Interpelacja nr 1968
Interpelacja w sprawie skutecznego leczenia boreliozy, w tym przy użyciu metody ILADS
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (83%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutecznego leczenia boreliozy, w tym przy użyciu metody ILADS
Interpelacja nr 1968
do ministra zdrowia
w sprawie skutecznego leczenia boreliozy, w tym przy użyciu metody ILADS
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 08-03-2024
Z prośbą o interwencję w tej sprawie zwróciła się do mnie w czasie dyżuru poselskiego osoba chora na boreliozę.
Borelioza jest, jak można dowiedzieć się, wieloukładową chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie zwane krętkami. Najczęściej przenoszona jest na człowieka przez kleszcze. Zakażenie następuje podczas żerowania kleszcza na skórze człowieka. Co roku co najmniej 86 000 osób jest diagnozowanych na boreliozę, z czego ok. 77% w Europie, 19% w Ameryce Północnej, 4% w Azji i 1% w Afryce.
Wczesne objawy choroby obejmują powstanie rumienia cechujące się obwodowym szerzeniem i centralnym ustępowaniem, któremu towarzyszą objawy grypopodobne obejmujące gorączkę, ból głowy i osłabienie. Początkowe objawy zazwyczaj ustępują w ciągu trzech miesięcy, ale u części chorych może rozwinąć się postać wczesna rozsiana, która może przybrać objawy zapalenia stawów lub neuroboreliozy albo zapalenia mięśnia sercowego. Po wielu latach od zarażenia u części chorych może rozwinąć się przewlekłe zapalenie stawów, zanikowe zapalenie skóry oraz może dojść do powikłań neurologicznych.
Borelioza zazwyczaj jest skutecznie leczona za pomocą antybiotyków z grupy penicylin, cefalosporyn oraz tetracyklin.
Kuracja ta nie zawsze jednak jest skuteczna. Czasami u pacjentów występuje tzw. zespół poboreliozowy. Jest to szereg objawów występujących u pacjentów z boreliozą po leczeniu. Najczęściej jest to przewlekłe zmęczenie, bóle stawów i mięśni, problemy neurologiczne, a nawet psychiczne. Jak do tej pory nie udało się poznać przyczyny tego zespołu. Większość specjalistów uważa, że jest on rezultatem uszkodzenia układu immunologicznego powstałego w trakcie infekcji.
Choroba ta rodzi szereg problemów społecznych. Osoby chorujące na późną lub nierozpoznaną boreliozę spotykają się często z ignorowaniem przez lekarzy doświadczanych przez nie cierpień i są często pozostawione bez należytej opieki. Stan przewlekłych objawów może utrzymywać się miesiącami, a nawet całymi latami. Chorzy próbują łączyć chorobę z pracą co z upływem czasu staje się zbyt trudne. Efektem tego jest to, że często tracą pracę i zostają na utrzymaniu swoich współmałżonków, rodziców lub opieki społecznej. Także zwykłe, codzienne czynności i obowiązki stają się wyzwaniem ponad ich siły. Skutkuje to wtórnymi chorobami, tj. przewlekłą bezsennością, depresją i poczuciem bezradności i osamotnienia.
Wiele badań naukowych wskazuje, iż bakterie powodujące boreliozę tworzą formy przetrwalnikowe, wobec których trzydziestodniowa terapia antybiotykowa jest niewystarczająca. Szczególnie dotyczy to osób, których leczenie rozpoczęto zbyt późno, leczono je niewłaściwie albo zarażone są też innymi chorobami odkleszczowymi. Wobec tego zachodzi konieczność dalszej terapii.
Do połowy 2023 roku pacjenci chorujący na chroniczną boreliozę, którzy nie uzyskali odpowiedniej pomocy w placówkach NFZ, mogli być leczeni prywatnie przedłużoną antybiotykoterapią według metody opartej na wytycznych międzynarodowego towarzystwa naukowo–medycznego ILADS (International Lyme and Associated Diseases Society).
Metoda ta polega na szczegółowym wywiadzie z uwzględnieniem diagnostyki różnicowej, objawów, serologii oraz szeregu innych okoliczności, które dotyczą konkretnego przypadku, oraz na wdrożeniu skojarzonej antybiotykoterapii, tj. podawaniu nie pojedynczego ale zestawu leków, bez zakładania górnej granicy czasowej, aż do czasu ustąpienia występujących objawów. Zazwyczaj zajmuje to kilka miesięcy. Terapia ta obejmuje również przyjmowanie probiotyków oraz leków osłonowych, odpowiednią suplementację, a także regularne badania kontrolne, mające na celu zapobieżenie ewentualnym powikłaniom wynikającym z antybiotykoterapii.
Niestety Rada Ekspertów Naczelnej Izby Lekarskiej zajęła w lipcu 2023 roku stanowisko, w którym sprzeciwia się stosowaniu przedłużonej terapii antybiotykami u pacjentów z rozpoznaniem boreliozy, negując jej naukowy charakter.
Ponadto w październiku 2023 roku Rzecznik Praw Pacjenta wydał decyzję wymuszającą na lekarzach i placówkach medycznych stosujących leczenie metodą ILADS, zaprzestanie leczenia pod groźbą kary do 500 tysięcy złotych.
Według Rzecznika Praw Pacjenta metoda ILADS narusza zbiorowe prawa pacjenta.
Warto jednak podkreślić, że do chwili obecnej nie istnieje naukowy konsensus w sprawie przyczyn utrzymywania się objawów u znacznej części pacjentów po standardowej antybiotykoterapii, a w USA oraz wielu krajach Europy metoda ILADS jest legalna, pozostając wciąż przedmiotem dyskusji środowisk medycznych.
W sytuacji nierozstrzygniętych kontrowersji i dyskusji toczących się od wielu lat w środowisku lekarskim oraz wśród pacjentów odnośnie metod leczenia boreliozy, w krajach zachodnich nikt nie zakazuje prywatnego leczenia metodą ILADS, ponieważ jej skuteczność znajduje potwierdzenie w obiektywnych publikacjach naukowych oraz świadectwach tysięcy wyleczonych osób.
Warto też podkreślić, że w Polsce lekarze stosowali metodę ILADS przynajmniej od kilkunastu lat.
Zdaniem środowiska pacjentów zakaz stosowania tej metody narusza prawo pacjenta do leczenia i wyboru jego metody. Można więc mówić nawet o naruszeniu konstytucyjnego prawa do życia i zdrowia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
W przestrzeni publicznej od blisko 20 lat działa Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę, które jest członkiem Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta i członkowie tego stowarzyszenia podnoszą, iż ich uwagi odnośnie leczenia metodą ILADS nie są uwzględniane przez Rzecznika Praw Pacjenta ani Ministerstwo Zdrowia.
Chorzy skarżą się, że liczne prośby o spotkanie, kierowane do Rzecznika Praw Pacjenta przez przedstawicieli ich środowiska, pozostawały bez odpowiedzi. Pacjenci czują się pozostawieni samym sobie, bez należytej opieki, traktowani przedmiotowo oraz wykluczeni z życia społecznego.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Co robi ministerstwo w celu efektywnego leczenia chorych, u których wystąpił tzw. zespół poboreliozowy?
Z jakiego powodu metoda ILADS została zakazana w Polsce?
Jak wygląda współpraca Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta ze środowiskiem osób chorych na boreliozę, a w szczególności ze Stowarzyszeniem Chorych na Boreliozę?
Czy Ministerstwo Zdrowia podejmuje jakieś działania w celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu chorych na boreliozę, a szczególnie na zespół poboreliozowy?
Interpelacja nr 1968
do ministra zdrowia
w sprawie skutecznego leczenia boreliozy, w tym przy użyciu metody ILADS
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 08-03-2024
Z prośbą o interwencję w tej sprawie zwróciła się do mnie w czasie dyżuru poselskiego osoba chora na boreliozę.
Borelioza jest, jak można dowiedzieć się, wieloukładową chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie zwane krętkami. Najczęściej przenoszona jest na człowieka przez kleszcze. Zakażenie następuje podczas żerowania kleszcza na skórze człowieka. Co roku co najmniej 86 000 osób jest diagnozowanych na boreliozę, z czego ok. 77% w Europie, 19% w Ameryce Północnej, 4% w Azji i 1% w Afryce.
Wczesne objawy choroby obejmują powstanie rumienia cechujące się obwodowym szerzeniem i centralnym ustępowaniem, któremu towarzyszą objawy grypopodobne obejmujące gorączkę, ból głowy i osłabienie. Początkowe objawy zazwyczaj ustępują w ciągu trzech miesięcy, ale u części chorych może rozwinąć się postać wczesna rozsiana, która może przybrać objawy zapalenia stawów lub neuroboreliozy albo zapalenia mięśnia sercowego. Po wielu latach od zarażenia u części chorych może rozwinąć się przewlekłe zapalenie stawów, zanikowe zapalenie skóry oraz może dojść do powikłań neurologicznych.
Borelioza zazwyczaj jest skutecznie leczona za pomocą antybiotyków z grupy penicylin, cefalosporyn oraz tetracyklin.
Kuracja ta nie zawsze jednak jest skuteczna. Czasami u pacjentów występuje tzw. zespół poboreliozowy. Jest to szereg objawów występujących u pacjentów z boreliozą po leczeniu. Najczęściej jest to przewlekłe zmęczenie, bóle stawów i mięśni, problemy neurologiczne, a nawet psychiczne. Jak do tej pory nie udało się poznać przyczyny tego zespołu. Większość specjalistów uważa, że jest on rezultatem uszkodzenia układu immunologicznego powstałego w trakcie infekcji.
Choroba ta rodzi szereg problemów społecznych. Osoby chorujące na późną lub nierozpoznaną boreliozę spotykają się często z ignorowaniem przez lekarzy doświadczanych przez nie cierpień i są często pozostawione bez należytej opieki. Stan przewlekłych objawów może utrzymywać się miesiącami, a nawet całymi latami. Chorzy próbują łączyć chorobę z pracą co z upływem czasu staje się zbyt trudne. Efektem tego jest to, że często tracą pracę i zostają na utrzymaniu swoich współmałżonków, rodziców lub opieki społecznej. Także zwykłe, codzienne czynności i obowiązki stają się wyzwaniem ponad ich siły. Skutkuje to wtórnymi chorobami, tj. przewlekłą bezsennością, depresją i poczuciem bezradności i osamotnienia.
Wiele badań naukowych wskazuje, iż bakterie powodujące boreliozę tworzą formy przetrwalnikowe, wobec których trzydziestodniowa terapia antybiotykowa jest niewystarczająca. Szczególnie dotyczy to osób, których leczenie rozpoczęto zbyt późno, leczono je niewłaściwie albo zarażone są też innymi chorobami odkleszczowymi. Wobec tego zachodzi konieczność dalszej terapii.
Do połowy 2023 roku pacjenci chorujący na chroniczną boreliozę, którzy nie uzyskali odpowiedniej pomocy w placówkach NFZ, mogli być leczeni prywatnie przedłużoną antybiotykoterapią według metody opartej na wytycznych międzynarodowego towarzystwa naukowo–medycznego ILADS (International Lyme and Associated Diseases Society).
Metoda ta polega na szczegółowym wywiadzie z uwzględnieniem diagnostyki różnicowej, objawów, serologii oraz szeregu innych okoliczności, które dotyczą konkretnego przypadku, oraz na wdrożeniu skojarzonej antybiotykoterapii, tj. podawaniu nie pojedynczego ale zestawu leków, bez zakładania górnej granicy czasowej, aż do czasu ustąpienia występujących objawów. Zazwyczaj zajmuje to kilka miesięcy. Terapia ta obejmuje również przyjmowanie probiotyków oraz leków osłonowych, odpowiednią suplementację, a także regularne badania kontrolne, mające na celu zapobieżenie ewentualnym powikłaniom wynikającym z antybiotykoterapii.
Niestety Rada Ekspertów Naczelnej Izby Lekarskiej zajęła w lipcu 2023 roku stanowisko, w którym sprzeciwia się stosowaniu przedłużonej terapii antybiotykami u pacjentów z rozpoznaniem boreliozy, negując jej naukowy charakter.
Ponadto w październiku 2023 roku Rzecznik Praw Pacjenta wydał decyzję wymuszającą na lekarzach i placówkach medycznych stosujących leczenie metodą ILADS, zaprzestanie leczenia pod groźbą kary do 500 tysięcy złotych.
Według Rzecznika Praw Pacjenta metoda ILADS narusza zbiorowe prawa pacjenta.
Warto jednak podkreślić, że do chwili obecnej nie istnieje naukowy konsensus w sprawie przyczyn utrzymywania się objawów u znacznej części pacjentów po standardowej antybiotykoterapii, a w USA oraz wielu krajach Europy metoda ILADS jest legalna, pozostając wciąż przedmiotem dyskusji środowisk medycznych.
W sytuacji nierozstrzygniętych kontrowersji i dyskusji toczących się od wielu lat w środowisku lekarskim oraz wśród pacjentów odnośnie metod leczenia boreliozy, w krajach zachodnich nikt nie zakazuje prywatnego leczenia metodą ILADS, ponieważ jej skuteczność znajduje potwierdzenie w obiektywnych publikacjach naukowych oraz świadectwach tysięcy wyleczonych osób.
Warto też podkreślić, że w Polsce lekarze stosowali metodę ILADS przynajmniej od kilkunastu lat.
Zdaniem środowiska pacjentów zakaz stosowania tej metody narusza prawo pacjenta do leczenia i wyboru jego metody. Można więc mówić nawet o naruszeniu konstytucyjnego prawa do życia i zdrowia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
W przestrzeni publicznej od blisko 20 lat działa Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę, które jest członkiem Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta i członkowie tego stowarzyszenia podnoszą, iż ich uwagi odnośnie leczenia metodą ILADS nie są uwzględniane przez Rzecznika Praw Pacjenta ani Ministerstwo Zdrowia.
Chorzy skarżą się, że liczne prośby o spotkanie, kierowane do Rzecznika Praw Pacjenta przez przedstawicieli ich środowiska, pozostawały bez odpowiedzi. Pacjenci czują się pozostawieni samym sobie, bez należytej opieki, traktowani przedmiotowo oraz wykluczeni z życia społecznego.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Co robi ministerstwo w celu efektywnego leczenia chorych, u których wystąpił tzw. zespół poboreliozowy?
Z jakiego powodu metoda ILADS została zakazana w Polsce?
Jak wygląda współpraca Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta ze środowiskiem osób chorych na boreliozę, a w szczególności ze Stowarzyszeniem Chorych na Boreliozę?
Czy Ministerstwo Zdrowia podejmuje jakieś działania w celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu chorych na boreliozę, a szczególnie na zespół poboreliozowy?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
65%
Konkretność
35%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada kompetencji”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9018 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.13.2024.PM
Warszawa, 01 kwietnia 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 1968 w sprawie skutecznego leczenia boreliozy,
w tym przy użyciu metody ILADS, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Przebieg kliniczny boreliozy jest jasno zdefiniowany i obejmuje:
boreliozę wczesną z postaciami zlokalizowanymi (rumień wędrujący – najczęściej
rozpoznawana postać boreliozy oraz
borrelial lymphocytoma),
wczesną infekcję rozsianą (rumień mnogi, neuroborelioza ostre zapalenie stawów,
ostre zapalenie mięśnia sercowego (
Lyme carditis)) oraz
boreliozę późną pod postaciami neuroboreliozy, boreliozowego zapalenia stawów
i przewlekłego zanikowego zapalenia skóry.
Dla wszystkich ww. postaci są opisane objawy kliniczne definiujące każde stadium i postać
boreliozy.
Pan Prof. dr hab. n. med. Miłosz Parczewski – Konsultant Krajowy w dziedzinie chorób
zakaźnych, wskazał, że w aktualnej klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się następujące postacie
kliniczne boreliozy (choroby z Lyme):
A69.2 Choroba z Lyme Rumień przewlekły wędrujący wywołany przez
Borrelia
burgdorferi,
dopuszczając jednocześnie uzupełnienia kodem A69.2 w następujących rozpoznaniach:
o G01 – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w przebiegu chorób bakteryjnych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
o G63.0 – Polineuropatia w przebiegu chorób zakaźnych i pasożytniczych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
o M01.2 – Zapalenie stawów w przebiegu choroby z Lyme.
Z kolei nowsza, opracowana przez WHO klasyfikacja ICD-11 doprecyzowuje postacie
kliniczne w następujących kodach:
1G
Lyme borreliosis (Borelioza z Lyme)
o 1C1G.0
Early cutaneous Lyme borreliosis (wczesna borelioza skórna)
1C1G.1
Disseminated Lyme borreliosis (borelioza rozsiana):
o 1C1G.10
Lyme neuroborreliosis (neuroborelioza)
o 1C1G.11
Lyme carditis (zapalenie mięśnia sercowego)
o 1C1G.12
Ophthalmic Lyme borreliosis (borelioza oczna)
o 1C1G.13
Lyme arthritis (zapalenie stawów w przebiegu boreliozy)
o 1C1G.14
Late cutaneous Lyme borreliosis (poźna borelioza skórna)
1C1G.1Y
Other specified disseminated Lyme borreliosis (inna określona borelioza
rozsiana)
1C1G.1Z
Disseminated Lyme borreliosis, unspecified (borelizoa rozsiana, nieokreślona)
1C1G.Y
Other specified Lyme borreliosis (inna określona borelioza).
Należy zauważyć, że żadna z powyższych klasyfikacji klinicznych nie klasyfikuje boreliozy
jako choroby przewlekłej (chronicznej). Jak już wspomniano na wstępie, wyróżnia się
postacie wczesne i późne, zlokalizowane i rozsiane, ale według bieżącej wiedzy oraz
klasyfikacji WHO nie istnieje „borelioza przewlekła” lub „borelioza chroniczna”.
Nieprawidłowy termin „borelioza przewlekła/chroniczna” implikuje również
długotrwałość/przewlekłość terapii w przypadku boreliozy i długotrwałego (często
wielomiesięcznego) nieprawidłowego stosowania antybiotyków, nie uwzględnianego
w rekomendacjach.
Wskazana w interpelacji ‘metoda ILADS’ (opublikowana w roku 2014, więc odlegle) której
podstawę stanowi publikacja pod tytułem
„Evidence Assessments and Guideline
Recommendations in Lyme Disease: The Clinical Management of Known Tick Bites,
Erythema Migrans Rashes and Persistent Disease” („Ocena dowodów i zalecenia dotyczące
boreliozy: postępowanie kliniczne po ukąszeniu przez kleszcze, w przypadku wystąpienia
rumienia wędrującego i choroby przewlekłej”) stanowi bardzo często podstawę do
stosowania długotrwałej (przewlekłej) antybiotykoterapii, często wielomiesięcznej,
a nawet ponad rocznej.
‘Metoda ILADS’ stała się powszechnie w praktyce klinicznej w Polsce podstawą do
długotrwałego (nawet ponad rocznego, a nawet kilkuletniego) stosowania wielu
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
antybiotyków, często w skojarzeniach (włączając leki z grupy B-laktamów, rifampicynę,
metronidazol, makrolidy i inne). Takie postępowanie nie wynika z żadnych rekomendacji
(nawet w ‘rekomendacjach ILADS’ nie ma wytycznych dotyczących sposobu kojarzenia
antybiotyków ani docelowej długości antybiotykoterapii).
Skuteczność długotrwałego stosowania antybiotykoterapii nie została potwierdzona
w randomizowanych badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach a może
prowadzić do istotnych działań niepożądanych oraz skutkować selekcją
antybiotykoodporności w całej populacji Polski.
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadkach boreliozy. Dodatkowo istnieją dowody
naukowe w randomizowanym badaniu klinicznym (opublikowanym po publikacji ‘metody
ILADS’ w roku 2016
„Randomized Trial of Longer-Term Therapy for Symptoms Attributed
to Lyme Disease”) opisujące brak korzyści ze stosowania długotrwałej antybiotykoterapii
(12 tygodni) w porównaniu do krótszej terapii.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (opublikowanymi w roku 2023), a także
w szczegółowych międzynarodowych wytycznych IDSA (
Infectious Diseases Society of
America) opublikowanych w roku 2020, dla poszczególnych postaci boreliozy długość
leczenia antybiotykiem jest jasno określona i nie przekracza 30 dni dla żadnego stadium
klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia terapii antybiotykiem
podawanym drogą dożylną przez 2-4 tygodni w przypadkach szczególnych (np. zapalenie
stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej).
Ponadto, informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie jest uprawnione do weryfikacji i oceny
zasadności oraz prawidłowości działań Rzecznika Praw Pacjenta oraz Naczelnej Izby
Lekarskiej względem lekarzy. Uprawnienia Ministra Zdrowia oraz podejmowane przez
niego działania nie mogą wykraczać poza kompetencje przyznane powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa. Wskazać przy tym należy na art. 7 Konstytucji RP, który
statuuje zasadę, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie
i w granicach prawa. Oznacza to, że kompetencje, zadania i tryb postępowania organów
władzy publicznej muszą określać normy prawne wskazując jednocześnie granice
aktywności tych organów.
W tym miejscu przywołać należy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), który nadaje samorządowi zawodowemu lekarzy
i lekarzy dentystów niezależność w wykonywaniu swoich zadań i statuuje zasadę
podlegania wyłącznie przepisom prawa. Oznacza to, że wszelkie czynności podejmowane
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
przez jednostki organizacyjne samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów są
dokonywane w oparciu o decyzje, na które nie mają wpływu organy władzy publicznej,
w tym Minister Zdrowia. Natomiast nadzór nad działalnością Rzecznika Praw Pacjenta,
zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545, z późn. zm.) sprawuje Prezes Rady Ministrów.
Ministerstwo Zdrowia nie posiada kompetencji do nadawania konkretnego kierunku
procesowi diagnostycznemu oraz terapeutycznemu, który realizowany jest w odniesieniu
do poszczególnych pacjentów. Decyzję o zastosowaniu danej metody i sposobu diagnostyki
i leczenia każdorazowo podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę wskazania aktualnej wiedzy
medycznej oraz dostępne mu metody i środki zapobiegania, rozpoznawania i leczenia
chorób. Ponadto, w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz
z własnej inicjatywy bądź na wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli
uzna to za uzasadnione w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii
właściwego lekarza specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie.
W tym miejscu należy także dodać, że lekarz, w związku z podejmowaniem czynności
stanowiących wykonywanie zawodu, ponosi odpowiedzialność: zawodową, karną lub
cywilną, przy czym, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, czynności stanowiące
wykonywanie zawodu lekarza nie są przedmiotem kontroli lub nadzoru organów
administracji publicznej, do których zalicza się Minister Zdrowia. Zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), członkowie izb
lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej
oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Rzecznik dyscyplinarny
niezwłocznie po otrzymaniu informacji świadczącej o możliwości popełnienia przewinienia
zawodowego jest obowiązany wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie
wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.13.2024.PM
Warszawa, 01 kwietnia 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 1968 w sprawie skutecznego leczenia boreliozy,
w tym przy użyciu metody ILADS, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Przebieg kliniczny boreliozy jest jasno zdefiniowany i obejmuje:
boreliozę wczesną z postaciami zlokalizowanymi (rumień wędrujący – najczęściej
rozpoznawana postać boreliozy oraz
borrelial lymphocytoma),
wczesną infekcję rozsianą (rumień mnogi, neuroborelioza ostre zapalenie stawów,
ostre zapalenie mięśnia sercowego (
Lyme carditis)) oraz
boreliozę późną pod postaciami neuroboreliozy, boreliozowego zapalenia stawów
i przewlekłego zanikowego zapalenia skóry.
Dla wszystkich ww. postaci są opisane objawy kliniczne definiujące każde stadium i postać
boreliozy.
Pan Prof. dr hab. n. med. Miłosz Parczewski – Konsultant Krajowy w dziedzinie chorób
zakaźnych, wskazał, że w aktualnej klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się następujące postacie
kliniczne boreliozy (choroby z Lyme):
A69.2 Choroba z Lyme Rumień przewlekły wędrujący wywołany przez
Borrelia
burgdorferi,
dopuszczając jednocześnie uzupełnienia kodem A69.2 w następujących rozpoznaniach:
o G01 – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w przebiegu chorób bakteryjnych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
o G63.0 – Polineuropatia w przebiegu chorób zakaźnych i pasożytniczych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
o M01.2 – Zapalenie stawów w przebiegu choroby z Lyme.
Z kolei nowsza, opracowana przez WHO klasyfikacja ICD-11 doprecyzowuje postacie
kliniczne w następujących kodach:
1G
Lyme borreliosis (Borelioza z Lyme)
o 1C1G.0
Early cutaneous Lyme borreliosis (wczesna borelioza skórna)
1C1G.1
Disseminated Lyme borreliosis (borelioza rozsiana):
o 1C1G.10
Lyme neuroborreliosis (neuroborelioza)
o 1C1G.11
Lyme carditis (zapalenie mięśnia sercowego)
o 1C1G.12
Ophthalmic Lyme borreliosis (borelioza oczna)
o 1C1G.13
Lyme arthritis (zapalenie stawów w przebiegu boreliozy)
o 1C1G.14
Late cutaneous Lyme borreliosis (poźna borelioza skórna)
1C1G.1Y
Other specified disseminated Lyme borreliosis (inna określona borelioza
rozsiana)
1C1G.1Z
Disseminated Lyme borreliosis, unspecified (borelizoa rozsiana, nieokreślona)
1C1G.Y
Other specified Lyme borreliosis (inna określona borelioza).
Należy zauważyć, że żadna z powyższych klasyfikacji klinicznych nie klasyfikuje boreliozy
jako choroby przewlekłej (chronicznej). Jak już wspomniano na wstępie, wyróżnia się
postacie wczesne i późne, zlokalizowane i rozsiane, ale według bieżącej wiedzy oraz
klasyfikacji WHO nie istnieje „borelioza przewlekła” lub „borelioza chroniczna”.
Nieprawidłowy termin „borelioza przewlekła/chroniczna” implikuje również
długotrwałość/przewlekłość terapii w przypadku boreliozy i długotrwałego (często
wielomiesięcznego) nieprawidłowego stosowania antybiotyków, nie uwzględnianego
w rekomendacjach.
Wskazana w interpelacji ‘metoda ILADS’ (opublikowana w roku 2014, więc odlegle) której
podstawę stanowi publikacja pod tytułem
„Evidence Assessments and Guideline
Recommendations in Lyme Disease: The Clinical Management of Known Tick Bites,
Erythema Migrans Rashes and Persistent Disease” („Ocena dowodów i zalecenia dotyczące
boreliozy: postępowanie kliniczne po ukąszeniu przez kleszcze, w przypadku wystąpienia
rumienia wędrującego i choroby przewlekłej”) stanowi bardzo często podstawę do
stosowania długotrwałej (przewlekłej) antybiotykoterapii, często wielomiesięcznej,
a nawet ponad rocznej.
‘Metoda ILADS’ stała się powszechnie w praktyce klinicznej w Polsce podstawą do
długotrwałego (nawet ponad rocznego, a nawet kilkuletniego) stosowania wielu
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
antybiotyków, często w skojarzeniach (włączając leki z grupy B-laktamów, rifampicynę,
metronidazol, makrolidy i inne). Takie postępowanie nie wynika z żadnych rekomendacji
(nawet w ‘rekomendacjach ILADS’ nie ma wytycznych dotyczących sposobu kojarzenia
antybiotyków ani docelowej długości antybiotykoterapii).
Skuteczność długotrwałego stosowania antybiotykoterapii nie została potwierdzona
w randomizowanych badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach a może
prowadzić do istotnych działań niepożądanych oraz skutkować selekcją
antybiotykoodporności w całej populacji Polski.
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadkach boreliozy. Dodatkowo istnieją dowody
naukowe w randomizowanym badaniu klinicznym (opublikowanym po publikacji ‘metody
ILADS’ w roku 2016
„Randomized Trial of Longer-Term Therapy for Symptoms Attributed
to Lyme Disease”) opisujące brak korzyści ze stosowania długotrwałej antybiotykoterapii
(12 tygodni) w porównaniu do krótszej terapii.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (opublikowanymi w roku 2023), a także
w szczegółowych międzynarodowych wytycznych IDSA (
Infectious Diseases Society of
America) opublikowanych w roku 2020, dla poszczególnych postaci boreliozy długość
leczenia antybiotykiem jest jasno określona i nie przekracza 30 dni dla żadnego stadium
klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia terapii antybiotykiem
podawanym drogą dożylną przez 2-4 tygodni w przypadkach szczególnych (np. zapalenie
stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej).
Ponadto, informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie jest uprawnione do weryfikacji i oceny
zasadności oraz prawidłowości działań Rzecznika Praw Pacjenta oraz Naczelnej Izby
Lekarskiej względem lekarzy. Uprawnienia Ministra Zdrowia oraz podejmowane przez
niego działania nie mogą wykraczać poza kompetencje przyznane powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa. Wskazać przy tym należy na art. 7 Konstytucji RP, który
statuuje zasadę, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie
i w granicach prawa. Oznacza to, że kompetencje, zadania i tryb postępowania organów
władzy publicznej muszą określać normy prawne wskazując jednocześnie granice
aktywności tych organów.
W tym miejscu przywołać należy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), który nadaje samorządowi zawodowemu lekarzy
i lekarzy dentystów niezależność w wykonywaniu swoich zadań i statuuje zasadę
podlegania wyłącznie przepisom prawa. Oznacza to, że wszelkie czynności podejmowane
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
przez jednostki organizacyjne samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów są
dokonywane w oparciu o decyzje, na które nie mają wpływu organy władzy publicznej,
w tym Minister Zdrowia. Natomiast nadzór nad działalnością Rzecznika Praw Pacjenta,
zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545, z późn. zm.) sprawuje Prezes Rady Ministrów.
Ministerstwo Zdrowia nie posiada kompetencji do nadawania konkretnego kierunku
procesowi diagnostycznemu oraz terapeutycznemu, który realizowany jest w odniesieniu
do poszczególnych pacjentów. Decyzję o zastosowaniu danej metody i sposobu diagnostyki
i leczenia każdorazowo podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę wskazania aktualnej wiedzy
medycznej oraz dostępne mu metody i środki zapobiegania, rozpoznawania i leczenia
chorób. Ponadto, w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz
z własnej inicjatywy bądź na wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli
uzna to za uzasadnione w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii
właściwego lekarza specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie.
W tym miejscu należy także dodać, że lekarz, w związku z podejmowaniem czynności
stanowiących wykonywanie zawodu, ponosi odpowiedzialność: zawodową, karną lub
cywilną, przy czym, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, czynności stanowiące
wykonywanie zawodu lekarza nie są przedmiotem kontroli lub nadzoru organów
administracji publicznej, do których zalicza się Minister Zdrowia. Zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), członkowie izb
lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej
oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Rzecznik dyscyplinarny
niezwłocznie po otrzymaniu informacji świadczącej o możliwości popełnienia przewinienia
zawodowego jest obowiązany wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie
wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --