tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 21 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja numer 19565
Znak sprawy: FN1.054.10.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19565 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Rzymkowskiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Ad. 1
Na wstępie należy zauważyć, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało sygnałów
dotyczących problemów w zakresie ograniczania dostępu do środków pieniężnych
osobom wykluczonym cyfrowo w wyniku likwidacji tradycyjnych kas bankowych i
wdrażania modelu placówek wyłącznie bezgotówkowych.
Warto zauważyć, że obowiązujące przepisy umożliwiają równoprawne
funkcjonowanie, zarówno płatności bezgotówkowych, jak i gotówkowych oraz
realną ochronę obrotu gotówkowego. Ramy prawne dla świadczenia usług
płatniczych określa m.in. ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz.U. z 2026 r. poz. 623, dalej jako: „ustawa o usługach płatniczych”), która reguluje
działalność dostawców usług płatniczych oraz funkcjonowanie infrastruktury
płatniczej. Jednocześnie, w Polsce nie funkcjonują systemowe ograniczenia w
dostępie do gotówki dla konsumentów.
Ponadto należy wskazać, że obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury
płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Artykuł
59ea ustawy o usługach płatniczych stanowi podstawę prawną zobowiązującą
przedsiębiorców do przyjęcia zapłaty gotówką od konsumentów za usługi bądź
sprzedaż. Ustawa o zmianie ustawy o usługach płatniczych, która weszła w życie 5
listopada 2021 r., doprowadziła do wprowadzenia do ustawy ww. art. 59ea. W ust. 1
tego artykułu wyłączono możliwość uzależniania przez akceptanta zawarcia z

-- 1 of 4 --

2/4
konsumentem umowy o świadczenie usług lub sprzedaży towarów od dokonania
zapłaty w formie bezgotówkowej oraz odmówienia konsumentowi przyjęcia zapłaty
znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski (dalej jako: „NBP”).
Wprowadzenie tego przepisu służyło wyeliminowaniu sytuacji, w których
sprzedawca odmawiał klientowi przyjęcia zapłaty za towar bądź usługę w gotówce.
Od obowiązku przyjęcia przez sprzedawcę zapłaty gotówką przewidziano kilka
wyjątków wskazanych w art. 59ea ust. 2. Ponadto w ust. 3 art. 59ea ww. ustawy
wprowadzono zakaz nakładania przez akceptantów opłat z tytułu przyjmowania
zapłaty w gotówce oraz różnicowania ceny oferowanych towarów lub usług z uwagi
na formę zapłaty. Celem tego unormowania jest ochrona osób chcących dokonać
płatności w gotówce przed ponoszeniem dodatkowych opłat z tego tytułu.
Istotnym elementem jest również fizyczna dostępność gotówki. Zgodnie z danymi
NBP1, w Polsce funkcjonuje rozbudowana infrastruktura umożliwiająca szeroki
dostęp do gotówki, który zapewniają zarówno banki, jak i niezależni operatorzy
infrastruktury bankomatowej. Analizy dostępności infrastruktury wskazują, że na
mapie kraju prawie nie występują tzw. „białe plamy”, czyli obszary całkowicie
pozbawione dostępu do usług zapewniających dostępność gotówki. Badanie
przeprowadzone przez NBP wykazało, że dostępność gotówki w ujęciu
geograficznym w Polsce pozostaje na wysokim poziomie, a 98,65% mieszkańców ma
dostęp do bankomatu, oddziału banku z obsługą kasową lub placówki Poczty
Polskiej S.A. w promieniu do 10 km.
Należy również wskazać, że dodatkowym kanałem dostępu do gotówki jest usługa
cash-back, polegająca na możliwości wypłaty gotówki podczas płatności kartą w
punktach handlowych. Rozwiązanie to, funkcjonujące w wielu sklepach w całym
kraju, zwiększa dostępność gotówki, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.
Istotnym elementem jest również Narodowa Strategia Bezpieczeństwa Obrotu
Gotówkowego, która jest polską strategią przygotowaną przez Narodowy Bank
Polski w 2021 r. Jej głównym celem jest zapewnienie, żeby w Polsce gotówka była
dostępna, bezpieczna i możliwa do używania także w sytuacjach kryzysowych. W
kwietniu br. NBP otrzymał nagrodę Międzynarodowego Stowarzyszenia ds.
Pieniądza za opracowanie i wdrożenie tej Strategii2.
Zatem, w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie pierwsze interpelacji warto
podkreślić, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało, aby występowały sygnały
dotyczące wskazanego problemu, a obecny stan prawny oraz dostępność
infrastruktury płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody
płatności poprzez równoprawne funkcjonowanie, zarówno płatności
bezgotówkowych, jak i gotówkowych.
Ad. 2
Warto wskazać, że kwestia dotycząca tego, czy odmowa wypłaty gotówki w
placówce bankowej klientowi legitymującemu się dowodem osobistym (ze względu
na brak obsługi kasowej czy brak aplikacji mobilnej) stanowi należyte wykonanie
umowy rachunku bankowego, zależy od postanowień umowy rachunku bankowego
1 Narodowy Bank Polski, „Raport o obrocie gotówkowym w Polsce w 2024 r.”, Warszawa
2025, str. 49.
2 https://www.pap.pl/aktualnosci/dostep-do-gotowki-w-polsce-nbp-nagrodzony

-- 2 of 4 --

3/4
lub regulaminu danego banku oraz dotyczy relacji umownej pomiędzy bankiem i
posiadaczem rachunku bankowego.
Można zwrócić uwagę na art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo
bankowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 38, dalej jako: „ustawa – Prawo bankowe”), zgodnie z
którym: „posiadacz rachunku bankowego dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi
zgromadzonymi na rachunku. W umowie z bankiem mogą być zawarte postanowienia
ograniczające swobodę dysponowania tymi środkami.” Umowa rachunku bankowego
może, zatem przewidywać postanowienia ograniczające swobodę dysponowania
środkami zgromadzonymi na tym rachunku.
Dodatkowo, warto wspomnieć o regulacjach ustawy – Prawo bankowe w zakresie
ułatwień w likwidacji bariery opisanej w interpelacji, jaką są trudności w odczytaniu
drobnych liter m.in. przez osoby starsze. Art. 109 ust. 3. ustawy – Prawo bankowe
zapewnia osobie ze szczególnymi potrzebami, o której mowa w ustawie z dnia 19
lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1411, dalej jako: „ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze
szczególnymi potrzebami”), prawo otrzymania ogólnych warunków umów oraz
regulaminów w formach, takich jak nagranie audio, nagranie wizualne treści w
polskim języku migowym, wydruk w alfabecie Braille'a lub wydruk z wielkością
czcionki wygodną do czytania, w terminie 7 dni od zgłoszenia takiej potrzeby.
Zgodnie z art. 109 ust. 4. ustawy – Prawo bankowe treść ogólnych warunków umów
oraz regulaminów udostępnia się odpowiednio w formach dostępnych dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o
zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym przez system
bankowości elektronicznej.
Ad. 3
Ministerstwo Finansów aktualnie nie prowadzi procesu legislacyjnego dotyczącego
regulacji zobowiązujących banki do zapewnienia przynajmniej jednej punktowej
obsługi kasowej na określonym obszarze administracyjnym (np. w powiecie).
W przedmiotowym zakresie można, natomiast wskazać na postulat Narodowego
Banku Polskiego zgłoszony w piśmie z dnia 13 sierpnia br. w trakcie opiniowania
projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz
zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku (numer w wykazie prac
legislacyjnych Rady Ministrów: numer UC132, projekt z dnia 18 czerwca 2026 r.).
Postulat NBP dotyczy uregulowania obowiązku banku w zakresie dotyczącym
zapewnienia posiadaczowi rachunku możliwości dokonywania przez niego wypłat
środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku. W tym zakresie
proponowana jest nowelizacja art. 65 ustawy - Prawo bankowe. Zaproponowana
zmiana ma na celu doprecyzowanie obowiązku banków dotyczącego realizacji
wypłat środków pieniężnych z rachunków prowadzonych przez ten bank poprzez
ustawowe zagwarantowanie posiadaczom tych rachunków możliwości
dokonywania wypłat gotówki ze środków zgromadzonych na tych rachunkach. Ww.
propozycja oraz inne uwagi zgłoszone podczas procesu konsultacji publicznych i
opiniowania ww. projektu ustawy są obecnie analizowane i będą przedmiotem
dyskusji podczas konferencji uzgodnieniowej projektu.
Ad. 4

-- 3 of 4 --

4/4
Aktualnie, Ministerstwo Finansów nie planuje prac legislacyjnych dotyczących
regulacji, które zobligowałyby banki do wydawania w placówkach bankowych kart
do bankomatów od razu podczas wizyty w oddziale, zamiast przesłania poprzez
operatora pocztowego tej karty bankomatowej. Sposób wydawania w placówkach
bankowych kart do bankomatów, zależy od postanowień umowy rachunku
bankowego lub regulaminu danego banku i dotyczy relacji umownej pomiędzy
bankiem i posiadaczem rachunku bankowego.
Podsumowując, obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury płatniczej
zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Ponadto regulacje
ustawy – Prawo bankowe zawierają ułatwienia w likwidacji barier dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie o zapewnianiu dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym dla osób starszych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 4 of 4 --

tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 21 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja numer 19565
Znak sprawy: FN1.054.10.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19565 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Rzymkowskiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Ad. 1
Na wstępie należy zauważyć, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało sygnałów
dotyczących problemów w zakresie ograniczania dostępu do środków pieniężnych
osobom wykluczonym cyfrowo w wyniku likwidacji tradycyjnych kas bankowych i
wdrażania modelu placówek wyłącznie bezgotówkowych.
Warto zauważyć, że obowiązujące przepisy umożliwiają równoprawne
funkcjonowanie, zarówno płatności bezgotówkowych, jak i gotówkowych oraz
realną ochronę obrotu gotówkowego. Ramy prawne dla świadczenia usług
płatniczych określa m.in. ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz.U. z 2026 r. poz. 623, dalej jako: „ustawa o usługach płatniczych”), która reguluje
działalność dostawców usług płatniczych oraz funkcjonowanie infrastruktury
płatniczej. Jednocześnie, w Polsce nie funkcjonują systemowe ograniczenia w
dostępie do gotówki dla konsumentów.
Ponadto należy wskazać, że obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury
płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Artykuł
59ea ustawy o usługach płatniczych stanowi podstawę prawną zobowiązującą
przedsiębiorców do przyjęcia zapłaty gotówką od konsumentów za usługi bądź
sprzedaż. Ustawa o zmianie ustawy o usługach płatniczych, która weszła w życie 5
listopada 2021 r., doprowadziła do wprowadzenia do ustawy ww. art. 59ea. W ust. 1
tego artykułu wyłączono możliwość uzależniania przez akceptanta zawarcia z

-- 1 of 4 --

2/4
konsumentem umowy o świadczenie usług lub sprzedaży towarów od dokonania
zapłaty w formie bezgotówkowej oraz odmówienia konsumentowi przyjęcia zapłaty
znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski (dalej jako: „NBP”).
Wprowadzenie tego przepisu służyło wyeliminowaniu sytuacji, w których
sprzedawca odmawiał klientowi przyjęcia zapłaty za towar bądź usługę w gotówce.
Od obowiązku przyjęcia przez sprzedawcę zapłaty gotówką przewidziano kilka
wyjątków wskazanych w art. 59ea ust. 2. Ponadto w ust. 3 art. 59ea ww. ustawy
wprowadzono zakaz nakładania przez akceptantów opłat z tytułu przyjmowania
zapłaty w gotówce oraz różnicowania ceny oferowanych towarów lub usług z uwagi
na formę zapłaty. Celem tego unormowania jest ochrona osób chcących dokonać
płatności w gotówce przed ponoszeniem dodatkowych opłat z tego tytułu.
Istotnym elementem jest również fizyczna dostępność gotówki. Zgodnie z danymi
NBP1, w Polsce funkcjonuje rozbudowana infrastruktura umożliwiająca szeroki
dostęp do gotówki, który zapewniają zarówno banki, jak i niezależni operatorzy
infrastruktury bankomatowej. Analizy dostępności infrastruktury wskazują, że na
mapie kraju prawie nie występują tzw. „białe plamy”, czyli obszary całkowicie
pozbawione dostępu do usług zapewniających dostępność gotówki. Badanie
przeprowadzone przez NBP wykazało, że dostępność gotówki w ujęciu
geograficznym w Polsce pozostaje na wysokim poziomie, a 98,65% mieszkańców ma
dostęp do bankomatu, oddziału banku z obsługą kasową lub placówki Poczty
Polskiej S.A. w promieniu do 10 km.
Należy również wskazać, że dodatkowym kanałem dostępu do gotówki jest usługa
cash-back, polegająca na możliwości wypłaty gotówki podczas płatności kartą w
punktach handlowych. Rozwiązanie to, funkcjonujące w wielu sklepach w całym
kraju, zwiększa dostępność gotówki, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.
Istotnym elementem jest również Narodowa Strategia Bezpieczeństwa Obrotu
Gotówkowego, która jest polską strategią przygotowaną przez Narodowy Bank
Polski w 2021 r. Jej głównym celem jest zapewnienie, żeby w Polsce gotówka była
dostępna, bezpieczna i możliwa do używania także w sytuacjach kryzysowych. W
kwietniu br. NBP otrzymał nagrodę Międzynarodowego Stowarzyszenia ds.
Pieniądza za opracowanie i wdrożenie tej Strategii2.
Zatem, w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie pierwsze interpelacji warto
podkreślić, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało, aby występowały sygnały
dotyczące wskazanego problemu, a obecny stan prawny oraz dostępność
infrastruktury płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody
płatności poprzez równoprawne funkcjonowanie, zarówno płatności
bezgotówkowych, jak i gotówkowych.
Ad. 2
Warto wskazać, że kwestia dotycząca tego, czy odmowa wypłaty gotówki w
placówce bankowej klientowi legitymującemu się dowodem osobistym (ze względu
na brak obsługi kasowej czy brak aplikacji mobilnej) stanowi należyte wykonanie
umowy rachunku bankowego, zależy od postanowień umowy rachunku bankowego
1 Narodowy Bank Polski, „Raport o obrocie gotówkowym w Polsce w 2024 r.”, Warszawa
2025, str. 49.
2 https://www.pap.pl/aktualnosci/dostep-do-gotowki-w-polsce-nbp-nagrodzony

-- 2 of 4 --

3/4
lub regulaminu danego banku oraz dotyczy relacji umownej pomiędzy bankiem i
posiadaczem rachunku bankowego.
Można zwrócić uwagę na art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo
bankowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 38, dalej jako: „ustawa – Prawo bankowe”), zgodnie z
którym: „posiadacz rachunku bankowego dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi
zgromadzonymi na rachunku. W umowie z bankiem mogą być zawarte postanowienia
ograniczające swobodę dysponowania tymi środkami.” Umowa rachunku bankowego
może, zatem przewidywać postanowienia ograniczające swobodę dysponowania
środkami zgromadzonymi na tym rachunku.
Dodatkowo, warto wspomnieć o regulacjach ustawy – Prawo bankowe w zakresie
ułatwień w likwidacji bariery opisanej w interpelacji, jaką są trudności w odczytaniu
drobnych liter m.in. przez osoby starsze. Art. 109 ust. 3. ustawy – Prawo bankowe
zapewnia osobie ze szczególnymi potrzebami, o której mowa w ustawie z dnia 19
lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1411, dalej jako: „ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze
szczególnymi potrzebami”), prawo otrzymania ogólnych warunków umów oraz
regulaminów w formach, takich jak nagranie audio, nagranie wizualne treści w
polskim języku migowym, wydruk w alfabecie Braille'a lub wydruk z wielkością
czcionki wygodną do czytania, w terminie 7 dni od zgłoszenia takiej potrzeby.
Zgodnie z art. 109 ust. 4. ustawy – Prawo bankowe treść ogólnych warunków umów
oraz regulaminów udostępnia się odpowiednio w formach dostępnych dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o
zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym przez system
bankowości elektronicznej.
Ad. 3
Ministerstwo Finansów aktualnie nie prowadzi procesu legislacyjnego dotyczącego
regulacji zobowiązujących banki do zapewnienia przynajmniej jednej punktowej
obsługi kasowej na określonym obszarze administracyjnym (np. w powiecie).
W przedmiotowym zakresie można, natomiast wskazać na postulat Narodowego
Banku Polskiego zgłoszony w piśmie z dnia 13 sierpnia br. w trakcie opiniowania
projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz
zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku (numer w wykazie prac
legislacyjnych Rady Ministrów: numer UC132, projekt z dnia 18 czerwca 2026 r.).
Postulat NBP dotyczy uregulowania obowiązku banku w zakresie dotyczącym
zapewnienia posiadaczowi rachunku możliwości dokonywania przez niego wypłat
środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku. W tym zakresie
proponowana jest nowelizacja art. 65 ustawy - Prawo bankowe. Zaproponowana
zmiana ma na celu doprecyzowanie obowiązku banków dotyczącego realizacji
wypłat środków pieniężnych z rachunków prowadzonych przez ten bank poprzez
ustawowe zagwarantowanie posiadaczom tych rachunków możliwości
dokonywania wypłat gotówki ze środków zgromadzonych na tych rachunkach. Ww.
propozycja oraz inne uwagi zgłoszone podczas procesu konsultacji publicznych i
opiniowania ww. projektu ustawy są obecnie analizowane i będą przedmiotem
dyskusji podczas konferencji uzgodnieniowej projektu.
Ad. 4

-- 3 of 4 --

4/4
Aktualnie, Ministerstwo Finansów nie planuje prac legislacyjnych dotyczących
regulacji, które zobligowałyby banki do wydawania w placówkach bankowych kart
do bankomatów od razu podczas wizyty w oddziale, zamiast przesłania poprzez
operatora pocztowego tej karty bankomatowej. Sposób wydawania w placówkach
bankowych kart do bankomatów, zależy od postanowień umowy rachunku
bankowego lub regulaminu danego banku i dotyczy relacji umownej pomiędzy
bankiem i posiadaczem rachunku bankowego.
Podsumowując, obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury płatniczej
zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Ponadto regulacje
ustawy – Prawo bankowe zawierają ułatwienia w likwidacji barier dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie o zapewnianiu dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym dla osób starszych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 4 of 4 --

tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 21 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja numer 19565
Znak sprawy: FN1.054.10.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19565 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza
Rzymkowskiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Ad. 1
Na wstępie należy zauważyć, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało sygnałów
dotyczących problemów w zakresie ograniczania dostępu do środków pieniężnych
osobom wykluczonym cyfrowo w wyniku likwidacji tradycyjnych kas bankowych i
wdrażania modelu placówek wyłącznie bezgotówkowych.
Warto zauważyć, że obowiązujące przepisy umożliwiają równoprawne
funkcjonowanie, zarówno płatności bezgotówkowych, jak i gotówkowych oraz
realną ochronę obrotu gotówkowego. Ramy prawne dla świadczenia usług
płatniczych określa m.in. ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz.U. z 2026 r. poz. 623, dalej jako: „ustawa o usługach płatniczych”), która reguluje
działalność dostawców usług płatniczych oraz funkcjonowanie infrastruktury
płatniczej. Jednocześnie, w Polsce nie funkcjonują systemowe ograniczenia w
dostępie do gotówki dla konsumentów.
Ponadto należy wskazać, że obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury
płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Artykuł
59ea ustawy o usługach płatniczych stanowi podstawę prawną zobowiązującą
przedsiębiorców do przyjęcia zapłaty gotówką od konsumentów za usługi bądź
sprzedaż. Ustawa o zmianie ustawy o usługach płatniczych, która weszła w życie 5
listopada 2021 r., doprowadziła do wprowadzenia do ustawy ww. art. 59ea. W ust. 1
tego artykułu wyłączono możliwość uzależniania przez akceptanta zawarcia z

-- 1 of 4 --

2/4
konsumentem umowy o świadczenie usług lub sprzedaży towarów od dokonania
zapłaty w formie bezgotówkowej oraz odmówienia konsumentowi przyjęcia zapłaty
znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski (dalej jako: „NBP”).
Wprowadzenie tego przepisu służyło wyeliminowaniu sytuacji, w których
sprzedawca odmawiał klientowi przyjęcia zapłaty za towar bądź usługę w gotówce.
Od obowiązku przyjęcia przez sprzedawcę zapłaty gotówką przewidziano kilka
wyjątków wskazanych w art. 59ea ust. 2. Ponadto w ust. 3 art. 59ea ww. ustawy
wprowadzono zakaz nakładania przez akceptantów opłat z tytułu przyjmowania
zapłaty w gotówce oraz różnicowania ceny oferowanych towarów lub usług z uwagi
na formę zapłaty. Celem tego unormowania jest ochrona osób chcących dokonać
płatności w gotówce przed ponoszeniem dodatkowych opłat z tego tytułu.
Istotnym elementem jest również fizyczna dostępność gotówki. Zgodnie z danymi
NBP1, w Polsce funkcjonuje rozbudowana infrastruktura umożliwiająca szeroki
dostęp do gotówki, który zapewniają zarówno banki, jak i niezależni operatorzy
infrastruktury bankomatowej. Analizy dostępności infrastruktury wskazują, że na
mapie kraju prawie nie występują tzw. „białe plamy”, czyli obszary całkowicie
pozbawione dostępu do usług zapewniających dostępność gotówki. Badanie
przeprowadzone przez NBP wykazało, że dostępność gotówki w ujęciu
geograficznym w Polsce pozostaje na wysokim poziomie, a 98,65% mieszkańców ma
dostęp do bankomatu, oddziału banku z obsługą kasową lub placówki Poczty
Polskiej S.A. w promieniu do 10 km.
Należy również wskazać, że dodatkowym kanałem dostępu do gotówki jest usługa
cash-back, polegająca na możliwości wypłaty gotówki podczas płatności kartą w
punktach handlowych. Rozwiązanie to, funkcjonujące w wielu sklepach w całym
kraju, zwiększa dostępność gotówki, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.
Istotnym elementem jest również Narodowa Strategia Bezpieczeństwa Obrotu
Gotówkowego, która jest polską strategią przygotowaną przez Narodowy Bank
Polski w 2021 r. Jej głównym celem jest zapewnienie, żeby w Polsce gotówka była
dostępna, bezpieczna i możliwa do używania także w sytuacjach kryzysowych. W
kwietniu br. NBP otrzymał nagrodę Międzynarodowego Stowarzyszenia ds.
Pieniądza za opracowanie i wdrożenie tej Strategii2.
Zatem, w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie pierwsze interpelacji warto
podkreślić, że Ministerstwo Finansów nie odnotowało, aby występowały sygnały
dotyczące wskazanego problemu, a obecny stan prawny oraz dostępność
infrastruktury płatniczej zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody
płatności poprzez równoprawne funkcjonowanie, zarówno płatności
bezgotówkowych, jak i gotówkowych.
Ad. 2
Warto wskazać, że kwestia dotycząca tego, czy odmowa wypłaty gotówki w
placówce bankowej klientowi legitymującemu się dowodem osobistym (ze względu
na brak obsługi kasowej czy brak aplikacji mobilnej) stanowi należyte wykonanie
umowy rachunku bankowego, zależy od postanowień umowy rachunku bankowego
1 Narodowy Bank Polski, „Raport o obrocie gotówkowym w Polsce w 2024 r.”, Warszawa
2025, str. 49.
2 https://www.pap.pl/aktualnosci/dostep-do-gotowki-w-polsce-nbp-nagrodzony

-- 2 of 4 --

3/4
lub regulaminu danego banku oraz dotyczy relacji umownej pomiędzy bankiem i
posiadaczem rachunku bankowego.
Można zwrócić uwagę na art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo
bankowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 38, dalej jako: „ustawa – Prawo bankowe”), zgodnie z
którym: „posiadacz rachunku bankowego dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi
zgromadzonymi na rachunku. W umowie z bankiem mogą być zawarte postanowienia
ograniczające swobodę dysponowania tymi środkami.” Umowa rachunku bankowego
może, zatem przewidywać postanowienia ograniczające swobodę dysponowania
środkami zgromadzonymi na tym rachunku.
Dodatkowo, warto wspomnieć o regulacjach ustawy – Prawo bankowe w zakresie
ułatwień w likwidacji bariery opisanej w interpelacji, jaką są trudności w odczytaniu
drobnych liter m.in. przez osoby starsze. Art. 109 ust. 3. ustawy – Prawo bankowe
zapewnia osobie ze szczególnymi potrzebami, o której mowa w ustawie z dnia 19
lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1411, dalej jako: „ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze
szczególnymi potrzebami”), prawo otrzymania ogólnych warunków umów oraz
regulaminów w formach, takich jak nagranie audio, nagranie wizualne treści w
polskim języku migowym, wydruk w alfabecie Braille'a lub wydruk z wielkością
czcionki wygodną do czytania, w terminie 7 dni od zgłoszenia takiej potrzeby.
Zgodnie z art. 109 ust. 4. ustawy – Prawo bankowe treść ogólnych warunków umów
oraz regulaminów udostępnia się odpowiednio w formach dostępnych dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o
zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym przez system
bankowości elektronicznej.
Ad. 3
Ministerstwo Finansów aktualnie nie prowadzi procesu legislacyjnego dotyczącego
regulacji zobowiązujących banki do zapewnienia przynajmniej jednej punktowej
obsługi kasowej na określonym obszarze administracyjnym (np. w powiecie).
W przedmiotowym zakresie można, natomiast wskazać na postulat Narodowego
Banku Polskiego zgłoszony w piśmie z dnia 13 sierpnia br. w trakcie opiniowania
projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz
zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku (numer w wykazie prac
legislacyjnych Rady Ministrów: numer UC132, projekt z dnia 18 czerwca 2026 r.).
Postulat NBP dotyczy uregulowania obowiązku banku w zakresie dotyczącym
zapewnienia posiadaczowi rachunku możliwości dokonywania przez niego wypłat
środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku. W tym zakresie
proponowana jest nowelizacja art. 65 ustawy - Prawo bankowe. Zaproponowana
zmiana ma na celu doprecyzowanie obowiązku banków dotyczącego realizacji
wypłat środków pieniężnych z rachunków prowadzonych przez ten bank poprzez
ustawowe zagwarantowanie posiadaczom tych rachunków możliwości
dokonywania wypłat gotówki ze środków zgromadzonych na tych rachunkach. Ww.
propozycja oraz inne uwagi zgłoszone podczas procesu konsultacji publicznych i
opiniowania ww. projektu ustawy są obecnie analizowane i będą przedmiotem
dyskusji podczas konferencji uzgodnieniowej projektu.
Ad. 4

-- 3 of 4 --

4/4
Aktualnie, Ministerstwo Finansów nie planuje prac legislacyjnych dotyczących
regulacji, które zobligowałyby banki do wydawania w placówkach bankowych kart
do bankomatów od razu podczas wizyty w oddziale, zamiast przesłania poprzez
operatora pocztowego tej karty bankomatowej. Sposób wydawania w placówkach
bankowych kart do bankomatów, zależy od postanowień umowy rachunku
bankowego lub regulaminu danego banku i dotyczy relacji umownej pomiędzy
bankiem i posiadaczem rachunku bankowego.
Podsumowując, obecny stan prawny oraz dostępność infrastruktury płatniczej
zapewnia użytkownikom wybór preferowanej metody płatności. Ponadto regulacje
ustawy – Prawo bankowe zawierają ułatwienia w likwidacji barier dla osób ze
szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie o zapewnianiu dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym dla osób starszych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 4 of 4 --