Interpelacja w sprawie skuteczności ochrony prawnej najemców dochodzących zwrotu kaucji za najem lokali mieszkalnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19543
do ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności ochrony prawnej najemców dochodzących zwrotu kaucji za najem lokali mieszkalnych
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 31-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpływają sygnały od obywateli wskazujące na trudności w dochodzeniu zwrotu kaucji wpłacanych przy zawieraniu umów najmu lokali mieszkalnych.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów kaucja podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu po potrąceniu należności wynajmującego z tytułu najmu lokalu. W przypadku sporu pomiędzy stronami dochodzenie roszczeń odbywa się na zasadach ogólnych przed sądami powszechnymi.
Obowiązujące przepisy przewidują możliwość dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej, jednak w praktyce znaczna część sporów dotyczy stosunkowo niewielkich kwot, których dochodzenie bywa dla obywateli czasochłonne i nieproporcjonalnie skomplikowane.
W praktyce pojawiają się również wątpliwości dotyczące skuteczności ochrony procesowej stron, zwłaszcza w sytuacjach, gdy dochodzi do sporu co do stanu lokalu, zasadności potrąceń z kaucji lub wysokości poniesionych szkód, a zgromadzona dokumentacja jest niepełna lub niejednoznaczna.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało skalę sporów sądowych dotyczących zwrotu kaucji za najem lokali mieszkalnych?
Czy ministerstwo dysponuje statystykami dotyczącymi liczby postępowań sądowych związanych ze zwrotem kaucji lub rozliczeniem najmu lokali mieszkalnych?
Czy w systemach statystycznych sądów powszechnych możliwe jest wyodrębnienie spraw dotyczących zwrotu kaucji najmu lokali mieszkalnych? Jeśli tak, jaka była ich liczba w latach 2023-2025?
Czy analizowane były problemy związane z ciężarem dowodu w sporach dotyczących rozliczania kaucji najmu?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność wprowadzenia szczególnych rozwiązań procesowych lub dowodowych dotyczących sporów o zwrot kaucji najmu lokali mieszkalnych, w tym obowiązków dokumentacyjnych po stronie wynajmującego?
Czy prowadzone były analizy dotyczące dalszego uproszczenia dochodzenia roszczeń wynikających z umów najmu lokali mieszkalnych, zwłaszcza w przypadku roszczeń o niewielkiej wartości przedmiotu sporu?
Czy ministerstwo analizowało możliwość utworzenia pozasądowego mechanizmu rozwiązywania sporów pomiędzy najemcami i wynajmującymi dotyczących rozliczania kaucji mieszkaniowych?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uczestniczyło lub planuje uczestniczyć w pracach legislacyjnych dotyczących obowiązku dokumentowania rozliczenia kaucji oraz uzasadniania potrąceń dokonywanych przez wynajmującego?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości identyfikuje bariery proceduralne utrudniające obywatelom dochodzenie niewielkich roszczeń wynikających z najmu lokali mieszkalnych, a jeżeli tak, jakie działania planowane są w celu ich ograniczenia?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zwiększenie ochrony uczestników stosunków najmu w sporach dotyczących zwrotu kaucji oraz rozliczeń po zakończeniu umowy najmu, a jeżeli tak, w jakim horyzoncie czasowym?
Z wyrazami szacunku
Daria Gosek-Popiołek
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8391 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.468.2026
Warszawa, 19 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19543 Pani Poseł Darii Gosek-Popiołek w sprawie
skuteczności ochrony prawnej najemców dochodzących zwrotu kaucji za najem lokali
mieszkalnych, uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości.
Ad 1-3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi o liczbie postępowań sądowych
związanych ze zwrotem kaucji lub rozliczeniem najmu lokali mieszkalnych.
Głównym źródłem danych resortu na temat działalności sądownictwa powszechnego są
bowiem sprawozdania statystyczne wypełniane przez pracowników sądów powszechnych
w cyklach kwartalnych, półrocznych i rocznych w sposób narastający, kumulatywnie
poprzez system informatyczny dedykowany dla potrzeb sprawozdawczości statystycznej
- Aplikacja Statystyczna SAP (AS-SAP). Zakres danych objętych sprawozdaniem
statystycznym jest zaś ograniczony budową wzoru formularza i nie jest przez to możliwe
wyodrębnienie wszystkich informacji na temat postępowań sądowych w sposób
szczegółowy. Uzyskanie danych nt. działalności sądów powszechnych nie wyodrębnionych
w sprawozdawczości statystycznej resortu wymagałoby przeprowadzenia analizy aktowej
-- 1 of 5 --
2
poszczególnych spraw przez jednostki sądownictwa powszechnego, co wiązałoby się ze
znacznym obciążeniem administracyjnym tych jednostek.
Ad 4-5
Do Ministerstwa Sprawiedliwości nie były zgłaszane problemy z zakresu rozliczania kaucji
najmu, dlatego też w resorcie nie była przeprowadzana analiza w tym zakresie. Należy
jednak wskazać, że przepisy dotyczące kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu
najmu lokalu zawarte są ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725),
która to ustawa należy do zakresu właściwości Ministerstwa Finansów i Gospodarki.
Możliwym jest zatem, że problemy dotyczące rozliczenia kaucji najmu, jak i zasadności
nałożenia na wynajmujących dodatkowych obowiązków dokumentacyjnych były
zgłaszanego właśnie do tego resortu.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło analiz dotyczących dalszego uproszczenia
dochodzenia roszczeń wynikających z umów najmu lokali mieszkalnych. Uwzględniając,
jednakże kształt obowiązujących przepisów na gruncie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.) w ocenie resortu
nie zachodzi konieczność podejmowania działań legislacyjnych w postulowanym zakresie.
Należy bowiem wskazać, że obecnie obowiązujące przepisy k.p.c. przewidują szereg
instrumentów pozwalających na szybsze rozpoznawanie spraw, w ramach których
dochodzone są roszczenia o niewielkiej wartości przedmiotu sporu. Wśród
obowiązujących rozwiązań należy wskazać m.in. postępowanie uproszczone (art. 5051 –
50514 k.p.c.) oraz elektroniczne postępowanie upominawcze (art. 50528 i nast. k.p.c., dalej
,,EPU”).
Elektroniczne postępowanie upominawcze służy dochodzeniu roszczeń pieniężnych o
bezspornym i nieproblematycznym charakterze. Postępowanie w ramach EPU wyróżnia
się prostotą sprawy lub też bezspornością roszczenia. Konstrukcja danego postępowania
cechuje się domniemaniem możliwości warunkowego uwzględnienia roszczeń.
-- 2 of 5 --
3
Domniemanie to jest pewnego rodzaju założeniem, że w przypadku roszczenia
pieniężnego uznanego przez organ za wiarygodne w ramach przeprowadzonej oceny
twierdzeń pozwu, dokonywanej na potrzeby rozstrzygnięcia co do podstaw do wydania
nakazu zapłaty, następczy brak zakwestionowania tego roszczenia przez pozwanego w
formie wniesionego w terminie sprzeciwu, pozwoli uznać dane roszczenie za bezsporne i
w efekcie poddać je ochronie prawnej równoważnej tej przyznawanej na mocy
prawomocnych wyroków1. Roszczenie o zwrot kaucji jest roszczeniem pieniężnym, wobec
powyższego obecnie obowiązujące przepisy k.p.c. nie stoją na przeszkodzie dochodzeniu
danych roszczeń w ramach elektronicznego postępowania upominawczego.
Obowiązujące rozwiązania przewidziane w k.p.c. przewidują zatem rozwiązania
umożliwiające rozpoznanie roszczeń o niewielkiej wartości przedmiotu sporu w trybach
mniej sformalizowanych, tym samym Ministerstwo Sprawiedliwości nie widzi potrzeby
zmian w postulowanym zakresie.
Ad 7
Obowiązujące przepisy k.p.c. zawierają rozwiązania przewidujące pozasądowe
mechanizmy rozwiązywani sporów, które mogą być stosowane w przypadku sporów
pomiędzy najemcami i wynajmującymi. Do takich rozwiązań należy m.in. mediacja, która
jest uregulowana w art. 1831 i nast. k.p.c. Mediacja, w każdej sprawie, w której jest
dopuszczalna, może być prowadzona zarówno przed wszczęciem postępowania (mediacja
przedprocesowa), jak i w toku sprawy wszczętej już sprawy. Należy jednak zauważyć, że
przed wszczęciem postępowania mediacja może być prowadzona tylko na podstawie
umowy stron2. W toku postępowania, zgodnie z treścią art. 1838 § 1 k.p.c., sąd może
skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania.
Należy wskazać, że w celu zapoznania stron z możliwościami i korzyściami wynikającymi z
polubownego rozwiązania sporu, przewodniczący lub referendarz sądowy może wezwać
1 Por. A. Olaś [w:] P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis
2025, komentarz do art. 50528.
2 Por. M. Sychowicz, M. Rejdak [w:] A. Marciniak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I.
Komentarz. Art. 1–205, wyd. 1, Legalis 2019, art. 1831, Nb 12.
-- 3 of 5 --
4
je do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym polubownych metod rozwiązywania
sporów, w szczególności mediacji (art. 1838 § 4 k.p.c.). Podczas takiego spotkania, które
może odbywać się w budynku sądu lub poza nim, sędzia, referendarz sądowy, stały
mediator, asystent sędziego lub urzędnik sądowy przedstawiają stronom podstawowe
informacje o mediacji. Spotkania informacyjne powinny być organizowane przed
pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę, gdyż mediacja przynosi zazwyczaj
najlepsze efekty, kiedy jest stosowana na początkowym etapie sporu.
Wobec powyższego, obowiązujące rozwiązania przewidziane w k.p.c. przewidują
pozasądowe mechanizmy rozwiązywania sporów, które mogą być stosowane w ramach
rozwiązywania sporów pomiędzy najemcami i wynajmującymi. Tym samym Ministerstwo
Sprawiedliwości nie widzi potrzeby zmian w postulowanym zakresie.
Ad 8
Wskazane w treści interpelacji kwestie (obowiązek dokumentowania rozliczenia kaucji,
uzasadnianie potrąceń dokonywanych przez wynajmującego) pozostają poza
właściwością resortu. Gdyby zmiany w tym zakresie miały być dokonywane, to właściwym
miejscem do tego jest ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725)
pozostająca w zakresie MFiG, a nie Kodeks postępowania cywilnego. Kwestie dowodowe
uregulowane są w nim ogólnie, co wynika z natury i rangi tego aktu prawnego.
Przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości dotychczas zaś nie uczestniczyli w pracach
legislacyjnych, których przedmiotem byłby obowiązek dokumentowania rozliczenia kaucji
oraz uzasadniania potrąceń dokonywanych przez wynajmującego.
Ad 9
Do Ministerstwa Sprawiedliwości nie były zgłaszane problemy związane z barierami
proceduralnymi utrudniającymi obywatelom dochodzenie niewielkich roszczeń
wynikających z najmu lokali. Tak jak już wcześniej wskazano obecnie obowiązujące
przepisy k.p.c. przewidują instrumenty pozwalające na szybsze rozpoznawanie spraw, w
-- 4 of 5 --
5
ramach których dochodzone są roszczenia o niewielkiej wartości przedmiotu sporu, takie
jak elektroniczne postępowanie upominawcze (art. 50528 i nast. k.p.c.), dlatego też
obecnie nie są planowane zmiany w postulowanym zakresie.
Ad 10
Obowiązujące przepisy regulujące postępowanie cywilne w sposób należyty zapewniają
realizację praw stron stosunku najmu, stąd też Ministerstwo Sprawiedliwości nie widzi
potrzeby prac legislacyjnych w tym zakresie. Ponadto ewentualna inicjatywa legislacyjna,
w przypadku potwierdzenia się tezy o potrzebie „zwiększenia ochrony”, w pierwszej
kolejności mogłaby należeć do Ministerstwa Finansów i Gospodarki.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --