystających z transportu lotniczego będzie drastycznie rosła i do obsługi tego ruchu nie wystarczy stosunkowo małe lotnisko na Okęciu, które już teraz działa na granicy swoich możliwości.
Wojna na Ukrainie powinna zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt tej sprawy. W najbliższej przyszłości, zupełnie niespodziewanie, może się okazać, iż pojawi się potrzeba szybkiego przerzucenia dużej ilości wojsk i ich logistyka. Obecnie istniejąca infrastruktura znacznie ogranicza taką możliwość.
Jednak nastawienie obecnego pełnomocnika rządu ds. CPK, pana Macieja Laska jest sceptyczne. Wątpi chociażby w rentowność lotniska, co stoi w sprzeczności z dostępnymi analizami w tej kwestii. Odnośnie przyszłości inwestycji wyraża pogląd, iż „zaważą też inne przesłanki, związane chociażby z możliwościami budżetu państwa”.
Pragnę w tym miejscu podkreślić, iż przed rozpoczęciem inwestycji przeprowadzono szereg analiz odnośnie możliwości jej sfinansowania i obecne wątpliwości co do możliwości budżetowych w tym zakresie są nieuzasadnione.
9 lutego bieżącego roku Centralny Port Komunikacyjny ogłosił przetargi na przeprowadzenie audytu. Postępowania te dotyczą oceny harmonogramów, benchmarku poziomu wynagrodzeń i zatrudnienia oraz realizacji programu społeczno-gospodarczego. Szacunkowa wartość tych prac to około 1 milion złotych. Jak informuje CPK trwają przygotowania do ogłoszenia kolejnych przetargów audytowych dotyczących pięciu obszarów, tj. inwestycji lotniskowych, inwestycji kolejowych, pozostałych projektów (np. Airport City), finansów spółki CPK i jej działań marketingowych.
Jeżeli wynikiem audytu będzie jakaś rewolucyjna zmiana koncepcji to wiele prac wykonanych w innej koncepcji trzeba będzie powtórzyć albo będą one zaprzepaszczone. Przykładowo zmiana kształtu lotniska powodowałaby potrzebę powtórzenia od nowa postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, co spowodowałoby nawet trzy lata opóźnienia.
Na obecnym etapie projekt budowlany lotniska jest już bardzo zaawansowany. Jest również wniosek o decyzję lokalizacyjną. Kolejny etap to już tylko pozwolenie na budowę.
Zdaniem Macieja Wilka, dyrektora operacyjnego kanadyjskich linii lotniczych Flair Airlines, wystąpienie o pozwolenie na budowę byłoby możliwe już w tym roku czego efektem byłoby oddanie do użytku najdalej w 2030 roku nowego lotniska.
Jednak działania obecnie rządzącej koalicji wskazują jednoznacznie, iż robi ona wszystko, aby stało się to niemożliwe. W związku z tym, że mijają już 3 miesiące od zaprzysiężenia rządu, zwracam się do Pana Premiera z pytaniami:
Jak długo pan Maciej Lasek zamierza się zajmować audytami? Ile środków finansowych rząd zamierza zmarnować na robienie audytów?
Dlaczego nie został złożony wniosek do CEF o dofinansowanie kolei dużych prędkości na odcinku Łódź-Warszawa, który jest elementem połączenia Wrocław-Warszawa?
Czy rząd podjął już decyzję co do przyszłości Centralnego Portu Komunikacyjnego?
W jaki sposób rząd chce rozwijać ruch lotniczy w Polsce bez tak ważnej inwestycji jak CPK?
Jak rząd widzi rozwój gospodarczy kraju w razie wstrzymania budowy CPK?
Czy ewentualne wycofanie się z realizacji inwestycji nie będzie zwyczajnym marnowaniem już zainwestowanych środków publicznych?
Sekretarz stanu Maciej Lasek
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6196 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 2 kwietnia 2024 r.
znak sprawy: BCK-III.054.26.2024.AS
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 1969 Pani Poseł Barbary Bartuś
w sprawie przyszłości Centralnego Portu Komunikacyjnego
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje.
W spółce CPK realizowany jest aktualnie audyt wewnętrzny. Działania
prowadzone są przez pracowników Spółki i Biuro Pełnomocnika Rządu ds. CPK.
W ramach audytu wewnętrznego weryfikowane są sprawozdania, umowy,
harmonogramy i inne dokumenty Spółki. Jednocześnie uruchomione są
postępowania przetargowe na audyty zewnętrze w części lotniskowej, kolejowej,
działań marketingowych i PR, obszaru finansowego i pozostałych projektów
(np. Airport City).
Realizowane audyty mają na celu urealnienie projektu CPK, jego właściwą ocenę
wraz ze wskazaniem tych jego elementów, które mają uzasadnienie
merytoryczne i ekonomiczne. To od wyniku audytów zależeć będą decyzje
dotyczące przyszłości programu inwestycyjnego CPK, w tym jego zakresu
i harmonogramów.
Odnosząc się natomiast do kwestii niezłożonych wniosków o dofinansowanie
z CEF informuję, że ostatecznie nie zostały złożone dwa wnioski aplikacyjne spółki
CPK dotyczące budowy linii kolejowej Warszawa – Łódź, tj.: Budowa linii
kolejowej na odcinku Bolimów - Las Wiączyński (tzw. odcinek łódzki) oraz
Budowa linii kolejowej na odcinku Kotowice – Bolimów (tzw. odcinek
warszawski).
-- 1 of 3 --
2
Nie należały do zakresu tych projektów pozostałe inwestycje niezbędne do
utworzenia ciągu komunikacyjnego dla linii KDP Warszawa - Łódź. Do zakresu
rzeczowego przedmiotowych wniosków nie zaliczały się m.in.: inwestycja
w budowę tunelu w rejonie Warszawa Zachodnia, budowa tunelu w rejonie Łódź
Niciarniana, prace budowlane w rejonie węzła CPK oraz odcinek od Węzła CPK
do Węzła w Bolimowie.
Żeby precyzyjnie odpowiedzieć na pytanie w pierwszej kolejności należy wyjaśnić
czym charakteryzuje się realizacja projektów w ramach Instrumentu Łącząc
Europę (CEF) i czym różni się od procesu wdrażania projektów finansowanych
w ramach polityki spójności, w ramach której realizowanych jest większość
inwestycji infrastrukturalnych, dofinansowanych ze środków UE w Polsce.
CEF to instrument finansowy zarządzany centralnie przez Komisję Europejską.
Nabory organizowane są przez Komisję Europejską (KE) we współpracy
z Europejską Agencją Wykonawczą ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska
(CINEA).
Obecny nabór, ogłoszony 26 września 2023 r. z terminem składania wniosków
do 30 stycznia 2024 r., dysponował ograniczonym budżetem w wysokości
7 mld euro dla wszystkich Państw Członkowskich. Ogłaszając konkurs KE/CINEA
publikuje warunki, które projekty mają spełniać aby mogły być kwalifikowalne
w konkursie. Między innymi w zapisach konkursu jest kluczowy warunek
dotyczący terminu realizacji inwestycji, tj.: The foreseen duration of the works
and mixed projects should be 4-5 years maximum. For studies projects it should
be 2-3 years maximum. In both cases, the end date set in the Grant Agreement
will not be later than 31.12.2028; z którego wynika m.in., że projekt nie może
trwać dłużej niż do końca 2028 roku.
Ponadto warto podkreślić, że złożenie wniosku do KE/CINEA nie jest
jednoznaczne z otrzymaniem dofinansowania w ramach CEF, a szansa na
otrzymanie tego dofinansowania jest niewielka. W przedmiotowym naborze
złożono ogółem 408 wniosków o dofinansowanie na łączną kwotę 22 mld euro
(trzykrotność puli środków dostępnych w naborze). Polscy beneficjenci złożyli
24 wnioski aplikacyjne na łączną kwotę dofinansowania CEF w wysokości
2,4 mld euro (w tym ok. 0,5 mld euro w ramach wniosków CPK Sp. z o.o.).
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w odróżnieniu od inwestycji realizowanych
w ramach polityki spójności, w przypadku niepowodzenia w realizacji projektu
(np. powstania znacznych opóźnień) przyznana kwota dofinansowania przepada
i nie może zostać wykorzystana na inne polskie inwestycje – wraca do puli
środków dostępnych dla pozostałych Państw Członkowskich.
Wydanie tzw. listu poparcia Państwa Członkowskiego poprzedzone jest
konsultacjami z innymi podmiotami oraz weryfikacją całego wniosku. Weryfikacja
obejmuje nie tylko sprawdzenie czy wgrano wszystkie załączniki do systemu, ale
odnosi się także do zawartości merytorycznej podlegającej ocenie ekspertów KE
w oparciu o 5 kryteriów (priorytetowość i pilność, dojrzałość, jakość, wpływ,
-- 2 of 3 --
3
efekt katalityczny), które zostały zaktualizowane przed ogłoszeniem III naboru
wniosków.
Każdy z projektów, żeby mógł być rozpatrywany przez KE do przyznania
dofinansowania, musi w każdym z ww. kryteriów otrzymać ocenę co najmniej
3 punktów na 5 możliwych do zdobycia. W kryterium „dojrzałości” oceniane jest
m.in. zaawansowanie przygotowania projektu, tj. gotowość do realizacji, w tym
technologiczna, możliwość do zrealizowania projektu w terminie określonym
w naborze, w tym przypadku do końca 2028 roku, status/etap postępowań
przetargowych w projekcie i pozyskiwania zgód/pozwoleń/decyzji
administracyjnych, posiadanie zabezpieczeń finansowania (potwierdzenie planu
finansowego).
Dodatkowo badana jest spójność zarówno pomiędzy załącznikami,
jak też pomiędzy różnymi propozycjami składanymi w tym samym naborze.
W przypadku gdy wnioski dotyczą kontynuacji projektów, które uzyskały
już dofinansowanie, badana jest także spójność w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe, tj. dużą konkurencję, ograniczony budżet naboru
w stosunku do potrzeb, ryzyko utraty środków – do dofinansowania w ramach
CEF rekomendowane są tylko wnioski najlepiej przygotowane, najbardziej
„dojrzałe” (najlepiej już znacznie zaawansowane w realizacji) i/lub najmniej
ryzykowne.
Jednocześnie informuję, że wnioski spółki CPK, które nie zostały złożone
w naborze do dnia 30 stycznia 2024 r. w przypadku, gdy zostaną poprawione
poprzez urealnienie harmonogramów i zwiększenie ich dojrzałości, będą mogły
wziąć udział w kolejnym naborze wniosków rozpoczynającym się jesienią br.
Z poważaniem
z up. Ministra
Maciej Lasek
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --