Interpelacja w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych i organizacyjnych w zakresie stosowania przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19675
do ministra zdrowia
w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych i organizacyjnych w zakresie stosowania przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego
Zgłaszający: Paweł Masełko
Data wpływu: 08-09-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęła sprawa dotycząca funkcjonowania przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, w szczególności w zakresie przyjmowania pacjentów do szpitala psychiatrycznego bez ich zgody oraz praktyki stosowania tych regulacji przez podmioty lecznicze i inne instytucje. Ustawa przewiduje tryb nagły z art. 23, gdy dotychczasowe zachowanie osoby wskazuje, że zagraża ona bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a także tryb z art. 24, gdy istnieją wątpliwości, czy osoba jest chora psychicznie, oraz tryb wnioskowy z art. 29–30, w którym o potrzebie przyjęcia bez zgody orzeka sąd opiekuńczy.
W zgłaszanej sprawie podniesiono, że w praktyce mogą występować trudności w zapewnieniu pacjentowi jednoczesnej pomocy psychiatrycznej i somatycznej, przewlekłość postępowań dotyczących przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody, rozbieżności interpretacyjne dotyczące przesłanek ustawowych oraz poczucie niewystarczającej ochrony rodzin osób pozostających w ciężkim kryzysie psychicznym. Zwrócono również uwagę na potrzebę bardziej jednoznacznych procedur dla personelu medycznego w sytuacjach nagłych, gdy stan psychiczny i somatyczny pacjenta łącznie może stwarzać poważne zagrożenie dla jego życia lub zdrowia. Ustawa stanowi przy tym, że ochrona zdrowia psychicznego obejmuje zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym.
Warto jednocześnie zauważyć, że w trybie sądowym ustawa przewiduje, iż sąd opiekuńczy orzeka niezwłocznie po przeprowadzeniu rozprawy, a rozprawa powinna odbyć się nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku lub otrzymania zawiadomienia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące praktycznego stosowania art. 23, art. 24 oraz art. 29–30 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w szczególności pod kątem skuteczności ochrony życia i zdrowia osób, które nie wyrażają zgody na leczenie psychiatryczne?
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów lub wydania wytycznych interpretacyjnych dotyczących przesłanek przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta, zwłaszcza w przypadkach obejmujących odmowę przyjmowania pokarmów i płynów, ciężkie stany depresyjne współwystępujące z psychozą lub brak zdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych?
Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne mające na celu usprawnienie procedur inicjowanych przez członków najbliższej rodziny albo osoby sprawujące faktyczną opiekę nad osobą chorą psychicznie, przy jednoczesnym zachowaniu gwarancji ochrony praw pacjenta?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje problem przewlekłości postępowań dotyczących przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta oraz posiada dane wskazujące, jak długo trwają tego rodzaju procedury w praktyce?
Czy planowane jest opracowanie ogólnokrajowych procedur lub standardów postępowania dla lekarzy, szpitali oraz zespołów ratownictwa medycznego w sytuacjach, w których stan pacjenta wymaga równoczesnej oceny psychiatrycznej i somatycznej?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje działania zmierzające do ujednolicenia praktyki stosowania przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przez podmioty lecznicze oraz inne instytucje uczestniczące w tych procedurach?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi lub analizami dotyczącymi skarg, postępowań wyjaśniających albo postępowań dyscyplinarnych odnoszących się do przypadków zaniechań lub nieprawidłowości w udzielaniu pomocy osobom znajdującym się jednocześnie w kryzysie psychicznym i somatycznym?
Czy w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace nad zmianami przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta oraz udziału rodziny lub opiekunów faktycznych w tych procedurach?
Z wyrazami szacunku
Paweł Masełko
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5698 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.85.2026.DLD
Warszawa, 05 października 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19675, złożoną przez Pana Pawła Masełko, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych i organizacyjnych w
zakresie stosowania przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia
psychicznego, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Ministerstwo Zdrowia dostrzega potrzebę dostosowania przepisów dotyczących przyjęcia
do szpitala psychiatrycznego bez zgody do aktualnego stanu wiedzy medycznej oraz
współczesnych realiów klinicznych i społecznych. Odpowiedzią na zidentyfikowane
problemy jest przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia projekt ustawy o zmianie ustawy
o ochronie zdrowia psychicznego oraz niektórych innych ustaw, wpisany do Wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD274. Projekt przewiduje
m.in. zmianę art. 23 i art. 24 ustawy, dotyczących przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez
zgody pacjenta.
W toku prac nad projektem ustawy przeanalizowano obowiązujące przesłanki przyjęcia do
szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta. Zidentyfikowano w szczególności problem
wynikający z posługiwania się pojęciem „choroby psychicznej”, które nie ma jednoznacznej
definicji w naukach medycznych i bywa interpretowane zawężająco, przede wszystkim w
odniesieniu do zaburzeń psychotycznych. Może to powodować trudności w udzieleniu
pomocy osobom znajdującym się w ciężkim kryzysie psychicznym, w tym osobom z
wysokim ryzykiem zachowań samobójczych, ciężkimi epizodami depresyjnymi,
zaburzeniami osobowości przebiegającymi z impulsywnością i zachowaniami
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
autodestrukcyjnymi, uzależnieniami lub kryzysami adaptacyjnymi, jeżeli stan taki nie
przyjmuje postaci klasycznego zaburzenia psychotycznego.
Projekt zakłada zastąpienie kryterium odwołującego się do „choroby psychicznej”
kryterium funkcjonalnym. Przyjęcie bez zgody na podstawie projektowanego art. 23 będzie
możliwe, jeżeli dotychczasowe zachowanie osoby jednoznacznie wskazuje, że ze względu
na zaburzenia psychiczne jej zdolność do spostrzegania i oceny rzeczywistości oraz
kierowania własnym postępowaniem jest znacznie ograniczona albo zniesiona, a z powodu
tych zaburzeń osoba ta zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu
innych osób.
Projektowany art. 24 będzie natomiast miał zastosowanie, gdy zachowanie osoby wskazuje
na bezpośrednie zagrożenie, ale występują wątpliwości, czy zagrożenie powstało w
przebiegu zaburzeń psychicznych ze względu na znaczne ograniczenie albo zniesienie
zdolności spostrzegania i oceny rzeczywistości oraz kierowania własnym postępowaniem.
Ministerstwo Zdrowia dostrzega także znaczenie sprawnego prowadzenia postępowań
sądowych, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw osoby, której postępowanie
dotyczy.
Projekt ustawy przewiduje rozwiązanie dotyczące sposobu przeprowadzania rozprawy.
Zgodnie z projektowanym art. 45 ust. 1a w przypadkach uzasadnionych interesem osoby
sąd będzie zarządzał przeprowadzenie rozprawy w szpitalu. Jeżeli przeprowadzenie
rozprawy w szpitalu będzie szczególnie utrudnione, rozprawa będzie mogła zostać
przeprowadzona przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej
na odległość, zgodnie z art. 151 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Rozwiązanie to ma
ograniczyć trudności organizacyjne, kadrowe lub związane ze stanem zdrowia osoby oraz
umożliwić zachowanie ciągłości postępowania.
Ministerstwo Zdrowia stoi na stanowisku, że podstawowym instrumentem zapewniającym
jednolite stosowanie przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego jest ich
odpowiednie doprecyzowanie na poziomie ustawowym. Z tego względu w ramach projektu
ustawy zaproponowano szereg zmian mających na celu wyeliminowanie występujących w
praktyce wątpliwości interpretacyjnych oraz zwiększenie przejrzystości procedur.
Należy podkreślić, że podmioty lecznicze oraz pozostałe podmioty uczestniczące w
realizacji zadań wynikających z ustawy są obowiązane do stosowania jej przepisów. W
obowiązującym porządku prawnym to przepisy prawa powszechnie obowiązującego
stanowią podstawę podejmowanych działań, a ich wykładnia należy do organów
stosujących prawo, w tym sądów.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Odnosząc się do kwestii skarg, postępowań wyjaśniających albo postępowań
dyscyplinarnych odnoszących się do przypadków zaniechań lub nieprawidłowości w
udzielaniu pomocy osobom znajdującym się jednocześnie w kryzysie psychicznym i
somatycznym, Ministerstwo Zdrowia nie posiada zbiorczych danych ani analiz w tym
zakresie. Przedmiotowe sprawy pozostają we właściwości różnych podmiotów i organów, w
tym podmiotów leczniczych, Rzecznika Praw Pacjenta oraz organów odpowiedzialności
zawodowej poszczególnych zawodów medycznych. W konsekwencji Ministerstwo Zdrowia
nie dysponuje kompleksowymi danymi pozwalającymi na przedstawienie zbiorczych analiz
dotyczących wskazanej kategorii spraw.
Przedstawiając powyższe uprzejmie informuję, że projekt ustawy znajduje się na etapie, w
którym zakończyła się analiza uwag przekazanych w ramach uzgodnień i opiniowania, a
jego ostateczny kształt będzie wynikał z dalszego przebiegu tych prac.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --