Interpelacja w sprawie postulowanych zmian w zakresie ochrony gruntów przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19529
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie postulowanych zmian w zakresie ochrony gruntów przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 31-08-2026
Gniezno, 28 sierpnia 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu, reprezentujący działkowców zrzeszonych w rodzinnych ogrodach działkowych na terenie działania okręgu poznańskiego, w swoim stanowisku z dnia 24 sierpnia 2026 roku wyraża głębokie zaniepokojenie sytuacją prawną dotyczącą gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz pojawiającym się zagrożeniem obciążania ogrodów przez niektóre samorządy gminne opłatami za użytkowanie wieczyste komercyjną stawką 3% wartości gruntu. Dzisiaj jeszcze zjawisko ma charakter incydentalny i dotyczy 1% ogrodów działkowych już obciążonych komercyjnymi stawkami, ale niebezpieczeństwo jest daleko większe, bo może dotyczyć 65% ogrodów działkowych w Polsce. Luka prawna w przepisach i niedostrzeganie roli i funkcji rodzinnych ogrodów działkowych daje możliwość urzędom stosowania stawek, które mogą w krótkiej perspektywie doprowadzić do porzucania przez osoby o niższych dochodach i w efekcie do samolikwidacji ogrodu działkowego.
Rodzinne ogrody działkowe są trwałym i niezwykle ważnym elementem przestrzeni polskich miast i gmin. Pełnią nie tylko funkcję rekreacyjną i wypoczynkową, ale również społeczną, ekologiczną i klimatyczną. Stanowią miejsca integracji mieszkańców, aktywności rodzinnej i międzypokoleniowej, a jednocześnie są istotnym elementem systemu terenów zieleni wpływającym na retencję wód opadowych, ochronę bioróżnorodności, poprawę jakości powietrza i ograniczanie skutków zmian klimatu.
W ocenie okręgowego zarządu PZD obecna sytuacja prawna dotyczącą gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz pojawiające się zagrożenia obciążania ogrodów przez niektóre samorządy gminne opłatami za użytkowanie wieczyste komercyjną stawką 3% wartości mogą w szczególności powodować:
1) ryzyko wzrostu kosztów korzystania z gruntów zajmowanych przez ROD, w tym stosowania stawek o charakterze komercyjnym, nieadekwatnych do społecznego i niezarobkowego charakteru ogrodów;
2) przerzucenie zwiększonych kosztów na działkowców poprzez konieczność podnoszenia opłat ogrodowych;
3) ograniczenie dostępności działek dla osób o niższych dochodach, dla których wzrost kosztów utrzymania działki może oznaczać konieczność rezygnacji z prawa do działki;
4) ryzyko stopniowej degradacji ekonomicznej ogrodów, wynikającej z rosnących kosztów ich funkcjonowania, przy ograniczonych możliwościach finansowych działkowców;
5) zagrożenie samolikwidacją ogrodów, jeżeli wysokość obciążeń finansowych stanie się nieproporcjonalna do możliwości stowarzyszenia ogrodowego i działkowców;
6) brak wystarczającej stabilności prawnej gruntów ROD, pomimo wieloletniego funkcjonowania ogrodów oraz poniesienia przez działkowców i PZD znacznych nakładów na ich zagospodarowanie i infrastrukturę;
7) nieuwzględnianie w regulacjach prawnych szczególnego charakteru ROD, które nie są przedsięwzięciami komercyjnymi, lecz pełnią istotną funkcję społeczną, rekreacyjną, ekologiczną i klimatyczną;
8) utrudnianie tworzenia nowych oraz odtwarzania likwidowanych ROD, w szczególności poprzez brak odpowiednich mechanizmów umożliwiających preferencyjne pozyskiwanie guntów publicznych.
Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu pozytywnie ocenia działania Polskiego Związku Działkowców zmierzające do wypracowania rozwiązań legislacyjnych, które z jednej strony zapewnią ochronę istniejących ROD, a z drugiej stworzą realne możliwości pozyskiwania terenów pod nowe oraz odtwarzane ogrody. Przygotowany przez PZD projekt zmian przewiduje m.in. określenie preferencyjnej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów przeznaczonych na cele zakładania, prowadzenia lub odtworzenia ROD na poziomie 0,1% ceny nieruchomości.
W ocenie Okręgowego Zarządu PZD w Poznaniu rozwiązania te są uzasadnione społecznym i niekomercyjnym charakterem rodzinnych ogrodów działkowych.
Mając na uwadze znaczenie rodzinnych ogrodów działkowych dla mieszkańców, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do obaw Okręgowego Zarządu Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu wyrażonych w stanowisku z dnia 24 sierpnia 2026 roku, a dotyczących możliwości wykorzystania przez samorządy luki prawnej wprowadzającej komercyjną stawkę 3% wartości gruntu za użytkowanie wieczyste?
Czy prowadzone są prace legislacyjne zmierzające do kompleksowego uregulowania sytuacji prawnej gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6903 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DN-I.054.15.2026
Warszawa, 29 września 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 19529 sprawie postulowanych zmian w zakresie ochrony gruntów
przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19529 z dnia 8 września 2026 r. Pana Posła Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie postulowanych zmian w zakresie ochrony gruntów
przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Kwestia ochrony gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe była
przedmiotem analiz w ramach oceny zasadności postulatów Krajowego Zarządu Polskiego
Związku Działkowców w zakresie ustalenia preferencyjnej stawki opłaty rocznej z tytułu
użytkowania wieczystego dla gruntów przeznaczonych na cele zakładania, prowadzenia
lub odtworzenia rodzinnych ogrodów działkowych.
W marcu 2026 r. resort rozwoju i technologii zwrócił się do wszystkich wojewodów oraz
do Polskiego Związku Działkowców o wskazanie obowiązujących stawek procentowych
oraz wysokości opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów Skarbu
Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego oddanych na cele zakładania i
prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych. Zgodnie z przekazanymi informacjami, w
zdecydowanej większości przypadków grunty oddane w użytkowanie wieczyste na
potrzeby zakładania i prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych zostały oddane w
użytkowanie wieczyste nieodpłatnie.
W piśmie z dnia 27 marca 2026 r. Polski Związek Działkowców wskazał, że „pierwotnie
otrzymywał od Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego prawo użytkowania
wieczystego nieodpłatnie”, oraz że „podstawową metodą było i przeważającej mierze jest
przekazywanie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na rzecz Polskiego
Związku Działkowców prawa użytkowania lub użytkowania wieczystego o charakterze
nieodpłatnym”. Jak wynika z przekazanych przez Polski Związek Działkowców informacji
mniej niż 1% powierzchni gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste na cele
prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych objętych jest stawką opłaty rocznej w
wysokości 1% lub 3%. Polski Związek Działkowców zauważył również, że „na przestrzeni
wielu lat funkcjonowania i rozwoju rodzinnych ogrodów działkowych nie odnotowano
przypadków przekazania gruntów pod ROD w odpłatne użytkowanie wieczyste”, oraz że
„charakter odpłatnego prawa użytkowania wieczystego jest wynikiem postępowań
administracyjnych lub sądowych oraz nabywania prawa użytkowania wieczystego na rynku
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wtórnym”. Mając na uwadze relatywnie niewielką skalę problemu nie dostrzeżono
zasadności podejmowania interwencji legislacyjnej.
Ad 1.
Zasady zakładania, funkcjonowania i likwidacji rodzinnych ogrodów działkowych, prawa i
obowiązki działkowców, zasady ich zrzeszania się oraz zadania organizacji działkowców
reguluje ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U.
z 2021 r. poz. 1073), zwana dalej „ustawą o ROD”. Wymaga podkreślenia, że uchwalenie
tej ustawy zostało poprzedzone długotrwałymi konsultacjami mającymi na celu
wyważenie interesów stron, w tym stowarzyszeń ogrodowych oraz indywidualnych
użytkowników działek oraz optymalizację zarządzania ogrodami działkowymi.
Zgodnie z art. 9 ustawy o ROD grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek
samorządu terytorialnego mogą być w drodze umowy sprzedawane, oddawane w
nieodpłatne lub odpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony lub użytkowanie wieczyste
stowarzyszeniom ogrodowym z przeznaczeniem na zakładanie i prowadzenie rodzinnych
ogrodów działkowych w trybie określonym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o
gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r., poz. 399) zwanej dalej „ugn”.
W przypadku oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste publiczny
właściciel gruntu pobiera pierwszą opłatę i opłaty roczne. Opłaty z tytułu użytkowania
wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej.
Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest
uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została
oddana (art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 i 3 ugn). Jednocześnie właściwy organ może udzielić
bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat rocznych, na podstawie odpowiednio zarządzenia
wojewody albo uchwały rady lub sejmiku (art. 73 ust. 3 ugn). W zarządzeniu wojewody
albo uchwale rady lub sejmiku określa się w szczególności warunki udzielania bonifikat i
wysokość stawek procentowych. W konsekwencji, zgodnie z obowiązującymi przepisami,
publiczny właściciel gruntu ma możliwość określenia preferencyjnych warunków
odpłatności także w odniesieniu do gruntów rodzinnych ogrodów działkowych, przy
jednoczesnym uwzględnieniu uwarunkowań lokalnych oraz zgodnie z zasadami
prawidłowej gospodarki (art. 12 ugn).
Ponadto należy mieć na uwadze, że jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste nie został określony cel, na który nieruchomość była oddana,
stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu wynikającego ze
sposobu korzystania z nieruchomości. Jeżeli zatem nieruchomość oddana w użytkowanie
wieczyste faktycznie wykorzystywana jest na cele komercyjne organ powinien przyjąć
stawkę w wysokości 3%. Natomiast zastosowanie jednej z preferencyjnych stawek
procentowych opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uzasadnione jest w
przypadku, gdy cel wynikający ze sposobu korzystania z gruntu mieści się w katalogu
zawartym w art. 72 ust. 3 pkt 1-4a ugn.
Ad 2.
Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do kompleksowego
uregulowania sytuacji prawnej gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe.
Warunki korzystania z działek określa ustawa o ROD, a zasady naliczania oraz uiszczania
opłat z tytułu użytkowania wieczystego reguluje ugn. Jednocześnie resort rozwoju i
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
technologii na bieżąco udziela wyjaśnień dotyczących przepisów regulujących zasady
gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz
jednostek samorządu terytorialnego, w tym informuje o zasadach wymiaru opłat za
użytkowanie wieczyste.
Przedstawiając powyższe informacje ufam, że przyczynią się one do wyjaśnienia kwestii
przedstawionych w interpelacji Pana Posła.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --