Interpelacja w sprawie naruszenia praw gwarantów celnych (agencji celnych) przez organy celne oraz utrudnienia w pozyskiwaniu wiz pracowniczych dla obywateli Białorusi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19570
do ministra finansów i gospodarki, ministra spraw zagranicznych
w sprawie naruszenia praw gwarantów celnych (agencji celnych) przez organy celne oraz utrudnienia w pozyskiwaniu wiz pracowniczych dla obywateli Białorusi
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 01-09-2026
Zwracam się do Panów Ministrów w imieniu polskich przedsiębiorców zrzeszonych m.in. w Porozumieniu Polskich Przedsiębiorców „Zjednoczony Wschód”, którzy zgłaszają poważne nieprawidłowości systemowe wpływające bezpośrednio na ich bezpieczeństwo finansowe i stabilność operacyjną.
Pierwszym istotnym problemem jest praktyka organów celnych polegająca na próbach obciążania gwarantów (np. agencji celnych) należnościami celno-podatkowymi wynikającymi z kontroli po zwolnieniu towarów, w sytuacjach, gdy złożone wcześniej zabezpieczenie zostało już formalnie i definitywnie zwolnione.
Zgodnie z art. 89 ust. 2 zdanie trzecie unijnego Kodeksu Celnego (UKC), wykorzystanie zabezpieczenia do pokrycia należności z kontroli post-clearance jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy zabezpieczenie „nie zostało zwolnione”. Zwolnienie zabezpieczenia (art. 98 UKC) jest aktem organu celnego wywołującym skutek materialnoprawny – wygaśnięcie stosunku zabezpieczenia. Przepisy prawa celnego nie przewidują instytucji „odżycia” gwarancji, a art. 65 ust. 2 Prawa celnego dotyczy wyłącznie zabezpieczeń istniejących („złożonych”). Nakładanie zobowiązań na gwarantów po zwolnieniu gwarancji rażąco narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa oraz pewności prawa.
Drugim problemem jest paraliż w wydawaniu wiz pracowniczych przez polskie placówki konsularne w Republice Białorusi. Z powodu ograniczeń kadrowych i organizacyjnych konsulatów, polscy pracodawcy nie są w stanie uzyskać wiz dla wysoce wykwalifikowanych pracowników niezbędnych do ciągłości ich biznesu. Firma ponosi koszty ich utrzymania, nie mogąc jednocześnie legalnie korzystać z ich pracy, co drastycznie obniża konkurencyjność polskich przedsiębiorstw.
W związku z powyższym wnoszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie wytycznych dla organów celnych w celu zaprzestania bezprawnej praktyki dochodzenia należności od gwarantów celnych po zwolnieniu zabezpieczenia?
2. Jakie działania podejmie MSZ w celu usprawnienia procedury wizowej na Białorusi i zwiększenia przepustowości placówek konsularnych dla polskich pracodawców?
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
2962 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 20 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19570 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej
Znak sprawy: DC2.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: naruszenia praw gwarantów celnych (agencji celnych)
przez organy celne
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 19570 z 8 września 2026 r. Pani Bożeny Lisowskiej,
Posłanki na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Organy celne zwalniają zabezpieczenie niezwłocznie, gdy wygaśnie dług celny
lub zobowiązanie wynikające z innych należności lub też, gdy nie mogą one już
powstać (art. 98 ust. 1 unijnego kodeksu celnego – dalej „UKC”).
W przypadku złożenia zabezpieczenia w formie zobowiązania gwaranta uznaje się
je za całkowicie zwolnione tylko wtedy, gdy zabezpieczenie zostało zwrócone
gwarantowi lub osobie je składającej. Z kolei w przypadku depozytu w gotówce
zwolnienie zabezpieczenia jest równoważne ze zwrotem kwoty depozytu,
stanowiącego zabezpieczenie, osobie je składającej.
Zwolnienie / zwrot zabezpieczenia oznacza, że nie może ono zostać użyte
do zabezpieczenia przyszłych operacji celnych oraz powoduje brak możliwości
wystąpienia do gwaranta z żądaniem zapłaty długu powstałego w stosunku
do zgłoszeń nim objętych.
-- 1 of 2 --
2/2
Zgodnie z art. 89 ust. 4 akapit trzeci UKC, jeżeli zabezpieczenie nie zostało
zwolnione, może ono również zostać wykorzystane, w granicach zabezpieczonej
kwoty, do pokrycia długów celnych i w stosownych przypadkach innych należności,
które są płatne w następstwie kontroli po zwolnieniu towarów przeprowadzonej
na podstawie art. 48 UKC.
Odzyskanie kwot wynikających z kontroli po zwolnieniu towarów powinno być
możliwe w granicach kwoty zabezpieczonej zabezpieczeniem, o ile jest ona
częściowo lub w pełni dostępna do dyspozycji organu celnego oraz pod warunkiem,
że zdarzenie, które doprowadziło do powstania długu celnego było związane
z pierwotnym zgłoszeniem celnym, z procedurą lub ułatwieniami, w odniesieniu
do których wymagane było zabezpieczenie.
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego prowadzący postępowanie celne w wyniku
kontroli po zwolnieniu towarów ustala, czy zabezpieczenie wykorzystane do danej
operacji jest jeszcze dostępne (nie zostało zwrócone). Jeżeli stwierdzi jego
dostępność to może ono zostać użyte w celu odzyskania przez wierzyciela kwoty
należności wynikających z decyzji, w przypadku braku wpłaty przez dłużnika.
Wyjaśnienia i zalecenia do stosowania w przedmiotowej sprawie zostały przesłane
do jednostek Krajowej Administracji Skarbowej w 2024 r.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --