Interpelacja nr 19566
Interpelacja w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Interpelacja nr 19566
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 01-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
organy podatkowe stoją na stanowisku, że hotele, pensjonaty i inni przedsiębiorcy, którzy przyjmowali uchodźców i otrzymywali za to środki/rekompensaty (np. ryczałty wypłacane z budżetu państwa za pośrednictwem wojewodów), świadczyli odpłatne usługi i powinni odprowadzić od tych kwot podatek VAT.
Branża hotelowa i eksperci podatkowi zwracają uwagę, że wsparcie miało charakter pomocy humanitarnej w stanie wyższej konieczności oraz realizacji zadań państwa, a nie komercyjnej działalności gospodarczej. Warto również przypomnieć, w jakiej sytuacji znajdowała się wówczas branża hotelarska. Po okresie pandemii wiele hoteli było na granicy przetrwania. Część obiektów zakończyła działalność, inne dopiero próbowały odzyskać płynność finansową. Mimo to, kiedy państwo i samorządy zwróciły się o pomoc, hotelarze ponownie otworzyli swoje obiekty – tym razem dla ludzi uciekających przed wojną. Zapewniali im nie tylko dach nad głową, ale również wyżywienie i podstawową opiekę. Nie zastanawiali się, czy przyjęcie uchodźców będzie dla nich opłacalne.
Działali w przekonaniu, że wykonują zadanie ważne dla państwa. Działali na podstawie rozwiązań przyjętych przez władze publiczne, według zasad określanych przez wojewodów i inne instytucje odpowiedzialne za organizację pomocy. Nie mieli powodów zakładać, że kilka lat później sposób rozliczenia tej pomocy zostanie oceniony zupełnie inaczej. Ustalona przez państwo stawka wynosiła 70 zł brutto za osobodobę. W tej kwocie należało zapewnić miejsce noclegowe, całodzienne wyżywienie, ogrzewanie, energię elektryczną, wodę, pranie pościeli, środki czystości, obsługę pracowników oraz bieżące utrzymanie całego obiektu. Nie była to zwykła cena pobytu hotelowego, ustalana swobodnie przez przedsiębiorcę i obejmująca skalkulowaną marżę. Była to określona przez państwo kwota, w ramach której przedsiębiorca miał zrealizować konkretne zadanie pomocowe w warunkach kryzysu humanitarnego.
W latach 2022-2024 przedsiębiorcy stosowali zasady rozliczeń wynikające z zawieranych umów oraz praktyki wojewodów. Środki były wypłacane w wysokości określonej przez państwo, bez informacji, że po kilku latach organy skarbowe mogą potraktować je jako wynagrodzenie za standardową usługę komercyjną i zażądać podatku VAT zawartego w wypłaconej już stawce. Przedsiębiorcy byli w 2022 r. dla państwa partnerami, którzy pomogli opanować kryzys humanitarny. Dzisiaj są traktowani tak, jakby samodzielnie stworzyli model komercyjnej działalności, swobodnie ustalali jego warunki i od początku znali wszystkie konsekwencje podatkowe. Tymczasem to państwo określiło zasady, wysokość świadczeń i sposób organizacji pomocy. Przedsiębiorcy jedynie odpowiedzieli na wezwanie i wykonali powierzone im zadanie. A teraz Krajowa Administracja Skarbowa kwestionuje rozliczenia części przedsiębiorców z tamtego okresu.
Należy podkreślić, że nie chodzi o jednorazową akcję dotyczącą jednego zadania. Znany w mediach przypadek właściciela Hotelu Mieszko w Gorzowie Wielkopolskim wskazuje, że sprawa dotyczy również pomocy powodzianom w 2024 roku czy pogorzelcom po pożarze kamienicy w Gorzowie Wielkopolskim w styczniu 2026 roku. Wspomnianemu przedsiębiorcy zajęto środki na rachunku bankowym spółki, co bardzo ogranicza regulowanie zobowiązań wobec pracowników i dostawców. Taka sytuacja grozi nieodwracalnym szkodom jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sporu przez niezależny sąd.
Problem został opisany przez „Dziennik Gazetę Prawną” (Agnieszka Pokojska „VAT od zakwaterowania ukraińskich uchodźców. Spór coraz głośniejszy, lecz nadal bez rozwiązania”) i stał się na tyle poważny, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (postanowienie z 27 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 1/26) zawiesił postępowanie i skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Fakt skierowania pytań do sądu unijnego potwierdza, że przepisy budzą poważne i systemowe wątpliwości. Skoro jednoznacznej odpowiedzi poszukuje sąd administracyjny, trudno oczekiwać, że przedsiębiorca działający w pierwszych tygodniach wojny powinien był bezbłędnie przewidzieć wykładnię, która zostanie przyjęta kilka lat później. Negatywne skutki niejasnego prawa nie powinny być w całości przerzucane na obywatela, który działał w dobrej wierze, zgodnie z praktyką instytucji państwowych i w odpowiedzi na publiczny apel o pomoc.
Jeżeli podczas kolejnej wojny, powodzi, pożaru lub innej katastrofy państwo ponownie zwróci się do przedsiębiorców o natychmiastową pomoc, wielu z nich przypomni sobie dzisiejsze kontrole, wieloletnie postępowania i zajmowanie rachunków bankowych. Zanim otworzą swoje obiekty dla potrzebujących, zapytają prawników i doradców podatkowych, czy za kilka lat nie zostaną obciążeni skutkami niejasności, za które sami nie odpowiadają. W sytuacji kryzysowej państwo nie może pozwolić sobie na utratę zaufania tych, na których pomoc będzie chciało liczyć.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy obywatel powinien ponosić konsekwencje braku spójności między stanowiskiem instytucji organizujących i finansujących pomoc a późniejszym stanowiskiem organów podatkowych? Jakie działania należy na przyszłość poczynić, aby zaradzić systemowo takim sprzecznościom?
2. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie zmian legislacyjnych, które wyłączą z opodatkowania środki otrzymywane przez przedsiębiorców na realizację opisanych wyżej zadań z zakresu pomocy humanitarnej?
Z poważaniem
dr Tomasz Rzymkowski
Interpelacja nr 19566
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 01-09-2026
Szanowny Panie Ministrze,
organy podatkowe stoją na stanowisku, że hotele, pensjonaty i inni przedsiębiorcy, którzy przyjmowali uchodźców i otrzymywali za to środki/rekompensaty (np. ryczałty wypłacane z budżetu państwa za pośrednictwem wojewodów), świadczyli odpłatne usługi i powinni odprowadzić od tych kwot podatek VAT.
Branża hotelowa i eksperci podatkowi zwracają uwagę, że wsparcie miało charakter pomocy humanitarnej w stanie wyższej konieczności oraz realizacji zadań państwa, a nie komercyjnej działalności gospodarczej. Warto również przypomnieć, w jakiej sytuacji znajdowała się wówczas branża hotelarska. Po okresie pandemii wiele hoteli było na granicy przetrwania. Część obiektów zakończyła działalność, inne dopiero próbowały odzyskać płynność finansową. Mimo to, kiedy państwo i samorządy zwróciły się o pomoc, hotelarze ponownie otworzyli swoje obiekty – tym razem dla ludzi uciekających przed wojną. Zapewniali im nie tylko dach nad głową, ale również wyżywienie i podstawową opiekę. Nie zastanawiali się, czy przyjęcie uchodźców będzie dla nich opłacalne.
Działali w przekonaniu, że wykonują zadanie ważne dla państwa. Działali na podstawie rozwiązań przyjętych przez władze publiczne, według zasad określanych przez wojewodów i inne instytucje odpowiedzialne za organizację pomocy. Nie mieli powodów zakładać, że kilka lat później sposób rozliczenia tej pomocy zostanie oceniony zupełnie inaczej. Ustalona przez państwo stawka wynosiła 70 zł brutto za osobodobę. W tej kwocie należało zapewnić miejsce noclegowe, całodzienne wyżywienie, ogrzewanie, energię elektryczną, wodę, pranie pościeli, środki czystości, obsługę pracowników oraz bieżące utrzymanie całego obiektu. Nie była to zwykła cena pobytu hotelowego, ustalana swobodnie przez przedsiębiorcę i obejmująca skalkulowaną marżę. Była to określona przez państwo kwota, w ramach której przedsiębiorca miał zrealizować konkretne zadanie pomocowe w warunkach kryzysu humanitarnego.
W latach 2022-2024 przedsiębiorcy stosowali zasady rozliczeń wynikające z zawieranych umów oraz praktyki wojewodów. Środki były wypłacane w wysokości określonej przez państwo, bez informacji, że po kilku latach organy skarbowe mogą potraktować je jako wynagrodzenie za standardową usługę komercyjną i zażądać podatku VAT zawartego w wypłaconej już stawce. Przedsiębiorcy byli w 2022 r. dla państwa partnerami, którzy pomogli opanować kryzys humanitarny. Dzisiaj są traktowani tak, jakby samodzielnie stworzyli model komercyjnej działalności, swobodnie ustalali jego warunki i od początku znali wszystkie konsekwencje podatkowe. Tymczasem to państwo określiło zasady, wysokość świadczeń i sposób organizacji pomocy. Przedsiębiorcy jedynie odpowiedzieli na wezwanie i wykonali powierzone im zadanie. A teraz Krajowa Administracja Skarbowa kwestionuje rozliczenia części przedsiębiorców z tamtego okresu.
Należy podkreślić, że nie chodzi o jednorazową akcję dotyczącą jednego zadania. Znany w mediach przypadek właściciela Hotelu Mieszko w Gorzowie Wielkopolskim wskazuje, że sprawa dotyczy również pomocy powodzianom w 2024 roku czy pogorzelcom po pożarze kamienicy w Gorzowie Wielkopolskim w styczniu 2026 roku. Wspomnianemu przedsiębiorcy zajęto środki na rachunku bankowym spółki, co bardzo ogranicza regulowanie zobowiązań wobec pracowników i dostawców. Taka sytuacja grozi nieodwracalnym szkodom jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sporu przez niezależny sąd.
Problem został opisany przez „Dziennik Gazetę Prawną” (Agnieszka Pokojska „VAT od zakwaterowania ukraińskich uchodźców. Spór coraz głośniejszy, lecz nadal bez rozwiązania”) i stał się na tyle poważny, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (postanowienie z 27 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 1/26) zawiesił postępowanie i skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Fakt skierowania pytań do sądu unijnego potwierdza, że przepisy budzą poważne i systemowe wątpliwości. Skoro jednoznacznej odpowiedzi poszukuje sąd administracyjny, trudno oczekiwać, że przedsiębiorca działający w pierwszych tygodniach wojny powinien był bezbłędnie przewidzieć wykładnię, która zostanie przyjęta kilka lat później. Negatywne skutki niejasnego prawa nie powinny być w całości przerzucane na obywatela, który działał w dobrej wierze, zgodnie z praktyką instytucji państwowych i w odpowiedzi na publiczny apel o pomoc.
Jeżeli podczas kolejnej wojny, powodzi, pożaru lub innej katastrofy państwo ponownie zwróci się do przedsiębiorców o natychmiastową pomoc, wielu z nich przypomni sobie dzisiejsze kontrole, wieloletnie postępowania i zajmowanie rachunków bankowych. Zanim otworzą swoje obiekty dla potrzebujących, zapytają prawników i doradców podatkowych, czy za kilka lat nie zostaną obciążeni skutkami niejasności, za które sami nie odpowiadają. W sytuacji kryzysowej państwo nie może pozwolić sobie na utratę zaufania tych, na których pomoc będzie chciało liczyć.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy obywatel powinien ponosić konsekwencje braku spójności między stanowiskiem instytucji organizujących i finansujących pomoc a późniejszym stanowiskiem organów podatkowych? Jakie działania należy na przyszłość poczynić, aby zaradzić systemowo takim sprzecznościom?
2. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie zmian legislacyjnych, które wyłączą z opodatkowania środki otrzymywane przez przedsiębiorców na realizację opisanych wyżej zadań z zakresu pomocy humanitarnej?
Z poważaniem
dr Tomasz Rzymkowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
520 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Odpowiedź na interpelację nr 19566
w sprawie opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r.
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jarosław Neneman
Warszawa, 25-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
Odpowiedź MF na interpelację nr 19566 Poseł Tomasz Rzymkowski.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7144 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 25 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19566
Znak sprawy: PT1.054.52.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19566 posła Tomasza Rzymkowskiego w sprawie
opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom
z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r., uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym czynności w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy, wykonywane
w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, są opodatkowane podatkiem VAT
na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Przepisy dyrektywy VAT nie przewidują
generalnego wyłączenia z opodatkowania tym podatkiem wszystkich czynności
związanych z realizacją czynności o charakterze pomocy humanitarnej
wykonywanych na rzecz administracji publicznej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.) – dalej: dyrektywa VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 25 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19566
Znak sprawy: PT1.054.52.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19566 posła Tomasza Rzymkowskiego w sprawie
opodatkowania świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za pomoc uchodźcom
z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 r., uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym czynności w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy, wykonywane
w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, są opodatkowane podatkiem VAT
na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Przepisy dyrektywy VAT nie przewidują
generalnego wyłączenia z opodatkowania tym podatkiem wszystkich czynności
związanych z realizacją czynności o charakterze pomocy humanitarnej
wykonywanych na rzecz administracji publicznej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.) – dalej: dyrektywa VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --