Interpelacja nr 19577
Interpelacja w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Interpelacja nr 19577
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Zgłaszający: Robert Dowhan
Data wpływu: 02-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego docierają sygnały dotyczące praktyki organów podatkowych w zakresie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji podatkowych. Są to szczególnie istotne instytucje, ponieważ mają służyć ochronie podatników przed skutkami decyzji wydanych z naruszeniem prawa lub na podstawie niepełnego materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej możliwe jest wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Z kolei art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
W praktyce pojawiają się jednak sytuacje, w których organy podatkowe bardzo wąsko interpretują te przepisy, powołując się przede wszystkim na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. W konsekwencji podatnik może mieć ograniczoną możliwość doprowadzenia do ponownego zbadania sprawy nawet w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne dowody lub gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności decyzji z obowiązującymi przepisami.
Szczególne wątpliwości budzi sytuacja, w której organ podatkowy odmawia wzruszenia decyzji, argumentując, że podatnik powinien był przedstawić wszystkie argumenty i dowody już w toku zwykłego postępowania podatkowego. Należy jednak zauważyć, że postępowanie podatkowe prowadzone jest przez organ administracji, który ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny sprawy i zgromadzić materiał dowodowy niezbędny do jej prawidłowego rozstrzygnięcia.
Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacjach, gdy podatnik nie brał aktywnego udziału w postępowaniu, np. z powodu nieodebrania korespondencji, pobytu za granicą, choroby czy zastosowania przepisów dotyczących fikcji doręczenia. W takich przypadkach może dojść do wydania ostatecznej decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, mimo że rzeczywisty stan faktyczny mógłby prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.
W mojej ocenie konieczne jest zapewnienie równowagi pomiędzy zasadą trwałości decyzji ostatecznych a zasadą praworządności i ochroną praw majątkowych podatników. Ostateczność decyzji nie powinna bowiem oznaczać, że państwo nie ma możliwości naprawienia własnego błędu, jeżeli po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne okoliczności lub dowody mające wpływ na jej prawidłowość.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki dostrzega problem związany z praktyką bardzo wąskiej interpretacji przesłanek wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji podatkowych?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki posiada dane dotyczące liczby postępowań wszczętych w trybie art. 240 oraz art. 247 Ordynacji podatkowej w ostatnich pięciu latach, a także liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku tych postępowań uchylona, zmieniona lub uznano ją za nieważną?
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki zasada trwałości decyzji ostatecznej może uzasadniać odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ujawniono istotny dowód istniejący już w dniu jej wydania, którego organ wcześniej nie znał?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki planuje zmianę przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji w celu zapewnienia skuteczniejszej ochrony podatników przed skutkami ewidentnie wadliwych decyzji ostatecznych?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki rozważa wydanie ogólnej interpretacji lub innych wytycznych dla organów podatkowych, które pozwoliłyby na bardziej jednolite stosowanie przepisów dotyczących wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych?
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki podatnik powinien ponosić negatywne konsekwencje błędu organu podatkowego polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy lub pominięciu istotnego dowodu, jeżeli dowód ten istniał już w momencie wydawania decyzji?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki analizowało skalę sytuacji, w których podatnicy, pomimo przedstawienia nowych dowodów lub wskazania istotnych uchybień w wydanej decyzji, nie mogą doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznej?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki uważa za zasadne wprowadzenie takich zmian w Ordynacji podatkowej, aby ostateczność decyzji podatkowej nie stanowiła przeszkody w jej wzruszeniu w sytuacji stwierdzenia istotnego naruszenia prawa lub ujawnienia dowodów mogących mieć zasadniczy wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego?
Z poważaniem
Robert Dowhan
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 19577
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Zgłaszający: Robert Dowhan
Data wpływu: 02-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego docierają sygnały dotyczące praktyki organów podatkowych w zakresie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji podatkowych. Są to szczególnie istotne instytucje, ponieważ mają służyć ochronie podatników przed skutkami decyzji wydanych z naruszeniem prawa lub na podstawie niepełnego materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej możliwe jest wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Z kolei art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
W praktyce pojawiają się jednak sytuacje, w których organy podatkowe bardzo wąsko interpretują te przepisy, powołując się przede wszystkim na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. W konsekwencji podatnik może mieć ograniczoną możliwość doprowadzenia do ponownego zbadania sprawy nawet w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne dowody lub gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności decyzji z obowiązującymi przepisami.
Szczególne wątpliwości budzi sytuacja, w której organ podatkowy odmawia wzruszenia decyzji, argumentując, że podatnik powinien był przedstawić wszystkie argumenty i dowody już w toku zwykłego postępowania podatkowego. Należy jednak zauważyć, że postępowanie podatkowe prowadzone jest przez organ administracji, który ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny sprawy i zgromadzić materiał dowodowy niezbędny do jej prawidłowego rozstrzygnięcia.
Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacjach, gdy podatnik nie brał aktywnego udziału w postępowaniu, np. z powodu nieodebrania korespondencji, pobytu za granicą, choroby czy zastosowania przepisów dotyczących fikcji doręczenia. W takich przypadkach może dojść do wydania ostatecznej decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, mimo że rzeczywisty stan faktyczny mógłby prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.
W mojej ocenie konieczne jest zapewnienie równowagi pomiędzy zasadą trwałości decyzji ostatecznych a zasadą praworządności i ochroną praw majątkowych podatników. Ostateczność decyzji nie powinna bowiem oznaczać, że państwo nie ma możliwości naprawienia własnego błędu, jeżeli po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne okoliczności lub dowody mające wpływ na jej prawidłowość.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki dostrzega problem związany z praktyką bardzo wąskiej interpretacji przesłanek wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji podatkowych?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki posiada dane dotyczące liczby postępowań wszczętych w trybie art. 240 oraz art. 247 Ordynacji podatkowej w ostatnich pięciu latach, a także liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku tych postępowań uchylona, zmieniona lub uznano ją za nieważną?
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki zasada trwałości decyzji ostatecznej może uzasadniać odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ujawniono istotny dowód istniejący już w dniu jej wydania, którego organ wcześniej nie znał?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki planuje zmianę przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji w celu zapewnienia skuteczniejszej ochrony podatników przed skutkami ewidentnie wadliwych decyzji ostatecznych?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki rozważa wydanie ogólnej interpretacji lub innych wytycznych dla organów podatkowych, które pozwoliłyby na bardziej jednolite stosowanie przepisów dotyczących wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych?
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki podatnik powinien ponosić negatywne konsekwencje błędu organu podatkowego polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy lub pominięciu istotnego dowodu, jeżeli dowód ten istniał już w momencie wydawania decyzji?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki analizowało skalę sytuacji, w których podatnicy, pomimo przedstawienia nowych dowodów lub wskazania istotnych uchybień w wydanej decyzji, nie mogą doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznej?
Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki uważa za zasadne wprowadzenie takich zmian w Ordynacji podatkowej, aby ostateczność decyzji podatkowej nie stanowiła przeszkody w jej wzruszeniu w sytuacji stwierdzenia istotnego naruszenia prawa lub ujawnienia dowodów mogących mieć zasadniczy wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego?
Z poważaniem
Robert Dowhan
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
55%
Konkretność
45%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
402 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Odpowiedź na interpelację nr 19577
w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jarosław Neneman
Warszawa, 25-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
Odpowiedź na interpelacje 19577.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14965 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 25 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19577 Poseł Robert Dowhan w sprawie skuteczności
trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Znak sprawy: DTS6.054.6.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Odpowiedź na interpelację nr 19577
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 19577 Pana posła Roberta Dowhana w sprawie
skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych, udzielam
następujących wyjaśnień.
Ad 1. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem związany z praktyką bardzo
wąskiej interpretacji przesłanek wznowienia postępowania oraz stwierdzenia
nieważności ostatecznych decyzji podatkowych?
Ocena dopuszczalności wzruszenia decyzji ostatecznej powinna być dokonywana
z uwzględnieniem zarówno zasady trwałości decyzji ostatecznych,
jak i wyjątkowego charakteru nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji
przewidzianych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa1, dalej:
„O.p.”.
Zgodnie z art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu
podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.
-- 1 of 6 --
2/6
nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach
przewidzianych w O.p. oraz w ustawach podatkowych.
Z przepisu tego wynika, że możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej została
ograniczona do przypadków wyraźnie określonych przepisami prawa.
W konsekwencji przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240
O.p., oraz przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 247 O.p.,
jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, powinny być
interpretowane z uwzględnieniem ich wyjątkowego charakteru.
Postępowania prowadzone na podstawie art. 240 i art. 247 O.p. nie mogą być
wykorzystywane jako instrument ponownego, nieograniczonego merytorycznego
rozpoznawania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie
wznowieniowe nie stanowi kolejnej instancji postępowania podatkowego, lecz służy
ustaleniu, czy wystąpiła jedna z ustawowo określonych przesłanek wznowienia.
Analogicznie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy
ustaleniu, czy decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych
w art. 247 § 1 O.p.
Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania
albo stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga każdorazowo odniesienia się
do przesłanek określonych odpowiednio w art. 240 i art. 247 O.p., z uwzględnieniem
okoliczności konkretnej sprawy.
Ad 2. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby postępowań
wszczętych w trybie art. 240 oraz art. 247 Ordynacji podatkowej w ostatnich
pięciu latach, a także liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku
tych postępowań uchylona, zmieniona lub uznana za nieważną?
Ministerstwo Finansów nie gromadzi danych statystycznych dotyczących liczby
postępowań wszczętych na podstawie art. 240 O.p., tj. w sprawie wznowienia
postępowania, oraz art. 247 O.p., tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W konsekwencji Ministerstwo Finansów nie dysponuje również informacjami
na temat liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku tych
postępowań uchylona, zmieniona bądź uznana za nieważną.
Ad 3. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów zasada trwałości decyzji ostatecznej
może uzasadniać odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy po wydaniu
decyzji ujawniono istotny dowód istniejący już w dniu jej wydania, którego organ
wcześniej nie znał?
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia
się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności
faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi,
który wydał decyzję.
Mając na względzie, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych
dowodów istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych
organowi, który wydał decyzję, zostało przez ustawodawcę wskazane wprost jako
przesłanka wznowienia postępowania, zasada trwałości decyzji ostatecznej
-- 2 of 6 --
3/6
nie może sama w sobie stanowić podstawy odmowy wznowienia postępowania
w przypadku spełnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Samo powołanie się na ujawnienie po wydaniu decyzji nowych okoliczności
faktycznych lub dowodów nie jest jednak wystarczające do stwierdzenia istnienia
podstawy wznowienia postępowania. Dla zastosowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:
po wydaniu decyzji wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody,
okoliczności te lub dowody są istotne dla sprawy, tj. ich uwzględnienie może mieć
wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności może prowadzić do wydania
decyzji o innej treści,
nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał
decyzję oraz
istniały w dniu wydania decyzji.
W konsekwencji dla zaistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p,
nie wystarcza samo stwierdzenie, że po wydaniu decyzji ujawniono dowód
lub okoliczność faktyczną, która istniała już w dacie wydania decyzji i nie była znana
organowi. Konieczne jest ponadto wykazanie, że dowód lub okoliczność ma istotne
znaczenie dla sprawy, a zatem że jego uwzględnienie mogłoby potencjalnie
doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.
Istota postępowania wznowieniowego prowadzonego na podstawie art. 240 § 1
pkt 5 O.p. sprowadza się zatem w pierwszej kolejności do oceny, czy wskazana przez
stronę okoliczność faktyczna lub dowód rzeczywiście posiada cechę „nowości”
w rozumieniu tego przepisu oraz czy spełnia pozostałe ustawowe warunki
wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie stanowi bowiem
kontynuacji postępowania zwykłego ani kolejnego etapu merytorycznego
rozpoznawania sprawy. Nie może ono służyć ponownej, pełnej kontroli
prawidłowości decyzji ostatecznej, lecz ma na celu ustalenie, czy zachodzi jedna
z ustawowo określonych przesłanek wznowienia postępowania.
W przypadku stwierdzenia, że wskazany przez stronę dowód lub okoliczność spełnia
wszystkie warunki określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., organ nie może odmówić
wznowienia postępowania wyłącznie z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji
ostatecznej. Zasada ta wyznacza bowiem regułę, od której ustawodawca
przewidział wyjątki, a jednym z nich jest właśnie wznowienie postępowania
z powodu ujawnienia istotnych, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych
organowi nowych okoliczności faktycznych lub dowodów.
Ad 4. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę przepisów Ordynacji
podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności
decyzji w celu zapewnienia skuteczniejszej ochrony podatników przed skutkami
ewidentnie wadliwych decyzji ostatecznych?
W ocenie Ministerstwa Finansów aktualne brzmienie przepisów Ordynacji
podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności
decyzji zapewnia właściwy poziom ochrony podatników.
-- 3 of 6 --
4/6
W związku z powyższym nie jest planowana zmiana tych przepisów w omawianym
zakresie.
Ad 5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie ogólnej interpretacji
lub innych wytycznych dla organów podatkowych, które pozwoliłyby na bardziej
jednolite stosowanie przepisów dotyczących wzruszania ostatecznych decyzji
podatkowych?
Interpretacja podatkowa, będąca urzędową wykładnią przepisu prawa
podatkowego, ma na celu przede wszystkim wyjaśnienie wątpliwości związanych
z brzmieniem przepisu prawa podatkowego. Jej celem jest określenie skutków
podatkowych o charakterze materialnoprawnym.
Interpretacja ogólna nie może natomiast wyjaśniać zakresu i sposobu stosowania
przepisów obejmujących uprawnienia i obowiązki organów podatkowych o
charakterze kompetencyjnym i proceduralnym. Zatem przepisy regulujące sytuacje,
w których organ podatkowy może wzruszyć ostateczną decyzję podatkową,
pozostają poza zakresem interpretacji podatkowej. Należy ponadto wskazać, że
zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa,
natomiast stosownie do art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być
prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Do kontroli procedur stosowanych przez organy podatkowe przewidziane są skargi
i odwołania w toku konkretnego postępowania, w tym skarga do sądu
administracyjnego. Takie rozwiązanie zapewnia szerokie zbadanie sprawy, w tym
pod kątem sprawdzenia, czy prawa strony nie zostały naruszone oraz minimalizuje
ryzyko pozostania w obrocie prawnym wadliwych rozstrzygnięć.
Z tego względu wydanie interpretacji ogólnej w omawianym zakresie nie znajduje
uzasadnienia.
Dodatkowo, przesłanki uruchomienia nadzwyczajnych trybów postępowania
zostały określone w ustawie, a ich wykładnia znajduje odzwierciedlenie
w orzecznictwie sądów administracyjnych. W zakresie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
dochodziło do rozbieżności interpretacyjnych - brak było jednolitego stanowiska
sądów administracyjnych co do tego, czy za „nowe” okoliczności lub dowody mogą
być uznane te, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania
podatkowego, lecz nie zostały przez nią wówczas powołane lub ujawnione.
Rozbieżności te zostały rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt II FPS 3/25, zgodnie
z którą:
Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja
podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną
za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe
okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego
postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała.
Wymieniona uchwała ostatecznie usunęła wątpliwości interpretacyjne dotyczące
stosowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ujednolicając praktykę orzeczniczą w tym
zakresie.
-- 4 of 6 --
5/6
Niezależnie od powyższego, w ramach bieżącego nadzoru nad podległymi
jednostkami Krajowej Administracji Skarbowej monitorowane jest orzecznictwo
sądów administracyjnych oraz praktyka orzecznicza organów podatkowych.
Przekazywane są również ogólne wytyczne i rekomendacje dotyczące
prawidłowego prowadzenia postępowań podatkowych.
Ad 6. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów podatnik powinien ponosić negatywne
konsekwencje błędu organu podatkowego polegającego na niewyjaśnieniu
wszystkich istotnych okoliczności sprawy lub pominięciu istotnego dowodu, jeżeli
dowód ten istniał już w momencie wydawania decyzji?
Zgodnie z art. 122 § 1 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują
wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Ponadto, zgodnie z art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać
i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast
do art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału
dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Regulacje te oznaczają, że organ podatkowy jest zobowiązany do podejmowania
działań niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz
do wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Należy jednak podkreślić, że nie każde naruszenie tych obowiązków skutkuje
możliwością wzruszenia decyzji ostatecznej. Skutki takiego naruszenia należy
oceniać przez pryzmat przepisów działu IV rozdziałów 17–19 Ordynacji
podatkowej, regulujących poszczególne tryby nadzwyczajne. Ocena ta powinna
uwzględniać w szczególności charakter stwierdzonego uchybienia, znaczenie
pominiętego dowodu lub niewyjaśnionej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy
oraz ich potencjalny wpływ na treść wydanej decyzji.
Nie można przyjąć, że każde uchybienie organu w postaci pominięcia dowodu
prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji ostatecznej. Takie rozwiązanie
prowadziłoby bowiem do podważenia zasady trwałości decyzji ostatecznych
i w praktyce mogłoby przekształcić tryby nadzwyczajne w kolejną instancję
postępowania podatkowego.
Ad 7. Czy Ministerstwo Finansów analizowało skalę sytuacji, w których podatnicy,
pomimo przedstawienia nowych dowodów lub wskazania istotnych uchybień w
wydanej decyzji, nie mogą doprowadzić do ponownego merytorycznego
rozpoznania sprawy wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznej?
Nie prowadzono odrębnej analizy ilościowej pozwalającej określić skalę sytuacji,
w których podatnicy, pomimo przedłożenia nowych dowodów lub wskazania
uchybień, spotkali się z odmową ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy
z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 128
O.p.
-- 5 of 6 --
6/6
Analizowane jest natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym
dotyczące przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5
O.p. Orzecznictwo to nie wskazuje na występowanie przypadków uzasadniających
stwierdzenie systemowego uniemożliwiania podatnikom rozpoznania sprawy
w trybie wznowienia postępowania wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji
ostatecznej.
Ad 8. Czy Ministerstwo Finansów uważa za zasadne wprowadzenie takich zmian
w Ordynacji podatkowej, aby ostateczność decyzji podatkowej nie stanowiła
przeszkody w jej wzruszeniu w sytuacji stwierdzenia istotnego naruszenia prawa
lub ujawnienia dowodów mogących mieć zasadniczy wpływ na wysokość
zobowiązania podatkowego?
Obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowej już obecnie przewidują możliwość
wzruszenia decyzji ostatecznej w przypadkach, w których zachodzą określone przez
ustawodawcę przesłanki. Zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona
w art. 128 O.p., nie może być rozumiana jako przeszkoda w zastosowaniu art. 240
lub art. 247 O.p., jeżeli zostały spełnione określone w tych przepisach warunki.
Jednocześnie przepisy te nie mogą być stosowane w sposób prowadzący
do traktowania nadzwyczajnych trybów jako kolejnej instancji postępowania
podatkowego. Zbyt szerokie i niedookreślone możliwości wzruszania decyzji
ostatecznych mogłyby prowadzić do podważenia pewności prawa oraz trwałości
stosunków prawnych ukształtowanych na ich podstawie.
Z tego względu nie znajduje uzasadnienia wprowadzenie generalnej regulacji,
zgodnie z którą samo stwierdzenie istotnego naruszenia prawa lub ujawnienie
dowodu mogącego mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego
automatycznie uchylałoby znaczenie zasady trwałości decyzji ostatecznej.
Możliwość wzruszenia takiej decyzji powinna być badana w każdym konkretnym
przypadku, na podstawie ustawowo określonych przesłanek oraz w ramach
właściwego nadzwyczajnego trybu postępowania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 25 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19577 Poseł Robert Dowhan w sprawie skuteczności
trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych
Znak sprawy: DTS6.054.6.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
Odpowiedź na interpelację nr 19577
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 19577 Pana posła Roberta Dowhana w sprawie
skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych, udzielam
następujących wyjaśnień.
Ad 1. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem związany z praktyką bardzo
wąskiej interpretacji przesłanek wznowienia postępowania oraz stwierdzenia
nieważności ostatecznych decyzji podatkowych?
Ocena dopuszczalności wzruszenia decyzji ostatecznej powinna być dokonywana
z uwzględnieniem zarówno zasady trwałości decyzji ostatecznych,
jak i wyjątkowego charakteru nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji
przewidzianych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa1, dalej:
„O.p.”.
Zgodnie z art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu
podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.
-- 1 of 6 --
2/6
nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach
przewidzianych w O.p. oraz w ustawach podatkowych.
Z przepisu tego wynika, że możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej została
ograniczona do przypadków wyraźnie określonych przepisami prawa.
W konsekwencji przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240
O.p., oraz przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 247 O.p.,
jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, powinny być
interpretowane z uwzględnieniem ich wyjątkowego charakteru.
Postępowania prowadzone na podstawie art. 240 i art. 247 O.p. nie mogą być
wykorzystywane jako instrument ponownego, nieograniczonego merytorycznego
rozpoznawania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie
wznowieniowe nie stanowi kolejnej instancji postępowania podatkowego, lecz służy
ustaleniu, czy wystąpiła jedna z ustawowo określonych przesłanek wznowienia.
Analogicznie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy
ustaleniu, czy decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych
w art. 247 § 1 O.p.
Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania
albo stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga każdorazowo odniesienia się
do przesłanek określonych odpowiednio w art. 240 i art. 247 O.p., z uwzględnieniem
okoliczności konkretnej sprawy.
Ad 2. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby postępowań
wszczętych w trybie art. 240 oraz art. 247 Ordynacji podatkowej w ostatnich
pięciu latach, a także liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku
tych postępowań uchylona, zmieniona lub uznana za nieważną?
Ministerstwo Finansów nie gromadzi danych statystycznych dotyczących liczby
postępowań wszczętych na podstawie art. 240 O.p., tj. w sprawie wznowienia
postępowania, oraz art. 247 O.p., tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W konsekwencji Ministerstwo Finansów nie dysponuje również informacjami
na temat liczby spraw, w których ostateczna decyzja została w wyniku tych
postępowań uchylona, zmieniona bądź uznana za nieważną.
Ad 3. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów zasada trwałości decyzji ostatecznej
może uzasadniać odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy po wydaniu
decyzji ujawniono istotny dowód istniejący już w dniu jej wydania, którego organ
wcześniej nie znał?
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia
się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności
faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi,
który wydał decyzję.
Mając na względzie, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych
dowodów istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych
organowi, który wydał decyzję, zostało przez ustawodawcę wskazane wprost jako
przesłanka wznowienia postępowania, zasada trwałości decyzji ostatecznej
-- 2 of 6 --
3/6
nie może sama w sobie stanowić podstawy odmowy wznowienia postępowania
w przypadku spełnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Samo powołanie się na ujawnienie po wydaniu decyzji nowych okoliczności
faktycznych lub dowodów nie jest jednak wystarczające do stwierdzenia istnienia
podstawy wznowienia postępowania. Dla zastosowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:
po wydaniu decyzji wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody,
okoliczności te lub dowody są istotne dla sprawy, tj. ich uwzględnienie może mieć
wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności może prowadzić do wydania
decyzji o innej treści,
nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał
decyzję oraz
istniały w dniu wydania decyzji.
W konsekwencji dla zaistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p,
nie wystarcza samo stwierdzenie, że po wydaniu decyzji ujawniono dowód
lub okoliczność faktyczną, która istniała już w dacie wydania decyzji i nie była znana
organowi. Konieczne jest ponadto wykazanie, że dowód lub okoliczność ma istotne
znaczenie dla sprawy, a zatem że jego uwzględnienie mogłoby potencjalnie
doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.
Istota postępowania wznowieniowego prowadzonego na podstawie art. 240 § 1
pkt 5 O.p. sprowadza się zatem w pierwszej kolejności do oceny, czy wskazana przez
stronę okoliczność faktyczna lub dowód rzeczywiście posiada cechę „nowości”
w rozumieniu tego przepisu oraz czy spełnia pozostałe ustawowe warunki
wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie stanowi bowiem
kontynuacji postępowania zwykłego ani kolejnego etapu merytorycznego
rozpoznawania sprawy. Nie może ono służyć ponownej, pełnej kontroli
prawidłowości decyzji ostatecznej, lecz ma na celu ustalenie, czy zachodzi jedna
z ustawowo określonych przesłanek wznowienia postępowania.
W przypadku stwierdzenia, że wskazany przez stronę dowód lub okoliczność spełnia
wszystkie warunki określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., organ nie może odmówić
wznowienia postępowania wyłącznie z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji
ostatecznej. Zasada ta wyznacza bowiem regułę, od której ustawodawca
przewidział wyjątki, a jednym z nich jest właśnie wznowienie postępowania
z powodu ujawnienia istotnych, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych
organowi nowych okoliczności faktycznych lub dowodów.
Ad 4. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę przepisów Ordynacji
podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności
decyzji w celu zapewnienia skuteczniejszej ochrony podatników przed skutkami
ewidentnie wadliwych decyzji ostatecznych?
W ocenie Ministerstwa Finansów aktualne brzmienie przepisów Ordynacji
podatkowej dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności
decyzji zapewnia właściwy poziom ochrony podatników.
-- 3 of 6 --
4/6
W związku z powyższym nie jest planowana zmiana tych przepisów w omawianym
zakresie.
Ad 5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie ogólnej interpretacji
lub innych wytycznych dla organów podatkowych, które pozwoliłyby na bardziej
jednolite stosowanie przepisów dotyczących wzruszania ostatecznych decyzji
podatkowych?
Interpretacja podatkowa, będąca urzędową wykładnią przepisu prawa
podatkowego, ma na celu przede wszystkim wyjaśnienie wątpliwości związanych
z brzmieniem przepisu prawa podatkowego. Jej celem jest określenie skutków
podatkowych o charakterze materialnoprawnym.
Interpretacja ogólna nie może natomiast wyjaśniać zakresu i sposobu stosowania
przepisów obejmujących uprawnienia i obowiązki organów podatkowych o
charakterze kompetencyjnym i proceduralnym. Zatem przepisy regulujące sytuacje,
w których organ podatkowy może wzruszyć ostateczną decyzję podatkową,
pozostają poza zakresem interpretacji podatkowej. Należy ponadto wskazać, że
zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa,
natomiast stosownie do art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być
prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Do kontroli procedur stosowanych przez organy podatkowe przewidziane są skargi
i odwołania w toku konkretnego postępowania, w tym skarga do sądu
administracyjnego. Takie rozwiązanie zapewnia szerokie zbadanie sprawy, w tym
pod kątem sprawdzenia, czy prawa strony nie zostały naruszone oraz minimalizuje
ryzyko pozostania w obrocie prawnym wadliwych rozstrzygnięć.
Z tego względu wydanie interpretacji ogólnej w omawianym zakresie nie znajduje
uzasadnienia.
Dodatkowo, przesłanki uruchomienia nadzwyczajnych trybów postępowania
zostały określone w ustawie, a ich wykładnia znajduje odzwierciedlenie
w orzecznictwie sądów administracyjnych. W zakresie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
dochodziło do rozbieżności interpretacyjnych - brak było jednolitego stanowiska
sądów administracyjnych co do tego, czy za „nowe” okoliczności lub dowody mogą
być uznane te, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania
podatkowego, lecz nie zostały przez nią wówczas powołane lub ujawnione.
Rozbieżności te zostały rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt II FPS 3/25, zgodnie
z którą:
Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja
podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną
za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe
okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego
postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała.
Wymieniona uchwała ostatecznie usunęła wątpliwości interpretacyjne dotyczące
stosowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ujednolicając praktykę orzeczniczą w tym
zakresie.
-- 4 of 6 --
5/6
Niezależnie od powyższego, w ramach bieżącego nadzoru nad podległymi
jednostkami Krajowej Administracji Skarbowej monitorowane jest orzecznictwo
sądów administracyjnych oraz praktyka orzecznicza organów podatkowych.
Przekazywane są również ogólne wytyczne i rekomendacje dotyczące
prawidłowego prowadzenia postępowań podatkowych.
Ad 6. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów podatnik powinien ponosić negatywne
konsekwencje błędu organu podatkowego polegającego na niewyjaśnieniu
wszystkich istotnych okoliczności sprawy lub pominięciu istotnego dowodu, jeżeli
dowód ten istniał już w momencie wydawania decyzji?
Zgodnie z art. 122 § 1 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują
wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Ponadto, zgodnie z art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać
i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast
do art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału
dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Regulacje te oznaczają, że organ podatkowy jest zobowiązany do podejmowania
działań niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz
do wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Należy jednak podkreślić, że nie każde naruszenie tych obowiązków skutkuje
możliwością wzruszenia decyzji ostatecznej. Skutki takiego naruszenia należy
oceniać przez pryzmat przepisów działu IV rozdziałów 17–19 Ordynacji
podatkowej, regulujących poszczególne tryby nadzwyczajne. Ocena ta powinna
uwzględniać w szczególności charakter stwierdzonego uchybienia, znaczenie
pominiętego dowodu lub niewyjaśnionej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy
oraz ich potencjalny wpływ na treść wydanej decyzji.
Nie można przyjąć, że każde uchybienie organu w postaci pominięcia dowodu
prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji ostatecznej. Takie rozwiązanie
prowadziłoby bowiem do podważenia zasady trwałości decyzji ostatecznych
i w praktyce mogłoby przekształcić tryby nadzwyczajne w kolejną instancję
postępowania podatkowego.
Ad 7. Czy Ministerstwo Finansów analizowało skalę sytuacji, w których podatnicy,
pomimo przedstawienia nowych dowodów lub wskazania istotnych uchybień w
wydanej decyzji, nie mogą doprowadzić do ponownego merytorycznego
rozpoznania sprawy wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznej?
Nie prowadzono odrębnej analizy ilościowej pozwalającej określić skalę sytuacji,
w których podatnicy, pomimo przedłożenia nowych dowodów lub wskazania
uchybień, spotkali się z odmową ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy
z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 128
O.p.
-- 5 of 6 --
6/6
Analizowane jest natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym
dotyczące przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5
O.p. Orzecznictwo to nie wskazuje na występowanie przypadków uzasadniających
stwierdzenie systemowego uniemożliwiania podatnikom rozpoznania sprawy
w trybie wznowienia postępowania wyłącznie z uwagi na zasadę trwałości decyzji
ostatecznej.
Ad 8. Czy Ministerstwo Finansów uważa za zasadne wprowadzenie takich zmian
w Ordynacji podatkowej, aby ostateczność decyzji podatkowej nie stanowiła
przeszkody w jej wzruszeniu w sytuacji stwierdzenia istotnego naruszenia prawa
lub ujawnienia dowodów mogących mieć zasadniczy wpływ na wysokość
zobowiązania podatkowego?
Obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowej już obecnie przewidują możliwość
wzruszenia decyzji ostatecznej w przypadkach, w których zachodzą określone przez
ustawodawcę przesłanki. Zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona
w art. 128 O.p., nie może być rozumiana jako przeszkoda w zastosowaniu art. 240
lub art. 247 O.p., jeżeli zostały spełnione określone w tych przepisach warunki.
Jednocześnie przepisy te nie mogą być stosowane w sposób prowadzący
do traktowania nadzwyczajnych trybów jako kolejnej instancji postępowania
podatkowego. Zbyt szerokie i niedookreślone możliwości wzruszania decyzji
ostatecznych mogłyby prowadzić do podważenia pewności prawa oraz trwałości
stosunków prawnych ukształtowanych na ich podstawie.
Z tego względu nie znajduje uzasadnienia wprowadzenie generalnej regulacji,
zgodnie z którą samo stwierdzenie istotnego naruszenia prawa lub ujawnienie
dowodu mogącego mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego
automatycznie uchylałoby znaczenie zasady trwałości decyzji ostatecznej.
Możliwość wzruszenia takiej decyzji powinna być badana w każdym konkretnym
przypadku, na podstawie ustawowo określonych przesłanek oraz w ramach
właściwego nadzwyczajnego trybu postępowania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --